/ / Language: Polski / Genre:sf_fantasy,

Senni zwycięzcy

Marek Oramus

Jedna z najbardziej znanych powieści polskiej fantastyki przed rokiem 1989, zaliczana do nurtu fantastyki socjologicznej. „Powieść napisana jest potoczyście. Oramus ze swobodą, używając technicznych montażowych sztuczek, pokazuje nam splatające się ze sobą losy kilkudziesięciu postaci, ani razu nie tracąc kontroli nad skomplikowaną powieściową maszynerią. A oglądamy tu nie tylko przygody i zmagania ludzi lecz również ich swobodnie lewitujących i zwalczających się jaźni. Świat opisany przez Oramusa jest zły, posępny, ludzie w nim częstokroć czynią sobie wyrozumowane łajdactwa, rządzi tym światem intryga i manipulacja, lecz mimo to, nawet w tej klatce na szczury spotykamy co jakiś czas arystokratów ducha zdolnych do miłości, wielkoduszności, wreszcie — do wstydu.”

Marek Oramus

Senni zwycięzcy

Roval Beer Clubowi

1

Pierwszy hibernator był pusty, drugi i trzeci również. Za szybą czwartego bielał w pomroce nagi tors Laveersona, który leżał z rękami przepisowo wyciągniętymi w bok, jakby przymierzał się do krzyża. Piąty hibernator znowu ział pustką. Trzy następne osłaniały szybami nieruchome postacie o rozkrzyżowanych ramionach. Zimny, niebieskawy blask szedł od lampek kontrolnych i kładł się na leżących lodową poświatą, omywał białe katafalki i ginął w rzucanych przez nie cieniach. Szyby stały przed katafalkami jak gładka, równa barykada, zaraz za nią druga i trzecia, a dalej w głąb hali, niknąc w rzadkim półmroku, następne. Wisiał nad nimi bezmierny spokój, tak przeraźliwie doskonały, jakby całe powietrze zamarło i czekało na coś, co nie nastąpi nigdy.

Hala hibernatorów na poziomie czterdziestym wydawała się wypełniona oczekiwaniem po brzegi. Wszystko tu było czuwaniem, skrzętnym skrywaniem duszonej w sobie energii, wypatrywaniem chwili, tej jedynej, w której ściśniętym sprężynom wolno będzie wystrzelić na całą długość, zerwać więzy, wypchnąć stalowe ograniczenia, zewrzeć otwarte wyłączniki i puścić przez nie prądy, drogami nie uczęszczanymi od lat — aby napełnić pustkę tumultem, ciszę wrzawą. Trzeba było jednego sygnału, który ciągle się nie poławiał — jeszcze nie przyszła pora, nie minął czas.

Ściany hali hibernatorów, jednej z czterech, pokryte regularną mozaiką prostokątnych płyt, stanowiły wspólny grobowiec tych wszystkich, których po drodze wyrzekło się życie. Można było ich mieć i oglądać na każde życzenie, zalanych w prostopadłościennych bryłach, a nasyciwszy oczy odesłać z powrotem do ściany, zamienić w jeden z wielu kafelków z imieniem i nazwiskiem. Byli tu i ci, którzy pamiętali jeszcze prawdziwe niebo, i ci, którzy nie widząc go nigdy ani razu do niego nie zatęsknili. Byli wielcy uczeni i prości piloci, żony i kobiety lekkich obyczajów, tchórze i najwięksi bohaterowie zdarzeń minionych, których ciała udało się odnaleźć lub szczątki pozbierać. Eulena, Moralez, Zauber, de Camp, Foverry, Kildup, Mac Lagan — wszyscy tu leżeli, co do jednego. Chyba czuli się znakomicie, pełni zadowolenia, że ktoś wreszcie zwolnił ich z życia, pozbawił etatowego bohaterstwa, które z czasem przestaje służyć innym, a staje się piękne samo w sobie i ciągle wymaga dla siebie nowych dowodów, nowych potwierdzeń. Ściska gardło ciasną obręczą strachu, ale nogom o drżących kolanach pozwala iść tylko naprzód.

Pod numerami siedemset cztery i siedemset pięć leżą Retlich i Diss, piloci rakietki zwiadowczej wracającej z jednego z ostatnich zwiadów. Po drodze przytrafiła się im awaria, dyżurny dyspozytor przejął sterowanie i prowadząc rakietkę za pomocą mózgu podłączonego do aparatury wspomagającej próbował osadzić ją gdzieś w łatwo dostępnym rejonie. Szło mu dobrze, zdawało się, że wyląduje bez trudu. Kontrolę nad ruchem rakietki utracił niespodziewanie. Wybierając lądowisko dopuścił się siedemnastu nieprawidłowych skojarzeń związanych z zielenią, ziemią i wodą. Rakietka skręciła i na pełnej szybkości runęła między skaliste wyniesienia, które dyspozytor skojarzył z kobiecymi piersiami, przestrzenią, jakimś mało znanym kawałkiem muzycznym i z imieniem Galia. Nikt go potem o nic nie zapytał, wszyscy wiedzieli, że przestał być dyspozytorem; rozkaz zastał go patrzącego w ekran. Odebrawszy go podniósł się i odszedł bez słowa, by zgłosić się do aresztu.

Z rakietki nie było co zbierać. Wyglądała z góry jak błyszcząca żyła metalu wczepiona w skałę. Automaty odkopywały ją przez dwa dni, potem polecono im przestać i wyciąć jedynie sprasowaną sterownię. Lały się spod palników strumienie ciekłego metalu, spływały po osmalonym poszyciu, krzepnąc w skalnych zagłębieniach w srebrzysto-szare jeziorka. Z boku, rozdziawiając zębatą paszczę, czekał dźwig. Z bezpiecznej odległości przyglądali się pracującym automatom ludzie, wśród nich blady Retlich, brat tego z rakietki, pół kroku wysunięty do przodu, zaciskający zęby, niewidzącym wzrokiem wparty bezmyślnie w obraz zmagań automatów z opornym cielskiem pojazdu. Czasem chwytał nagle równowagę, jakby dopiero co miał upaść, to znowu zrywał się do biegu po skalistym gruncie w kierunku błyskających punktów, lecz po jednym kroku wracał na poprzednie miejsce, nieustannie wbijając nieruchomy wzrok w tnące metal palniki. Czerwone odbłyski pryskającej stali igrały wesoło po wypukłościach jego wizjera.

Dwaj towarzysze Retlicha stali za nim albo przysiadali na stopniach przed włazem, podnosząc się za każdym razem, gdy tamten wykonywał jakiś gwałtowniejszy ruch. Czekali tak przez trzy godziny nie przemówiwszy ani słowa. Potem z rakiety transportowej wysunęła się platforma, dźwig klapnął paszczą, uchwycił dymiący jeszcze wycięty fragment, obrócił się i złożył go na platformie.

Zapadał zmrok. Towarzysze Retlicha świecili reflektorami pomiędzy splątane blachy i zaglądali do wnętrza potrzaskanej sterowni. Retlich stał ciągle w tym samym miejscu, ale patrzył już nie w mroczniejącą dal, lecz w końce swoich butów. Automaty pancernym rojowiskiem znikały w lukach. Towarzysze Retlicha stali na platformie. Obcięte blachy przed nimi tworzyły niemal otwór wejściowy, zwieńczony u góry poprzeczną belką użebrowania, odartą z obudowy, oplataną zwitkami porwanych przewodów. Z tyłu, po metalowej płycie, zadźwięczały kroki Retlicha. Zatrzymał się za nimi.

— Odsuńcie się — zachrobotał w słuchawkach jego głos. — Chcę widzieć.

Pochylił się w kierunku otworu, potem wsunął się weń prawie po pas. Fotele (lub też to, co nimi kiedyś było) wciąż jeszcze trzymały w naciągniętych, a przez to teraz zbyt luźnych pasach dwa srebrne worki skafandrów. Z licznych rozdarć w skafandrach wyciekała krwawa masa błyszcząca szkliście na sterach i pogiętych prętach odartych z obicia foteli. Krew zachlapała nawet szyby ekranów, pocięte gęstą siatką pęknięć. Dwa rozłupane hełmy wypełnione były zakrzepłą krwią i czymś białawym — chyba mózgiem — wbite przy tym tak głęboko w pulpit sterowniczy, że z trudem widoczne wśród mrowia potrzaskanych na mak zegarów. Trzeba było nie lada wyobraźni, żeby doszukać się w tym wszystkim ludzkich kształtów. Szyje — obydwie prawie odłączone od barków; gdyby nie naciągnięty do granic wytrzymałości materiał skafandra, zwiotczały jak mokra szmata, między hełmem a srebrnym workiem pokrywającym każdy z foteli nie byłoby żadnego fizycznego połączenia. Nisko, tuż nad samą podłogą, z rozerwanych nogawek sterczały ukosem odarte z mięśni kości.

Towarzysze wydobyli Retlicha z otworu. Dawał się prowadzić jak dziecko.

Przez dwie doby Retlich siedział zamknięty w swej kabinie i nie chciał otworzyć. Cardinne, który był wtedy Prezydentem, nie pozwolił sforsować wejścia ani też włączać wewnętrznej komunikacji. Sam zrobił to tylko raz.

— Retlich — powiedział Cardinne. — Jesteś tam?

— Jestem — powiedział Retlich. — Zostawcie mnie.

— Dobrze — powiedział Cardinne i wyłączył kontakt.

W dwie godziny później Retlich odblokował pole i z pistoletem sygnałowym w dłoni udał się do kabiny dyspozytora Doogana, ale ponieważ go nie zastał, tabliczka z nazwiskiem Doogana jeszcze nie przyozdobiła ściany zwycięzców w hali na czterdziestym. Za to trzy rzędy w lewo od Retlicha i Dissa oraz dwanaście w górę pojawił się nowy napis: McGregor. Dokładnie na miesiąc przed opuszczeniem układu C-12814 spłynął nań niebezpieczny rodzaj szaleństwa, dotąd nie wiadomo na pewno, skąd i dlaczego. Domyślano się, że ma to związek ze sforsowaniem przez McGregora Błękitnej Bariery na Planecie Dwóch Kolorów, ale nikt na temat źródeł jego dziwnego zachowania nie mógł powiedzieć niczego poza domysłami, tak jak nikt nie wiedział nic pewnego o Planecie Dwóch Kolorów obydwu Barierach — Błękitnej i Szkarłatnej.

Póki co jedno nie ulegało wątpliwości: szaleństwo McGregora mianowicie. Nikt rozsądny nie biega po korytarzach z pistoletem plazmowym naładowanym ma sześć godzin emisji ciągłej i nie sieje bez powodu seriami po ścianach. Miał chyba jakieś przywidzenia i do nich strzelał; z tego, co wykrzykiwał, wynikało, że widzi Dwukolorowych oraz że przejrzał na wskroś ich nieprzyjazne zamiary. Może rzeczywiście widział kogoś obcego? Przestał za to dostrzegać własnych kolegów — co nie przeszkodziło mu trafić Rennana, psychografika.

Grasował tak już od trzech godzin; na ekranach video antytaktorzy rozkładali bezradnie ręce — Cardinne zabronił im interweniować. Może chciał jeszcze wyciągnąć od McGregora coś na temat Dwukolorowych, bo mu wierzył, podobnie jak wszyscy, którzy byli w pobliżu Barier? A może wychodząc bez broni naprzeciw McGregora chciał potwierdzenia własnego bohaterstwa?

McGregor zatrzymał się i podniósł pistolet.

— McGregor — krzyknął do niego Cardinne. — McGregor, naprawdę ich widzisz?

— Widzę ich! — potwierdził McGregor. Włosy miał rozwiane, oddychał ciężko i rozglądał się wokół.

— McGregor, to ja, Cardinne. Lataliśmy razem do Barier, pamiętasz?

— Oni tu są! — krzyknął McGregor. — Czuję ich!

— Kto tu jest? Kto, na Boga?!

Cardinne przestał się zbliżać. Obejrzał się; do najbliższego załomu było z siedem metrów. Trzy długie skoki, dwie sekundy, może półtorej. Ale żeby nacisnąć spust, wystarczy pół sekundy.

Postąpił krok do przodu. Jeszcze jeden.

— McGregor…

— Nie zbliżaj się!

Cardinne zatrzymał się posłusznie. Jeszcze raz się obejrzał. W gruncie rzeczy nie było powiedziane, że ten szaleniec od razu zacznie kanonadę. Mały krok do przodu.

— Oni mogą przybierać różne formy — mówił jakby do siebie McGregor. — Różne…

Spojrzał nagle na Cardinne’a pełnym olśnienia wzrokiem. Jego twarz na moment przybrała wyraz zdziwienia, potem strachu. Zanim zdążył uświadomić sobie decyzję, jaką podjął, Cardinne wyczytał ją w jego oczach. Rzucił się do przodu, przebiegł dwa kroki i skoczył. W tej samej chwili McGregor ściągnął spust i chmura natężonej jasności poleciała w głąb korytarza, wypełniając go grzmotem i gorącem. Struga płynnego słońca cięła Cardinne’a ukośnie, złamała wpół i wtopiła w ścianę. Jeszcze przez tydzień utrzymywała się na siódmym poziomie ta okropna woń spalonego ciała.

Dobrą minutę McGregor przypatrywał się temu, co zostało z dowódcy. Wykonał zwrot; rycząc zwierzęcym głosem puścił się pędem w głąb korytarza prując na oślep ogniem, potykając się na gładkiej powierzchni i padając co chwilę. W godzinę później antytaktor Leclerc odnalazł go w ślepym zaułku korytarza. Zabójca był bez broni. Siedział przyglądając się nadchodzącemu spode łba nie próbując obrony. Kiedy Leclerc pakował weń po kolei elektryczne ładunki, pochylił się tylko i zrobił ruch, jakby chciał wstać — ale w połowie zamiaru zrezygnował i opadł ciężko na posadzkę. Każdy mógł obejrzeć szczegółową relację w video.

Cardinne spoczął tuż obok McGregora. Pogrzeby obydwu odbywały się niemal równocześnie z nowymi wyborami; Prezydentem został Laveerson. Zarządził zakończenie badań, przyśpieszenie hibernacji i wejście w hiperprzestrzeń. Rozpoczął się powrót. Od stulecia już korytarze stały puste, kurz osiadł wszędzie grubym kożuchem. Windy towarowe i osobowe drzemały w szybach, ze smarem zastygłym od bezczynności w łożyskach czekały lepszych czasów łaziki i rakietki zwiadowcze. W półmroku od czasu do czasu zamajaczył niewyraźny kształt automatu kontrolnego, sprawdzającego coś metodycznie i bez pośpiechu. Dwa razy od włączenia hibernatorów główny komputer “Dziesięciornicy” ogłaszał alarm zerowego stopnia — żelazne zgraje automatów pędziły korytarzami, wzbijając kurz, który potem osiadał przez lata, rozbijały się windami towarowymi, łączyły jakiś przerwany obwód, łatały przeciek na sto siedemnastym poziomie czy też na sto siedemdziesiątym, po skończonej pracy wracały do swoich legowisk z chrzęstem i wcale nie mniejszą wrzawą niż poprzednio, ale nic z owej wrzawy nie docierało do hibernatorów, nic nie przeszkadzało spać martwym bohaterom. Nie do wiary, żeby jakikolwiek dźwięk śmiał naruszyć ich święty i uroczysty sen, a ruch odważył się wypełnić wnętrza gablot z katafalkami.

W sterowni przed rzędami pustych foteli blade ramiona Galaktyki długo obejmowały płaskie twarze ekranów, potem przeniknęły je j rozsypały się w mrowie pojedynczych gwiazd. Oznaczało to bliski koniec podróży. Ciałem statku targnął dreszcz, w ładowniach obluzowane blachy zagdakały w tak szaleńczym rezonansie, że aż bezdźwięcznym -”Dziesięciornica” wychodziła z hiperprzestrzeni. Do hibernatorów poszedł sygnał, komputer połknął polecenie i piętnasta gablota rozświetliła się nagle jak wagon w ciemnym pociągu.

Profesor Medicus słuchał głębokiego, buczenia prądów — w tej ciszy był to jedyny dźwięk. Coś szczęknęło metalicznie, ale Medicus raczej domyślił się tego, niż usłyszał, odgłos dobiegł jakby zza dziesiątej ściany; w tej samej niemal chwili otwarły się zawory i syknęło pompowane do hibernatora powietrze. Trumna. Nie mógł się wyzbyć tego skojarzenia, pamiętał, że była to jego ostatnia myśl przed zaśnięciem: kładę się i nie wiadomo, kiedy wstanę, i czy w ogóle wstanę. Wygodna, obszerna — ale trumna. Wpatrzony w noc rozciągającą się nad jej wiekiem poczuł jednak coś na kształt sentymentu do szkła, które odgradzało go od ciemności. Natychmiast potem zjawiła się niechęć do przewidzianego porządku czynności, który znał. Poruszył palcami rąk i nóg, pokręcił szyj ą, jakby sprawdzając, czy wszystko tkwi na swoim miejscu. Skrzyżował ręce na piersiach u patrzył, jak przezroczysta tafla nad jego głową odjeżdża w bok i niknie, wiedział, że zaraz to samo stanie się ze ścianami bocznymi. Już. Teraz głos.

— Witaj — powiedział głos. — Zgodnie z programem obudziłeś się w dwieście pięćdziesiątym trzecim roku lotu. Mamy sobotę, 21 kwietnia. Jest wiosna.

— Moje parametry — rzucił Medicus. Stał obok katafalku słuchając z zadowoleniem. Jest dobrze, pomyślał. Nie spodziewał się, że będzie tak dobrze.

Automat podał mu ubranie. Włożył kombinezon i zażądał ciepłego mleka. Pijąc patrzył, jak hibernator składa się, zjeżdża w dół — po chwili w miejscu, gdzie stał, rozciągała się równa powierzchnia.

Z małego gabinetu przyległego do hali hibernatorów miał nadzorować budzenie Prezydenta i personelu medycznego. Z wysokości dwóch pięter przyglądał się hali, pijąc następny kubek mleka. Trudno uwierzyć, myślał, że wkrótce trzydzieści tysięcy ludzi zaleje “Dziesięciornicę”, rozpełznie się po dwustu poziomach i jak dawniej trudno będzie gdzieś znaleźć odrobinę samotności do rozmyślań.

Zgniótł w palcach kubek i upuścił go pod nogi. Podłoga wessała go niemal błyskawicznie. Medicus ominął to miejsce, usiadł przy aparaturze. Nie spieszył się.

Facet, którego przywieźli na stół w przeddzień rozpoczęcia hibernacji, nie przeżył. To było do przewidzenia — nie miał szans. Medicus oglądał zapisy i wykresy. Tydzień życia, myślał. Poświęcił mu tydzień swojego życia — bez nadziei na jego życie. Okazało się, że słusznie żałował tego tygodnia.

Ponadto cztery osoby zmarły w trakcie hibernacji — z ich gablot nie dochodziły żadne sygnały. Medicus wpatrywał się w martwe wskaźniki. Także tego należało się spodziewać, pomyślał. Przeżyli swoje, przyszedł ich czas — kiedyś przyjdzie jego. Wiedząc to i godząc się z tym, co wiedział, czuł się wobec zmarłych sprawiedliwy. Był sprawiedliwy. Włożył ręce do kieszeni.

— Zespół G — powiedział do ciemnych okienek. — Stan gotowości. Procedura standardowa. Zastosować wobec obiektów… — pochylił się nad konsoletą, żeby odczytać numery hibernatorów.

Znowu patrzył przez szybę po hali. Na dole zaczął się ruch. Automaty ładowały ciała na transportery, wiozły między rzędami hibernatorów oświetlając drogę krótkimi światłami. Niebieskie lampki, cienie żwawo biegające po posadzce, skamieniałe twarze. Żadnej nie znał.

Pół godziny później stał przed czterema nowymi tabliczkami. Postawił przed sobą cztery obeliski z zalanymi mumiami w środku. Dobra robota. Z powrotem do szuflad.

— Śpijcie, zwycięzcy — wypowiedział standardową formułę. Spojrzał w prawo, ku wcześniejszym numerom, ale poszedł w drugą stronę. Zatrzymawszy się przed jakimś hibernatorem przyglądał się leżącemu za szybą ciału.

Wywołał w pamięci numer informera.

— Mam ochotę popływać — oznajmił śpiącemu. — Basen…

— Ogromnie mi przykro, proszę pana, żaden jeszcze nie jest czynny.

— Co się stało? Za parę godzin wstaną ludzie…

— Ogromnie mi przykro, mieliśmy małą awarię. Jeśli pan jednak sobie życzy, zostanie przygotowany basen ekstra.

— Jak długo mam czekać?

— Dwie godziny.

— A inne? Które ruszą najwcześniej?

— Na poziomie czterdziestym — za godzinę. Rozmowy z automatami nie mają sensu. Poczuł odrobinę złośliwej satysfakcji, gdy znowu odezwał się informer.

— Czy to pan pytał o baseny?

— Ja.

— Zapomniał pan wyrazić swoje życzenie.

— Wyłącz się — powiedział Medicus. Szedł myśląc ciągle o dziwnej logice automatów. To od bezczynności, za kilkanaście godzin informer będzie śpiewał na wszystkich kanałach jak złoto.

Idąc między szklanymi rzędami mijał leżące za szybami ciała. Twarze hibernowanych zmieniają wygląd, oświetlenie dodatkowo deformowało ich wyraz, lecz niektóre rozpoznawał bez trudu. Znacznie więcej kłopotu sprawiały nazwiska. Kanibar, Skourvensen, Stolle… nie, to Molteni. Rosney. Hyrvall. Deogracias. Zatrzymał się.

Deogracias wyglądał dokładnie tak, jak go zostawiał kładąc się do hibernatora w tydzień po wszystkich z powodu tamtej operacji. Ta sama mina, ten sam uśmiech. Gdy leżał, wydawał się prawie piękny. Garb nie był widoczny.

Wracając przystanął przed ścianą zwycięzców. Skinął ręką, kryształowy obelisk wysunął się bezszelestnie z przegrody i spłynął majestatycznie w dół. Zatopiona w szkle, nieruchoma, patrzyła z wnętrza na profesora młoda dziewczyna.

— Jesteś coraz piękniejsza, Linda — powiedział Medicus. Kryształowy prostopadłościan nabrał głębokiego, granatowego odcienia; na jego tle Medicus zobaczył wyraźnie własne odbicie, nałożone na jasną sylwetkę dziewczyny.

Jego związek z Lindą, dość tajemniczy i zawsze mocno skomplikowany, zerwany w końcu jednostronnie przez dziewczynę — to długa, ciągle jeszcze pozbawiona finału historia. Po obejrzeniu w video programu poświęconego Józefinie Leclerc Medicus zdecydował się wziąć udział w seansie założonej przez nią sekty religijnej.

CHODŹ Z NAMI TAM, GDZIE SZUMIA PRAWDZIWE LASY I ŚPIEWAJA PRAWDZIWE PTAKI TAM, GDZIE PADA PRAWDZIWY ŚNIEG GDZIE ZWIERZĘTA SĄ NAJBARDZIEJ DZIKIE CHODŹ TAM, GDZIE MIESZKA TWOJE SZCZĘŚCIE — głosiło hasło reklamowe sekty. Po seansie i krótkiej rozmowie o wrażeniach pani Leclerc przedstawiła mu długonogie stworzenie o szafirowych oczach. Gapił się oniemiały, trzymając w ręku kruchą dłoń. Nie zdążyli zamienić choćby dwóch słów ponad przyjętą formułkę prezentacji — Linda zniknęła bardzo szybko. Wrócił do siebie, zjadł kolację. Zasiadł do obliczeń, ale tego dnia komputer mylił się wyjątkowo często, na ekranie wynikowym wyskakiwały horrendalne bzdury. Grzmotnął pięścią w klawisze, gromada liczb pierzchła zmyta polem elektro, a na ekranie pojawiła się twarz Lindy, taka, jaką przez tę krótką chwilę zdążył zapamiętać.

— Linda Quarr. Może być Linda.

— Albert Medicus.

— To naprawdę pan? Tyle słyszałam o panu…

Położył się spać, ale nie mógł zasnąć. Męczył się zmieniając pod sobą pole, jego twardość, zapach powietrza, szukając muzyki, która by przyniosła ukojenie. W końcu otworzył oczy i powiedział:

— Chcę spać i niech mi się nic nie śni.

Sen spłynął na niego miękką zasłoną.

Przez następne dni było gorzej. Nie mógł o niej nie myśleć; sprowadzanie zapomnienia — jak snu — wydało mu się obrzydliwe. Stosowane, jak dotąd w podobnych przypadkach, antidotum w postaci pracy przynosiło stosunkowo najlepsze rezultaty. Ale i tak niedostateczne.

Zaczął jej szukać, poszedł na następne seanse Józefiny Leclerc, które były znacznie gorsze niż ich reklama, ale więcej Lindy nie spotkał. Informer nie zdał się na nic, więc zaczął jeździć, rozpytywać. Ukryć się tak skutecznie wśród trzydziestu tysięcy ludzi wydawało się niepodobieństwem — albo działaniem z premedytacją. Za duże pieniądze wynajął całe biuro detektywów, dał ogłoszenie do video. Daremnie.

Pewnego dnia przed laboratorium zaczepił go młody człowiek.

— Pan poszukuje Lindy? — zagadnął. — Wiem, gdzie ona jest.

Przyjął wspaniałomyślnie stukoronowy banknot i wywiózł Medicusa bardzo wysoko — prawie na dwusetny poziom. Minęli park, potem zaniedbany ogród i stanęli przed odrapanymi drzwiami.

— To tutaj — powiedział młodzieniec otwierając drzwi. Medicus zajrzał do środka. Przez opary tytoniowego dymu dostrzegł istotnie kilka postaci siedzących wokół stołu zalanego skąpym światłem. Chciał podejść bliżej, by przyjrzeć się siedzącym, lecz w tej chwili otrzymał potężny cios w głowę i osunął się na posadzkę. Ktoś zaśmiał się krótko.

Przygoda ostudziła go na pewien czas. Polecił sprawdzić, kto zajmował kabinę — od dawna nie należała do nikogo, właściciel nie wrócił z rekonesansu parę lat temu. Po nim nikt nie chciał jej zamieszkać — zbyt daleko od serca statku. Pomimo strachu Medicus poszedł tom znowu, tym razem uzbrojony. Kopnął archaiczne drzwi, w środku nie było nikogo, cień tylko jakiś ciemny szurnął pomiędzy zdemolowane sprzęty i przepadł.

Po kilku tygodniach wznowił poszukiwania. Zaczynał jej nienawidzić za to, że zabierała mu coraz więcej czasu i myśli. Chwilami nie był pewien, czy cała historia nie narodziła się od początku do końca w jego mózgu. Może zamknęła się w laboratorium, pytał sam siebie. Ale nie, nie mógł uwierzyć, by taka dziewczyna przedkładała laboratoryjne zacisza nad zgiełk hulanek i śmiech towarzystwa. Zebrał o niej wszystko, co było dostępne; zaczął od tego, co znajdowało się najbliżej — od opisów psychofizjologicznych, somatycznych i genetycznych. Po tygodniu znał je na pamięć. Następnie jął grzebać w jej “genealogii” — dowiedział się, że jest córką emerytowanego pilota; i tancerki z Czerwonego Poziomu. Rekonstruował jej dziewiętnastoletnie życie zawzięcie i z pasją, absorbowało go to zajęcie. Nie zaniedbywał oczywiście medycyny. W międzyczasie został Generalnym Opiekunem Zdrowia “Dziesięciornicy”, a po wyborze Cardinne’a na Prezydenta jego osobistym lekarzem. Miał pieniądze, był popularny. Tym bardziej pragnął pomyślnego zamknięcia “sprawy Lindy”, jak przywykł w myślach rzecz określać.

Szczęście sprzyjało Medicusowi — pojawił się przed nim ten sam młody człowiek z tą samą propozycją. Przyszedł w środku nocy. Wypowiedziawszy swoją kwestię przemierzył całą kabinę wielkimi krotkami, poszukał tasteru w ścianie, wcisnął go i macając nogą sprawdził, czy pole siłowe jest wystarczająco wytrzymałe, po czym zwalił się na nie jak długi.

— Ona bardzo pragnie widzieć się z panem — oznajmił. — Szalenie za panem tęskni. Niech pan ją zrozumie — dodał błyskając lufą małego pistoletu elektrycznego. — Zresztą co to ma za znaczenie. Niech się pan ubiera.

Szli krótko nie korzystając po drodze z windy. Wpadli do jednej z kabin tak nagle, że Medicus nie zdołał zauważyć numeru. Stojąc przed wejściem zobaczył ją od razu. Nogi w błyszczących czarnych butach opierała o łeb zepsutego automatu. Jej piersi, pomalowane na fioletowo, pokryte były srebrnymi cekinami.

Patrzyli na siebie przez chwilę. Odezwała się pierwsza.

— Czemu mnie pan prześladuje, Medicus? — powiedziała zmęczonym głosem, bez cienia złości. Próbował zdobyć się na uśmiech.

— Chciałem uczynić panią moją gwendoliną.

W kącie poruszył się zwalisty kształt. Medicus spojrzał w tamtym kierunku; zarośnięty troglodyta o mięśniach gladiatora podnosił się bez pośpiechu i życzliwości w oczach. Linda powstrzymała go ruchem ręki.

— Niepotrzebnie usiłował mnie pan zranić. Dużo słyszałam o panu i nie wiem, czy nie miałabym ochoty zgodzić się na wszystko, co pan wymyśli. Ale zaszły zdarzenia, które wszystko wywróciły. Teraz pańskie zainteresowanie jest mi nie na rękę. Kiedyś może zrozumie pan, dlaczego.

W jej głosie prócz zmęczenia pobrzmiewała jakaś smutna nutka.

— Na co pan czeka? — spytała tym samym tonem. — Niech pan idzie do diabła.

Praca, praca. Rzucał się na oślep na każdy problem, wybierał najtrudniejsze — i ciągle nie mógł zapomnieć. Rozprawiał się błyskawicznie z zagadnieniami, nad którymi inni siedzieli bez efektów przez lata. Był zdolny i błyskotliwy; nie skończył dwudziestu sześciu lat, kiedy Rada Statku nadała mu profesorski tytuł i przyznała ważną nagrodę za badania genetyczne.

Złą pamięć o jednej kobiecie, która liczyła się w jego życiu, zwalczył Medicus przy pomocy obsesji, której uległ niepostrzeżenie nawet dla samego siebie. Udowodnił, że przy pomocy korekt genetycznych możliwe jest “otrzymanie” lepszego człowieka: bardziej inteligentnego, o większym mózgu i sprawniejszym ciele. Wszystkie jego doświadczenia poszły w tym kierunku, stanowiąc wstęp do tego, co nazwał na własny użytek “eksperymentem finalnym”. Określił warunki, jakie powinny spełniać geny użyte w eksperymencie, by można liczyć na sukces, po czym polecił asystentom spośród trzydziestu tysięcy wybrać zestaw najoptymalniejszy. Wybrali cztery. Profesor Medicus analizował genotypy czterech osób. Czwarty, notabene najmniej ciekawy i przydatny, wydał mu się znajomy. Poprosił o identyfikację.

Tak jak się spodziewał, należał do Lindy Quarr. Wyjął kryształek z czytnika, schował do pojemnika, zamknął go i odesłał do Centralnej Krioteki Osobowej na poziomie czterdziestym ósmym. Do końca dnia nie potrafił się skoncentrować. Szły na marne miesiące starań o to, by zapomnieć.

Wieczorem następnego dnia video przyniosło sensacyjną wiadomość: dokonano napadu na filię banku Gramma. Rabusie — słowo na “Dziesięciornicy” prawie nie znane — zostali ujęci. Jedyna wśród nich kobieta nazywa się…

Za wiele na raz. Jeszcze tego samego wieczora profesor Medicus upił się do utraty pamięci. Kolejne wieczory zastawały go niezmiennie przed ekranem video: śledził przebieg procesu od początku do końca, oglądał z bliska twarz Lindy i słuchał jej hardych odpowiedzi na pytania sędziów. Zapadły surowe wyroki: troje młodych anarchistów (wśród nich także Lindę) skazano na wymianę osobowości. Pozostali mieli otrzymać po dwa zadania o śmiertelnym stopniu zagrożenia.

— Korekty osobowości to pański zespół? — spytał Medicusa Prezydent Cardinne pod koniec jednej z wizyt. — Jutro dostarczą pańskim ludziom tę trójkę, wie pan… Kogo pan wyznaczy do operacji?

— Emmery’ego i Llatza. Lindą Quarr zajmę się osobiście.

— Podobno jest piękna.

— Podobno.

Bał się tego spotkania. Przywieźli ją dokładnie o wyznaczonej godzinie, wprowadzili do gabinetu. Chciał się sycić jej strachem, ale go nie okazała.

— Masz mnie — powiedziała. — Ty głupcze.

Kazał strażnikom wyjść i uderzył ją w twarz.

— Ty głupcze z profesorskim tytułem — powtórzyła. — Masz mnie wreszcie — i co mi zrobisz?

— Na stół — powiedział dusząc się ze złości. — Na stół.

Leżała przed nim naga i cicha. Przyglądał się jej spod zmrużonych powiek czekając na sygnały gotowości automedów. Gdy nadeszły, miał już inną koncepcję.

— Koniec operacji — powiedział. — Wyłączcie się.

W dziesięć minut później siedział w fotelu naprzeciwko Lindy. Z filiżanek parowała gorąca kawa.

— Proponuję pani układ — zaczął bez ogródek. Milczała.

— Na pewno chce pani pozostać taka jak dotąd — myślę o osobowości…

— Taki pan pewien?

— Jeśli nie, nie mam pani nic do zaoferowania.

— A jeśli tak?

— Potrafię upozorować zmianę pani osobowości nie zmieniając jej.

— Co chce pan uzyskać w zamian?

— Zgodę na eksperyment genetyczny. Pani genotyp odpowiada pewnym założeniom, które przyjąłem… mniejsza o nie i o istotę eksperymentu. W każdym razie zamierzam dokonać w pani genotypie kilku drobnych korekt…

— Jeszcze się nie zgodziłam.

— Jeśli się pani zgodzi… następnie jajo ze skorygowanymi — tak to nazwijmy — genami zostanie zapłodnione. W specjalnym automedzie minie mu okres ciąży, po którym “urodzimy” je, aby przekonać się, co z naszych przewidywań wyszło.

— A jeśli się okaże, że to pomyłka?

— Zniszczymy to życie.

— Nie zgadzam się.

Przez długą chwilę siedzieli w milczeniu. Medicus podniósł do ust filiżankę.

— W takim razie zmuszony jestem…

— Mam się kłaść na stół?

— Nie.

Znowu pomilczeli.

— Niech pani posłucha — zaczął Medicus. Nie dała mu dokończyć.

— Dlaczego zwraca się pan do mnie? Wykorzystuje pan moją trudną sytuację. Pan wie, jak to się nazywa?

— Wiem. W innej sytuacji także zwróciłbym się do pani. Przed panią trzy osoby odmówiły mi zgody. Pani jest moją ostatnią nadzieją…

— Niech pan nie kpi. Nie zgadzam się. Wstała i przeszła parę kroków, nim uświadomiła sobie, że w gruncie rzeczy nie ma dokąd pójść.

— Proszę zaczekać — powiedział Medicus. — Rozmowa jeszcze nie skończona. W takim razie będę musiał wypełnić polecenie sądu. Otworzę pani mózg, odbiorę pani pamięć o wszystkim, co pani przeżyła. Niczego nie będzie pani pamiętać, ani mężczyzn w swoim życiu, anarchistów, napadu na bank, ani nawet naszej dzisiejszej pogawędki. Dam pani nowe wspomnienia i nowe przeżycia, których nigdy nie było.

Spojrzał na nią po raz pierwszy od początku rozmowy.

— Między wszystkimi czynnościami z tym związanymi znajdę dosyć czasu i sposobności, by zabrać to, czego mi pani odmawia. Bez pani zgody — o kwalifikacje moralne takiego czynu mniejsza. Zrobię to tak czy owak, lecz pani nigdy się o tym nie dowie, bo straci pani pamięć nawet nie wiedząc kiedy, a ja dołożę starań, aby moje przestępstwo — mam odwagę nazwać to po imieniu — nie ujrzało światła dziennego. W ten sposób zdobędę pani geny, pani zaś nie zdobędzie nic. Niech się pani zastanowi, co opłaca się bardziej.

Kawa dawno wystygła w filiżance Landy.

— Pan jest potworem — powiedziała słabym głosem.

— Oszczędźmy sobie komplementów. Zgadza się pani?

— Tak.

— Jest jeszcze jeden niuans: w warunkach sztucznych płód rozwija się o wiele gorzej niż w naturalnych. Rozumie pani, co chcę przez to powiedzieć? Chciałbym…

— Niech pan przestanie, błagam. Przecież i tak pan dopnie swego.

— Chodzi o to, czy akceptuje pani to uzupełnienie.

— Wszystko mi jedno. Niech mnie pan nie męczy.

— Linda — powiedział Medicus do dziewczyny zatopionej w szkle. — Wcale się nie postarzałaś, wiesz?

To nie była Linda. Nawet nie jej trup. Prawdziwa Linda uciekła ze statku rakietką wycieczkową. Puściła silniki na pełną moc i wzięła kurs na najbliższe słońce. Kiedy zauważyli i zrozumieli, o co jej szło, nie byli w stanie już jej przeszkodzić.

Medicus wiele razy próbował sobie wyobrazić, jak wyglądały jej ostatnie minuty. Narastający żar… pocieszał się, że może umarła wcześniej, zażywając na przykład pastylki. Gdy wrzawa wokół samobójstwa trochę ucichła, zamówił u plastyków kukłę Lindy i pochował ją ze wszystkimi honorami. Nawet o “Śpij, zwycięzco” nie zapomniał.

Jak wyglądałaby dzisiaj, po piętnastu latach bezwzględnych? Co by myślała? O czym chciałaby rozmawiać?

Zza przezroczystej tafli spoglądała nań twarz pełna wyniosłej obojętności. Ktoś szarpnął go z tyłu za rękaw. Obejrzał się.

— Profesorze Medicus — wysapał z oburzeniem Laveerson. — Tak pan czuwa nad moim zmartwychwstaniem?

2

Jeden jedyny hibernator stał na środku pustej hali. Na jego pokrywie, dudniąc o boczną szybę butami, siedziało dwóch mężczyzn.

— Posłuchaj echa — powiedział pierwszy z nich. — Ho, ho!

— Zdrowa pustka — powiedział drugi. — Powinno się zrobić tutaj prawdziwy ocean z wielorybami, rekinami i kaczkami.

— Zwariowałeś? — oburzył się pierwszy. — Kaczki nie żyją w oceanie.

Umilkli nagle, bo niebieska lampka wewnątrz hibernatora mrugnęła i zgasła.

— Zaraz będziecie go mieli — odezwał się ktoś z ośrodka kontroli. — Tylko zejdźcie z hibernatora, do cholery.

Stanęli z boku z rękami w kieszeniach, Doogan właśnie otworzył oczy, szyby poczęły zjeżdżać w dół.

— Witaj — powiedział jeden z mężczyzn podchodząc bliżej.

— Obudziłeś się jak zwykle zgodnie z programem.

— Nie zapomnij przypadkiem, że jest dwieście pięćdziesiąty trzeci rok lotu — dodał drugi.

— Jest poniedziałek, początek tygodnia.

— W dodatku kwiecień.

— I wiosna.

Doogan stał naprzeciwko nich dopinając spodnie.

— Witajcie — rzekł. — Całkiem sympatyczni z was faceci, choć nie powiem, żeby wasz widok akurat w tej chwili był pierwszą przyjemnością, której pragnę.

Mężczyźni spojrzeli po sobie z zakłopotaniem.

— Jasne — powiedział ten, który stał bliżej. — Jakoś tak się przyjęło, że nikt nas nie lubi.

— Na płacz mi się zbiera z tego powodu — dodał stojący dalej. — Cud prawdziwy, że zdołałem się opanować.

— Nie jest tak źle — osądził Doogan manipulując przy automacie do wydawania napojów. — Napijecie się czegoś? Obaj wydali okrzyk grozy i cofnęli się do tylu.

— Piję tylko piwo u Quevasa.

— Jasne. Cudowny facet, ten Quevas. Idę wczoraj do niego rozluzowany jak stary fantomat, świata na oczy nie widzę — i mówię, że w trybie pośpiesznym potrzebuję podać trzewiom pewne pensum piwa, inaczej skonam niechybnie w przeciągu pół minuty. Quevas na to, że nic nie stoi na przeszkodzie, o ile mam czym zapłacić, gdyż w jego lokalu serwuje się ciecz nie zważając na płeć, wiek i stopień upojenia gościa. Chyba że jest pan Dwukolorowym, mówi, przyznaj się pan, bo tych dyskryminuję ile wlezie — jeszcze żaden się u mnie nie napił.

— Może moją własne knajpy?

— Jasne, muszą mieć, inaczej niechybnie by zdechli. Jak są tacy mądrzy, jak o nich mówią, musieli wymyślić piwo. Doogan przyglądał się im z rozbawieniem.

— Po mojemu — rzekł — nie od rzeczy byłoby zajrzeć do Quevasa. Widzi mi się, że to po drodze.

— Tak, po drodze, jak na trzydziesty poziom przez sto dziewięćdziesiąty — zarechotał pierwszy z mężczyzn. — Ale ja nie mam nic przeciwko.

— Ani ja — spiesznie uzupełnił drugi.

Windy dalekiego zasięgu stały puste — widocznie ludzie mościli się jeszcze w kabinach, przychodzili do siebie po hibernacyjnym próżniactwie. Po korytarzu kręciło się niewielu przechodniów, co mogło wydać się dziwne — bądź co bądź czterdziesty był jednym z popularniejszych poziomów promenadowych.

Podszedł do nich młody mężczyzna, właściwie chłopiec.

— Halo, Deogracias — powiedział Doogan. — Jak się masz?

— Nieźle — odrzekł Deogracias. — Za to ty najwyraźniej wpędziłeś się w tarapaty.

— Ja? — zdziwił się Doogan. — Skądże. To moi nowi przyjaciele. Cóż poradzę, że mają brzydki zawód?

— Przyjaciół człowiek nie wybiera — stwierdził filozoficznie Deogracias.

— Właśnie. Jedziemy jak raz na piwo do Quevasa. Dasz się zaprosić?

— Z chęcią. Lubię piwo jak nic na, świecie.

Weszli do windy.

— Witam — powiedziała winda. — Bardzo mi przyjemnie, że wybraliście właśnie mnie. Określając poziom docelowy proszę jednak pamiętać, że połączenia z poziomami 187 i 188 zostały tymczasowo zawieszone.

Policjanci spojrzeli na siebie porozumiewawczo.

— Nie wybieramy się aż tak daleko, windo — powiedział Doogan. — W zupełności zadowoli nas poziom setny.

— Chwileczkę — powiedział jeden z policjantów. — Centrala? Co się dzieje na sto osiemdziesiątym siódmym i ósmym?

— Demonstracja dwóch tysięcy ludzi z hali hibernatorów na sto sześćdziesiątym.

— O co im chodzi?

— Ich zdaniem zostali obudzeni za wcześnie. Ich kabiny nie zostały na czas odnowione, nie były też czynne baseny.

— Jak to wygląda?

— Na razie niegroźnie, ale bądźcie do dyspozycji. Gdzie jesteście teraz, co robicie?

— Z hali hibernatorów na czterdziestym eskortujemy więźnia Doogana.

— Dokąd?

— Na dziesiąty.

— Załatwcie to szybko i wracajcie.

— Przykro nam, panie Doogan — powiedział ten z policjantów, który rozmawiał z Centralą. — Widzi pan, że to nie nasza wina.

— W porządku — odrzekł Doogan. — Deogracias, napijemy się kiedy indziej. Będziesz mi kibicował na procesie?

— Jakiego wyroku należy się spodziewać?

— Zadania z dwukrotnym zagrożeniem. A jak dopisze szczęście, to z jednokrotnym — rzekł policjant. — Dziesiąty. — zwrócił się do windy. — Jedziesz z nami, chłopcze?

— Nie — powiedział Deogracias. — Nie mam interesu.

— Radziłbym ci, żebyś nie miał go jak najdłużej. Czołem.

Winda z gwizdem ruszyła w dół.

— Ten chłopiec jest garbaty — powiedział policjant do Doogana. — Czemu jeszcze nie poddał się operacji?

— Podobno to niezmiernie skomplikowany przypadek. Na całej “Dziesięciornicy” chyba tylko profesor Medicus byłby w stanie mu sprostać. Ale leczenie u Medicusa drogo kosztuje.

— Aż tak drogo?

— Nie wiem. Inaczej chyba dawno zgłosiłby się do kliniki.

— I ja tak myślę — wtrącił się drugi policjant. — Paradowanie z takim garbem wcale nie musi być przyjemne.

Deogracias tymczasem wsiadł do następnej windy i powiedział:

— Sto osiemdziesiąty siódmy.

— Nie wolno. Zakaz. Czasowe wstrzymanie komunikacji z poziomami od sto osiemdziesiąt wzwyż. Przepraszam.

— Sto siedemdziesiąty dziewiąty — wrzucił monetę, ruszyli.

Na osiemdziesiątym wsiadła staruszka, która wysiadła na sto czterdziestym. Jej miejsce zajęto ośmiu uzbrojonych policjantów taszczących ze sobą prostopadłościenny pojemnik na kółkach. Przez otwarte wejście do windy Deogracias ujrzał napierający na policjantów tłum. “Windy są dla ludzi!”, krzyczał jakiś mężczyzna. “Sprzęt do wind towarowych!” Policjanci spoglądali na siebie niepewnie, po twarzach spływał im pot.

— Proszę płacić za przejazd — powiedziała winda. Jeden z policjantów wetknął w otwór pekuniarny niewielką blaszkę.

— Osiem osób na sto osiemdziesiąty piąty — zakomenderował. — Po drodze postój dziesięć poziomów niżej.

— Wysiadam na sto siedemdziesiątym dziewiątym — odezwał się Deogracias. Policjant spojrzał na niego przeciągle.

— Niech pan nie spiera się ze mną, młody człowieku, dobrze panu radzę.

— Kiedy wsiadałem, tylko dwa poziomy były odcięte. W chwilę później — siedem. Teraz słyszę, że odcięto pięć dalszych. Co się dzieje?

Policjanci milczeli zawzięcie.

— Poziom sto siedemdziesiąt pięć — powiedziała winda.

— Niech pan wysiada — policjant stanął przy wyjściu czekając, aż pole ustąpi. Jedną ręką odpinał kaburę z pistoletem, drugą ponaglał Deograciasa. W tej samej chwili, kiedy Deogracias podniósł się z miejsca, oślepił go błysk elektrycznego wystrzału. Policjant przy wejściu runął jak długi, pozostali próbowali zasunąć pole, lecz bezskutecznie — w szczelinie tkwił trup blokując generatory. W momencie strzału Deogracias padł na dno windy i odczołgał się w kierunku foteli — w samą porę, gdyż w wejściu ukazał się mężczyzna z krótką rurą w rękach, wydał gardłowy okrzyk, zielony płomień wystrzelił z jego broni i uderzył w zbitą gromadkę policjantów. Z gorejącym rubinowa wylotem lufy mężczyzna zwrócił się w kierunku Deograciasa.

— Nie mam z nimi nic wspólnego — powiedział Deogracias podnosząc się z podłogi. — Jadę z samego dołu, chcieli, żebym tu wysiadł.

— Aha — mężczyzna dyszał ciężko. — Co tam na dole o nas wiedzą?

— Niewiele. Ja dowiedziałem się od windy, że na dwóch poziomach trwa demonstracja.

— Na dwóch! — żachnął się mężczyzna. — Pół dnia dwadzieścia górnych poziomów bije się z całą policją “Dziesięciornicy”, a oni mówią o dwóch!

Kopnął z pogardą rozbebeszony automat.

— Gaśnica — mruknął. — Przydałaby się. Niepotrzebnie ją rozwaliłem, ale skąd mogłem wiedzieć, co to jest?

Wychylił się z windy i zawołał na swoich. Przybiegli w kilkunastu, kilku zaraz rzuciło się w stronę policjantów, żeby zabrać im broń, pozostali otoczyli mężczyznę przekrzykując się nawzajem.

— Dobra robota, Werner!

Mężczyzna z wyraźnym zakłopotaniem odbierał ich pochwały, ale nie robił nic, żeby je przerwać. Ktoś wreszcie dostrzegł Deograciasa.

— A to co za jeden?

— Swój — odrzekł Werner. — Idziesz z nami, chłopcze? Jak ci na imię?

Korytarz był pełen dymu, drogę przed sobą widzieli nie dalej niż na dziesięć kroków. Nigdzie jednak nie było śladu ognia, który by rodził ów dym. Towarzysze Wernera rozbiegli się nie wiedzieć gdzie i kiedy, on sam rozglądał się bacznie dookoła i z zakłopotaniem spoglądał na Deograciasa. Minęli ich biegnący ludzie, Werner krzyknął coś do nich krótko, odpowiedź zlała się niemal z jego głosem.

— Trzymaj się mnie, chłopcze. Wycofujemy się wyżej.

Pobiegli za tamtymi w stronę awaryjnego przejścia. Przed włazem kłębił się tłum.

— Atakują automatami — powiedział ktoś w pobliżu. Werner zaraz wdał się z nim w dyskusję nie przerywając ani na chwilę parcia w kierunku włazu. Deogracias posuwał się tuż za nim.

— Jest źle, chłopcze — wysapał mu nad uchem Werner. — Nie przypuszczałem, że posuną się do tego.

Byli tuż przy samym włazie, kiedy w kłębach dymu buchających z głębi korytarza błysnęło raz i drugi. Jednocześnie dotarł do nich odgłos dartej na strzępy tektury — pracujące przy maksymalnym otwarciu przepustnic miotacze policji czyściły pole. Z dymu wyłaniały się z wolna kanciaste kształty łazików automatycznych.

Tłum zafalował wbijając Wernera i Deograciasa w otwór. Pobiegli schodami na górę wklinowani w żywą rzekę uciekinierów. Werner roztrącał ludzi jak lodołamacz; Deogracias, usiłując nadążyć, utkwił wzrok w jego plecach i biegł tuż za nim, aby zrastające się błyskawicznie krawędzie tłumu nie zdołały go między siebie wciągnąć. W pewnej chwili nastąpił nogą na ohydną miękkość leżącego ciała, stopnie powyżej były oślizgłe i Deogracias poczuł, że zapada się w ciżbę. Plecy Wernera znalazły się nagle bardzo wysoko, lecz do połowy wessany przez tłum Deogracias w ostatniej chwili namacał pas u jego spodni i wczepił się weń kurczowo. Uczuł, jak nadludzka siła wyrywa go z tłoku i stawia z powrotem na nogi. Nim zdążył to sobie uświadomić, biegł już za Wernerem z poprzednią równomiernością, jakby żadna przerwa w biegu nie miała po drodze miejsca.

Z dołu rozległ się ryk przynajmniej setki gardeł, stłumiony przez kolejne kondygnacje. Werner jeszcze przyśpieszył, za chwilę byli już na górze. Przed schodami kilku mężczyzn, z których pot lał się strumieniami, wyciągało przybywających i odrzucało za siebie, skąd odciągali ich następni. Tupot wielu nóg wypełniał korytarz, świszczące oddechy gęsto przecinały powietrze. Po kilkuset metrach zwolnili.

Za plecami biegnących rozległ się grzmot potężnej eksplozji. Pokład pod nogami Deograciasa ugiął się, jakby był z gumy, powietrze uderzyło go w twarz gorącą falą, gdy jak inni stał i patrzył w kierunku, skąd niedawno przybyli.

— Wysadzili przejście awaryjne — powiedział w kompletnej ciszy sąsiad Wernera.

Wkrótce drugie potężne stęknięcie dało się słyszeć z przeciwnej strony korytarza. Powiew powietrza był tym razem o wiele delikatniejszy — ledwo tchnienie na granicy wyczuwalności.

— Jesteśmy odcięci — powiedział sąsiad Wernera. — Zanim dobiorą się do nas, upłynie trochę czasu.

Jedni siadali, inni człapali dalej w kierunku przejścia na wyższy poziom. Werner spojrzał na trzymany w ręku miotacz zdziwionym wzrokiem, jakby nie mógł sobie przypomnieć, jakim cudem przedmiot ten znalazł się w jego posiadaniu, po czym odłożył go i również usiadł. Obok z twarzą ukrytą w dłoniach szlochała młoda kobieta. Dopiero teraz Deogracias spostrzegł, że nogi ma miękkie i zwaciałe, usiadł przy ścianie i oparł się plecami o zimny mur.

— Chciałbym panu podziękować — powiedział do Wernera. — Gdyby nie pan…

— Głupstwo — machnął ręką Werner. — Sam o mało co nie zaryłem nosem.

Wstali i poszli szukać miejsca w najbliższych kabinach, ale wszystkie zostały zajęte wcześniej, więc wrócili na korytarz. Ledwo się rozsiedli, już na nowo musieli wstawać. Wysoki czarnobrody mężczyzna z prawą ręką obciążoną potężnym miotaczem wybierał z tłumu uzbrojonych i odsyłał do tyłu, pozostałym natomiast polecił wynosić się wyżej.

— Tu zostaną tylko ci, którzy będą bronić poziomu. Trzeba zwolnić dla nich kabiny. W każdej chwili może zacząć się na nowo.

Ludzie opuszczali kabiny niechętnie i wlekli się w kierunku przejść awaryjnych. Ich miejsce zajmowali natychmiast uzbrojeni mężczyźni i kobiety. Włączali indywidualne stanowiska relaksowe — instary — i szykowali się do snu.

— Zamierza pan zostać? — zagadnął Wernera czarnobrody popychając jednocześnie Deograciasa w stronę włazu.

— Ale chłopiec jest ze mną. Na pewno coś się dla niego znajdzie.

— Dobra, zostańcie obaj.

Układali się do spania, gdy zgasło światło. W kabinach odezwały się podniesione głosy i przekleństwa: to ci, którzy położyli się wcześniej, podnosili się teraz potłuczeni z podłogi.

— Ci z dołu nie próżnują — powiedział Werner.

— Aż dziw bierze, że zrobili to dopiero teraz — odezwał się jakiś głos z ciemności.

— Mają nas.

— No, nie tak szybko…

— Macie coś do żarcia?

Nikt nie miał. Szykowali się do spędzenia nocy na podłodze. Przez puste, pozbawione kurtyn siłowych otwory wejściowe wlewały się odgłosy z korytarza. Zasypiali, gdy ktoś nadszedł od sąsiedniej kabiny.

— Szukam ochotników do trzymania wart. Kto się zgłasza.

Nikt się nie zgłosił i mężczyzna poszedł dalej. W kilka minut później Werner podniósł się ciężko, pomacał ręką po podłodze szukając butów, po czym założył je na nogi.

— Spij — powiedział do Deograciasa. — Niedługo wrócę. Ktoś w końcu musi zabawić się w wartownika. Inaczej powyjmują nas stąd jak pisklęta.

— Zaczekaj, idę z tobą — dobiegło z ciemności.

Przez sen Deogracias usłyszał, jak Werner wraca. Szurał butami przeraźliwie głośno, układał się niesamowicie długo. To jedno Deograciasa nie dziwiło — podłoga była twarda i sen na niej nie należał do przyjemności. Myśląc, jakie to wszystko straszne, jakie niespodziewane, zasnął kamiennym snem śmiertelnie zmęczonego człowieka.

Obudziły go głosy. Któryś z mężczyzn w kabinie wybierał się właśnie na wartę i namawiał do tego leżącego obok kolegę. Pocertolili się trochę i wyszli. Werner spał w najlepsze, oddech miał długi i równy.

— Która godzina? — rzucił w ciemność Deogracias, ale nikt nie odpowiedział. Uznał, ze nie ma sensu powtarzać pytania, skulony próbował zasnąć. Światło uderzyło go w oczy tak niespodziewanie, że sporo czasu upłynęło, nim zareagował. Werner przerwał senne mamrotanie i zapytał:

— Światło? Skąd tutaj światło? Co się stało?

Wstawali, wciskali tastery w ścianach i niemal w tym samym momencie padali na instary.

Deogracias obudził się na dobre, gdy po skończonej warcie wrócili tamci dwaj. Stali długo przed kabiną z dwoma lub trzema obcymi i spierali się z nimi zapalczywie, w tym sporze słowo “komunikat” dźwięczało częściej niż inne, wreszcie pożegnali się ze śmiechem i weszli do kabiny.

— Co za komunikat? — spytał półśpiący Werner.

— Oni jeszcze nic nie wiedzą, Marc — powiedział jeden z nich takim tonem, jakby sam posiadł całą wiedzę “Dziesięciornicy”. — Komunikat o zawieszeniu broni, włączcie tylko video, a dowiecie się wszystkiego. Nadają go co pięć minut na wszystkich programach.

Werner wstał i włączył, ekran wielki na pół ściany pojaśniał, wypełniony gadającym bez przerwy facetem. Zapowiedziano relację ze sto siedemdziesiątego piątego poziomu, ekran zgasł i zaraz się rozświetlił, policjanci siedzieli obok łazików popijając piwo, nie było trupów ani dymu, w dali spychacz pchał przed sobą stos gruzów, pogiętych belek i osmalonych pni sztucznych drzew, z drugiej strony szły chrzęszczące ławą inne maszyny, łatały poszarpane ściany, łączyły przewody i rurociągi, cukierkowy krajobraz zostawał za nimi nowiutki jak spod igły.

— Niech skonam — wymknęło się Wernerowi. — Niech mnie szlag trafi, Jeśli tak to wygląda rzeczywiście. Toż to piknik, nie wojna!

— Całkiem możliwe — odezwał się Marc — że oni już są na etapie pikniku. Od pięciu godzin mamy zawieszenie broni.

— Ale ich mnóstwo — powiedział Werner wskazując policjantów. — Myślałem, żeśmy ich trochę wybili, a tu sporo jeszcze zostało.

— Zwerbowali nowych — rozstrzygnął towarzysz Marca waląc o podłogę butami. — Myślisz, że tak trudno zostać policjantem? Mundur, pięćset koron tygodniowo — sam bym się połakomił. A za taką akcję leci im grubo ekstra.

— Musielibyśmy wytłuc trzy czwarte “Dziesięciornicy”, żeby wygrać.

— Jasne — odrzekł Marc. — To od początku nie miało sensu.

— Jak to się właściwie zaczęło? — spytał Deogracias. Z głębi kabiny podniósł się drab o ponurym wyglądzie, który zdaje się w nocy wychodził z Wernerem.

— Niewinnie. Na sto osiemdziesiątym ósmym była demonstracja, śmieszna impreza, ludzie szli trzymając się za ręce, śmiali się, żartowali, od czasu do czasu, żeby nie wypaść z roli, skandowali wspólnie hasła. Nic więcej, szedłem z nimi, więc wiem. W pewnym momencie jeden z naszych podszedł do policjanta — policjanci stali z założonymi w tył rękami i przyglądali się — podszedł i zaczął rozmowę. Namawiał go, żeby przyłączył się do demonstrujących. “Jak to byłoby ładnie, gdyby policja choć raz poszła z ludźmi.” Tak powiedział. Stałem od nich nie dalej niż cztery metry, słyszałem każde słowo. Policjant chwycił go za ramiona, tamten próbował się uwolnić, zaczęli się szamotać, szarpać, zdenerwowany policjant zdzielił go pięścią w twarz. Facet upadł, z nosa puściła mu się krew. W ludziach na ten widok jakby się coś odmieniło. Wzięli tego policjanta między siebie, pozostali skoczyli mu na pomoc. W ferworze walki któryś musiał wystrzelić. Potem padły jeszcze dwa strzały, ludzie rozbiegli się, cofnęli, dwóch naszych zostało na placu i ten policjant, mocno widać poturbowany, koledzy pochylali się nad nim, coraz to inny — musiało być z nim niedobrze. Myślę, że połączyli się z Centralą i wezwali lekarza, i kiedy czekali przypatrując się nam spod hełmów, z jednej z kabin wypadł facet z miotaczem i załatwił ich jednym pociągnięciem.

Potem poszło już szybko. Nie wiadomo, skąd nagle wzięło się tyle broni… rzecz jasna zabrano policjantom pistolety, ale widziałem coraz więcej młodych ludzi z miotaczami, którzy porywali za sobą cząstki tłumu i biegli w kierunku bliskich wind, żeby dostać się na sąsiednie poziomy. Zanim nadeszła odsiecz policji, mieliśmy dziesięć głównych poziomów pod kontrolą. Pobiegłem z innymi, przed samymi windami zaskoczyło nas trzech policjantów; tylko jeden zdążył wystrzelić, nim dostali serię… policja sądziła ciągle, że to drobne zamieszki, do których uśmierzenia wystarczy przysłać kilka mundurów z niższego poziomu. Niektórzy nie byli nawet uzbrojeni, z początku kładliśmy ich jak muchy. Dojechaliśmy na sto osiemdziesiąty drugi, już się tam ostro paliło. Ludzie wpadli w amok, przestali myśleć, chcieli tylko strzelać i zabijać. Potem znowu wsiadłem z innymi do wind, zjechaliśmy na sto siedemdziesiąty szósty. Czyli tutaj. Przeskoczyliśmy do dalekich wind, którymi nadjeżdżały posiłki. To było całkiem proste: dwóch naszych stawało przed wejściem i prażyło do środka ledwie generatory otwierały wejście, nie patrząc, kto jedzie i po co. Dalej sami wiecie. Machnął ręką i wrócił na swoje miejsce.

— Dziwna rzecz — powiedział w zamyśleniu. — Próbowałem odnaleźć choćby jednego z tych, którzy wtedy zaczęli — przecież pamiętam ich dobrze — i nie znalazłem żadnego. Jakby się pod ziemię zapadli.

Werner tarł dłonią policzek w zamyśleniu. Marc i jego towarzysz zaczęli zasypiać. W video spiker odczytywał komunikat.

Z komunikatu wynikało, że podpisane zostało zawieszenie broni i że obecnie toczą się rozmowy między przedstawicielami zbuntowanych poziomów a Prezydentem na temat warunków kapitulacji.

— Jacy przedstawiciele? — zastanawiał się mężczyzna w głębi kabiny. Deogracias natychmiast ochrzcił go Ponurym Drabem. — Znasz, Werner, swoich przedstawicieli?

Werner nie znał. W kolejnym komunikacie video ogłoszono, że zbuntowane poziomy zerwały rozmowy.

— Lada chwila zacznie się na nowo — powiedział Werner.

— Chodźmy się przejść — Ponury Drab opuścił na dobre swoje legowisko. — Przyjrzymy się naszym przedstawicielom. Jeżeli w ogóle wrócili, są na pewno gdzieś tutaj.

— Pójdę z wami — zadeklarował się Deogracias.

— Nie, nie zgadzam się — rzekł Werner. — Nie masz broni, więc lepiej poczekaj w kabinie. Uważaj, co leci w video, powiesz nam, jak wrócimy.

Wyszli jednak we trójkę, bo Deogracias się uparł. Korytarz był wypełniony ludźmi; uzbrojeni mężczyźni siedzieli przed kabinami paląc papierosy i spoglądając na przechodzących. Inni rozprawiali między sobą albo rozmawiali z kobietami, które patrzyły na nich z podziwem i troską. Dziewczyny wykonywały przypisaną im od wieków funkcję sanitariuszek: opatrywały rannych, podawały napoje i medykamenty. Parę kroków dalej z przestrzelin w ścianie wyciekała woda, rozlewając się szeroko w poprzek korytarza. Leżały w niej trupy o twarzach nakrytych kawałkami papieru.

Nieco dalej natknęli się na dziewczynę rozdającą zawinięte w nieprzezroczystą folię porcje.

— Co to jest? — pytał jeden z mężczyzn rozwinąwszy folię.

— Niech pan nie grymasi — powiedziała dziewczyna rozglądając się. Wszyscy dookoła już jedli. Werner dotknął jej ramienia.

— My też jesteśmy głodni. Nie jedliśmy od wczoraj.

— Mają panowie talony?

— Co takiego?

— Talony. Przed chwilą je rozdawano. Werner wściekł się.

— Nie mamy żadnych talonów! Bijemy się o głodzie od wczoraj uczciwie narażając życie i w zamian za to nie zasługujemy nawet na porcję surogatu imitującego jedzenie! Niech mnie diabli porwą, jeżeli będę się bił drugi dzień o pustym żołądku!

— Proszę im wydać po jednej porcji, zasłużyli na nią — odezwał się z tylu męski głos. Za nimi stał czarnobrody mężczyzna w błyszczącej czarnej kurtce, który wczoraj rozlokowywał po kabinach.

— Nie ma niebezpieczeństwa — powiedział Werner wskazując miotacz. — Ręka pana zaboli.

— Proszę się o mnie nie troszczyć — skwitował uwagę czarnobrody. Wzięli po porcji i usiedli pod ścianą. Jedli porowatą substancję o lekko słonawym smaku — ale nie chleb — i popijali wyciekającą ze ściany wodą, którą Deogracias przyniósł w pożyczonym kubku.

— Widziałeś go przedtem? — spytał Werner Ponurego Draba.

— Wczoraj pierwszy raz.

— Dba o ludzi jak może.

Podczas ich rozmowy czarnobrody przechadzał się wielkimi krokami. Raz czy dwa spojrzał na nich spode łba, po czym wrócił do swojej przechadzki. Werner śledził z uwagą każdy jego krok.

— Przepraszam — zagadnął — że płoszę panu myśli. Słyszał pan najnowszy komunikat video?

— Wszyscy słyszeli — powiedział czarnobrody zimno. — I co z tego?

— Nie wie pan przypadkiem, co za durnie zerwali rozmowy z Prezydentem? Jak się ruszy policja z dołu, nie wytrzymamy nawet dwóch godzin.

— Nie pańska sprawa — uciął czarnobrody.

— Nie byłbym tego taki pewien. Nie moja? Nie nasza? — wykonał półkolisty ruch ręką. — Więc czyja?

— Stoimy pod bronią, żeby wytargować lepsze warunki.

— Czego żądamy mianowicie?

— Podziału “Dziesięciornicy”. Odgrodzimy zdobyte poziomy od reszty i na nich zamieszkamy.

— Ale po co? Przecież to nie ma sensu! Zresztą, odetną nam od razu dopływ wody i energii…

— To my im odetniemy chłodzenie.

Werner odłożył miotacz i ukrył twarz w dłoniach. Raptem wstał.

— Ale ja tego nie chcę! Przez cały wczorajszy dzień zabijałem ludzi nie wiedząc, czemu to służy, nie wiedziałem, o co walczę — ale w każdym razie nie o to przecież, nie o to!

— To pańskie zdanie — powiedział czarnobrody. — Niech pan nie mówi za innych.

— Ale wszyscy tok myślą. Niech pan spyta jego — wskazał siedzącego pod ścianą Draba. — Albo jego. Jego. Jego — mówił pokazując mężczyzn pod ścianą. — Wszyscy myślą tak samo.

Po twarzy czarnobrodego przeleciał skurcz gniewu.

— Wystarczy tych fanaberii — powiedział. — Wracaj do szeregu.

Spod ściany podniósł się Ponury Drab ze złymi błyskami w oczach. Lufę miotacza opierał o zgięte przedramię.

— Nas jest dwóch, przyjacielu — powiedział przez zaciśnięte zęby. — Zobaczymy, kto stanie za tobą.

Czarnobrody jakby go nie widział. Krokami ani dłuższymi, ani krótszymi niż podczas przechadzki zbliżył się do stojącego nieruchomo Wernera, jego prawe ramię zatoczyło w powietrzu łuk i kolba miotacza ze straszliwą siłą ugodziła Wernera w głowę. Werner padł na korytarz bez czucia. Ponury Drab przyglądał się tej scenie z kamienną twarzą.

“Czemu nie strzela, czemu nie strzela” powtarzał w myśli Deogracias jak rozpaczliwe zaklęcie. Spojrzenie czarnobrodego spoczęło na nim przez moment; w tej samej chwili pociemniało mu przed oczami. Jak gdyby potworna łapa nakryła jego mózg, wyzuty nagle ze wszystkich myśli, niezdolny do podjęcia najbłahszej decyzji. Korytarz, siedzący pod ścianą mężczyźni, leżący Werner i stojący bez ruchu Ponury Drab zaczęli wirować wokół czarnobrodego, który nie spuszczał z nich gorejących oczu, wirowali coraz szybciej, aż stali się jednostajnie szarą smugą. Raptem wirowanie ustało. Czarnobrody zdjął wzrok z Deograciasa i skierował się w stronę Ponurego Draba.

“Strzelaj — błagał go Deogracias. — Strzelaj wreszcie!”

Ale Ponury Drab stał wyprostowany, nieruchomy, z miotaczem wycelowanym prosto w pierś czarnobrodego, który zbliżał się nieludzko spokojny, aż podszedł całkiem blisko. Sięgnął lewą ręką i ostrożnie wyjął Ponuremu Drabowi miotacz z drewnianych rąk. Następnie jego prawe ramię znowu zatoczyło łuk i jak przedtem Werner, tak teraz Ponury Drab zwalił się bezwładnie na pokład. Czarnobrody kopnął go z pogardą, coś w rodzaju krzywego uśmiechu pojawiło się na krótko na jego twarzy. Wykonał zwrot, uśmiech ustąpił miejsca uprzejmemu zdziwieniu.

Naprzeciwko stał Deogracias z miotaczem Wernera w dłoniach.

— Zostaw, chłopcze, tę zabawkę — powiedział czarnobrody prawie łagodnie. — To nie dla ciebie.

“Odłóż miotacz, rozkazuję ci.”

“Spokojnie, Deogracias. Spokojnie. Nie ma się czego bać.”

“Odłóż miotacz!”

“Spokojnie. Tylko spokój… ”

Wybiegły sobie ma spotkanie dwa encefaliczne żywioły i zwarty się jak dwa płomienie, niebieski i czerwony. Pierwszy, ćwiczony przez lata, zasobny w engramy zła, drugi dysponujący tylko naiwną ciekawością i ufnością do świata. Jak długo mógł trwać ten nierówny pojedynek?

Czarnobrody ruszył z miejsca krokiem nie za szybkim, ale i nie za wolnym. Na jego twarzy znów zagościł uśmiech.

“Rozkazuję ci odłożyć miotacz.”

Zbliżał się coraz bardziej. Na krok przed Deograciasem zatrzymał się i nie przestając się uśmiechać wyciągnął rękę po broń. Płomień wystrzału odrzucił go na kilka metrów, gdzie za progiem bezmiernego zdumienia czekała nań ciemność i cisza, cisza i ciemność.

Świat znowu zamienił się w wirującą obłędnie tarczę. Miotacz wysunął się z rąk Deograciasa, a on sam opadł na kolana i runął twarzą na posadzkę.

3

Jesień na poziomach sto trzydziestych nastała na drugi dzień po wiośnie. Skrajnym korytarzem sto trzydziestego drugiego szedł Konfident Rejonowy nr 8, głowę wtulił w ramiona, a zmarznięte dłonie grzał pod pachami. Zmiana zaskoczyła go, nie słyszał wczoraj komunikatu, nie miał czasu na video, bezpośrednio po odprawie został rzucony do akcji. Spojrzał na wpięty w klapę od kieszonki indykator, ale jego łepek był ciągle jednakowy matowy.

Mgła buchała spomiędzy mokrych liści wielkimi kłębami, powietrze było śliskie, nieprzyjemne. Konfident Rejonowy łykał je ze wstrętem wielkimi porcjami. Obrzydlistwo! Przepychało się przez gardło jak olbrzymie nadmuchiwane ryby. “Nie ma się czemu dziwić — każdy atom przeszedł tysiące razy przez tysiące płuc, potem przez generatory, wentylatory, stacje aromatyzowania… to powietrze jest po prostu zużyte, nic więcej”, pomyślał.

— Zapowiada się ładny dzień — powiedział Konfident patrząc wzwyż, gdzie w normalnym świecie bywa niebo. Szedł przed siebie bezludnym korytarzem. Wzmagający się blask nowego dnia powodował łzawienie oczu, które w dodatku piekły od bezsenności. Cała noc na nogach.

Wywołanie przyszło w samą porę. Myślał akurat o rozmaitych automatach, które w tylu dziedzinach z powodzeniem zastępują człowieka, nikt jednak nie pomyślał o automacie czuwającym podczas snu konfidentów. Myśląc tak żałował ogromnie, że nie ma elektroneuronicznego wykształcenia.

— Komunikat specjalny sztabu akcji. Przerwać poszukiwania i udać się ma spoczynek. Przedtem zdać indykatory zgodnie z instrukcją.

Na poziomie setnym, niedaleko piwiarni Quevasa, leżał na korytarzu pijany w sztok Prezydent Laveerson. Otaczała go grupka policjantów i cywilów. Sprowadzony natychmiast Medicus klęczał z nosem przy jego ustach.

— Alkohol konwencjonalny — mruknął podnosząc się z kolan.

Ze stojącej dwa kroki dalej grupki wysunął się rosły cywil. Medicus znał go, choć niespecjalnie przepadał za jego towarzystwem: był to Rippert, po Prezydencie drugi człowiek na “Dziesięciornicy”.

— Pół godziny, profesorze — powiedział. — Posłowie czekają od ponad trzech godzin.

Profesor zbył go niechętnym machnięciem ręki. Zdezynfekował uważnie i opatrzył kilka niewielkich zadrapań, na twarzy i dłoniach Laveersona. Dwóch policjantów na dany znak doskoczyło do leżącego, ułożyło go na noszach i przeniosło do transportera. Inny z cywilów popychał w kierunku wind wystraszonego mężczyznę, który znalazł Prezydenta.

— Jesteśmy panu niesłychanie wdzięczni — perorował cywil. Szczupły, średniego wzrostu, w wyglansowanych butach do kolan — nosił nazwisko Taraday. Podlegały mu sprawy związane z bezpieczeństwem i ochroną. — Proszę teraz iść i wyspać się solidnie, a rano zgłosić po nagrodę. No! Naprawdę bardzo się pan przysłużył, pewnie jest pan zmęczony. Niechże pan idzie!

Mężczyzna podreptał do wind oglądając się raz za razem. Sam Prezydent Laveerson, matko materio!

— Niech pan dobrze śpi — zawołał za nim Taraday. — Proszę też nie rozpowiadać tego, co pan tutaj widział. Dobranoc — odwrócił się, wskoczył na transporter, gdzie siedzieli już Rippert, jeden z agentów ochrony i Medicus.

Silnik transportera zawył i pojazd ruszył w stronę szybów towarowych, mijając po drodze zdumionego mężczyznę. Z głębi korytarza malejące postacie policjantów i pozostałych cywilów odprowadzały odjeżdżających wzrokiem.

Zajechali nie do kliniki, lecz do prywatnego gabinetu Medicusa. Rippert z agentem przenieśli nosze, Taraday rozglądał się po korytarzu.

— Bierzmy się do roboty — powiedział do nich Medicus. — Lepiej nie wzywać dyżurnych… skoro nie zależy nam na rozgłosie. Wy zdejmijcie z niego ubranie, a pan niech przyniesie w tamtym pojemniku wody.

— Ciepłej?

— Najzimniejszej, jaka będzie.

Dopiero po trzecim wiadrze Laveerson otworzył oczy. Usiłował coś powiedzieć, ale zdołał wydać z siebie tylko niewyraźny bełkot. Medicus skinął na cywilów, aby przynieśli Prezydenta na instar, a następnie sam, manipulując przyciskami pola, doprowadził go nie bez trudu do pozycji siedzącej.

— Niech pan to wypije — rzekł podając mu kubek, z którego buchała para. Laveerson przełknął nieco cieczy z kubka, łypnął ku Medicusowi wdzięcznym okiem i opadł na niewidzialne oparcie.

— Kubeł, szybko! — zakomenderował Medicus.

Ledwo zdążyli. Taraday podstawił kubeł, zaś Medicus z agentem złapali Prezydenta za ramiona i wbili weń głową. Potężny skurcz wstrząsnął nagim torsem Prezydenta, jeden, drugi, trzeci.

— Wystarczy — wycharczał Laveerson stłumionym przez kubeł głosem. Taraday z agentem spojrzeli niepewnie na Medicusa.

— Trzymać — powiedział Medicus.

Jeszcze dwa skurcze, dwukrotny plusk wydalanych rzygowin, gęste spluwanie Laveersona.

— Teraz wystarczy — Medicus odsunął nogą kubeł. Podał Laveersonowi naczynie z wodą, tamten wypił, wypłukał gardło i usta, wypluł. Odetchnął głęboko.

— Matko materio — powiedział — myślałem, że wyrzygam duszę. Która godzina?

— Piąta dwadzieścia. Pięć minut dla was, panowie — Medicus skinął na Ripperta, który przysiadł obok instara na laboratoryjnym taborecie. Agent wyszedł opróżnić pojemnik.

— Jak pan może pamięta, Prezydencie, wczoraj wieczorem uzgodniliśmy zawieszenie broni z buntownikami ze sto osiemdziesiątych poziomów. Jednocześnie zgodnie z pana rozkazem odcięliśmy im dopływ energii i wystosowaliśmy ultimatum. Przed drugą przybyli przedstawiciele buntowników, żeby paktować w sprawie warunków kapitulacji.

— Nie mogliście tego załatwić beze mnie?

— Nie, do diabła, choć próbowaliśmy. Sam pan usłyszy, co oni proponują. W ogóle, jeśli mogę coś sugerować, sytuacja nie jest na tyle klarowna, żeby pozwalał pan sobie…

— Niech pan schowa dla siebie swoje cenne rady. Sam wiem dobrze, co mam robić — powiedział ze złością Laveerson. Rippert wzruszył ramionami. Medicus patrzył na niego z szacunkiem: w końcu nie każdy by się zdobył na zwracanie uwagi Prezydentowi tym tonem.

— Jest dobra okazja, żeby popisał się pan tą wiedzą — powiedział Rippert. — Delegacja buntowników czeka na nas przynajmniej od trzech godzin.

— Niech czekają. Ilu ich jest?

— Trzech.

— Profesorze Medicus — kiwnął ręką Laveerson — za pięć minut muszę być na nogach świeży i wypoczęty. Rozumie pan?

— To nie będzie możliwe — uśmiechnął się Medicus — przynajmniej tak szybko. Ale zrobię, co w mojej mocy.

— Niech pan użyje całej swojej sztuki. Chodzi o to, żebym nie był bardziej tępy niż zwykle.

Roześmiali się. Śmiali się ostrożnie trzej cywile, gotowi w każdej chwili zamilknąć, ze szklanką w jednej ręce i pastylkami w drugiej śmiał się dla towarzystwa Medicus, swoim kozim śmiechem pobekiwał Prezydent. Drżącą ręką odebrał od Medicusa szklankę, zjadł pastylki, popił i spojrzał ciekawie po otaczających go twarzach.

— Staniewski, pan dostarczy mi tu ubranie. No, czemu pan stoi? Dostanie się pan do kabiny bez kłopotu, wejście wpuści każdego, kto pokaże… gdzie mój kombinezon? W prawej kieszeni… ma pan? Ja w tym czasie wezmę kąpiel. Co pan o tym myśli, Medicus?

— Znakomicie panu zrobi.

— Więc mówi pan, Rippert, że buntownicy zamierzają dyktować nam warunki. Nie przesłyszałem się? Czego żądają na przykład? Niech pan opowiada.

— Do diabła, nie ma za wiele do opowiadania. Chcą secesji dwudziestu pięciu najwyższych poziomów.

— Czego?

— Secesji… i autonomii. Sam pan widzi, Prezydencie, że nie trudzimy pana bez powodu.

Laveerson zaklął i z płaszczem kąpielowym Medicusa przewieszonym przez nagie ramię poszedł w kierunku natrysków. W międzyczasie wrócił Staniewski, Prezydent posiedział w diagnostacie, ubrał się, podziękował Medicusowi, po czym wszyscy wsiedli do transportera. Medicus usadowił się z tyłu, obok Taradaya, Prezydent z Rippertem od razu rozpoczęli ożywioną dyskusję. Staniewski obsługiwał pulpit.

— Muszę pana przestrzec, Prezydencie — mówił Rippert — że z nimi rozmawia się bardzo ciężko. Nie wiem, może zabrzmi to śmiesznie, ale odniosłem wrażenie… gra pan w szachy?

— Nie za dobrze.

— … odniosłem wrażenie, jakby przez cały czas myśleli o trzy ruchy do przodu dalej ode mnie. Nie wygramy z nimi tak łatwo.

— Czy pański respekt nie jest przypadkiem przesadny?

— Chciałbym, żeby pan o tym wiedział. Musi pan być niesamowicie stanowczy. Im więcej pana zaskoczy, tym gorzej dla nas.

— Wprowadźcie ich dokładnie za kwadrans — powiedział Laverson do Taradaya, kiedy stanęli przed Salą Posiedzeń. Rippert i Taraday oddalili się.

— Bądźcie przez cały czas w pobliżu! — krzyknął za nimi Prezydent. Wyglądał ma zdenerwowanego, ręce lekko mu drżały. — Drogi profesorze — ujął Medicusa pod ramię — koniecznie muszę coś panu opowiedzieć.

Usiedli w maleńkim pokoiku na zapleczu Sali Posiedzeń.

— Znaleźliście mnie na setnym — nieprzytomnego, prawda? Dobrze. Jak pan myśli, ile musiałbym wypić… ile wypiłem, żeby doprowadzić się do takiego stanu?

— Pańska krew zawierała ponad trzy promile alkoholu. Odpowiada to spożyciu od 0,7 do litra alkoholu konwencjonalnego normalnej mocy. Znam nieźle pański organizm i myślę, że należałoby raczej brać pod uwagę górną granicę przedziału.

Prezydent zamachał ze zniecierpliwieniem rękami.

— Coś panu powiem, Medicus — rzekł łypiąc nań spode łba. — Tylko niech się pan nie przestraszy. Otóż w ciągu ostatniej doby nie wziąłem do ust nawet naparstka alkoholu. Słyszy pan? Ani grama.

— Niewiarygodne, pańska krew…

— Niech pan słucha. Szedłem centralnym pasażem setnego około wpół do drugiej — wiem, bo minąłem plac z cyfrowym wskaźnikiem. Zamierzałem pospacerować przed snem i przy okazji przemyśleć kilka spraw… nieważne. Oddaliłem się od placu najwyżej kilkaset metrów, kiedy ni stąd, ni zowąd pociemniało mi przed oczami; potem zupełnie przestałem widzieć. Jednocześnie ból w głowie, pod czaszką, Medicus, ból niepodobny do niczego, co znam. Nierównomierne pulsowanie… nie, każda próba opisania go to klęska. Zacząłem spadać jakby w głąb bezdennej studni, czułem, że spadam — nic więcej nie pamiętam. Pan odpowiedział, kiedy spytałem o godzinę?

— Ja.

— Przez ponad trzy godziny byłem nieprzytomny, nikt nie wie, co się ze mną przez ten czas działo. Rozumie pan?

— A co robiła wtedy pańska ochrona?

— Dałem im wolne. Nie mogłem przecież przypuszczać… Medicus kiwał bez przekonania głową.

— Teraz tak — Prezydent wyprostował się w fotelu — czy możliwa jest utrata przytomności na trzy godziny wskutek przyczyn — nazwijmy je w ten sposób — naturalnych?

— Teoretycznie tak. Zdarzają się przypadki amnezji pohibernacyjnej, zapaleń, gorączki, połączone z utratą przytomności, niekiedy nawet na dłużej. W pana sytuacji mogę je z góry wykluczyć. Ale nawet gdyby uległ pan zapaści, nie wytłumaczymy, jakim sposobem znalazło się w pańskim organizmie tyle alkoholu. Skoro twierdzi pan, że pan nie pił…

— Nie piłem, Medicus. Jednym słowem Taraday będzie miał trochę pracy. Taak… no to chodźmy do Sali Posiedzeń. Dziękuję panu, profesorze.

Buntownicy weszli do Sali Posiedzeń pojedynczo, w krótkich odstępach. Przed miejscem Prezydenta przystawali na moment, skłaniali głowy i nie patrząc więcej ma nikogo kierowali się w stronę foteli. Mieli na sobie czarne, błyszczące kurtki, ręce opuścili swobodnie wzdłuż boków. Prowadził chudy jegomość o żylastej szyi i krótkich blond włosach, które robiły wrażenie przylepionych do okrągłej czaszki. Za nim podążał siwy mężczyzna, Laveersonowi rzuciła się w oczy jego czerwona twarz z krzaczastymi brwiami, które — o dziwo — były zupełnie czarne. “Farbowany lis”, przemknęło Laveersonowi przez myśl. Nie wiedząc, dobrze to czy źle, że taka rzecz mu przyszła do głowy, spojrzał na trzeciego z wchodzących.

Było to potężne chłopisko, niosące nad szerokimi barami łeb wielki Jak ceber, pokryty zmierzwioną kędzierzawą czupryną i okolony takąż brodą, tak bujną, że zdawała się sięgać oczu właściciela. Stawiał ogromne kroki, tłumione przez miękki dywan; odnosiło się wrażenie, że po drodze od wejścia do fotela, na który się zwalił, zrobił ich nie więcej jak trzy. Siedząc wyglądał jak odpoczywająca chwilowo góra — pozostali dwaj prezentowali się przy nim jak karzełki.

Rozsiadłszy się położyli ręce na lśniącym blacie stołu — nie mieli ze sobą żadnych materiałów — i niemal równocześnie spojrzeli w kierunku Laveersona i Ripperta. Prezydent poruszył się w fotelu, odchrząknął.

— Zechcą panowie wybaczyć nam małą zwłokę, wynikłą z przyczyn od nas niezależnych. Byłem pijany do nieprzytomności i profesor Medicus stracił trochę czasu, zanim postawił mnie na nogi. Mam nadzieję, że spędzili panowie pożytecznie wolne chwile i nie nudzili się nadmiernie.

Podświadomie oczekiwał, że odezwie się czarnobrody, lecz głos zabrał żylasty, który wszedł jako pierwszy.

— Panie Prezydencie, jeżeli pragnął pan okazać nam lekceważenie…

— Informowałem tylko panów. Wasza sprawa, co z tym zrobicie.

Minęło kilka sekund. Prezydent dal znak zastępcy, aby prowadził dalej obrady.

— Porządek debaty nie jest skomplikowany, zawiera na razie dwa proponowane przez nas punkty. Po pierwsze: sprecyzowanie przez obie strony postulatów, po drugie: dyskusja mająca przynajmniej zbliżyć nas do konkretnych ustaleń. Są uzupełnienia?

Żadnych uzupełnień nie było.

— Z dotychczasowych rozmów wynika, że Prezydent Statku żąda bezwarunkowej kapitulacji zbuntowanych poziomów — kontynuował Rippert. — Stanowisko to nie uległo zmianie. Jeśli chodzi o stronę przeciwną — czy czas, który minął od ostatniej konfrontacji, wprowadził jakieś zmiany do sformułowanych warunków kapitulacji?

— Nie ma zmian — powiedział żylasty — i nie ma kapitulacji.

— Wobec tego pozwolę sobie przypomnieć, że…

— Chwileczkę — wtrącił Laveerson. — Nie ma co wyręczać naszych gości. Wszyscy chętnie usłyszymy żądania przedstawione przez nich samych.

— Proszę bardzo — powiedział żylasty. — Nic nie stoi na przeszkodzie. Nasze wystąpienie — z konieczności dość kategoryczne w farmie — wynikło z powodu głębokich rozbieżności między interesami załogi a interesami Rady Statku reprezentowanej tutaj w całości. Zbyt wczesne obudzenie części załogi, czy też zbyt późne uruchomienie basenów i odnowienie kabin mieszkalnych to jedynie zewnętrzny wyraz owych sprzeczności. W tej sytuacji zostaliśmy upoważnień! przez pozostającą pod bronią część załogi, aby domagać się utrzymania w naszych rękach zdobytych poziomów i odgrodzenia ich od reszty statku. Wiąże się z tym nierespektowanie uchwał Rady Statku i poleceń administracji oraz zakaz wstępu na pozostające pod naszą kontrolą poziomy dla członków Rady Statku, policji i agentów. Kwestie wymiany osobowej oraz korzystania przez mieszkańców naszych poziomów z układów “Dziesięciornicy” proponujemy odłożyć na termin późniejszy.

Mówił szybko patrząc w przestrzeń za plecami Laveersona, jakby tam to było napisane, Laveerson słuchał go podpierając głowę oburącz i wpatrując się w blat na wysokości swoich łokci. Opuścił nagle ręce, zwrócił twarz w kierunku Ripperta. Jego pełne wyczekiwania spojrzenie zaskoczyło go.

— Muszę powiedzieć, że mimo iż uprzedzono mnie o rodzaju stawianych przez ponów warunków, moje zaskoczenie jest pełne. Postulaty panów są nie do przyjęcia, ponieważ grubo przewyższają najśmielsze rojenia fantomatyczne. Jeśli nawet prawdziwe są — w sensie założenia, a więc logicznym — stwierdzenia o rozbieżności interesów i buncie jako jej efekcie, to rozwiązanie problemu widziałbym raczej w rozpisaniu nowych wyborów prezydenckich i powołaniu nowej Rady Statku. Koncepcja secesji stanowi jaskrawe wyzwanie rzucone rozumowi, w zapierających dech sposób kłóci się ze zdrowym rozsądkiem. Godząc się na separację niczego nie uratujemy, nie odmienimy — dlatego zgody być nie może. Chciałbym zakończyć pytaniem: dlaczego naszym gościom nie leży na sercu los pozostałej części załogi “Dziesięciornicy”, która — posługując się adekwatną nomenklaturą — pozostanie nadal ciemiężona, bez nadziei na wyzwolenie ii lepsze jutro?

— Jeśli nie zważać na niepotrzebne ozdobniki — zareplikował natychmiast żylasty — wypowiedź pana Prezydenta Laveersona akceptujemy w całej rozciągłości. Odpowiem krótko: skoro przywódca “Dziesięciornicy” potwierdza nasze obiekcje, oczekujemy niecierpliwie na decyzję o rozwiązaniu Rady Statku i dymisję Prezydenta.

Wśród członków Rady Statku podniosła się wrzawa. Laveerson, zaskoczony ripostą, nie mógł pozbierać myśli, Rippert bełkotał coś bezładnie. Mężczyźni w czarnych kurtkach mogli służyć za wzór opanowania — przyglądali się panice ze spokojem, nie było po nich widać ani śladu triumfu. Obmyślali koleiny ruch? Ale jaki? Przez moment Laverson pożałował, że tak mało uwagi poświęcał szachom. Wrzawa za jego plecami nie milkła, czuł, że wszyscy czekają na jego słowa. Nie wiedząc jeszcze, co powie, podniósł rękę. Stopniowo uciszyło się.

— Sądzę, że niepotrzebnie zabrnęliśmy w dygresje. Radzę zapamiętać, że przedmiotem debaty jest kapitulacja zbuntowanych poziomów. Nic więcej.

— A my sądziliśmy, że rozmawiamy poważnie. Cóż — spotkała nas kara za naszą łatwowierność — żylasty opadł na oparcie fotela z dobrze udaną rezygnacją. Jego towarzysze nie poruszyli się — Laveerson nie dałby głowy, że przedmiot sporu zajmuje ich choć trochę. Znowu była jego kolej, milczenie przeciągało się. W tym momencie Staniewski podszedł i przekazał Prezydentowi małą karteczkę. Zawierała jedno zdanie, podpisane przez Banowskiego.

— Nie czas na kpiny, panowie — powiedział Laveerson. — Umawiamy się, że od tej chwili zaczynamy traktować się serio, dobrze?

Złożoną karteczkę trzymał w dłoni. Teraz, kiedy miał na tamtych metodę, umyślnie przeciągał milczenie.

— Wybaczcie, panowie, wszystko trzeba zacząć od nowa. Zapomnieliśmy o pewnej ważnej sprawie, bez której nie może się obejść żadna procedura. Chętnie na przykład dowiedzielibyśmy się, z kim mamy przyjemność…

— Według poprzednich ustaleń… — zaczął żylasty.

— Uchylam je — uciął Laveerson.

— Prezydencie, nie sądzi pan chyba, że wymienimy panu nasze nazwiska?

— Przykro mi — powiedział Prezydent — ale tak sądzę.

— To wbrew zasadom konspiracji. Pseudonimy — proszę bardzo; ale nic więcej nie mogę powiedzieć, doskonale pan rozumie, czemu.

— Męczy mnie, panowie, jedna zagadka. Skąd niby wiadomo, kogo wy reprezentujecie? Czy w ogóle kogoś reprezentujecie? Kto was wybrał, kto tutaj wysłał, kto potwierdzi, że jesteście jego przedstawicielami? Czym możecie zaświadczyć, że to nie bluff, że nie jesteście trójką odważnych żartownisiów, pełnych tupetu oszustów? Czy jesteście gotowi przedłożyć dokumenty, pełnomocnictwa, znaki rozpoznawcze?

— Dysponujemy nimi — powiedział żylasty — lecz nie chcemy i nie możemy ich udostępnić. Naszym zdaniem im mniej o nas wiadomo, tym lepiej. Przypuśćmy, że to pańscy ludzie zwyciężą, nie my. Łatwo wtedy przewidzieć nasz los.

— Łatwo — zgodził się Laveerson. — Lecz nie bardzo rozumiem, co właściwie pragniecie ukryć — milcząc. Zostaniecie zidentyfikowani tak czy owak, działa przecież aparatura rejestrująca każde wasze słowo, fotografują was kamery, prześwietlają promienie… Za pół godziny z Centralnej Krioteki Osobowej otrzymam wasze identyfikacje. Więc po co ten upór?

— Nie tak prosto, Prezydencie. Mój głos na dzisiejszą uroczystość został sztucznie zmieniony. Moich towarzyszy także. Nadto poddaliśmy się zabiegom charakteryzacyjnym. Promieni nie czuję, kamer nie widzę. Usiłuje nas pan przestraszyć, Prezydencie?

— To, że nie widzicie kamer, nie świadczy jeszcze, że ich nie ma.

— Nie ma kamer — powiedział czarnobrody z niezachwianą pewnością. Jego tubalny głos przetoczył się po sali jak grzmot Ale Laveerson nie dał się zbić z tropu.

— Są kamery, niech mi pan wierzy — rzekł siląc się na pobłażliwy ton. — Dlaczego miałoby nie być?

— Nie ma kamer — powtórzył czarnobrody. — Już nie ma. Pan nas nie docenia, Prezydencie. Wielka szkoda. Wysłany agent zameldował, że system rejestracyjny Sali Posiedzeń odmówił posłuszeństwa równo z rozpoczęciem debaty.

— Włączyć zapasowy! — syknął Rippert, ale agent ani drgnął.

— Zapasowy również nie działa — odpowiedział za agenta atletycznie zbudowany brodacz, choć przecież nie mógł słyszeć ze swojego miejsca ani słowa. Broda wokół jego wielkiej twarzy nastroszyła się — jedyny znak, że uśmiecha się do zgromadzenia.

Siedząc nieruchomo Laveerson spojrzał mu w oczy. Były zimne i bez wyrazu, nie potrafił w nie patrzeć zbyt długo. Spuścił wzrok. Równie dobrze mógłby wpatrywać się we wbity w ścianę gwóźdź, pomyślał niezadowolony. Tamci trzej wyraźnie poweseleli. Ich zbyt dobry humor sprawił, że Prezydent podjął decyzję:

— Staniewski, niech pan podejdzie do naszych gości i delikatnie przeszuka im kieszenie. Wiem, że to nieładnie, ale skoro za wszelką cenę pragną uchodzić za szalbierzy, nie widzę powodu, byśmy nie potraktowali ich stosownie do roli, którą grają.

— Protestuję! Chroni nas immunitet poselski! — zawołał siwowłosy.

— Najpierw dowiedźcie, że jesteście posłami. Dalej, Staniewski. Uprzejmie panów proszę nie stawiać oporu.

Staniewski ruszył w ich kierunku, lecz po przejściu mniej więcej połowy dystansu zatrzymał się niespodziewanie, sięgnął do pasa i po chwili w jego dłoni błysnął matowo metal pistoletu elektrycznego. Obracał się w stronę Laveersona i Ripperta nieskończenie wolno, płynnym ruchem podnosząc broń. W zapadłej nagle śmiertelnej ciszy szczęknął bezpiecznik.

— Staniewski — powiedział Prezydent po dobrej minucie. — Oszalałeś, Staniewski?

— On nie oszalał — odezwał się żylasty. — Wypełnia tylko nasz rozkaz. Radzę zachować spokój, nie wykonywać gwałtownych ruchów, nie ma sensu ginąć bez potrzeby. Rozumiem, panie Prezydencie, że rozmowy są zerwane. Jak pan woli — wzruszył ramionami. — Całkiem możliwe, że jeszcze się spotkamy, oby był pan wtedy w lepszym usposobieniu. Do zobaczenia.

W całkowitej ciszy skłonili się opuścili Salę Posiedzeń. Staniewski, nie zwracając uwagi na ich odejście, trwał nadal na poprzednim miejscu z pistoletem w wyciągniętej ręce. Był najlepszym agentem z oddziału osobistej ochrony Prezydenta; Laveerson mawiał o nim, że wart jest wszystkie pieniądze “Dziesięciornicy”. A teraz “wart wszystkie pieniądze” Staniewski stał w lekkim rozkroku i mierzył do niego z pistoletu.

Staniewski czuł się zupełnie tak, jakby mózg wkręcono mu w imadło. Oplatało go potrójne zmienne pole encefaliczne, wijące się mocarnymi splotami przez ściany i korytarz. Natężenie ciągle nie malało, chociaż ci, którzy wytwarzali pole, oddalali się coraz bardziej. Odchodzili bez pośpiechu do wind, Staniewski wiedział o tym, jego mózg przypominał kawałek drewna, ale informacja ta zakodowana była gdzieś pod skórą, w koniuszkach nieposłusznych palców, w podeszwach stóp. Niejako automatycznie rejestrował pulsowanie pola: spadające w miarę wzrastania odległości natężenie wyrównywała intensywniejsza generacja fal.

Podchodzili już chyba do samych wind, kiedy pole ustąpiło. Zmiana nastąpiła tak raptownie, że Staniewski nie od razu zareagował, kontemplując przez sekundę dziwaczne dzwonienie w uszach. W następnej sekundzie opuścił pistolet, potrząsnął gniewnie potężną czupryną i skoczył w kierunku otworu wejściowego. Dzieliło go od niego mniej więcej trzy metry, odbił się, poleciał głową naprzód, nieomal przebił pole wyjściowe i wypadł na zewnątrz. Nie bał się potłuc — miał na sobie moster. Lecąc nisko nad posadzką Staniewski wykonał akrobatyczny obrót, osiadł miękko na plecach, ale wcześniej zdążył dwukrotnie wystrzelić w głąb korytarza. Dwa suche klaśnięcia rozbrzmiały w Sali Posiedzeń jak dwa głośne policzki, resztę odcięła zregenerowana błyskawicznie kurtyna siłowa.

Gdy wybiegli na korytarz, Staniewski wystrzelił właśnie po raz trzeci i puścił się pędem w kierunku wind. Jego sylwetka zmniejszała się coraz bardziej, aż osiągnęła rozmiary porcelanowej figurynki. Kilku agentów pobiegło mu na pomoc. Cała Rada Statku powoli ruszyła w tamtą stronę.

— Uciekli — powiedział Staniewski do Prezydenta. — Kilka poziomów wyżej przeskoczyli na daleki zasięg, nie było sensu ich ścigać.

— Mógł pan blokować windy przez Centralą.

— Centrala twierdzi, że zatrzymała cały ruch — ale ta winda jechała nadal. Sam widziałem. Zresztą nie wyobrażam sobie, kto byłby w stanie do nich podejść. Mieli z sobą coś, co paraliżuje system nerwowy.

— Właśnie, jak się pan czuje, nic panu nie dolega? — pytał Laveerson.

— Trochę szumi mi w głowie, poza tym w porządku. Zdolni faceci, cholera. Działało to na wszystkich czy tylko na mnie?

— Na pana najsilniej. Medicus, nie wie pan, co to mogłoby być?

Medicus próbował się uśmiechać, ale czynił to bez przekonania. Widać było, że jeszcze nie doszedł do siebie.

— Bardzo chciałem ich zapytać — nikt się nie roześmiał z żartu, więc dodał: — Przypuszczam, że chodzi o silne biopole generowane bezpośrednio przez mózg, być może na podobnej zasadzie, na jakiej my wywołujemy informer i komunikatory. Jestem trochę przerażony jego natężeniem — żeby porazić wolę za pomocą myśli na taką odległość, trzeba tysiące sterenów i tysiące cykli! Oni mają mózgi potworów!

— Przepraszam — Staniewski myślał intensywnie. — Czy to pole mogło się składać z trzech pól? Chyba wydawało mi się wtedy, że znęcają się nade mną w trójkę…

Mimo wczesnej pory wokół członków Rady Statku i Prezydenta zbierali się ludzie, przywabieni strzałami. Spoglądali pytająco i dyskutowali podniesionymi głosami nie wiedzieć o czym. Ludzie z ochrony nawoływali do spokoju i zachęcali do rozejścia się.

— Chodźmy — powiedział Laveerson kierując się do wejścia. — Czeka nas jeszcze mnóstwo pracy.

Siwi uczeni bez słowa zniknęli w Sali Posiedzeń. Nadbiegł jeden z agentów komunikując, że aparatura rejestrująca odzyskała sprawność. Prezydent słuchał go z roztargnieniem.

— Drogi profesorze — powiedział do Medicusa — teraz już pan mniej więcej wie, jak straciłem przytomność. To było takie samo uczucie, ale spotęgowane wiele razy. — Nachylił się do ucha Medicusa i ściszając głos zapytał: — Sądzi pan, że to mógł być… zamach?

4

Bardzo dużo światła. Dzień? Cisza, żadnych głosów.

— Nareszcie — powiedział Werner. — Strasznie długo spałeś. Jak samopoczucie?

Werner? Przecież on…

— Żyjesz, Werner? A ja myślałem…

— Nie jest tak źle, stary Werner ma twardą głowę. Gorzej z Valentinem — do tej pory nie odzyskał przytomności.

— Co to właściwie było?

— Bo ja wiem? Facet był chyba hipnotyzerem czy kimś takim. Nie mogłem pozbierać myśli, kiedy na mnie spojrzał. Szedł ku mnie, a ja stałem jak słup, choć wiedziałem, że zaraz mi przyłoży. Bałem się, ale nie mogłem nic zrobić. Matko materio, nigdy bym nie przypuszczał, że można go kropnąć podpuściwszy tak blisko. Podobno prawie wsadził ci palec w lufę od miotacza?

— Nie wiem, jak to się stało, że wystrzeliłem. Nie mam pojęcia.

— Opowiadali mi o tym tamci chłopcy, jeden przez drugiego, a ja mogłem ich słuchać bez końca. Wykopyrtnął się jak kręglowy król!

— Czemu żaden nie stanął za warni?

— Bali się go. Mówili, że załatwił wcześniej jednego z nich dokładnie tak, jak mnie i Valentina.

— Ponurego Draba? Co z nim?

— Lekarz mówił, że wyjdzie z tego. Sam Medicus robił mu operację…

— Medicus z nami?

— Skądże. Myślisz, że fatygowałby się specjalnie na sto siedemdziesiąty szósty? Sami do niego zjechaliśmy.

— To już się nie bijemy?

W krótkich żołnierskich słowach Werner opowiedział Deograciasowi, jak Prezydent Laveerson wygłosił przemówienie w video i nazwał bunt “tragicznym nieporozumieniem”, któremu jak najszybciej należy położyć kres. W zamian za kapitulację obiecał zbuntowanym pokładom zniesienie szykan wobec tych, którzy złożą broń.

Część zbuntowanych przyjęła przemówienie Laveersona z entuzjazmem, część była zdania, że nie należy ufać nawet Prezydentowi. Trwały dyskusje, gdy video ogłosiło komunikat, że Prezydent przybędzie osobiście, by przyjmować kapitulację. Na sto siedemdziesiątym szóstym wybuchły krótkie walki, zastrzelono kilku gwałtowniejszych oponentów, zaczęły meldować się pierwsze windy, którymi zjechali ranni i kobiety. Następnie na sto siedemdziesiąty szósty wyjechał Laveerson, ale tego Werner już nie widział, bo sam zjechał wcześniej razem z Deograciasem i Ponurym Drabem do szpitala na sto piątym.

“Jak długo właściwie byłem nieprzytomny? A może rzeczywiście spałem? Nie czuję wcale zmęczenia, więc chyba spałem… brak przytomności to pewnie rodzaj snu. A śmierć? Czy umrzeć to tak jak zasnąć?”

— Werner?

— O co chodzi?

— Jak poznać, czy się spało, czy było nieprzytomnym?

— Zdaje mi się — powiedział po namyśle Werner — że gdybyś stracił przytomność, nic by ci się nie śniło. Kompletnie nic. Więc spałeś.

— Ale mnie naprawdę…

Wtedy sobie przypomniał. Śniło mu się, że był makiem, cieszył się spojrzeniami słońca, pił łzy kapiące z nieba i zginał bez szemrania grzbiet, gdy wiatr spieszył się bardziej niż zwykle. Zdawało mu się, że jest szczęśliwy, ale przecież szczęście nie polega tylko na tym, by widzieć słońce, czuć deszcz i przekomarzać się z wiatrem, inne maki były najwidoczniej tego samego zdania, toteż gdy pewnego dnia obok przechodził człowiek, jeden z maków wskoczył mu na plecy, przebił łodygą jego czarną kurtkę, wrósł w jego ciało, płatkami nagle poszkarłatniałymi zakołysał jak motyl skrzydłami i przywarł nimi do swego wierzchowca. Człowiek oddalił się z makiem w plecach, ale nie uszedł daleko. Wykręconą w tył ręką usiłował zerwać kwiat, który czerwienił się wśród czerni jak wielka krwawiąca rana; stopniowo ruchy człowieka traciły impet, mak — przyłożona do pleców żagiew — wyczerpywał jego siły. Odwrócił się i upadł twarzą między kwiaty.

Jego twarzy Deogracias nigdy nie zapomni. Miał kędzierzawe włosy, czarne oczy i brodę, ale w porównaniu z nim czarnobrody ze sto siedemdziesiątego szóstego wydawał się tylko nędzną repliką. Leżał wśród maków, a z jego nóg i pieców, spomiędzy czarnych włosów wyrosły nowe kwiaty, razem z innymi piły deszcz i cieszyły się słońcem. Kwitły tylko inaczej — na czarno.

— Mówisz, że był podobny do faceta, którego położyłeś? On jeszcze długo będzie ci się śnił, to musiało być mocne przeżycie. Tak go dmuchnąć z dwóch kroków, no, no — Werner pokręcił głową. — Czysta robota.

— Myślisz, że był Dwukolorowym?

— Z Dwukolorowymi jest tak, jak kiedyś z UFO: nikt ich nie złapał za rękę, a wszyscy w nich wierzą. Nie miałbym nic przeciwko, żeby to był jeden z nich. Dobry Dwukolorowy to martwy Dwukolorowy, mówi stare przysłowie.

— UFO istniały rzeczywiście…

— Jeśli istnieją Dwukolorowi, to jest ich teraz o jednego mniej. Czysty zysk.

Popołudniowe serwisy informacyjne video donosiły o pracach komisji badającej przyczyny i przebieg zajść. Przebieg odpowiadał mniej więcej temu, co zrelacjonował Ponury Drab. O przyczynach nie było nic zgoła, ale też komisja dopiero co rozpoczęła przesłuchania. Nie brakowało natomiast migawek o rekonstrukcji zniszczonych poziomów i wracających do swoich kabin mieszkańcach.

Wieczorem lekarze uznali Wernera za wyleczonego i zdjęli mu napylane bandaże, co natychmiast wykorzystała komisja przeprowadzając videofoniczne przesłuchanie. Werner zeznał wszystko, co wiedział, wspomniał o opowieści Valentina — Ponurego Draba, o czarnobrodym hipnotyzerze i o tym. że jeżeli ktokolwiek potrafi coś dokładniej o jego metodach powiedzieć, to tylko garbaty Deogracias, który nie dał się zahipnotyzować. Komisja skwapliwie tę uwagę zaksięgowała (w pękatym brzuchu rejestratora zadrgała srebrna kropla), zadała Wernerowi parę dodatkowych pytań i oznajmiła mu w końcu, że jest wolny, pod takim jednak warunkiem, iż przypomniawszy sobie cokolwiek istotnego (a nawet pozornie nie istotnego) natychmiast o tym komisję powiadomi. Tuż po przesłuchaniu Werner przyszedł pożegnać się z Deograciasem. Udawał się do swojej kabiny, żeby, jak mówił, doprowadzić ją do porządku.

— A jak to nie był Dwukoorowy? — spytał Deogracias.

— A kto?

— Człowiek. Zwykły człowiek.

— Tak czy owak był z niego kawał sukinsyna. Teraz się trochę uspokoił. Stare przysłowie mówi: dobry czło… hm, wiesz co? Najlepiej przestań o tym myśleć.

— Nie mogę.

— Ma, na co zasłużył. Odwiedź mnie kiedyś koniecznie.

Ranek następnego dnia nie przyniósł sensacyjnych wieści, po krótkiej wizycie w diagnostacie zwolnienie ze szpitala i wezwanie na przesłuchanie nadeszły prawie równocześnie. Komisja przywiązywała widocznie wielkie znaczenie do zeznań Deograciasa, ponieważ nalegała na użycie transmitera myśli. Włożono mu na głowę hełm, tak wielki i ciężki, jak odpięta od skafandra astronauty bania — i polecono intensywnie myśleć na temat zdarzeń sprzed dwóch dni. Na nowo przyszło mu przeżywać spotkanie z czarnobrodym. Opowiedział także swoje sny, komisja ożywiła się znacznie, sen o makach zaintrygował ją do tego stopnia, że przewodniczący poprosił Deograciasa o powtórzenie. Opowiadający miał zamknięte oczy, więc nie widział, że kryształek rejestratora drga jak szalony, a członkowie komisji poszeptują między sobą, przeglądają jakieś papiery, pokazują sobie wykresy z. ostrymi pikami… Otworzył oczy i powiedział: skończyłem, to chyba wszystko. Tak, to chyba wszystko, zgodzili się członkowie komisji z niejakim smutkiem, rejestrator przyglądał się im bez zainteresowania srebrnym, nieruchomym okiem, jest pan wolny, naprawdę bardzo nam pan pomógł…

Machinalnie poszedł w kierunku wind, wsiadł do pierwszej z brzegu i rozsiadłszy się czekał, aż ruszy.

— Proszę opłacić przejazd.

Zanurzył rękę w kieszeń bez nadziei, że znajdzie cokolwiek. Nie wyjmując jej zastanawiał się, co począć. Winda powtórzyła żądanie.

— Nie mam pieniędzy — oznajmił Deogracias prawie radośnie. — Czy nadal ci przyjemnie, że wybrałem właśnie ciebie?

Winda nie zareagowała na zniewagę. Zatrzymała się znowu na sto piątym i Deogracias wysiadł. Tu również było lato, choć bez morza. “Pół korony — pomyślał. — Gdybym był posiadaczem takiej fortuny, raczej zdecydowałbym się, na śniadanio-obiad.”

Zaraz za windami rozciągał się wielki park — wielki z pozoru, rzecz jasna, z początku Deogracias miał zamiar dojść do najbliższej ściany, zaczął nawet zastanawiać się, gdzie jej szukać, bo zawsze znajdowały się w miejscach najbardziej nieprawdopodobnych: w środku pnia wielkiego drzewa, w połowie wodospadu… Miejsce było jednak tak urocze, po żwirowanych alejkach nie kręciło się zbyt wielu ludzi, iluzja tak pełna, że zrezygnował z tej myśli.

Na skraju lasku, blisko pierwszych drzew, dostrzegł pomalowaną na czerwono ławeczkę. Podszedł do niej i spróbował usiąść. Była znacznie mniej wygodna, niż się wydawało — ściana przenikała prawie dokładnie przez oparcie. Posiedział sztywno przez parę sekund, potem przeniósł się na trawę obok ławki, plecy oparł o landszaft z sosnowym laskiem. Zamknął oczy starając się nie myśleć o jedzeniu.

Zbudził go śmiech; ile przespał godzin — trzy, cztery? Słońce świeciło teraz z zupełnie innej strony, niemal prosto w oczy, śmiejącym się był mężczyzna, którego długi cień sięgał Deograciasowi stóp. Trzymał za rękę wysoką kobietę o głowie gładko ogolonej i pomalowanej na czarno i żółto. Miała na nogach potężne srebrne buciska, wokół szyi coś w rodzaju półprzeźroczystej pelerynki spiętej na ramieniu nieźle podrobionym nuggetem o kilogramowej co najmniej wadze — ii jeśli nie liczyć gromady branzolet to było właściwie wszystko. Mężczyzna ubrał się o wiele spokojniej: w zwykłe spodnie z kieszeniami i złotym lampasem, zupełnie czarne i tak obcisłe, że przez moment Deogracias myślał znowu o farbie. Górną część stroju stanowiła zwykła tygrysia skóra, której ciężki łeb musiał go po każdym kroku walić boleśnie w same nerki. Był niższy od kobiety, ale co mu natura zdjęła z wysokości, to samo dołożyła na szerokość. Palił papierosa.

Mruknęli coś do siebie i zbliżyli się.

— Hej, garbusie — odezwał się mężczyzna, kiedy podeszli całkiem blisko. — Mam ochotę potraktować twój garb jak worek bokserski. Ile to według ciebie mogłoby kosztować?

Nie zmieniając pozycji Deogracias spojrzał taksująco na jego bicepsy.

— Dziesiątkę.

Mężczyzna wręczył mu uroczyście dziesięć koron i długo rozgrzewał rękę i bark. Od uderzenia pociemniało Deograciasowi w oczach. Podnosił się z ziemi powoli, przesuwając językiem po wewnętrznej stronie warg. W jednym miejscu poczuł jakby słodkawy smak krwi.

— Ja też, ja też — klasnęła w dłonie jego towarzyszka, jej piersi pod pelerynką wahnęły się ciężko. Zadzwoniły bransolety. — Chcę dotknąć, chcę koniecznie dotknąć go w to miejsce!

Deogracias popatrzył na nią ponuro.

— To będzie kosztowało pięćdziesiąt koron — powiedział powoli. Mężczyzna pogrzebał w kieszeni i wyciągnął banknot.

— Drogo bierzesz — powiedział. — Okropnie drogo.

— Jak dobra prostytutka — odrzekł Deogracias patrząc mu prosto w oczy. Mężczyzna roześmiał się. Wyjął z kącika ust niedopałek i wyrzucił za siebie.

— Ustaw się, garbusie — powiedział.

Miał wrażenie, że zwaliła się na niego góra. Leżał zupełnie spokojnie, z rzadka tylko jakaś myśl przelatywała mu przez głowę, okropnie wolno, ale żadna nie ocierała się nawet o zamiar powstania i pójścia dokądkolwiek. Był zrobiony z kruchego szkła.

Tamci dwoje stali nad nim przez parę minut, wreszcie mężczyzna powiedział:

— Teraz możesz go dotknąć.

Niczego nie poczuł, usłyszał tylko dobiegający z daleka śmiech kobiety. Sądząc po tym śmiechu była bardzo podniecona.

— A teraz zabiorę mu nasze pieniądze — powiedział mężczyzna. Pochylił się nad Deograciasem i wyjął mu je z kieszeni.

— To byłoby właściwie wszystko — usłyszał Deogracias jego głos, kobieta zaśmiała się krzykliwie i w tym momencie park, alejki i ławka uniosły się łagodnie ku słońcu, postały tam i powoli jęły spływać w dół. Kopnięcie pozbawiło go tchu, łapał powietrze jak wyjęta z wody ryba, krztusił się nim, pulsujący w żebrach ból nie pozwalał odetchnąć głębiej. Gumowy dzwon, który zawisł nad nim, osiadł i odciął go od reszty świata, bo przez długi czas — ale nie wiedział, jak długi — nie słyszał niczego, ani silników “Dziesięciornicy”, ani wtórującego im szumu drzew, ani nawet przyspieszonych oddechów mężczyzny i kobiety, którzy przywarli do siebie, potem wzięli się za ręce i ich kroki zachrzęściły po żwirze alejki. Dzwon bił bezgłośnie, a on był jego sercem — tego jednego był pewien.

Raptem dzwonowa zasłona wokół zaczęła stawać się coraz cieńsza, aż pękła i wtedy dotarł doń cały świat dźwięków, od ledwo wyczuwalnego wibrowania silników po całkiem wyraźny śpiew ptaków. “Mokro i zimno”, pomyślał. Otworzył oczy — pięć metrów od trawnika, na którym leżał, po asfaltowej uliczce przechodzili ludzie. Słyszał ich glosy i widział ich buty — niektórzy zatrzymywali się, żeby popatrzeć, po czym odchodzili niespiesznie ze swoimi kłopotami, inni mijali go bez wahania i bez cienia zainteresowania.

Leżał spokojnie dalej, butów na asfalcie przybywało, rozmaite gatunki obuwia nosili mieszkańcy “Dziesięciornicy” — nie przypuszczał, że może być tego tyle. Damskie lekkie sandały i męskie na wysokich obcasach, wymyślne konstrukcje zmierzające wysoko nad łydkę, sznurowane, samogrzejne, rozciągliwe, obcisłe; potężne buty pilotów i leciutkie baletnic i striptizerek z Czerwonego Poziomu, buty z akwariami w obcasach i małymi żywymi trybkami w środku, z cyfrowymi wskaźnikami czasu na tępych nosach, z migoczącymi oślepiająco wzorami, które zmieniały się co chwila, buty samobieżne, buty rozmawiające z właścicielami lub, co gorsza, kłócące się ze sobą ordynarnie, zniszczone buty jednodniowe, których nie włożono na noc do regeneratora — i błyszczące zregenerowaną nowością; mięciutkie mokasyny i białe pantofle z pięciokątnymi czubkami do gry w bambo — a obok nich od czasu do czasu stopy pozornie nagie, otoczone jedynie warstewką pola siłowego wytwarzanego przez obręcze nad kostkami. W zetknięciu z mokrym asfaltem obute w ten sposób stopy pozostawały czyste, w odróżnieniu od stóp całkiem bosych, których w miarę jak słońce podnosiło się na niebie, pojawiało się coraz więcej. Ranek niepostrzeżenie zmienił się w południe. Deogracias kilka razy zasypiał, ale budził się ciągle z tym samym obrazem przed oczami: maszerującej różnorodności butów, co stwarzało złudzenie, Jakby nie zasypiał wcale; cienie drzew odsunęły się na bok, rosa wyschła, słońce prażyło jak opętane, leżał w wielkiej słonecznej kałuży.

Ruch na alejce malał, coraz mniej butów przed oczami, coraz bardziej gorąco. Chciał oblizać zeschnięte wargi, ale nie mógł. Koszula na plecach przypominała arkusz rozgrzanej do czerwoności blachy — za każdym razem, gdy blacha dotykała skóry, syczał z bólu i ze złości na przeklętą bezsilność, która nie pozwalała na zmianę pozycji. Kępka trawy zasłaniała mu do połowy lewe oko, jakieś źdźbło pracowicie wwiercało się w nos, inne ocierało się o twarz, prowokując do podrapania skóry w swędzącym niemiłosiernie miejscu, ale nie mógł ruszyć nawet głową. Mógł tylko myśleć i patrzeć. Kilkakrotnie łączył się z informerem, o co chodzi, odpowiadał informer, a on nie potrafił wydobyć głosu, język także wypowiedział mu posłuszeństwo, zresztą cóż można powiedzieć mając usta zarośnięte trawą? Co się tam dzieje, powtarzał za każdym razem informer z cierpliwością automatu i za każdym razem wyłączał się z metalicznym przydźwiękiem. Mógł tylko czekać — ale na kogo? Na co?

Nie wiedział.

Słońce minęło zenit i poczęło staczać się w drugą stronę. Po trawce przed lewym okiem wspinał się pracowicie owad, którego nazwy nie znał. Cała doba, pomyślał. Prawie cała doba. Żuczek doszedł do końca źdźbła, wahał się, co począć dalej, przebierał w powietrzu łapkami, wreszcie zdołał się obrócić i rozpoczął mozolne zejście. Zniknął w trawie. Skansen, pieczołowicie odrestaurowany skansen. Nie sądził, że aż tak pieczołowicie. Gdzieś w przestrzeni krążył świat, który był temu wzorem, w którym prawdziwe było wszystko, co tutaj zdawało się tylko niepotrzebnym oszukaństwem, odbiciem w krzywym lustrze. Tamten świat niczego nie naśladował i dlatego musiał być piękny; ten — nieudolna kopia tamtego, potrafiąca zadziwić najwyżej we fragmentach — dawał przecież wyobrażenie o wspaniałości oryginału. Sporo już czasu zmierzali w jego stronę, każdy lokował w mim swoje małe i wielkie nadzieje, życie w swej obecnej postaci miało liczyć się tylko do pewnego momentu, a potem już na nowo. Nowe wspaniałe życie w starym wspaniałym świecie. W którym świecie? Który z nich jest stary? To by była dopiero niespodzianka, gdyby nagie okazało się, że “Dziesięciornica” — zmaterializowana ułuda — mniej jest jednak ułudna od raju, ku któremu kierowali marzenia; że choć nieprawdziwa, to jednak tam więcej czeka oszustwa niż tu… Replika wierniejsza niż oryginał? Przeląkł się tej możliwości, a przecież dla niego, urodzonego tutaj, tamto było jedynie podsycaną opowieściami imaginacją, objawieniem, w które przyjęło się wierzyć, najwyższą doskonałością, do której przywykło się wzdychać. Nawet gdyby wszystko od początku do końca sprawdziło się dokładnie według przepowiedni, ten świat na zawsze pozostanie dla niego pierwszy, na zawsze lepszy, bardziej niezawodny, tamten zaś nawet w miejscach, gdzie będzie demonstrował swą wyższość w sposób oczywisty, wyda się jedynie rozregulowaną zabawką, odtworzoną misternie na obraz i podobieństwo.

Usłyszał głosy i zobaczył, jak dwie pary butów skręciły z asfaltu i weszły na trawę. Zbliżały się nierównymi krokami, idąc jedne za drugimi: pierwsze stąpały ciężko, tratując trawę, drugie nieco lżej, omijając niektóre kępki, a niektóre przeskakując. Obeszły naokoło jego ciało, jedne ż jednej, drugie z drugiej strony, potem na odwrót, spotkały się obok twarzy Deograciasa do połowy ukrytej w trawie, przystanęły i ustawiły się przed nią w szeregu.

— Nie rusza się — powiedział pilot Heppard.

— Nie — potwierdził pilot Oona. — Ale oddycha.

— Jak oddycha — powiedział pilot Heppard — to widocznie żyje.

Wzięli Deograciasa pod ramiona, podnieśli, postawili pionowo. Chcieli, żeby stał o własnych siłach, lecz za każdym razem, gdy go puszczali, przechylał się i walił na ziemię, więc doskakiwali pokrzykując z emocji i łapali go. Ziało od nich alkoholem konwencjonalnym.

Podyskutowawszy nieco zgłosili wypadek informerowi, położyli Deograciasa na trawie, a Oona wezwał najbliższy automat z napojami. Siedzieli po obu stronach poszkodowanego, automat, pękaty jak beczułka, dotarł żwirową alejką do skraju trawnika.

Otworzyli Deograciasowi usta i wlali w nie płyn. Błysk wdzięczności w jego oczach utwierdził ich w przekonaniu, że postąpili słusznie. Spomiędzy chmur zieleni wyłonił się biały transporter pogotowia medycznego.

— Mówiąc między nami — odezwał się Heppard — to napiłbym się teraz piwa. Biedny chłopiec — dodał spoglądając w stronę, gdzie zniknął transporter. — To jak?

— Nigdy nie mówię nie — odrzekł Oona poważnie.

Piwiarnia Quevasa na poziomie setnym stylizowana była na średniowieczną oberżę — z zewnątrz wydawała się zbita z potężnych bali, a dach, którego w rzeczywistości nie było, robił wrażenie krytego drewnianymi gontami. Ich matowa, mokra czerń z zawiązującymi się gdzieniegdzie kępkami mchu dobrze pozorowała nieustanną batalię z wichrem i deszczami. Przez otwarte okna z okiennicami powyrzynanymi w małe serduszka od wczesnego rana gwar wylewał się na korytarz.

Wewnątrz panował półmrok. Przy długich drewnianych stołach, na prostych ławach siedzieli nad kuflami biesiadnicy o zaczerwienionych twarzach. Ponad ich głowami, pod powałą koloru ciemnego miodu, kotłował się dostojnie dym, podbijany od spodu tysiącem okrzyków i zawołań. Pomiędzy stołami jeździły bezszelestnie olbrzymie skrzynie, które w momencie postoju rozchylały się, metalowa ręka wyrosła nagle z boku sięgała w głąb, a za moment nad otworem pokazywał się obłok białej piany. Na ten znak biesiadnicy pospiesznie dopijali resztki, po czym bezużytecznymi kuflami walili z rozmachem o podłogę, aż skorupy pryskały między nogami stołów jak ruchliwe małe zwierzątka, automat stawiał na blacie nową porcję, otwór w skrzyni zarastał, zaś ona sama podążała dalej, gdzie ceremonia powtarzała się od nowa. W rogach li przy poczerniałych ścianach stali rycerze w srebrnych zbrojach — ulubiony cel siedzących najbliżej. Coraz to jakiś kufel śmigał w tamtym kierunku, a kiedy rozpływał się na ich kryształowych piersiach lub na dziobastej facjacie nie pozostawiając najmniejszej rysy, podnosiła się wrzawa, lecz szybko cichła, gdyż oto następny zawodnik sposobił się do miotania świeżo opróżnionym garncem.

Wklinowani ciasno między kompanów piloci Heppard i Oona raczyli się niespiesznie, niczym nie przegryzając. Tłukli leniwie próżne naczynia, przyglądali się niknącym w podłodze skorupom, następnie obracali się w stronę lśniącego blatu, gdzie stalą przed nimi nowa dwójka, jednocześnie ujmowali za ucha i zanurzeni prawie po oczy w pianie ciągnęli po tęgim łyku, odbekiwali przeciągle i z łoskotem odstawiali kufle.

Wyszli z piwiarni, gdy późna pora mocno już przerzedziła szeregi za stołami, kiedy na wszystkich poziomach letnich dawno zapadło to, co przyjęło się nazywać nocą — z braku lepszego słowa na określenie pory po wygaszeniu dziennych świateł. Ciemność zaskoczyła ich, nie było widać bliskich świerczków ani dalekich gór, które można dotknąć podchodząc do ściany na wyciągnięcie ręki. Mieli nad sobą granatowy rondel nieba z powbijanymi weń złotymi cekinami, jak to od niepamiętnych czasów utrzymują poeci; Kosmos płaczący złotymi łzami, odrobiony tak starannie, iż ktoś, kto pragnął pobawić się w historię astronomii, mógł bez wychylania nosa poza “Dziesięciornicę” obserwować przez podręczny teleskop obiekty do szesnastej wielkości gwiazdowej. Antares tego nieba był rzeczywiście widzianym z Ziemi Antaresem. i nawet jego widmo było widmem Antaresa, a nie Rigela czy Syriusza, aby domorośli Keplerowie i Fraunhoferowie mogli spokojnie dokonywać swoich odkryć.

— Gwiazdy jak gwiazdy — powiedział Oona bardzo mało zważając na dykcję. Ruszyli przed siebie niepewnie, na ślepo, kompletnie nie widząc drogi. Zanim dotarli do świateł, które rozbłysły im pod nogami jak rząd śniętych ryb, weszli dwukrotnie w krzaki.

— Wyzerowaliśmy nasze konta — poinformował Oona Hepparda, który jednak nie przyjął nowiny z należytym zainteresowaniem. Czas jakiś posuwali się w milczeniu, coraz to inne światełka zapalały się przed nimi. Zmęczyli się i przystanęli.

— Odpocznijmy — zaproponował Heppard. Skręcili z pasażu, poczuli na twarzach gałęzie, światła za nimi zgasły jak zdmuchnięte. Nim dotarli do ściany, upadli, podnieśli się i jeszcze raz upadli — w końcu podpierając się wzajemnie, klnąc i ciężko dysząc oparli się na elastycznej powierzchni, spłynęli po niej do samego dołu i tam, spleceni w ciasnym braterskim uścisku, posnęli jak dzieci.

Coś ich zbudziło — co? Równocześnie otworzyli oczy i wpatrzyli się w nadpływającą falami ciemność. Niebo na wschodzie poszarzało, gwiazdy wyblakły, gałęzie drzew kiwały się majestatycznie nie wydając żadnego odgłosu. Wysoko zawisł anemiczny księżyc — dzieło podłego malarza — rozświetlający rzadkie chmury. Poza zwykłym chrobotaniem silników w powietrzu nie niosły się żadne dźwięki. Niby nie było powodów do niepokoju, a jednak Heppard i Oona wpatrywali się ze strachem — przed czym? — w czerniejącą przed nimi groźnie ścianę zarośli. Twarze pilotów bielały obok siebie jak dwie nieudolne podobizny bladego księżyca.

Raptem Heppard uświadomił sobie, że od pewnego czasu palce Oony zaciskają się na jego ramieniu niczym żelazne obcęgi i w tym samym momencie raczej poczuł, niż zauważył ciemną sylwetkę na tle nieba. Chwilami tracił ją z oczu, to znowu, gdy odsłaniały ją gałęzie, obserwował zarys kudłatego, niedźwiedziego łba, taniec mętnych świateł na wybrzuszeniach połyskliwego stroju, czarną zwalistość ramion wyrastających ponad krzewy. Nie było w tym obrazie nic ludzkiego — był kamienny spokój pomnika, była pomnikowa dostojność bóstwa, które zstąpiło na ziemię, aby wymierzać sprawiedliwość.

Nie wiadomo, jak długo trwali wpatrzeni w tamto miejsce, pełni strachu przed bóstwem za swoje małe grzeszki. Kilkakroć ciemna sylwetka zakołysała się na tle nieba — i za każdym razem Heppard i Oona krzyczeli nie poznając własnych głosów. A potem, kiedy gałęzie zaszeleściły szelestem, w który nie chcieli uwierzyć, krzyk zamarł im na ustach. Wielkolud pruł ciemne fale zarośli, które odskakiwały skwapliwie od jego szerokiej piersi. Szedł prosto na nich z takim impetem, jakby zamierzał wejść prosto w namalowany za ich plecami krajobraz. Byli nieprzytomni ze strachu, gdy sforsował ostatnią kępę jałowca i stanął przed nimi na chwiejących się nogach.

Usłyszeli chrapliwy oddech i zobaczyli wreszcie jego twarz: błyszczącą od potu, ze zlepionymi włosami nad czołem. Z ust, wykrzywionych w grymasie bólu, nie wydobyło się ani jedno słowo skargi czy prośby o pomoc, gdy jednak upadł przed nimi na kolana, aż zadrżała ziemia, nie mieli wątpliwości — ten człowiek walczył o życie.

Patrzył na nich i nie widział ich, jakby stanowili zbyt nikczemną przeszkodę dla jego oczu; oni zaś czekali, co się wydarzy z cierpliwością ludzi znających swój los i pogodzonych z nim z powodu swej bezradności. O dziwo, myśl o fizycznym wyczerpaniu klęczącego przed nimi człowieka, która nie była ich własną myślą, lecz przejętą gdzieś z powietrza — i nie była nawet myślą, ponieważ do myślenia nie byli zdolni, prędzej odczuciem, mimowolnie odebranym wrażeniem — ta myśl-niemyśl nie przyniosła im żadnej ulgi.

W środku głowy, gdzie dawniej podejrzewał obecność mózgu, czuł Heppard bolesne pulsowanie, momentami narastające do granic wytrzymałości. Ból pojawiał się i ustępował na przemian. Skądś znowu wzięło się podświadome przekonanie, że tortury zadawane przez klęczącego olbrzyma są jedynie efektem ubocznego oddziaływania sposobów, jakimi próbował się ocalić — ale także to spostrzeżenie, jak poprzednie, nie niosło ze sobą żadnej ulgi.

— Zrób coś, Quevans — wychrypiał olbrzym. — Nie zostawiaj mnie.

Nie prosił; w jego głosie nie było żalu, nawet wymówki. Opuścił głowę na piersi i wtedy dopiero zobaczyli, że to, co wzięli za dziwny rodzaj kołnierza opasującego szyję — to tylko wielka broda. Pojaśniało na tyle, że mogli z łatwością określić jej kolor.

— Quevas — wyszeptał olbrzym. Klęcząc z dłońmi płasko ułożonymi na udach, z opuszczoną głową, przypominał pielgrzyma, który się modli.

Od korytarza dobiegło kilkanaście podnieconych głosów. Zbliżały się szybko. Po chwili buchnęła z tamtej strony lawina świateł. Pielgrzym podniósł głowę, jego oddech stał się wolniejszy i cichszy. Nasłuchiwał, nim znowu spojrzał na Hepparda i Oonę. Obaj poczuli w mózgach ołów. Ciężar narastał, głosy gęstniały — wtedy prawa ręka olbrzyma dwukrotnie przecięła powietrze i skafandry obu pilotów rozeszły się na piersiach ze słabym świstem, a wraz z nimi odwinęły się jak złuszczone żarem grube jednolite kombinezony zakładane pod spód. Poczuli na twarzach jego gorący oddech — był tuż obok, wyciągał w ich kierunku swoje mocarne dłonie. Dotknął nimi Hepparda w miejsce, gdzie łukowato zakręcają na plecy ostatnie żebra, Heppard zadrżał, szarpnął się raz i drugi, coraz słabiej, życie wyciekało zeń, przed oczami rozpościerała się leniwi czerwona zasłona, wszystko stawało się czerwone — noc, niebo, zarośla, ten, który go zabijał. Jego rozpalone do czerwoności ręce, jego oczy płonące coraz silniej, w miarę jak odbierał Heppardowi ciepło, jak wydzierał mu życie — nawet piana w kącikach jego ust była różowa, nie biała.

Postąpiwszy podobnie z Ooną i wypuściwszy z rąk jego bezwładne ciało Dyerx Drugi odwrócił się od ściany i wstał powoli z kolan. Między zaroślami raz po raz połyskiwały metalicznie hełmy jego prześladowców. Splótł ręce na piersiach i czekał. Przy tej energii, którą dysponował obecnie, powinien podpuścić napastników jak najbliżej. Posuwali się śmiało, nie bojąc się odsłonić. Widzieli go; żywy pierścień zacieśniał się systematycznie, ale bez pośpiechu — musieli mieć pewność, że tym razem im się nie wymknie. Przyglądał się buszującym wśród krzewów sylwetkom spod zmrużonych powiek, odrobinę zdziwiony, że jeszcze nie chwyta słabych sygnałów ich sennych mózgów. Wreszcie stanęli przed nim najeżonym lufami półkolem i zamarli. Minęło w ten sposób kilka minut, w końcu odezwał się któryś z półkola.

— No, Dwukolorowy, koniec gry. Jeśli masz ze sobą broń, rzuć pod nogi. Nie masz szans, nie próbuj swoich sztuczek, ktoś z nas — na chwilę oderwał dłoń od spustu i wskazał na towarzyszy — zawsze zdąży wystrzelić.

Dyerx Drugi wiedział, że długa tyrada w momencie, gdy nie zostało już nic do powiedzenia, ma jedynie pomóc tamtemu w przezwyciężeniu strachu. Nie ucieszył się z tego odkrycia, dawno przestało go bawić wykrywanie motywów rządzących słowami i czynami tych stworzeń. Zbyt prymitywna zabawa na dłuższą metę.

— Nie mam broni — rzekł krótko — i nie jestem Dwukolorowym.

Człowiek, który zwracał się do niego poprzednio, krzyknął dwa nazwiska i z półkola wyszło niechętnie dwóch policjantów. Ściskali swoje miotacze tak kurczowo, że Dyerx Drugi nie zdziwiłby się specjalnie, gdyby ni stąd, ni zowąd dostał cały ładunek.

Uderzył w momencie, gdy dzieliły ich jeszcze dwa — trzy kroki. Obaj padli na ziemię równocześnie, nie wydając nawet skowytu. Błyskawicznie przeniósł wachlarz na pozostałych, rozszerzając go i pogrubiając. Dopiero wtedy poczuł strach. Kaski były ze srebra, pole encefaliczne odbijało się od nich prawie bez szkody. Kiedy na to wpadli? — pomyślał wiedząc, że długo w tej sytuacji nie wytrzyma. Lada chwila ktoś mógł wystrzelić, gdyby natężenie spadło do wartości podprogowych. W tych warunkach, mimo korzystnego, regularnego rozkładu obiektów, emisja kosztowała go zbyt wiele. Kiedy do tego doszli, myślał rozpaczliwie. Kto im powiedział? Pomyślał, że teraz już rozumie, dlaczego Quevas nie chciał tracić ludzi wysyłając mu pomoc — i nagle stało się jasne, że pozostało jedno jedyne wyjście.

Błyskawicznie zwinął pole i skierował je do wewnątrz. Przeraźliwa jasność zapanowała w jego mózgu — jakby nagle rozbłysło w nim tysiące słońc. Zapatrzył się w ich skojarzony blask i urzeczony ich pięknem ruszył ku nim, lecz kiedy tam dotarł, nie było już ani jego, ani ich, tylko pustka i ciemność, i tylko one dwie. Przestały świecić gwiazdy, przestały gadać głosy. Dyerx Drugi rozogniskowanym pękiem uciekał we wszystkie strony Wszechświata jednocześnie.

Nad trupem, leżącym twarzą do ziemi, stali z opuszczonymi miotaczami mężczyźni w srebrnych kaskach. Jeden z nich, nisko pochylony, obmacywał mu szyję szukając aorty.

— Nie żyje — powiedział i wyprostował się powoli. — Ale walczył do ostatka. Szkoda, że to my musieliśmy go wykończyć.

— A to co takiego? — zapytał jeden z policjantów wskazując wielką czerwoną ranę na plecach trupa.

— Trafienie z pistoletu elektrycznego. Z dużej odległości.

— Nie żyje — powiedział i wyprostował się powoli. — Ale gdyby nie był ranny, nie dostalibyśmy go nigdy.

Za ich plecami piloci Heppard i Oona stali na gumowych nogach i oparci o ścianę wymiotowali z wysiłkiem.

5

Nad ranem na setnym spadł śnieg, chociaż nie ogłoszono wcześniej żadnego komunikatu. Zleciały na łeb, na szyję termometry, powiało znienacka zatykającym dech powietrzem. Liście zwisały z gałęzi jak brudne szmaty, pod ciężarem mokrej waty uginały się konary. Wyludniły się pasaże, tylko piwiarnia Quevasa jak zwykle przypominała ul, nieco cichszy, nieco odmieniony, bo nakryty po okna grubą śniegową czapą i obwieszony obficie soplami, ale ciągle był to ludzki ul z piwem zamiast miodu w plastrach pojemników.

Decydent Vickers zwany Przeręblem miał tego dnia dyżur w lokalnym centrum dyspozycyjnym. Z nudów przyglądał się pracy agenta Kika. Od mruczących cicho urządzeń, od mrugających światełek pomieszczenie nabrało egzotycznego wyglądu. Mimo ogłoszenia stanu gotowości wśród przebywających w centrum agentów wytworzył się prawie świąteczny nastrój.

— Ciągle nic? — zapytał z nadzieją decydent Vickers.

— Nic — odparł zniechęcony agent Kik. Wbrew regulaminowi przeciągnął się wyrzucając w bok oba ramiona, odrobinę zbyt gwałtownie. Vickers, który pochylał się właśnie nad pulpitem, odskoczył skwapliwie, cudem unikając ciosu w szczękę.

— Baczność! — ryknął na zesztywniałego z przerażenia agenta. — To nie hibernator, Kik, a służba. Niech się pan weźmie do roboty.

Milczenie maszynerii napawało obydwu niepokojem. “Po cholerę zrobili na całym poziomie zimę, myślał Vickers, skoro z góry było wiadomo, że w magazynach nie ma dostatecznej ilości czap, futer, płaszczy i kombinezonów, aby każdy, kto poczuje ochotę na spacer, znalazł coś odpowiedniego w skrytce odzieżowej”. To było coś, czego nie rozumiał. Rozumienie wszystkiego nie należało jednak do jego obowiązków, które poranny rozkaz, nadesłany przez Centralę przeraźliwie wcześnie, precyzował jasno: stu policjantów pod komendę, sprzęt taki a taki, środki specjalne do dyspozycji takie a takie. Cel: nie dopuścić do poważniejszych zamieszek. Ale skoro nie dopuścić, to czemu zabroniono inwigilacji intensywnej w piwiarni Quevasa? To jasne jak słońce, że jeśli coś w ogóle się zacznie, to najprędzej tam.

Decydent Vickers zerknął na talerz podręcznego informera. Dziesiąta. Przeklęcie wolno płynie czas, gdy nie wiadomo, czego się spodziewać.

— Nic?

— Spokój zupełny.

Agent Kik takie się nudził. Właściwie czuł się niepotrzebny. Drogę z inwigilowanych kabin do lokalnego centrum dyspozycyjnego — wypełniały kaskady zabezpieczeń; mógłby spokojnie zasnąć, a automaty same i tak podałyby sygnał. Obecność człowieka, chociaż naprawdę nic nie wnosi, pozwala czuć się pewniej komuś, kto wydał rozkaz. Automatu nie można pociągnąć do odpowiedzialności, człowieka — owszem. Ci na górze główki mają nie od parady.

Na pulpicie gasły kolejno światełka z numerami kabin, do których już dotarło zaopatrzenie. Przed jedenastą zgasło ostatnie; rozkaz został wykonany. Vickers zameldował o tym Centrali i wydał podległym sobie ludziom polecenie przejścia do stanu gotowości osłabionej.

— Spocznij, Kik — powiedział decydent Vickers. — Od czasu, jak ugasiliśmy pożar na sto osiemdziesiątych, byle gówno wymaga pełnej mobilizacji. Jakby co, jestem w zasięgu. Jadę obejrzeć ten pieprzony basen.

Chcąc dostać się do basenu na osiemdziesiątym należało zjechać dziesięć poziomów. Wprawdzie lustracja osobista nie była konieczna, lecz po kilku niespokojnych godzinach organizm Przerębla domagał się ruchu. Wsiadł do windy i opłacił przejazd gotówką nie chcąc się dekonspirować wobec migdalących się w kącie dwóch młodych dziewczyn, które na dźwięk jego głosu odwróciły leniwie głowy, omiotły go niechętnymi spojrzeniami, po czym spokojnie wróciły do przerwanych czynności.

Windą dalekiego zasięgu dotarłby oczywiście szybciej, ale nie mógłby jej zatrzymać w przypadku nagłego wezwania do centrum — nie miał tej władzy. Z braku lepszego zajęcia przyglądał się dziewczynom, które — utraciwszy dla intruza wszelkie zainteresowanie — skupiły je znowu na sobie. Przywarły do siebie i całowały się chichocząc. Przerębel obserwował z uwagą, jak spod spiętej na bokach cienkimi sznureczkami tuniki jednej z dziewczyn wysuwa się długa, biała i zgrabna noga, otacza biodro partnerki i powoli zgina się i prostuje niby odnóże gigantycznego pasikonika.

— Poziom osiemdziesiąt, basen — powiedziała winda i zatrzymała się.

— Och, to już — powiedziała pierwsza z dziewczyn i jej noga niechętnie zniknęła pod tuniką. — Do wieczora, Makedonia.

— Hej.

Druga z dziewczyn wyszła z windy. Przerębel przepuścił ją przodem. — Idąc za nią przypatrywał się w skupieniu wspaniałym nogom o gładziusieńkiej skórze, pod którą w rytm kroków napinały się ii rozluźniały pasemka mięśni jak jakieś osobliwe żyjątka. Nosiła obcisłe czerwone spodenki z rozmieszczonymi regularnie wzdłuż pasa owalnymi otworami. Plecy miała zupełnie gołe, ale zakryte chmurą jasnych włosów, które w miarę, jak szła, unosiły się i opadały gniewnie. Kiedy stanęli nad wodą, Przerębel skonstatował ze zdziwieniem, że kompletnie nie pamięta drogi. Idąc równie bezwolnie za kim innym dałby się zaprowadzić nawet do kwatery Dwukolorowych — mało zachwycająca perspektywa.

Dziewczyna tymczasem zrzuciła skąpy strój i stanęła nad wodą naga, nie dalej niż o dwa metry od decydenta Vickersa. W słońcu jej skóra miała kolor miodu, piersi przypominały dwie zakrzepłe obok siebie krople żywicy, na biodrach migotał łańcuszek z maleńkim złotym serduszkiem.

— Podobam ci się? — spytała dziewczyna. Zrobił głupią minę gorączkowo poszukując w pamięci błyskotliwej riposty na takie okazje. Dziewczyna roześmiała się i poleciała w dół, ku wodzie. Patrzył, jak pod powierzchnią sunie jej długi, jasny kształt.

Wpadł w wodę stromo, z rękami ułożonymi płasko wzdłuż boków, żeby zejść jak najgłębiej. Nad samym dnem wyciągnął ręce przed siebie; wyniosło go trochę wyżej. Powiosłował do miejsca, w którym spodziewał się spotkać dziewczynę; płynęła wolno, zagarniając wodę szerokimi ruchami; z dołu wyglądała jak pajęczasty stwór z innej planety, uczepiony srebrnego rozkołysanego lustra. Wynurzył się cicho, nabrał powietrza, opadł w głąb, dogonił dziewczynę pod wodą. Wyciągnął rękę i dotknął jej biodra. Jakby się zdziwiła — natychmiast przestała płynąć i znurkowała wściekle. Czekał na nią tam, gdzie spodziewała się go zastać, wypływając musnął ją ledwo wyczuwalnie — a może uległa złudzeniu, może to tylko wir, prąd, wodny? Wynurzyli się; łapiąc gwałtownie powietrze przyglądali się sobie przez ściekające im po twarzach strugi.

Dobiła do niego miękko; całując się wpadli pod wodę, wynurzyli się prychając, roześmiani; jej wielkie oczy przyglądały mu się z rozbawieniem.

— Płyniemy do wyspy — zakomenderowała i ruszyła wściekłym kraulem. Dogonił ją dopiero u samego wejścia do czerwonej zatoczki. Wpłynęli do nasłonecznionej rynny, buchnęła nad nimi kopuła czerwonego parasola rozświetlona słońcem, wszystko dookoła stało się nagle czerwone, ciepłe i miękkie, biorąc ją w ramiona nie widział jej ust, nie czuł włosów, w płytkiej wodzie paliły się tylko jej oczy, coraz słabiej, wreszcie zgasły pod powiekami.

— Ty — powiedziała. — Ty…

Zamknął jej usta pocałunkiem, czuł, jak topnieje, jak rozpływa się w jego rękach. — Kocham cię, Makedonia, jesteś najśliczniejsza na świecie — powtarzał w kółko. Kopuła nad nim mieniła się wszystkimi kolorami: niebiesko, zielono, perłowo, pomarańczowo, brązowo…

Niewiadoma ilość kolorowych kombinacji przetoczyła się po maleńkim niebie kopuły. Leżeli w srebrzystej wodzie, która omywała łagodnie ich rozpalone ciała. Urządzenie czyszczące wsysało w siebie zawartość płytkiego baseniku, w którym się znajdowali; na to miejsce napływała świeża woda z zewnątrz.

— Makedonia…

— Tak?

— Kocham cię.

Nie zareagowała. Obserwowała, jak woda przemyka między jej rozstawionymi palcami.

— Zobaczymy się jeszcze?

— Po co? — powiedziała do ściany. — Papierosa. — Ściana szczęknęła cichutko, rozwarła się ma moment i metalowa łapka wetknęła Makedonii w usta zapalonego papierosa. Przerębel wziął również. Palili nie patrząc sobie w oczy.

— Panie decydencie — rozległ się tuż obok głos agenta Kika. — Złapaliśmy Filmowca, mają go tu, jeśli chce pan zobaczyć, niech pan szybko wraca.

— Kto to jest Filmowiec? — spytała Makedonia. — Też jakiś Dwukolorowy?

— Zwyczajny gość, musiałaś słyszeć o nim, jeśli oglądałaś ostatnio video. Kiedy zaczęły się rozruchy na wysokich, w kilku prywatnych kabinach na dole wyświetlono film pornograficzny. Wstęp na taki seans kosztował podobno dziesięć tysięcy koron…

— Aż tyle? Nie przypominam sobie, żeby ktoś zakazał wyświetlania pornografii na “Dziesięciornicy”.

— Bo nikt nie zakazywał. Gdyby to było tylko porno, nikt by palcem nie kiwnął w tej sprawie. Rzecz jednak w tym, iż w trakcie kręcenia filmu zaszlachtowano aktorkę, poćwiartowano — cały proces rejestrując krionicznie. Jeśli to rzeczywiście ten facet, to nie zakładałbym się, że dożyje powrotu na Ziemię.

— Pracujesz w policji? Wzruszył ramionami.

— Praca jak każda inna…

— Bardziej niebezpieczna… przynajmniej ostatnio. Miałeś już do czynienia z Dwukolorowymi? Powiedz — jacy oni są? Czy to prawda, że nie różnią się niczym od normalnych ludzi?

— Szefie, będą tu za dziesięć minut. Jak pan chce…

— Dobra, już idę.

Kopuła pękła bezgłośnie nad ich głowami ukazując lazurowy nieboskłon z cokolwiek przesuniętym na nim słońcem. W wodzie i na brzegach było teraz gęsto od ludzi, wyspę otaczał pierścień kopuł zmieniających kolory jak w transie, pulsujących różnobarwnie w rytm jakiejś — ognistej muzyki, a raczej wielu muzyk nie do uchwycenia przez ucho. Następna para od razu zajęła ich miejsce i prawie natychmiast przerwa w pierścieniu wypełniła się. Dopłynęli do brzegu i włożyli ubrania na mokre jeszcze ciała.

— Przykro mi, ale nie możesz pójść ze mną. Strażnik cię nie wpuści.

— A może jednak… Tak bym chciała go zobaczyć.

— Nie jesteś przypadkiem od Souta? Czym się zajmujesz, gdzie pracujesz?

— Na Czerwonym Poziomce… przyjdź kiedyś po godzinach, sektor 17, wielki neon “Makedonia”, łatwo znaleźć. Dostaniesz za darmo. Ale muszę zobaczyć Filmowca.

— No, no — powiedział strażnik przy wejściu taksując dziewczynę. — Twoja nowa panienka? Pozytywna. Waliłeś?

— Jasne.

— No, no — powiedział strażnik z podziwem i zawiścią. — Nie bez powodu nazywają cię Przeręblem. Filmowiec już dotarł?

— Skąd wiesz? — zdumiał się strażnik. — Przecież to ścisła tajemnica. Wie o nim pięciu ludzi, góra — dziesięciu.

— Chcemy go zobaczyć.

Strażnik pokręcił głową, ale Przerębel szepnął mu coś do ucha, marsowa twarz strażnika stopniowo wygładzała się, oczy mu zabłysły, a pod perkatym nosem zakwitł gumowy uśmiech.

— Jutro, najpóźniej pojutrze — mlasnął językiem podobnym do różowego robaka, kurtyna broniąca przejścia zrzedła i pękła, weszli.

— Co mu powiedziałeś?

— Że sfotografuję cię nago i on dostanie zdjęcie.

Wokół Filmowca, siedzącego na środku pomieszczenia, kłębił się tłum dwudziestu, może trzydziestu osobników, wszyscy okrążali przestępcę w wielkim bezładzie, wykrzykując rozmaite słowa do niego i do siebie nawzajem.

Przepchnęli się z trudem przez ciasny pierścień. Filmowiec wsunął się głęboko w fotel, łokcie położył na oparciach, palce zetknął ze sobą, wyciągnął daleko nogi. Nie patrzył na nikogo. Podniecenie obecnych zdawało się nie wywierać na nim żadnego wrażenia, jakby przebywał w innym świecie. Nie uśmiechał się, nie mrugał oczami, nic. Tylko siedział. Na jego przegubach połyskiwał metal kajdanek.

— Ja znam tego człowieka — powiedziała Makedonia. Nie podniosła głosu, a jednak stojący najbliżej przestali gadać jak na komendę. Okrążający Filmowca osobnicy zatrzymywali się w pół kroku, milkli w pół słowa w miarę jak rozszerzała się strefa porządkującego chaos bezruchu. W kompletnej ciszy Makedonia powtórzyła:

— Znam tego człowieka.

Filmowiec podniósł powoli głowę, jego oczy byty pozbawione wyrazu. Nie malowało się w nich zaskoczenie, nie było w nich zdziwienia. Przyjrzał się dokładnie Makedonii i wrócił do swojej leniwej kontemplacji.

“Skąd się tu wzięłaś. Grynx? Kto cię przysłał i po co?”

“Naprawdę jesteś tym, za kogo cię biorą?”

“Skądże. Gra zmusza do przyjmowania różnych ról. Alenie przyszłaś chyba pytać mnie o zdrowie?”

“Przynoszę ci wezwanie przed Trybunał. Za naruszenie Reguł grozi wycofanie z Gry.”

“Nie prowadziłem Gry nieuczciwie. Znam Reguły, żadnej, nie naruszyłem. Mogłabyś wyrażać się jaśniej?”

“Zbiorowość poznała Tajemnicę. Quevas zasugerował Trybunałowi, że zdradziłeś ją ty — lub twoi ludzie.”

“Nie zrobiłem tego, Grynx. Nie uznam siebie winnym czegokolwiek, dopóki nie zobaczę dowodów. Rozumiesz? Idź i powiedz Quevasowi, niech się wścieka na siebie. Stracił ostatnio kilku dobrych boixów, poniósł kilka ewidentnych porażek — sam na jego miejscu byłbym nadal nie w humorze. Ale Gra trwa dalej. Jeśli będzie mnie nadal oczerniał, sam złożę na niego skargę w Trybunale o naruszenie Reguł.”

“Quevas twierdzi, że wskutek tak wczesnego poznania Tajemnicy przez Zbiorowość przegrał wysokie poziomy i obu Dyerxów, niczego nie zyskując w zamian.”

“Dyerx Drugi wycofany z Gry?!”

“Owszem. Dziś w nocy.”

“Przekaż Trybunałowi, że jestem wraz z moimi ludźmi i do dyspozycji. Zgadzam się na śledztwo i w ogóle zrobię co w mojej mocy, aby umożliwić rozstrzygnięcie kwestii, w jaki sposób Zbiorowość poznała Tajemnicę. Czy nie mogli wpaść na to sami?”

“Quevas, Quevas. Quevas jest niesprawiedliwy! Przekaż mu dobrą radę: niech nie lekceważy Zbiorowości. Powiadom Trybunał, że stawię się na wezwanie osobiście. Czy już ustalono porę?”

“Jutro w południe czasu “Dziesięciornicy”, jak zwykle w Białej Kuli. Dasz radę wyrwać się stąd? Nic złego ci nie grozi?”

“Prawdziwy pech: wyobraź sobie, że przez proste niedopatrzenie założyłem twarz człowieka, którego poszukuje cała policja “Dziesięciornicy”. Zdaje się, że złamał jakieś tabu Zbiorowości. Wzięto mnie zamiast niego, bo byłem podobny. Ale to drobnostka, nigdzie nie byłbym bardziej bezpieczny niż tutaj. Stawię się niezawodnie.”

Wysoki mężczyzna o siwych skroniach podszedł do Makedonii i zagadnął:

— Naprawdę zna pani tego człowieka? Skąd? Makedonia pokręciła głową.

— Wydawało mi się — powiedziała. — Pomyłka.

Odwróciła się i bardzo szybko odeszła. Przebiła otwór wyjściowy, ruszyła korytarzem w kierunku wind. Decydent Vickers zagapił się trochę; nie pojmując nic z tego, co się zdarzyło przed chwilą, wybiegi za dziewczyną, ale korytarz był pusty. Dobiegł do wind, które tkwiły co do jednej na stanowiskach wyjazdowych, któraś z nich poinformowała go uprzejmie, że od kilku minut nikt nie wsiadał. Wracał zdezorientowany, ze złości kopnął walający się pod nogami kamień czy przedmiot, nawet nie zwrócił uwagi, co to było. Strażnik popatrzył na niego ze współczuciem.

— Przestraszyła się Filmowca?

— Odeszła — powiedział Przerębel.

— Cóż począć, wszystkie w końcu odchodzą — rzekł strażnik tonem głębokiej refleksji. — A co z moim zdjęciem? — w jego głosie zabrzmiała obawa.

— Jedź na basen na osiemdziesiątym, podaj się za mojego pełnomocnika, a dadzą ci tyle zdjęć, że nie udźwigniesz — powiedział Przerębel wchodząc do środka. Parę metrów od tamtego miejsca w załomie za krzakiem ukryła się Makedonia. Gdy głosy ucichły, opuściła kryjówkę kierując się prosto do wind.

— Poziom sto — powiedziała wchodząc do pierwszej z brzegu.

— Zmarznie pani — ostrzegła winda. — Rano spadł śnieg.

— Nie szkodzi, wysiądę na podpoziomie.

Tutaj teraz koncentrowało się życie. Makedonia lawirowała między ludźmi mając oczy pełne przeskakujących świateł, migotliwych kolorów, liter tak monstrualnych, że napisy z nich ułożone przestawały być czytelne. Dwa lub trzy razy usiłowali zaczepiać ją mężczyźni, podnieceni widokiem wielkiej ilości obnażonego ciała; mijała ich zdecydowanie niby wielkie woskowe figury — zostawali z otwartymi ustami, które właśnie zamierzały powiedzieć coś dowcipnego, z zastygłymi w pół gestu rękami, które chciały ją zatrzymywać; parła naprzód roztrącając tłum, jakby nikogo nie widziała na swej drodze. Jeszcze w windzie dotarł do niej sygnał elementarny Quevasa, tak wyraźny, że trafiłaby do miejsca pobytu starego właściciela piwiarni z zamkniętymi oczami. Wydostała się z windy i stanęła zdumiona — sygnał się urwał. Ruszyła z wolna licząc, że zaraz go odnajdzie, stopniowo przyspieszała kroku prawie do biegu — aż w pewnej chwili poczuła go na nowo, tym razem bardzo mocno. Przystanęła zdyszana. W poprzek stojącej z lewej strony granatowej kurtyny ciemności leciały ukośnie szafirowe litery Q-U-E-V-A-S w aureoli złotego deszczu. “Tylko tutaj — zachęcał miły męski baryton — tylko u nas nowość: mówiące piwo. Chcesz się przekonać? — wstąp, nie pożałujesz.”

“Mówiące piwo”, pomyślała Makedonia z roztargnieniem, czując, jak powietrze dookoła wypełnia się obecnością Quevasa. Sama nie wiedząc kiedy weszła pomiędzy złote strugi, minęła kilka wybujałych bąbli o szklistych odroślach, jeden z nich był pusty, wyciągając w jego kierunku rękę uczuła lekki podmuch ma twarzy i zamknęła oczy. Kiedy je otworzyła, spoczywała wygodnie gdzieś w przestrzeni, a na wyciągnięcie ręki drżał w powietrzu szklany cylinder wypełniony spienionym piwem. Po zaparowanych ściankach cylindra spływała rosa.

— Jestem gładka — powiedziała szklanka. — Dotknij mnie.

“Ciekawe, czy to piwo zachowuje swoje cudowne właściwości po wypiciu”, pomyślała Makedonia. Sygnał elementarny Quevasa falował wokół niej — to mocniejszy, to słabszy.

— Jestem zimne i smaczne — powiedziało piwo. — Wypij mnie.

W tym momencie sygnał elementarny Quevasa urwał się, jak ucięty nożem.

Przed piwiarnią Quevasa na poziomie głównym rozgorzała bójka. Co najmniej pięciu pijanych mężczyzn kotłowało się w mokrym śniegu, a ze trzy razy tyle stało z boku kwitując bardziej udane akcje śmiechem i okrzykami. Zapadał rzadki zimowy zmierzch, na jego dnie walczący mężczyźni kotłowali się leniwie, wreszcie znieruchomieli. Wtedy od grupki komentatorów odłączył się osobnik w długim włochatym kożuchu, błyszczących butach i wielkiej czapie na głowie, zbliżył się do sterty leżących ciał. Wyjął z kieszeni porcję gumy do żucia, rozwinął opakowanie.

— Patrzcie, patrzcie — powiedział niewyraźnie pakując gumę do ust — ile siły drzemie w tym staruchu. Prawdziwy zapaśnik i bokser. Gotowe, Staniewski?

Dyskretny błysk metalu, szczęk nie do usłyszenia przez rozbawionych kibiców. Od czerniejącego na śniegu przekładańca oderwała się jedna postać. Staniewski wstawał z klęczek masując intensywnie przez master obolałe ramię.

— Gotowe — powiedział sycząc z bólu. — Po krzyku.

Trzej pozostali unieruchamiali leżącego pod nimi Quevasa. Spoglądali z dołu na stojących obok, oddychali ciężko i chrapliwie i nie okazywali żadnego zamiaru zmiany pozycji. Wykręcone ręce starca ściskali wciąż w krzepkich dłoniach, jak gdyby zapadli w głębokie zamyślenie i zapomnieli je wypuścić nawet po założeniu więźniowi bransoletek.

Quevas nie ruszał się. Leżał twarzą do śniegu, z naciągniętym na głowę srebrzystym workiem. Bardzo ostrożnie, jakby bojąc się go zbudzić, trzej mężczyźni wstali, zakrzątnęli się wokół leżącego na śniegu kształtu, Staniewki huknął na nich ostro, więc chwycili Quevasa za ramiona i postawili na nogach. Osobnik w błyszczących butach ujął w dwa urękawiczone palce brzeg srebrzystego worka, przez chwilę zastanawiał się, czy nie uchylić go i nie zajrzeć pod spód, ale rozmyślił się. Szarpnął brzeg worka w dół, zaciągnął tasiemkę, po czym bardzo powoli i bardzo dokładnie zawiązał.

— Idziemy — rzucił przez ramię. — Staniewki, pan dwa albo trzy kroki z tyłu. Ma pan pistolet? Ruszyli ociężale, błyszczące buty z przodu, potem dwaj mężczyźni prowadzący Quevasa, obok nich trzeci, kulejący pociesznie. Po drodze spotkali dwóch pilotów zmierzających w przeciwną stronę i jakąś kobietę, której twarz mignęła w półmroku jaśniejszą plamą. Kobieta była odziana w czarną opończę z kapturem; minęła przechodzących, przystanęła i popatrzyła za nimi szklanym wzrokiem.

6

Leclerc pójdzie na wojnę, Leclerc wkłada bojowy rynsztunek. Gruby kostium na gołe ciało, elastyczny, dopasowany, a jednocześnie przewiewny. Leclerc nie wie, co go czeka, ile godzin przypadnie mu spędzić a karabinkiem dalekodystansowym w ręku, jak długo i gdzie będzie musiał leżeć i czekać, czatować bez ruchu podobny do kłody drewna. Ubiera się bez pośpiechu, próbuje zginać ręce w łokciach i nogi w kolanach. Kostium jest sztywny, lecz nie na tyle, by utrudniał swobodę ruchów.

Teraz nagolenniki, ochraniacze na kolana, łokcie i biodra. Leclerc umieszcza je uważnie czując, jak ciężeje od nich jego ciało. Teraz barki. Mając na sobie tyle zabezpieczeń Leclerc może spadać z kilku metrów bezwładnie na twarde płyty — nawet przy wyłączonym polu. Przeglądając się w lustrze wielkim jak cała ściana czeka, aż ochraniacze zrosną się z kostiumem. Potem wchodzi do natryskiwacza, przeklęcie wielkiego pudła, z którego wystaje mu tylko głowa. Pokrywy zamykają szyję w dyby, wypełniają się uszczelnienia, brzmi sygnał gotowości; wydając niemy rozkaz Leclerc kiwa głową, w pudle podnosi się szum, narasta, potężnieje, Leclerc nie może powstrzymać uśmiechu, tysiące drobnych igiełek atakują każdy milimetr jego skóry, co daje wrażenie przyjemnego łaskotania. Szum nadal się wzmaga, uśmiech na twarzy Leclerca coraz szerszy — wtem Leclerc coś sobie przypomina, jego oblicze tężeje, czarcie siły w pudle atakują bez dalszych wyraźnych efektów, więc cichną zniechęcone, dyby zwalniają szyję Leclerca, w połyskującym matowo mosterze nieokreślonego koloru podchodzi Leclerc do lustra, kontroluje, sprawdza, podnosi ręce, opuszcza, kręci głową. Krzywi się. leszcze raz sprawdza. Nie, nie ma defektu, moster przylega do ciała dokładnie, kieszenie, których wielka ilość rozmieszczona jest na piersiach, ramionach i udach, nie są zrośnięte, otwierają się i zamykają błyskawicznie.

— Czarny — mówi Leclerc, choć nikogo w pomieszczeniu nie ma. Ściana za plecami w mgnieniu oka pokrywa się czernią tak głęboką jak kosmos. Moment — czernieje i moster.

— Czerwony — mówi Leclerc. Ściana i moster czerwienieją.

— Zielony — zielenieją jak trawa.

— Żółty, niebieski, pomarańczowo-czarny, różowo-brązowy, biały — Leclerc komenderuje, a moster posłusznie zmienia barwy — jak kameleon. Teraz hełm. Leclerc wyciąga go ze skrytki w czarcim pudle, nakłada na głowę, w porządku. Hełm przysysa się do złącza, na kołnierzu, chroni czoło, szczękę i nos, wewnątrz wymoszczony jest mięciutkim polem, którego intensywność generowania zależy od aplikowanych hełmowi uderzeń. Leclerc bierze rozbieg, w połowie pomieszczenia odbija się, szybuje między sprzętami, celuje łbem prosto w ścianę, ale nim dociera do niej, spływa łagodnie w dół. Podnosi się uśmiechnięty — wszystko w porządku. W mosterze z hełmem można spaść z poziomu na poziom i wyjść bez szwanku.

Dalekodystansowy karabinek elektryczny Leclerca jest lekki i poręczny. Reaguje natychmiast na rozkazy, jego wesoły ryjek automatycznie wydłuża się i skraca w zależności od tego, w jakiej odległości znajduje się cel. Również automatyczna regulacja kalibru ustala optymalną wiązkę, jaka wystarczy do unieszkodliwienia obiektu. Leclerc głaszcze karabinek, sprawdza stan komory, wreszcie każe karabinkowi złożyć się i owinąć wokół jego bioder. Kilkakrotnie powtarza Leclerc przed lustrem manewr, gdy na komendę karabinek zrywa się z bioder, sztywnieje i sam wpada do garści.

To byłoby właściwie wszystko.

— Biały, utrzymać — mówi Leclerc do mostera i podobny do solisty z baletu wychodzi z pomieszczenia lekkim krokiem. Idzie przez ludne korytarze, wszyscy schodzą mu z drogi, kobiety oglądają się za nim z podziwem — Leclerc jest wysoki, przystojny. Jego niebieskie oczy bez emocji rejestrują zamierające na czas przejścia antytaktora szpalery. Idąc Leclerc nie uśmiecha się — oto wstąpił na wojenną ścieżkę, z której wróci zwycięsko lub zginie.

W windzie, do której wsiada, natychmiast się wyludnia. Winda nie pyta o nic, gna na łeb, na szyję ma poziom piętnasty, gdyż tak brzmiała wyrażona przez antytaktora dyspozycja. Nie życzenie, nie prośba, a żądanie. Więc winda o nic nie pyta, nie upomina się o zapłatę, pędząc analizuje timbre głosu rozkazodawcy, nie przejechawszy nawet ćwierci poziomu wie już, że głos należy do jednej z niewielu osób na “Dziesięciornicy”, dla których windy zrobią wszystko. Bez przestojów po drodze winda gna z trzykrotną szybkością do poziomu przeznaczenia.

— Antytaktor Leclerc — odzywa się nasłuchiwacz z Centrali. — Antytaktor Leclerc: obiekt przeznaczony do destabilizacji zmienił położenie. Obecnie znajduje się na granicy sektorów siedem i osiem podpoziomiu trzynaście.

Winda też już wie, winda pędzi na podpoziom trzynaście. Generatory napędowe pracują ze wszystkich sił. Reduktory przyspieszeń pasożytniczych połykają każdy wstrząs. Jedzie antytaktar Leclerc na wojnę tak spokojnie, jak do konkubiny na imieniny.

Na podpoziomie trzynastym żywej duszy. W otworach wejściowych kabin awaryjne blokady energetyczne. Teraz Leclerc zdany jest tylko na siebie. Włącza indykator, który jednak nie pokazuje niczego. To znak, że obiekt nie znajduje się w bezpośredniej bliskości. Leclerc jest jednak ostrożny, w każdej bowiem chwili wysunięty chciwie do przodu pyszczek indykatora może złapać sygnał wysłany przez wystrzelony obiektowi w procesie przygotowawczym sygnalizator. “Mogli go od razu zdestabilizować — myśli Leclerc — skoro zdołali podejść na odległość strzału.” Ale zaraz się reflektuje — konfidenci rejonowi nie mają prawa noszenia broni, i tak dość, że któryś z nich — nie doceniany, szeregowy pracownik, nie wiadomo kiedy ostatni raz awansowany — z narażeniem życia wpakował obiektowi pod skórę cienką igiełkę sygnalizatora. Leclerc czuje wobec nieznajomego dobroczyńcy coś na kształt wdzięczności, ale tylko przez moment, bo oto indykator błyska, rozjarza się i płonie. To obiekt. Antytaktor Leclerc błyskawicznie przypada do najbliższej wnęki. Nic się nie dzieje. Obiekt oddala się, indykator stopniowo przygasa.

Dla pewności Leclerc leży jeszcze przez kilka minut pod ścianą, z którą jest tok stopiony, tak doskonale zjednoczony kolorystycznie, iż kamery chcąc go pokazać muszą przejść na podczerwień. Dalsza część transmisji odbywa się w całości na podczerwieni.

Leclerc idzie dalej. Kilkakrotnie jedna z kamer zachodzi mu drogę i wracając na widmo standardowe usiłuje pokazać wyraz twarzy bohatera. Natręctwo kamery irytuje Leclerca. Przystaje.

— Odpierdol się, Sout — syczy przez zęby. — Bo ci rozwalę maszynkę.

I kamera przestaje utrudniać misję antytaktorowi.

Inna z kamer leci tuż obok głowy antytaktora pokazując obraz zbliżony do tego, który widzi Leclerc.

— Sout — mówi Leclerc przystając. — Wszystkie maszynki natychmiast w tył, inaczej zacznę od ciebie. — Kamery posłusznie zatrzymują się w miejscu. Szczękają zmieniane automatycznie obiektywy, po kilkunastu krokach antytaktora mechaniczne chrząszcze ruszają za nim ławą.

Coś leży na drodze antytaktora. Momentalnie dwie kamery unoszą się na pełną wysokość, zajmując miejsca po przeciwległych stronach korytarza. Wiszą w powietrzu łypiąc w stronę Leclerca jedynym okiem. Leclerc schyla się i podnosi pistolet plazmowy. Rozładowuje go i odrzuca w krzaki. Natychmiast jedna z kamer jak sęp spada spod sufitu w tamto miejsce. Leclerc posuwa się dalej, teraz już dużo pewniej, choć indykator na piersi gorzeje jak lampa.

— Światła — rzuca Leclerc. Oświetlacze gasną, w korytarzu zapada mrok. Bez najmniejszego szelestu wysuwają się z boków hełmu Leclerca szybki noktowizyjne, suną ku sobie, stykają się i zrastają. Leclerc idzie naprzód, mija ostatnie załamanie korytarza. Indykator świeci tak intensywnie, że można by go używać zamiast reflektora na Czerwonym Poziomie. Leclerc, chcąc pozostać niewidocznym, musi go wyłączyć. Robi ruch ręką, karabinek, co sam wskakuje w garść, nie zawodzi i tym razem. W końcu korytarza spoczywa nieruchomo obiekt, jedna z kamer, z gwizdem rozcinając powietrze, pędzi gorliwie w tamtym kierunku, lecz za późno, za późno niestety, gdyż Leclerc składa się, korytarz rozjaśnia dwukrotnie niema błyskawica, ryjek karabinka wypluwa ładunki prosto w cel. Następne Leclerc bije już na chłodno, pewien zwycięstwa, ryjek ledwo nadąża cofać się i wyskakiwać w przód, iskry ładunków przecinają ciemność, obiekt pochyla się powoli, pada, nieruchomieje.

— Światła — Leclerc oddycha głęboko, i zaraz: — Antytaktor Leclerc melduje o wykonaniu zadania i prosi o pozwolenie odejścia.

— OK — odpowiada Centrala, i jeszcze: — Gratulujemy wzorowego wykonania zadania. Nagroda do odebrania w III Oddziale Banku Gramma.

Bogato iluminowanym korytarzem Leclerc wraca do wind. Kamery rejestrują jego oddalające się plecy. Jedna maszynka zostaje obok McGregora, który brudzi lśniącą posadzkę wyciekającą zeń posoką. Zimna płyta chłodzi jego rozpalony policzek., kamera podtacza się całkiem blisko i usiłuje zajrzeć mu w oczy, jednak oczy McGregora nie mają odpowiednio nostalgicznego wyrazu. Na tej sekwencji kończy się sprawozdanie.

— Józef McGregor był pierwszym człowiekiem na “Dziesięciornicy”, który zetknął się z Dwukolorowymi, poznał ich podłość i okrucieństwo, a także próbował z nimi walczyć. Nikt nie był w stanie pomóc mu w tej wólce, był w niej skazany tylko na siebie. Nie rozumieliśmy go, nie wiedzieliśmy, że zaraza Dwu kolorowych dotknie wkrótce nas wszystkich. Nadeszła pora, by zrehabilitować Józefa McGregora, dzielnego człowieka, bohatera, który walczył za nas samotnie, a zginął wskutek naszej pomyłki.

Obraz się rozjaśnia, ten sam fragment sektora ósmego podpoziomu trzynaście. Ślepa ściana, pod którą zginął McGregor, pokryta kłującym w oczy srebrem. Na tym tle wielki napis: “Ku chwale i pamięci, ku czci Józefa McGregora”, na szklanym cokole, wysoko — głowa bohatera. Wykuta w brązie twarz mieni się rzewnym uśmiechem.

— Nadamy obecnie komplet materiałów wizualno-dźwiękowych o Józefie McGregorze, zarejestrowanych w naszym arr…

Medicus wyłączył video i wstał. W półmroku aparatura jarzyła się zielonkawo, czuło się jej milczącą obecność. Chronometr pokazywał piątą, strzałki encefalografów skończyły obłędny taniec i stały spokojnie na tych samych od kilku godzin wartościach. Medicus pomyślał, że przydałoby się nieco więcej światła i w kabinie zrobiło się jaśniej.

Za szybą urema spał Deogracias. Medicus pochylił się nad aparatem, zacisnął ręce na niklowanych poręczach. Nie patrząc na klawiaturę rzucił na ekran sen Deograciasa.

Śniły mu się konie o rozwianych grzywach, o błyszczących od potu bokach, galopujące przez rozległe przestrzenie. Wysokie trawy porastały ziemią aż po horyzont; morze rozfalowanych na wietrze traw.

— To dziwne — mruknął Medicus. — Przecież nigdy nie widział koni.

Ale to nie były konie; to nie mogły być konie. Jakieś dziwaczne stwory unoszące się w powietrzu bez żadnego wysiłku, wielkie wystraszone ptaszyska, niesione wiatrem płachty całkowitej ciemności. Trawa również nie przypominała zwykłej trawy — na wężowych szyjkach kołysały się maleńkie główki. Medicus pochylił się, żeby obejrzeć je dokładniej; w tej samej chwili wirujące nad główkami strzępy połączyły się na moment i ekran zgasł, zanim Medicusowi przyszło do głowy, że należy zrobić zdjęcie.

Zza szyby urema Deogracias przyglądał mu się tak spokojnym wzrokiem, jakby wcale nie zasypiał. Medicus trzepnął w klawiaturę, pulpit odjechał w bok, lecz Deogracias nie kwapił się do wyjścia. Upłynęła długa chwila.

— Do czego byłem panu potrzebny tym razem? Medicus wykonał pół obrotu, sięgnął po przygotowane wcześniej ubranie i cisnął mu je na nagi tors.

— Ten sen — powiedział — co to było?

— Ta twarz?

— To była twarz?

Deogracias dokończył się ubierać i usiadł na szerokim łożu urema, które właśnie zaczęło się składać. Czując na sobie ciężar siedzącego, łoże zawahało się, a potem z wolna rozłożyło się z powrotem.

— Trzy dni temu zabiłem człowieka. Od tej pory co noc śni mi się jego twarz, ale nie mogę pozbyć się wrażenia, że ktoś nałożył na nią bardziej wyrazistą charakteryzację. Cechy tej twarzy są w moich snach podkreślone, rysy, po których można by ją rozpoznać — wyraźniejsze. Śni mi się potężniejszy niż ten, którego zabiłem. Rozumie pan?

— Tak. Co jeszcze?

— Boję się go.

Medicus zrobił kilka kroków po pomieszczeniu.

— Sporo mnie to kosztowało, ale zasłużył na śmierć, musiałem go zabić. Tylko że świadomość, iż zadało się śmierć w słusznej sprawie, kompletnie nie przynosi ulgi… Czuję się zbrodniarzem.

— To minie — powiedział Medicus. — Jesteś poruszony, twoja wyobraźnia ciągle żyje tamtym zdarzeniem. Staraj się o nim zapomnieć.

— Nic mądrzejszego nie zdołał pan wymyślić?

— Nie — odparł ze złością Medicus. Znowu zrobił kilka kroków w stronę wyjścia i z powrotem.

— Nie ma pan piwa? — spytał z wnętrza urema Deogracias. — Trochę zaschło mi w gardle.

— Nie trzymam tu piwa — powiedział ostro Medicus. Stal zgarbiony między aparaturą.

— Mam wymagania, prawda? Stanowczo za wielkie jak na coś, co traktuje się jako eksponat, preparat, obiekt doświadczalny, który można w każdej chwili sprowadzić, rozciąć, zbadać, poprawić, pozszywać i wypuścić. Czym mnie pan tym razem nafaszerował?

Medicus podjął spacer.

— Przez dwadzieścia godzin leżałem na gołej ziemi nie mogąc wykonać ruchu i powiedzieć słowa. Przeczucie mówi mi, że to pana parszywa robota.

— Moja — przyznał Medicus. — Ale nie tylko. Skąd masz stłuczenie na plecach?

Ostrożnie, żeby nie poruszyć bólu, Deogracias spróbował wykręconą do tyłu ręką dosięgnąć kontuzjowanego miejsca. Ale ból ustąpił, jakby przygoda z obrośniętym mięśniami facetem wcale się nie zdarzyła.

— Nie baw się zbyt często w ten sposób — ostrzegł Medicus — bo pewnego dnia nawet ja nie będę w stanie nic pomóc. Twoje kości charakteryzują się zmniejszaną zawartością wapnia, są kruchsze… pamiętaj o tym.

— Prawdę mówiąc nie prosiłem pana o pomoc. Nigdy. Czemu właściwie pan to robi?

Medicus zaśmiał się nerwowo.

— Każdy ma swoje tajemnice…

— Zastanawiam się, kiedy ostatnio był pan szczery — chyba dawno, co? — Deogracias pokręcił ze zdumieniem głową. — czemu ma służyć ta poza, którą przyjmuje pan przede mną. Niech pan pomyśli: musimy wreszcie przestać przed sobą udawać. Przecież ja wiem wszystko i pan wie o tym doskonale, że ja wiem. Miałem wystarczająco wiele czasu, żeby się dowiedzieć.

— Jak to było? — powiedział Medicus bezbarwnym głosem.

Chyba po raz pierwszy pomyślał o tym w szkole. Przypadek. Zaliczał właśnie sprawdzian na symulatorach u profesora Noomeletza. Miękki fotel, zgięte w łokciach ręce, dłonie w szczelinach sterowniczych. Ciemne, płaskie twarze ekranów. Kiedy siedział wlepiając w nie wzrok, uświadomił sobie ich wszechobecność. Nic nie potrafiło się bez nich obejść. Usiłował wyobrazić sobie życie bez ekranów, gra wyobraźni zaczęła go frapować, wciągać, podniecać; wtedy tuż przed nosem wybłysły parametry początkowe zadania.

— Zero i zero — powiedział symulator. — Start.

Pierwszy ruch zrobił na oślep, rozpaczliwie starając się oczyścić myśli, zapomnieć o świecie bez ekranów. Udało mu się. Krzywe falowały łagodnie, w, okienkach przeskakiwały cyferki, rozbłyskiwały światełka na planszach. Złośliwy komputer zmieniał warunki lotu, a on manewrował urojonym statkiem w urojonej przestrzeni. Trajektoria prawidłowo pokrywała się z krzywą obliczeniową, raz tylko, gdy przyszły mu na myśl drzewa, słońce i woda czekające dwa poziomy niżej, niepokojąco wahnęła się w dół, ale prawie natychmiast wyrównał — straty w ocenie mogły być rzędu setnych punktu, nie większe. Nie myśląc więcej o lecie ani o dziewczynach nad wodą, doprowadził statek do celu i wylądował. Przyglądał się wyświetlonej na głównym ekranie wysokiej ocenie zdziwiony, że skóra pod kombinezonem jest cała mokra.

— Nieźle, zupełnie nieźle — zabrzmiał z tyłu głos profesora. — Jak się nazywasz, chłopcze?

Asystent pilnujący sprawnego przebiegu sprawdzianu szepnął coś profesorowi do ucha. Ten spojrzał na Deograciasa jak na wyjątkowej rzadkości okaz, kiwnął głową, wytarł potylicę i odszedł do następnego symulatora. Deogracias nie mógł zrozumieć, co oznaczały te wszystkie gesty i po co w ogóle profesor pytał, skoro — uświadomił to sobie dopiero później — nazwisko ucznia paliło się przez cały czas ma głównym ekranie.

Szkolny informer nie wiedział nic; wygłoszonej przezeń formułki Deogrocias wysłuchał dwukrotnie, coraz bardziej zdziwiony, że tak niewiele może wynikać z tak wielu słów. Na pytania informer odpowiadał krótko: brak zapisu, brak adnotacji, nie zarejestrowano.

Rzecz dziwna, o kolegach informer wiedział nieporównanie więcej. Fascynująca tajemniczość własnej osoby sprawiła, że Deogracias zdecydował zgłosić się osobiście w gabinecie profesora Noomeletza.

— Pan mnie pamięta, profesorze? Noomeletz pokręcił ciężką, siwą głową.

— Nazywam się Deogracias, chcę wiedzieć, kim jestem — wyrzucił z siebie jednym tchem.

— Dlaczego przyszedłeś z tym do mnie? Ja nic nie wiem. — Głos profesora był spokojny, zdziwienie autentyczne. Zaskoczyło Deograciasa. Poczerwieniał, wciągnął powietrze i prawie przerażony własną śmiałością powiedział:

— Nie wierzę panu.

— Proszę?

— Nie wierzę panu.

Profesor zapatrzył się w zagracony pulpit, zaczął się bawić jakimś przełącznikiem. Trwało to o wiele za długo. Ciągle nie podnosząc wzroku Noomeletz rzekł:

— Obiecaliśmy osobie, która zapisała cię do szkoły, że zachowamy dyskrecję.

— Nawet wobec mnie?

— Przede wszystkim wobec ciebie.

— Sądzi pan, profesorze, że to w porządku?

— W żadnym punkcie nie naruszyliśmy ustawodawstwa “Dziesięciornicy”. Wręcz przeciwnie. Nie ty jeden nie znasz swoich rodziców.

Deogracias odwrócił się i chciał odejść. Przed samym wyjściem dogonił go głos profesora. Noomeletz ciągle bawił się przełącznikiem.

— Ja nie mogę, nie wolno mi. Idź do Centralnej Krioteki Osobowej, znajdziesz tam wszystko, co wiem — i jeszcze więcej.

Ciemna dźwiękoszczelna kabina, otwór identyfikacyjny, w tym otworze jego palec. Oczywiście ekran, ciągle jeszcze martwy. Ułamek sekundy — na ekranie jego zdjęcie, tak aktualne, jakby pozował wczoraj.

— Deogracias Quarr — rozległ się głos. — Urodzony…

Słuchał krótkiej historii własnego życia jak baśni. Już wiedział, jak się nazywa. Pragnął jeszcze ujrzeć tych, którzy się go wyparli — własnych rodziców.

Na ekranie pojawiła się młoda kobieta o pięknej twarzy. Moment — i jej zgrabna postać ożyła. Kobieta szła brzegiem morza, fale lizały piasek pod jej stopami. Była naprawdę bardzo piękna. Jego matka. Pamiętał ją — tak mu się naraz wydało. Ojca, to znaczy mężczyznę, którego widywał częściej od innych — również. Był niemal pewien, że gdy tylko zobaczy jego twarz, przypomni sobie zupełnie. Czy mógł pamiętać, ile miał lat w momencie rozpoczęcia szkoły? Obliczył szybko: prawie cztery…

— Linda Quarr, córka Ethel Doran, tancerki, oraz Peana Ouarra, pilota trzeciej klasy. Trudne, zdolne, ale zaniedbywane przez rodziców dziecko. W wieku pięciu lat debiut w programie video… nauka tańca i występy z przerwami do dwunastego roku życia… ukończywszy siedemnaście lat biologicznych przyłączyła się do grupy terrorystów. Za napad z bronią w ręku skazana na zmianę osobowości. Mając dwadzieścia cztery lata popełniła samobójstwo. Poza synem Deograciasem brak potomstwa.

Obraz idącej kobiety zatrzymał się i pierzchnął z ekranu. Ekran pozostał ciemny.

— Ojciec nieznany — powiedział głos. — Brak danych.

To, co następowało dalej, już znał.

Jeśli ktoś twierdzi, że wiedza czyni człowieka szczęśliwszym, to nie wie, co to jest szczęście. Najszczęśliwszymi ludźmi są głupcy, najprostszą rzeczą ich świat, a najpiękniejszą — ich o nim wyobrażenia. Idąc promenadą czterdziestego poziomu Deogracias nie dostrzegł niczego wokół siebie.

Odwiedził Centralną Kriotekę Osobową na czterdziestym jeszcze kilka razy, by wysłuchiwać tej samej ciągle historyjki. Chodził tam przypatrywać się Lindzie Quarr, swojej matce. Przyszło mu do głowy, że chciałby mieć na własność jej zdjęcie; po dziesięciu sekundach od uiszczenia opłaty trzymał je w dłoni. Polecił wykonać z niego medalion, który nosił na szyi nawet gdy już opuścił szkołę.

— Nie mam już tego medalionu. Zgubiłem.

— Nie — powiedział Medicus. — Jest u mnie, zdjąłem ci go z szyi przed hibernacją. Oglądając go spędziłem wiele godzin.

— Nie ma pan po niej żadnych pamiątek?

— Nie.

— W takim razie może go pan zatrzymać.

— Dziękuję. Dużo zabiegów i pieniędzy kosztowało mnie wyczyszczenie pamięci Centralnej Krioteki z moich powiązań z Lindą.

— I ze mną.

— Tak. Oprócz mnie tylko jeden człowiek na całej “Dziesięciornicy” znał prawdę. Na rok przed samobójstwem Linda wdała się w romans z jakimś pilotem. Zwierzyła mu się. Oczywiście doprowadziłem do tego, że przestali się widywać. Za spore pieniądze kupiłem jego milczenie. Kiedy go spotkałeś?

— Nie spotkałem go nigdy. Nikt nie wie lepiej od pana, że on nie żyje. I dlaczego.

Medicus podniósł się, westchnął i siadł z powrotem.

— Tak, to był McGregor — powiedział cicho.

— Nagrał całą historię i zdeponował kryształek w banku Gramma, z poleceniem, by wydano mi go osobiście w razie jego śmierci lub zaginięcia. Był wobec pana lojalny, pan sam — mimo woli — doprowadził do wyjawienia tajemnicy.

Pomilczał chwilę.

— Jego śmierć poruszyła “Dziesięciornicę” — wcale nie była konieczna. Czemu pan kazał go wykończyć?

— Bałem się. Zacząłem piekielnie się bać. McGregor zapadł na schizofrenię; w każdej chwili mógł wydać tajemnicę, niekoniecznie tobie. Oznaczałoby to dla mnie ruinę. Chciałem żyć; żeby żyć — musiałem zabić. Okazja nadarzyła się sama, wystarczyło podsunąć pomysł Taradayowi.

— Czemu nie kazał pan zabić mnie? To byłoby najprostsze…

— Byłeś moją nadzieją, największym osiągnięciem mojego życia. Niszcząc ciebie odebrałbym swemu życiu ostatki sensu.

— Jestem panu wdzięczny, że nie powiedział pan: z miłości.

— Nie kpij. Nie byłoby to kłamstwem. Jestem twoim ojcem.

— Nie. Niech pan tak tego nie nazywa.

— Nie ma lepszego słowa w naszym języku. Jestem twoim ojcem.

— Jest pan przestępcą, a kto wie, czy nie zbrodniarzem!

Chrobotanie silników stało się jedynym słyszalnym w pomieszczeniu odgłosem.

— Zgoda — odezwał się wreszcie Medicus. W jego głosie zabrzmiała ulga. — Przyszedłeś mnie sądzić? Poczekaj — powstrzymał Deograciasa ruchem ręki — bo może nie bardzo masz prawo. Zapomnijmy oczywiście o tak zwanej sprawiedliwości, która zawsze służyła polityce oraz tym, którzy mogli dostawać ją na kilogramy za pieniądze. Wobec kogo zawiniłem? Wobec twojej matki — zgoda. Chcesz mnie sądzić za nią — czy za siebie? A może za was oboje? Coś ci powiem: w stosunku do ciebie nie odczuwam prawie wyrzutów sumienia; chwaliłeś się, że wiesz wszystko — co ty wiesz? Parę faktów, kilka dat — a najważniejsze — w imię jakich motywów zdecydowałem się grać — ciągle pozostaje dla ciebie nieznane.

W czym zawiniłem wobec ciebie? Stworzyłem cię tak, jak umiałem najlepiej. Może gdyby nie moja pretensja do poprawiania biologii, byłbyś w życiu bardziej szczęśliwy — tak, właściwie na pewno. Ale byłbyś szczęśliwy pustym szczęściem głupców, nie miałbyś tylu szans pojąć, co to świat i życie. Nie chciałoby ci się nad nimi zastanawiać. Poczekaj trochę z gotowym werdyktem, proszę cię o cierpliwość, choć właściwie nie masz wyboru — musisz czekać. Dzisiaj sprowadziłem cię tutaj po raz ostatni, następne wizyty złożysz mi z własnej woli — o ile oczywiście zechcesz. Nie są konieczne, wszystko, co powinieneś wiedzieć, tkwi w tobie, musisz to wydobyć, musisz to odkryć. Chciałbyś dostać od razu gotową instrukcję, podaną na stół jak obiad? Nie, mój drogi, dziś nic więcej nie usłyszysz ode mnie na ten temat.

— Zostawmy to — powiedział Deogracias. — Uraczyłem pana zabawną opowieścią z życia — teraz na pana kolej. Żeby nie narzekał pan, że nie doceniam szlachetności pańskich intencji.

Wymusiwszy zgodę Lindy na oddanie genotypu Medicus siedział naprzeciw niej. Milczeli. Nie odważył się więcej na nią spojrzeć. Wypełniające go uczucie było skomplikowaną mieszaniną wstydu i żalu. Trawił upokorzenie, którego doznawał uczestnicząc w tej scenie — dlatego należało jak najszybciej doprowadzić ją do finału. Skreślił kilkanaście zdań na arkuszu papieru i położył rękę na jej dłoni. Obudziła się ze snu z otwartymi oczami, podniosła arkusz z blatu, zaczęła czytać. Pióro zawisło nad białą płaszczyzną.

— Kto ma być ojcem dziecka? — zapytała.

— Ja.

Podpisała.

Medicus schował papier do kieszeni.

— Ma pani trzy godziny na odpoczynek — oznajmił. — Może się pani położyć tutaj. Chcę mieć panią na oku.

— Odczuwam dla pana podziw — powiedziała w miesiąc później. — Źli ludzie, do których pan należy, cieszą się względami fortuny.

Była już w ciąży. Medicus nie miał wątpliwości, że urodzi chłopca. W miarę upływu miesięcy stawała się jakby dumna ze swego stanu, bardziej refleksyjna, odwiedzała go częściej i opowiadała o tysiącu wrażeń, które wydawały się jej ważne. Lubił jej słuchać. Kiedyś zaproponował po prostu, żeby przeprowadziła się do jego kabiny. Nie odpowiedziała. Następnego dnia automat przywiózł jej rzeczy.

Urodziny Deograciasa przyjęli z entuzjazmem, chociaż cieszyli się z odmiennych zgoła powodów. Tego dnia oraz przez parę następnych byli naprawdę szczęśliwi. Chłopiec rósł zdrowy i wesoły, patrzył uważnie wielkimi niebieskimi oczami, gdy pochylali się nad nim we dwójkę. Wkrótce potem Medicus zabrał go na pierwsze dłuższe badania. Wrócił niezadowolony. Poza zmianami w składzie chemicznym kośćca Deogracias nie różnił się niczym od dziesiątków swoich rówieśników. Linda była wniebowzięta; Medicus chodził ponury.

Coś zaczęło się psuć między nimi. Medicus znowu całymi dobami przesiadywał w laboratoriach i centrum obliczeniowym, mimo protestów Lindy zabierał ze sobą Deograciasa i zamykał na długie godziny wewnątrz skomplikowanych urządzeń. Chłopiec przyglądał się otoczeniu z ogromnym zainteresowaniem, ale szybko się nudził; niekiedy próbował protestować płacząc. Medicus nie zważał na nic. Nieustannie weryfikował swoją hipotezę. Pod koniec pierwszego roku życia Deograciasa zaproponował Lindzie, żeby jeszcze raz użyczyła mu swych genów. Odmówiła.

— Jesteśmy kwita — powiedziała. — Możesz mieć ze mną normalne dzieci, jeśli chcesz. Ale żadnych eksperymentów.

Minęły drugie i trzecie urodziny Deograciasa. Coraz mniej łączyło ich ze sobą.

— Mam kłopoty — życiowe przygody — mawiał Medicus.

— Naprawdę? Co się stało? — pytała Linda bez cienia zainteresowania.

— Właściwie nic… to zbyt skomplikowane dla ciebie.

Coraz więcej było podobnych rozmów.

— Deogracias jest już dużym chłopcem — powiedziała któregoś przedpołudnia.

— Owszem — odrzekł machinalnie, zajęty czym innym.

— Już mu nie jestem potrzebna.

— Chyba nie. Zajmę się nim.

— Och, zajmujesz się od dawna. Traktujesz go jak swoją własność, jak… jak przedmiot! Kim on dla ciebie jest — obiektem badań, świnką morską, na której się eksperymentuje! Zamykasz go w tym wstrętnym laboratorium, faszerujesz pigułkami wiedzy… nie, ja tego dłużej nie wytrzymam!

Zwykle w takich sytuacjach uśmiechał się wyrozumiale — tyle przecież przeszła… Coraz częściej rozmyślał, jak zabezpieczyć się przed ewentualnymi skutkami szaleństw, do których — doskonale o tym wiedział — pozostała zdolna.

— Lindo — zaproponował. — Chcesz — znajdę ci jakieś zajęcie. Co chciałabyś robić? Co umiesz?

— Nic. Z umiejętnościami żaden kłopot, dałbyś mi dwie — trzy pigułki i po sprawie, prawda? Na nieszczęście istnieją jeszcze dolegliwości, przy których nic po pigułkach…

Po cóż udawać, że był wtedy ślepy i głuchy? Przecież wyznała mu wszystko do końca. Była zdecydowana, wszystko zaplanowała w drobiazgach, poszukiwała jedynie — podświadomie — czegoś, co by ten zamiar przekreśliło, a świadomie — ostatecznego uzasadnienia swej decyzji. I on tego uzasadnienia jej dostarczył — również świadomie. Nie przewidział tylko, jakie wybierze wyjście. I że wybierze je tak szybko. Tego samego dnia wynajęła wycieczkową rakietkę bez pilota i wystartowała z “Dziesięciornicy”.

Dowiedział się wieczorem, kiedy już było po wszystkim. — Wiesz — powiedział głaszcząc po główce Deograciosa — ta śliczna pani, która przychodziła do ciebie tak często, nie przyjdzie już więcej. Wyjechała bardzo daleko. Deogracias podniósł na niego wielkie niebieskie oczy wypełnione po brzegi zdziwieniem.

— Mówiłeś przecież, że stąd nie można wyjechać.

— Okazuje się, że można — rzekł Medicus nie przerywając pieszczoty. — Nie myśl o tym, pora spać.

Bardzo szybko docenił niezbędność Lindy. Był marnym ojcem, miał tego świadomość. Zaniedbywał Deograciasa coraz bardziej, w końcu postanowił oddać go anonimowo do szkoły pilotów. Płacił regularnie, uznając to za wystarczający przejaw rodzicielskiej troski. Samobójstwo Lindy rozwiązało mu ręce, ale odebrało spokój; broniąc się zastosował dawno sprawdzone antidotum — zakopał się w pracy.

W wieku jedenastu lat Deogracios został zwolniony ze szkoły z powodu wady somatycznej. Po pierwszej serii zajęć na grawitorach badania wykazały poważne skrzywienie kręgosłupa. Garb rósł w oczach. Medicus wahał się, czy nie sprowadzić chłopca na terapię, ale przestudiowawszy opinie lekarzy uznał, że przypadek jest beznadziejny. Potwierdzało je badanie okresowe, które wykonał osobiście. Wada — zbyt niska zawartość soli wapiennych w kośćcu — wynikła wskutek powikłań genetycznych. Było jasne, że eksperyment zakończył się fiaskiem, z dnia na dzień Deogracias przestał go interesować. “Zrobiłem, co do mnie należało — orzekł Medicus. — Teraz inni ludzie nauczą go życia.” Zdobycie następnego genotypu wydawało się kwestią kilku dni. Nic więcej dla niego nie istniało.

Po wysłuchaniu opowieści Deogracias siedział bez jednego ruchu.

— Nie wiem, co o panu myśleć — odezwał się wreszcie. Głos uwiązł mu w gardle, musiał odchrząknąć. — Jeszcze niedawno wiedziałem, a teraz nie wiem. W tym, co pan zrobił, jest coś ohydnego. Proszę, niech mi pan teraz pomoże… poradzi, jak żyć z tą świadomością. Po co żyć i czy w ogóle żyć. Niech mi pan odpowie.

— Nie! — krzyknął Medicus zrywając się z miejsca. — Nie wolno ci mieć takich wątpliwości!

— Nie wolno… — powtórzył mechanicznie Deogracias — nie wolno. Skazał mnie pan. Jestem więźniem?

— Udało mi się uczynić cię nowym człowiekiem…

— Nowym? — zainteresował się Deogracias. — A cóż to znaczy? — zapytał smutno. W jego głosie nie było kpiny.

Profesor wykonał w kierunku urema taki gest, jakby chciał wziąć Deograciasa za ramiona. Stanął przy nim i powoli opuścił ręce wzdłuż boków. Podczas tej sceny Deogracias nawet się nie poruszył.

— Czego chcesz? — wychrypiał Medicus zmęczonym głosem. Był w tej chwili roztrzęsionym starym człowiekiem, nie próbującym kryć swego stanu. Dyszał ciężko jak zgonione zwierzę. — Czego chcesz, do diabła?! Dałem ci władzę nad ludźmi i na dodatek dołożyłem wiedzę i mądrość, żebyś zrobił z mojego daru właściwy użytek. Dałem ci to wszystko. Czego jeszcze chcesz?

— A kto pana prosił? — zapytał Deogracias. — Władzę nad ludźmi? Dobre! Co jeszcze pan wymyślił? Wiedzę!

Wstał, wyszedł z urema, łoże z dostojnym westchnieniem uciekającego powietrza złożyło się, pulpit drgnąwszy powrócił na swoje miejsce. Deogracias stanął przed Medicusem, włożył ręce do kieszeni.

— I co z tego, że wiem — cisnął mu prosto w twarz — co z tego, że tyle wiem? Zresztą, może się panu tak tylko wydaje. Wiedza, proszę pana, jest jak zbyt obszerny kaftan — krępuje ruchy. Jeśli rzeczywiście dat mi pan wiedzę, upośledził mnie pan i uczynił wobec świata bezbronnym. Skrępował mi pan ręce. Wiedząc coś, jestem skazany na klęskę w konfrontacji z tymi, co nie wiedzą nic, gdyż męczą mnie skrupuły, od których tamci są wolni. Nauczył mnie pan patrzeć — niech będzie, że to pan — widzieć, myśleć, rozumieć, pojmować — po co? Nie przyszło panu do głowy, że są rzeczy, których nie warto wiedzieć, że nie o wszystkim pragnie się rozmyślać, nie zawsze rozumieć? Wiedza ogranicza, ciąży jak zbyteczny balast. Zanim uwiodłem pierwszą dziewczynę, obejrzałem mnóstwo filmów uświadamiających i pornograficznych, wysłuchałem instrukcji i porad urządzeń zaprogramowanych przez facetów podobnych do pana. Gdybym nie widział, nie słyszał — więc nie wiedział, z pewnością zrobiłbym to jak należy. Uwierzyłem pańskim kumplom że świat jest jak matematyka — i moja dziewczyna odeszła niezadowolona. Wiedza to garb, to bezsenne noce i pełne męczarni dni, niepotrzebne dywagacje w obliczu spraw zwyczajnych, wątpliwości na prostej drodze. Więc co, mam upaść przed panem na kolana i dziękować ze łzami w oczach, że obdarzył mnie pan podwójnym garbem?

Chciał wrócić do urema, ale urem znikł. Usiadł na najbliższym fotelu.

— Życie jest wyścigiem, dżunglą; na każdym kroku wszyscy ze sobą walczą — zapadł się w miękką jak piana gąbkę, podwinął pod siebie bose stopy. — Ilu ma pan przyjaciół? Jednego? Dwóch? Jest pan ich pewien? — zrobił krótką przerwę, ale Medicus nie zareagował. — Nikt nie jest pewien niczyjej przyjaźni i wierności, konkubina jutro pójdzie z innym, ponieważ spodobają się jej jego pieniądze, a przyjaciel zdradzi w trosce o własny spokój. Jak to jest — najpierw przez długie lata wychowywano mnie w poszanowaniu ideałów, zapewniano o wspaniałościach bycia szlachetnym, zachęcano obłudnie do bezinteresownego niesienia pomocy — a potem wypchnięto w życie, które dokładnie zaprzecza ideałom, w którym liczą się kły i pazury, pieniądze, układy i władza. Kto szybszy, kto bardziej kompromisowy, układny, ten wygrywa. Jak tu żyć w tej ruinie świata? Kto wcześniej odrzuci młodzieńcze ideały, prędzej ma szansę zostać człowiekiem przez duże C. Dorastanie jest bólem, przekleństwem; błogosławieni schizofrenicy, psychopaci i dzieci-kwiaty — wszyscy oni nie dorosną nigdy i na zawsze pozostaną szczęśliwi.

Pan mnie nie rozumie, pan należy do pokolenia starych, którzy do rzeczywistości przykładają inne kryteria, są niewolnikami przeszłego czasu, którzy siedzą, rozglądają się dookoła i pilnują dorobku całego życia. Nie jesteście w stanie zdobyć się na żaden gwałtowniejszy ruch, myśli macie spętane wielką życiową wiedzą, wiele możecie stracić a mało już zyskać, siedzicie, jesteście zachowawczy, wiecie, że tkwicie na obrotowej scenie, na karuzeli, wasz epizod już odegrany, powoli schodzicie w cień, za kulisy. Nie oszukujmy się — jeśli udało się panu coś we mnie zmienić, uczynił pan to przede wszystkim w nadziei na nieśmiertelność, potem dla innych względów równie jak nieśmiertelność prywatnych, i dopiero na samym końcu, gdzie docierają jedynie resztki intencji, stoję ja. Coś mi pan rzekomo ofiaruje, wmawia nadzwyczajną tego wartość — a ja nawet nie mogę odmówić. Przymusowe prezenty bywają kłopotliwe; dlatego, że pan coś we mnie poprzestawiał, miałbym poczuć się wyjątkowo? Pozostałem człowiekiem, a wszyscy ludzie są równi…

— Teoretycznie.

— Więc powiedz mi pan wreszcie, czym mam nad nimi dominować?

— Znasz prawo egalitarności encefalicznej? Mózgi ludzkie są prawie identyczne pod względem możliwości, predyspozycji. Dwa identyczne genotypy dają jednak z reguły odmienne fenotypy; innymi słowy start do biegu jest jeszcze równy, lecz sam bieg — niekoniecznie. To, co ma cię wyróżniać, musisz znaleźć sam. i pamiętaj: nie daj się światu zbyt wcześnie kupić, nie skuś się na słodycz, którą ci ofiaruje, aby obezwładnić. Poznaj swoją cenę. W końcu ulegniesz — jak wielu przez tobą i po tobie — ale postaraj się jak najbardziej opóźnić tę chwilę.

Świat, ludzie, ich historia, tworzone przez myślicieli ideologie nie stanowią zbioru przeczystych dokonań, myśli jedynie słusznych — najwyżej intencji; nie są galerią wspaniałych ludzi, aniołów bez skazy. Dopóki nie zobaczysz świata na własne oczy, nie zajrzysz mu do kątów, we wszystkie jego wstydliwe sprawki, dopóty pozostaniesz idealistą, a twoje życie będzie trwaniem, twoja wiedza pozorem. To tak, jakbyś spał i śnił — więc jakbyś nie żył wcale.

— Tylko tyle? Kto zaręczy, że zdołam wypełnić te zalecenia?

— A kto ci powiedział, że życie ma być udane? Obfite w dokonania? Nieustannie dostarczające powodów do zadowolenia? A czemu właśnie nie jedno pasmo udręk, marzeń, co nigdy się nie spełnią? Kto Ci obiecywał, że wiedza cię uszczęśliwi? Wiedza ogranicza, słusznie, ale i daje możliwości; lepiej mieć świadomość, niż jej nie mleć, lepiej i wygodniej iść mając szeroko otwarte oczy niż na ślepo. Że czasem przerazi cię to, co zobaczysz po drodze? Mój drogi, usiłowania, których wielka ilość składa się na to, co nazywamy, życiem, wtedy tylko mają sens i szansę powodzenia, gdy wspomoże je wiedza. Musisz próbować, starać się, Chcieć — na dobrą sprawę to jedyny twój obowiązek.

Odetchnął głęboko.

— A teraz odejdź. Jestem zmęczony niemożnością wytłumaczenia ci tego, co powinieneś wiedzieć. “Słowo jest tylko żużlem myśli”, najważniejszych rzeczy musisz nauczyć się sam. Moja rola skończona, dolej już nikt cię nie wyręczy. Musiał przyjść moment, gdy zaczniesz żyć całkowicie na własny rachunek, i ten moment właśnie nadszedł.

Deogracias poszukał wzrokiem butów, nałożył je i wyszedł. Przejście mlasnęło; Medicus patrzył, jak wypełnia się na nowo.

— Pomyślności — powiedział patrząc w bladoniebieską błonkę. — Dałem ci władzę nad ludźmi, a nie nauczyłem, jak się nią posługiwać. — Wzruszył ramionami: — Sam nie umiem. Reszta zależy od ciebie.

Wraz z odejściem Deograciasa coś z kabiny uciekło, coś ucichło, w zmęczonym mózgu profesora. Nastrój zmienił się ledwo wyczuwalnie, a jednak wyraźnie. Moja rola skończona, koniec, koniec, dźwięczało profesorowi pod czaszką. Trzy godziny przesiedział kontemplując pustkę, zachwycając się jej doskonałością i wszechobecnością — nagle niczego nie trzeba było robić, niczego przewidywać, o nic zawzięcie się troszczyć. Trzy godziny przesiedział z głową na oparciu fotela, z nieruchomą twarzą i zamkniętymi oczami — ale nie spał.

Potem wstał i wolno zaczął zdejmować z siebie ubranie.

Nagi, przyglądał się swojemu staremu, sflaczałemu ciału. Na oględziny, które wykonywał podczas badania pacjentów w pół minuty, zużył teraz kwadrans.

— Urem i zespoły wspomagające: stan gotowości. Procedura standardowa — powiedział w powietrze.

Urem ożywił się, wyrósł spod nóg Medicusa wielką skrzynią, pulpit odjechał, łoża odwinęło się i pochyliło gotowe na przyjęcie ciała, lecz Medicus zwlekał. Wymontował uremowi blok zabezpieczenia, odłożył za siebie, zamontował blok z powrotem i znowu go wyjął. Wstał z klęczek, położył się, łoże drgnęło i podjechało w górę. Strop urema zajaśniał, w kabinie zrobiło się widno jak w dzień.

Światło przeszkadzało Medicusowi, rozkazał mu zgasnąć.

— Podać narkozę? — spytał urem, ale nie otrzymawszy odpowiedzi nie wiedział, na co się zdecydować. Medicus leżał wpatrzony w niski sufit urema, dotyk obicia łoża sprawiał plecom niemal przyjemność, obicie dostosowane do kształtu leżącego nie uwierało.

Po następnej godzinie Medicus zwlókł się z urema. włożył zabezpieczenie na swoje miejsce i odwołał stan gotowości. Wyszedł nie czekając na zniknięcie skrzyni. W swojej kabinie wydobył z zapasu obły kontener z alkoholem konwencjonalnym, usiadł przy nim ze szklaneczką w dłoni i na powrót zatopił się w medytacjach.

7

Ściany pomieszczenia były srebrne, o zaokrąglonych narożach, gładkie, bez żadnych otworów ani ozdób. Kiedy weszli, natychmiast zapaliło się światło — bardzo jasne. Zobaczyli wtedy swoje odbicia w wyszlifowanych płytach. Poczuli się pewniej. Agenci nie czekając na rozkaz odstąpili Quevasa, cofnęli się po srebrnej podłodze i przyglądali mu się z zakłopotaniem. Tylko Staniewski pozostał na miejscu, ciągle z pistoletem w ręku. Nudził się; koniec lufy pistoletu zataczał w powietrzu niewielkie łuki, zachodząc worek na głowie Quevasa to z jednej, to z drugiej strony.

Taraday poczekał, aż wejście wypełni okrągły plaster ściany. Kiedy to nastąpiło, na jego twarzy obrzeżonej kudłatą czapą pojawiło się coś, co od biedy można by uznać za grymas ulgi — ni to krzywy uśmiech, ni to błysk tajonej satysfakcji w oczach. Zerwał z głowy futrzaną czapę — miał pod nią srebrzysty czepek dopasowany idealnie do czaszki, zakrywający czoło, uszy i tył głowy aż po potylicę. Pod kożuch założył obcisłą bluzę sięgającą do połowy ud, z wysoką stójką, zakrywającą całą szyję. Bluza również miała kolor srebra; ubrany w ten sposób Taraday podobny był do portretu w kunsztownej jubilerskiej oprawie.

— Jazda — powiedział do gromadki mężczyzn. — Zdejmujcie te łachy. Zima się skończyła.

Mężczyźni poszli za jego przykładem. Czapy i płaszcze rosły brunatną stertą na podłodze. Agenci wyjmowali z wewnętrznych kieszeni broń i drobne akcesoria, kładli je obok sterty okryć, jak najdalej od stojącego Quevasa. Wszyscy nosili identyczne zbroje jak Taraday.

Taraday policzył pistolety.

— W porządku. Poproszę pojemniki — rzekł nie zwracając się specjalnie do nikogo.

Klapa w ścianie, dotąd niewidoczna, odskoczyła; z otworu wyleciały dwa lekkie pudła: wielkie i małe. Do pierwszego Taraday polecił włożyć niepotrzebną już zimową odzież, do drugiego broń i akcesoria. Skinął na Staniewskiego, wziął od niego pistolet, celując starannie w Quevasa zaczekał, aż Staniewski pozbędzie się przebrania, zwrócił mu broń i gestem nakazał zajść więźnia z przeciwnej strony. Pozostali cofnęli się dalej w tył, wepchnąwszy uprzednio obydwa pojemniki w ciemny otwór w ścianie. Klapa natychmiast zasunęła się, przywierając do krawędzi luku tak ściśle, że na gładkiej powierzchni nie pozostała nawet rysa.

— Zormax — odezwał się znowu Taraday nie spuszczając wzroku z Quevasa i nie przestając żuć gumy. Tym razem otworzyło się niewielkie okienko, na tacce, która, wysunęła się stamtąd, stało kilka kolorowych, walcowatych naczyń. Taraday dał znak agentom, by zbliżali się kolejno. Stał teraz tak, aby mieć na oku i więźnia, i podchodzących. Pilnował, żeby żaden nie ruszał po zormax wcześniej, nim poprzednik nie ukończy picia i nie odstawi naczynia. Potem napił się sam, ciągle bacznie obserwując Quevasa. Skończywszy przeszedł na stronę Staniewskiego, wyjął mu z ręki pistolet i zastąpił agenta na czas picia. Błyszczące buty Taradaya odbijały się w podłodze jak w lustrze.

Staniewski odstawił naczynie, na tacce pozostał jeszcze jeden pełny pojemnik. Taraday podał go jednemu z mężczyzn, tacka zniknęła, okienko zatrzasnęło się. Przez moment panował bezruch; Staniewski celował z pistoletu, którego lufa wciąż kiwała się lekko wokół torsu więźnia, mężczyźni pod ścianą czekali w napięciu, a Taraday żuł gumę.

— Przyłbice — rzucił przez ramię. Klapa odskoczyła, na podajniku wisiały srebrzyste wyprofilowane blachy z otworkami. Mężczyźni podchodzili pojedynczo, brali przyłbice i montowali ją na hełmach. Przedostatni założył przyłbicę Staniewski, a na końcu Taraday. Podajnik cofnął się w głąb otworu, klapa dobiła z lekkim szelestem; zrobiło się cicho.

Wolno, bardzo wolno błyszczące buty Taradaya zaczęły posuwać się w stronę Quevasa.

Quevas jakby ogłuchł — w każdym razie nie dał po sobie poznać, że wie o odbywających się wokół niego skomplikowanych przygotowaniach. Taraday czuł się rozczarowany jego pasywną postawą, a jednocześnie zaniepokojony — jak dotąd wszystko przebiegało zbyt łatwo. Zatrzymał się, płaska maska na jego twarzy zwróciła się ku Staniewskiemu, gest ręki w srebrzystym rękawie z wielką ilością naszywek nakazał agentowi przysunąć się bliżej.

— Staniewski — powiedziała maska dobitnie, żeby Quevas mógł usłyszeć. — Gdyby zauważył pan, że dzieją się tu jakieś cuda, że coś przechodzi ludzkie pojęcie, że coś jest nie w porządku — albo gdyby się panu tak wydawało — ma pan strzelać bez wahania. To rozkaz. Jeśli zobaczy pan dinozaura, jeśli uderzy tu piorun albo zacznie padać grad, ma pan strzelać nie troszcząc się, czy zrani mnie pan, czy zabije. Wymagam tylko jednego — żeby nie drgnęła panu ręka i żeby pan trafił, kogo trzeba. Rozumie pan?

— Tak jest — odpowiedział Staniewski niewyraźnie, ponieważ maska na jego twarzy stłumiła słowa. Ale zaraz odchrząknął i powtórzył głośniej: — Tak jest. Mam jasność.

Taraday zbliżył się do Quevasa ostrożnie, ujął w dwa palce koniec sznureczka zbierającego u dołu brzegi worka na jego głowie, szarpnął. Odsunął się o krok, ale nic nie nastąpiło, jeżeli nie liczyć potężnego sapnięcia więźnia, który łapczywie pociągnął świeżego powietrza.

— Quevas — powiedział Taraday. — Niech pan odwróci się w moją stronę i pochyli. O ile, oczywiście, pragnie pan rozstać się z nowym nakryciem pańskiej głowy.

Więzień pochylił się, a Taraday ująwszy w palce rogi worka jednym szarpnięciem zerwał mu go z głowy.

Nic się nie stało.

Quevas zamrugał oczami, przyzwyczaił je do światła, rozejrzał się po pomieszczeniu: zlustrował sufit, ściany boczne i przestrzeń za sobą. Skóra na jego twarzy błyszczała od potu, oddychał ciężko. Taraday skinął na mężczyznę, który trzymał naczynie z zormaxem, odebrał mu je, ale przed podaniem Quevasowi zaczekał, aż mężczyzna wróci na swoje miejsce. Starzec pił łapczywie.

— Dzięki — powiedział rzucając puste naczynie pod nogi i kopiąc je w stronę Taradaya. — Prawdę mówiąc nie spodziewałem się po was takiej nierozwagi. Należało się przecież spodziewać, że zrobienie z pół litra zormaxu stu ton antymaterii to dla mnie fraszka.

Taraday udał, że nie dosłyszał tej uwagi. Wyjął z kieszeni mały lśniący przedmiot w kształcie pierścionka. Trzymając go przed sobą zbliżył się do Quevasa na trzy kroki.

— Niech pan wyciągnie ręce.

Poruszył kilkakrotnie pierścieniem starając się trafić wiązką na zaczep. Zamek otworzył się bezgłośnie i kajdanki spadły z brzękiem obok butów Quevasa. Ten kopnął je w tym samym kierunku co pudełko po zormaxie.

— Mógłbym usiąść? — zapytał. Rozcierał grube przeguby, poprawiał zmierzwione włosy.

— Zmęczył się pan — skonstatował jadowicie Taraday.

— Właśnie. Czuję się zmęczony. Dziwi to pana? — spojrzał na Taradaya. — W moim wieku…

Klapa otworzyła się, podajnik postawił na posadzce prosty zydel. Taraday popchnął taboret bliżej Quevasa.

— Uff — sapnął siadając Quevas. — Nie można odmówić wam gościnności. Gdyby jeszcze nie dziwna awersja, która nakazuje wam trzymać się ode mnie tak daleko… — wzruszył ramionami. — Jak chcecie. Naprawdę nie jestem zarażony. — Odczekał chwilę. — Zdaje się, że mamy trochę wolnego czasu, co? Jeśli tak, pomoglibyście mi zrozumieć niektóre wydarzenia. Napadliście mnie znienacka jak banda zbójów, z którymi wykazaliście zresztą uderzające podobieństwo. Nie tylko w zastosowanej metodzie, ale i w wyglądzie. A propos — gdzie podziały się wasze komiczne stroje? Nałożyliście je, aby ukryć te srebrzyste kaftaniki i czapeczki? Mało sprytne…

— Tak mało sprytne — rzucił przez zaciśnięte zęby Taraday — że dał się pan nabrać.

— Taak — rzekł przeciągle Quevas. — Tak mało sprytne, że aż sprytne. Ale, ale — czemu właściwie ma służyć cała ta maskarada? Wybieracie się na bal? Kręcicie film dla Souta?

— Zamknij się pan — syknął Taraday. — Nikt nie wie lepiej od pana, o co chodzi w tym wszystkim.

— Owszem — zgodził się starzec. — Wiedzieć co prawda nie wiem, ale się domyślam — główka pracuje, nie? Potrzebujecie statystów?

— Skurwysyn — zadudnił głos jednego ze stojących pod ścianą. — Jak zostanie bez zębów, odechce mu się dowcipów!

Taraday zwrócił się ku niemu gwałtownie.

— Kolego Boskersq — powiedział zimno. — Cieszy mnie pańska gorliwość, ale proszę zapamiętać, że kiedy zapragnę poznać pańskie zdanie na dowolny temat, wcześniej po informuję pana o tym. Umowa stoi, dobrze? — zrobił przerwę, jakby chciał potwierdzenia, ale Boskersq nie odezwał się słowem. — A teraz nasz drogi, dawno oczekiwany gość Quevas. Widzi pan, że przyjmujemy pana jak najserdeczniej, wymieniliśmy trochę uwag na temat zdrowia i samopoczucia — czy nie sądzi pan, że najwyższy czas przejść do konkretów?

— Sądzę — odburknął Quevas.

— Zatem do dzieła, wszystko zależy od pana. Pańskie zeznania zostaną oczywiście zarejestrowane…

— Nie mam nic do powiedzenia — rzekł Quevas — oprócz tego, że prawdopodobnie zaszła pomyłka. Wzięliście mnie za kogo innego. Proszę mnie stąd wypuścić.

— Wypuścić — zarechotał Taraday. — Wypuścić. Wie pan, że to niezłe. Myśli pan może, że po to zrobiliśmy zimę na setnym, niepokoiliśmy ludzi, zastawiliśmy pułapkę, żeby teraz pana po prostu wypuścić? Niech pan nie będzie naiwny…

— Ja nic nie wiem — powiedział Quevas.

— Słyszy pan, Boskersq? Jeszcze o nic nie zdążyliśmy zapytać. Nasz gość chce najprawdopodobniej wymówić się krótką pamięcią. Niech pan pomyśli z pięć minutek i przypomni sobie parę sposobów odświeżania pamięci. Mogą być użyteczne.

Warstwa metalu pokrywająca ściany miała półtora milimetra grubości. Skąd oni wzięli tyle srebra, zastanawiał się Quevas. Poczuł strach uświadomiwszy sobie własną bezradność. Na pomoc z Białej Kuli nie było co liczyć — ściany ekranowały pomieszczenie tak dokładnie, iż szaleństwem byłoby spodziewać się, że ktoś może odebrać sygnał. Przed uderzeniem pola chroniły prześladowców zbroje i przyłbice. Jeszcze ten Staniewski z pistoletem. Przypadek Dyerxa Drugiego kazał wątpić w jego brak refleksu czy celnego oka. Sytuacja przedstawiała się tak beznadziejnie, że Quevasowi zachciało się śmiać.

— Jestem wolnym człowiekiem — oświadczył z durną. — Spodziewając się, że przyjmę na siebie rolę kozła ofiarnego z entuzjazmem jest pan chyba w błędzie.

— Tak pan myśli? Liczę na to, że wykaże pan dość rozsądku, byśmy poprzestał! na metodach łagodnej perswazji. Wyznam panu w tajemnicy, iż nie znoszę stosowania przemocy; przymus to ostateczność. Zapewniam jednak, że nie cofniemy się przed niczym i tylko od pana zależy, czy będzie pan próbował oszaleć z bólu, czy nie. Upłynęła długa chwila.

— No, Boskersq — powiedział Taraday. — Przypomniałaś sobie coś?

— Tak, szefie. Proponuję otworzyć mu czaszkę i podrażnić trochę ośrodek bólu. Ręczę za skutek.

— Zawiodłeś mnie, Boskersq. Nie pomyślałeś, że po takim zabiegu można naprawdę zapomnieć języka w gębie. Zaczniemy znacznie skromniej. Co pan myśli na przykład o jeżu? A może — zwrócił się do Ouevasa — nasz szanowny gość woli piłowanie zębów prądem?

Zamilkł na chwilę, lecz Quevas nie udzielił odpowiedzi. Bez żadnej tym razem komendy klapa otworzyła się, a z otworu wypadł wielki kulisty pojemnik ze ściętym dnem. Quevas ożywił się znacznie i równie nagle zapadł w poprzedni stan melancholijnej kontemplacji. Również wnętrze otworu wyłożone było warstwą srebrnej blachy.

Boskersq i jeszcze jeden agent jęli wyjmować z pojemnika dziwaczne elementy, które następnie zaczęli montować na stelażu wyrosłym w międzyczasie z podłogi. Quevas przypatrywał się błyszczącym wzrokiem ich wymierzonym ruchom. Poczerwieniał; oddychał coraz szybciej.

— Mam propozycję — odezwał się, gdy Boskersq z towarzyszem ukończyli montaż.

— Za późno — wzruszył ramionami Taraday. — Moi ludzie za bardzo się napracowali, żeby odmawiać im odrobiny przyjemności, która płynie z obserwacji efektów dobrze spełnionego obowiązku. Niechże pan nie będzie bez serca.

— To rozsądna propozycja. Powiem wszystko.

— Skoro tak — Taraday rozłożył bezradnie ręce — niech pan mówi. Ciekawi mnie, co pan uważa za wszystko.

— Ale przedtem proszę o szklankę alkonu. Rozumie pan… szczerość nie przychodzi mi łatwo…

— Nie, to jest niepoważne — zdenerwował się Taraday. — Zapomniał pan tylko wymienić gatunek… — lecz podajnik już wyciągał szklankę z bezbarwnym płynem. Machnął ręką i wyjął naczynie z chwytaka. Lustro cieczy zadrżało.

Ouevas spojrzał na niego z lekkim uśmiechem, ujął powoli naczynie w palce i przyłożył do ust. Grdyka na jego muskularnej szyi podnosiła się i opadała, w miarę jak obniżał się poziom cieczy. Oczy pijącego były zamknięte. Wyciągnął przed siebie pustą szklankę i wypuścił ją spomiędzy palców. W ciszy, jaka zaległa pomieszczenie o srebrnych ścianach, odgłos rozbijanego szkła zabrzmiał jak armatni wystrzał.

Dość fanaberii, Quevas, chciał powiedzieć Taraday, ale głos uwiązł mu w gardle. Z Quevasem działo się coś dziwnego. Twarz jego zbladła upiornie — od wilgotnych jeszcze po alkoholu warg po ciągle spuszczone powieki. Spadł z zydla; na srebrnej płycie chwyciły go torsje. Zacharczał; jego tułów podnosił się konwulsyjnie, głowa waliła z łoskotem o blachę, obcasy butów rozgrzebywały szkło ze stłuczonego naczynia.

— Atak epilepsji — powiedział Taraday niepewnym głosem. — Symuluje bardzo realistycznie, co?

— Owszem — rozległ się spod sufitu głos doktora Zeelanda. — Nie oszczędza się… ale to dobry aktor.

Quevas uderzył jeszcze kilka razy głową o podłogę i znieruchomiał. Jego świszczący oddech uspokoił się. Kiedy Taraday podszedł bliżej, czubki butów starca drżały leciutko, a palce obu rąk poruszały się szybko zagarniając powietrze.

Wyglansowany but dotknął uda leżącego.

— No, Quevas, dość żartów. Może to i było dowcipne, ale lekko nas zniecierpliwiło. Niech pan wstaje i szykuje się do odebrania porcji mocniejszych wrażeń.

Kopał coraz mocniej udo Quevasa nie wiedząc, co postanowić. Dał znak Staniewskiemu, żeby ubezpieczał, sam uklęknął obok bezwładnego ciała i palcami oswobodzonymi od cienkiej rękawiczki delikatnie zbadał tętno starca.

— Doktorze Zeeland, cholera jasna! — krzyczał podnosząc się z klęczek i zrywając z twarzy przyłbicę. — Żeby to szlag trafił! Niech pan tu przyjdzie natychmiast!

— Niedobrze z nim? — zahuczał pod powałą głos Zeelanda.

— Zdaje się, że trup. Szybciej, to się stało przed chwilą. Może zdoła pan coś poradzić.

Staniewski opuścił rękę z pistoletem, a mężczyźni stojący pod ścianą idąc za przykładem Taradaya podnieśli przyłbice. Podeszli i ciasnym kółkiem obstąpili leżące ciało.

— Wracajcie na swoje miejsca, do cholery — zgromił ich Taraday. Miał czerwoną od gniewu twarz, zdjętą rękawiczką uderzał miarowo o otwartą dłoń. Mężczyźni wycofali się pod ścianę, a Staniewski bez wezwania podniósł pistolet.

— Doktorze Zeeland!

Ktoś odpowiedział, że doktor już wyszedł. Mężczyźni pod ścianą przestępowali z nogi na nogę ze zniecierpliwienia.

— Mrą jak muchy — powiedział z pogardą ten, który pomagał Boskersqowi montować uniwersalny aparat do zadawania tortur. — To już zaczyna być nudne, tak samo zachowywał się ten wielki, z czarną brodą, którego dopadliśmy w zeszłym tygodniu. Powalił dwóch naszych, potem spojrzał na nas tak, że nikt nie mógł ruszyć palcem na cynglu, wciągnął powietrze — i było po wszystkim. Żadna satysfakcja, mówię wam.

— Ale zanim to zrobił, mieliście pełne portki strachu. Nie mieliście przyłbic, to fakt. Założę się… o, jasna cholera.

Boskersq pobladł i zachwiał się na nogach, aż musieli go podtrzymać. Oczy uciekły mu w głąb czaszki; upłynęło trochę czasu, zanim znowu przypominał człowieka.

— Jestem — powiedział doktor Zeeland. Dzierżył podręczny diagnostat, w drugiej ręce przyłbicę, z którą nie wiedział, co począć. Za jego plecami plaster ściany czopował otwór.

— Czyś pan zgłupiał? — syknął Taraday. — Po jaką zarazę pan to ubrał? — złapał za koniec srebrnego kołnierza i pociągnął doktora do ciała Quevasa. — Niech pan to odłoży — wyjął mu z ręki przyłbicę i cisnął pod ścianę.

— Każdy ma tylko jedno życie, proszę pana — odparł pogodnie doktor Zeelamd. — Pan też się dziś wystroił, no, no.

— Dość gadania. Ja miałem powód.

— A ja nie?

— Przecież widział pan na wszystkich ekranach, że leży bez czucia. Trup jak złoto.

Doktor rozstawiał wokół ciała przystawki diagnostatu. Rozpiął ubranie na piersi leżącego i wodził czujnikiem pod koszulą, wzdłuż żeber. Przyłożył elektrody do skroni Quevasa, pomanipulował przy diagnostacie, zmieniał zakresy, przełączał, coś z wielką uwagą śledził na monitorku. Wyglądał po tych zabiegach na okropnie zdziwionego.

— Słyszy pan? — obrócił głowę, spojrzał z dołu na Taradaya.

— Nie.

— Właśnie. Nie ma sygnału — oderwał elektrody, przez moment wpatrywał się w twarz Quevasa, a potem bardzo szybko i zdecydowanie pozbierał fragmenty diagnostatu i złożył je w jedną poręczną całość. Stanął obok Taradaya.

— On żyje — powiedział powoli — ale to kwestia najwyżej minuty. Mózg stracił łączność z resztą ciała. Ponad wszelką wątpliwość kilka minut temu utracił aktywność. Ciało nie może żyć bez mózgu, ale potrafimy oczywiście utrzymać je w tym stanie, jeśli panu zależy…

— Nie, po diabła. Samo ciało nic nam nie powie — Taraday wpatrywał się w woskową fizjonomię starca usiłując zapomnieć obraz sprzed kilkunastu minut, kiedy nie była to jeszcze maska, a twarz, kiedy trup był żywym człowiekiem, reagował po ludzku, mówił zrozumiałym językiem, patrzył wzrokiem, w którym mieszkał ludzki strach.

Pod ścianą rozległy się podniesione i emocji głosy.

— Co się z tobą dzieje? — dopytywali się natarczywie towarzysze Boskersqa. Boskersq słaniał się na nogach, na czole perlił mu się pot, wargi drżały. Wyglądał zupełnie jak facet, który za chwilę zwymiotuje. Protestował słabo usiłując ustać o własnych siłach, lecz nogi uginały się pod nim. Wiele razy towarzysze uchronili go przed upadkiem. Stojący z dala Staniewski drapał się swoim zwyczajem lufą pistoletu w potylicę; podczas tej czynności nie spuszczał palca z cyngla.

— Już mi przeszło — zapewniał towarzyszy zmienionym głosem Boskersq. — Cholera, puścicie mnie czy nie… — I padał na wyszlifowaną blachę, swemu odbiciu w objęcia, lecz w porę podtrzymywały go dwie pary mocnych dłoni.

— Widziałem już kilka trupów — zapewniał Taraday doktora — ale żaden nie był do tego podobny. Zrobi pan dokładną sekcję, dobrze?

— Poszatkujemy go na kostki — uspokajał doktor Zeeland Taradaya. Obiecuję to panu.

— Co się stało? — rozpoczęli kolejną rundę nalegań towarzysze Boskersqa.

— Nic, do ciężkiej cholery — protestował Boskersq. — Gówno was to obchodzi, zostawcie mnie. — Urażeni tak ewidentnym brakiem wdzięczności koledzy wypuścili go z rąk; gdyby nie ściana za nim, niechybnie rozpłaszczyłby się u ich stóp. Stał zgięty wpół, oddychał bardzo ciężko podpierając się drżącą ręką o srebrną gładź.

— Może pan być pewien — tokował doktor Zeeland — że wydrzemy mu wszystkie tajemnice.

Taraday kiwał głową bez przekonania, ciągle zmagając się z upartym spojrzeniem Oueyasa.

— Co panu jest? — dopiero teraz doktor Zeeland zainteresował się naprawdę potrzebującym pomocy Boskersqem, który nie mógł złapać tchu.

— Nic… naprawdę nie trzeba… — łgał Boskersq w żywe oczy popatrując na Zeelanda nieufnie. — Stary zaaplikował mi dwa potężne sierpy… tam na setnym… i jeden w żołądek. To dlatego.

— Dopiero teraz pan sobie przypomniał? — Zeeland rozkładał diagnostat. — Chodź no pan tutaj.

Boskersq nie bez wahania oderwał rękę od zbawczej ściany, stawiając sztywne kroki zbliżył się do diagnostatu.

Zeeland powiódł czujnikiem wokół piersi i twarzy Boskersqa. Żadnych zmian prócz gwałtownie przyśpieszonego tętna nie wykrył.

— A to rozcięcie? — spytał wskazując na czoło agenta. Istotnie, tuż pod srebrną krawędzią hełmu widniała podłużna świeża rana.

— Rozcięcie — zdziwił się Boskersq. Dotykał rany z niedowierzaniem. — Pewnie podczas bójki… albo gdy wkładałem tę skorupę — postukał zgiętym palcem po hełmie. Wyglądało to na tyle pociesznie, że Staniewski wybuchnął śmiechem.

— Gdzie pan tka te brudne paluchy — zezłościł się Zeeland. — Od hełmu — powiedział sam do siebie. — Niewykluczone. Pod warunkiem, że ubiera się pan odpowiednio gwałtownie. W takim razie niech pan bardziej uważa, bo działając nadal z takim impetem gotów pan któregoś dnia roztrzaskać sobie czaszkę.

Poskładał diagnostat i spojrzał pytająco na Taradaya.

— Pozostali zdrowi? — zainteresował się Taraday. Nikt się nie odezwał, tylko Staniewski skrzywił się lekko na wspomnienie bolącego ramienia. — To w takim razie na dziś koniec. Zgodnie z umową otrzymujecie po tygodniu urlopu — chyba że będziecie bardzo pilnie potrzebni. Wybierając się dokądkolwiek nie zapominajcie o sygnalizatorach. Jak w regulaminie — macie być do dyspozycji w dzień i w nocy, zrozumiano?

Chór ponurych głosów oznajmił, że owszem.

— Co jeszcze — Taraday zdjął hełm i drapał się po rzadkich włosach. — Szmal do odebrania tam gdzie zwykle. A tego — pokazał kciukiem przez ramię — od razu na stół. Poprosić do asysty Medicusa. Najwyższy czas wciągnąć go w tę sprawę.

Z zielonym opatrunkiem na czole Boskersq zmierzał w jakimś kierunku, choć niezbyt dokładnie wiedział, w jakim i po co. Skupiwszy się przypomniał sobie, że jego kabina znajduje się kilkadziesiąt poziomów wyżej. Tak właśnie pomyślał: kilkadziesiąt. Wydało mu się, że gdyby się postarał, mógłby nawet powiedzieć, ile — lecz w tej chwili nie to było ważne. Skręcił do wind i wsiadł do pierwszej, która zmierzała w dół; miał wrażenie, że powinien pojechać właśnie w dół. Czekała tam na niego jakaś nie cierpiąca zwłoki sprawa i liczył, że nim winda osiągnie odpowiedni poziom, zdąży sobie przypomnieć. W windzie nie było nikogo, żadnej twarzy, o której dałoby się powiedzieć, że przeszkadza Boskersqowi pozbierać myśli, a jednak po dwudziestu poziomach nadal nie wiedział, dokąd jedzie.

— Niech pan płaci — powiedziała winda — jeśli ma pan ochotę nadal mną podróżować. Przykro mi, ale ostatnio zbyt wielu ludzi usiłowało mnie oszukać. Dziwi pana, że jestem ostrożna?

— Nie, to zrozumiałe — odparł Boskersq, a raczej to wargi Boskersqa udzieliły takiej odpowiedzi. Machinalnie wsunął rękę do kieszeni, wyjął podłużną blaszkę oraz kilka monet. Jedną z nich zamierzał opłacić przejazd, lecz powstrzymał go w porę głos windy.

— Najmocniej pana przepraszam — winda najwyraźniej dostrzegła odznakę. — Nie poznałam pana. Usilnie proszę o wybaczenie. Może pan oczywiście podróżować mną jak długo pan sobie życzy. Jestem taka szczęśliwa. Dokąd zamierza pan dotrzeć?

— Ja… nie wiem — wybełkotał Boskersq ze zdziwieniem, bo pytanie windy przypomniało mu, że dokądś się wybierał. — Gdziekolwiek — machnął ręką. — Wszystko jedno.

— Lubi pan plażę? Lubi piwo? A może pragnie pan miłości? — glos windy był słodziutki.

— Piwo? — zastanawiał się Boskersq, jakby słyszał to słowo po raz pierwszy w życiu. — Miłość? Czy pragnę? Co to jest miłość?

— To jest… — zawahała się winda. — Ludzie to wiedzą. Pan też powinien to wiedzieć. Nigdy nie kochała pana kobieta?

— Nie — stwierdził w zamyśleniu Boskersq.

— A pan?

— Co ja?

— Nigdy nie kochał pan kobiety?

— Nie, chyba nie — powiedział Boskersq i nagle przypomniał sobie, że sprawa, którą powinien załatwić, jest związana z kobietą. Z młodą kobietą. Z dziewczyną.

— Wszystko mi jedno, windo — zdecydował — jedź, gdzie się tobie podoba. — Wydało mu się, że to będzie najrozsądniejszy wybór.

— O, strasznie pan miły — zaczęła mizdrzyć się winda, gdy jej fotokomórki zadrgały nagle — z poziomu 90 wsiedli dwaj inni mężczyźni i jeden z nich powiedział twardo:

— Poziom sześćdziesiąt dziewięć.

Obrzucił wnętrze windy przelotnym spojrzeniem i wetknął w otwór na monety analogicznego kształtu blaszkę jak ta, która spoczywa w kieszeni Boskersqa.

— Jedziemy na baby, windo — powiedział tak samo twardo. — Prawdę mówiąc co nieco nam się śpieszy, dlatego niekoniecznie musisz oszczędzać generatory napędowe.

— Rozumiem — powiedziała winda chłodno. — W drogę.

— Parę godzin wcześniej, nim Filmowiec uciekł, — odezwał się drugi mężczyzna kontynuując widocznie rozpoczętą wcześniej opowieść — poznałem tę dziewczynę.

— Jak to: uciekł? — obruszył się pierwszy mężczyzna. — Nie miał prawa uciec. Czy nikt go nie pilnował?

— Cała zgraja automatycznych zabezpieczeń plus czterech ludzi. Nie chciałbym być w ich skórze. Mówię ci, nie ma w tym krzty przesady — była naprawdę śliczna.

— Zaraz, zaraz — pierwszy mężczyzna gestykulował z niezadowoleniem. — Więc jak udało mu się zwiać?

— Głowi się nad tym teraz komisja z Banowskim na czele. Na szczęście nie uciekł daleko. Nasi ludzie dostali go w jakieś dwie godziny po tym jak…

— Znikł? — podsunął mężczyzna, który mówił windzie o pośpiechu. Jego towarzysz przez chwilę zbierał myśli.

— Można to i tak nazwać. Znikła… to jest znikł. Ale teraz mają go z powrotem i najpóźniej jutro albo pojutrze dostatnie w czapkę. Resztę sam wiesz.

— No a co z tą dziewczyną — rzekł z rezygnacją mężczyzna o twardym głosie.

— Chciała go zobaczyć, więc wziąłem ją ze sobą.

— Cerber ją wpuścił?

— Za jej zdjęcie. I teraz uważaj: nie miałem wtedy żadnego zdjęcia, więc powiedziałem, że na pewno dadzą mu na basenie, żeby tam jechał. Wiesz, byliśmy razem w kontaktronie… Cerber natychmiast się tam wybrał i wrócił bardzo wściekły — nie dostał nic. Nie uwierzyłem mu, rzecz jasna, i pojechałem sam, ale Cerber nie oszukiwał. Zdjęć istotnie nie było. Wtedy po raz pierwszy pomyślałem, że to może być sprawa.

Przez cały czas Boskersq miał wrażenie, że zna głos opowiadającego.

— Błąd aparatury czy coś takiego. Ale sam wiesz, jak rzadko trafiają się awarie kontaktronów. W takich delikatnych sprawach człowiek musi mieć całkowitą pewność, że byle podmuch sztucznego wiatru nie zdejmie mu parasola znad tyłka.

— Może to ona wyłączyła aparat? W końcu nie wszystkie lubią się przy tym fotografować.

— W takim razie powinno to zostać zarejestrowane. Rozumiesz, powinien zostać ślad, że wydała taki rozkaz.

— A nie został?

— Nie.

— Rzeczywiście, dziwne — powiedział pierwszy mężczyzna.

— Cerber zaczął straszyć, że mnie sypnie. Wolałem sam powiedzieć. Stąd się to wszystko wzięło. Pół biedy, jeśli mówiła prawdę — na całym Czerwonym Poziomie urzęduje tylko jedna Makedonia.

— Makedonia — powtórzył mechanicznie Boskersq. Obaj mężczyźni zwrócili twarze w jego stronę.

— Znasz ją? — spytał pierwszy z nich straszliwie twardym głosem. — No, gadaj!

— Tak… to znaczy nie — plątał się Boskersq. — Ja myślałem… — i zamilkł.

— Co myślałeś? Mów!

— Zaczekaj — powiedział drugi z mężczyzn. — To nasz człowiek. Nie poznałem go od razu… ten opatrunek… Poza tym ostatnio widzieliśmy się przed hibernacją. Trochę się zmieniliśmy, prawda, Boskersq?

— Tak — rzekł Boskersq. — Trochę się zmieniliśmy.

— Matko materio, ty mnie chyba nie bardzo poznajesz, co, stary?

— Decydent… Vickers — powiedział ze zdumieniem Boskersq. Kompletnie nie miał pojęcia, skąd mu wpadło do głowy to nazwisko. Był pewien, że zaraz łeb pęknie mu z wysiłku.

— Co ci się stało? Jesteś ranny?

— Wracam… z akcji.

— Skąd znasz Makedonię?

— Nie znam nikogo, kto się tak nazywa — wzruszył ramionami Boskersq. — Powtórzyłem imię, żeby zapamiętać. Spodobało mi się. Jest piękne.

Stan niemocy umysłowej powoli zdawał się mijać. Ustąpiły migające przed oczami czerwone kręgi, czarne plamy, elementy szalonej mozaiki. Również język stał się bardziej posłuszny woli i po raz pierwszy Boskersq zdecydował się spojrzeć Przeręblowi w twarz.

— Byłeś z nią w kontaktronie? I jak?

Przerębel aż cmoknął z zachwytu wykonując jednocześnie bardzo obrazowy gest. Zaśmiali się. Nie śmiał się tylko mężczyzna o twardym głosie. Nie ufał Boskersqowi.

— Pokaż szton — powiedział wreszcie. — Bo coś mi się nie podobasz, bratku. — Głos miał rzeczywiście nieprzyjemny.

Boskersq sięgnął do kieszeni i zaświecił tamtemu sztonem w oczy.

— Zachowywałeś się podejrzanie — bąknął usprawiedliwiająco towarzysz Przerębla, na co Boskersq zareagował wzruszeniem ramion.

— Właśnie jedziemy na Czerwony Poziom — pochwalił się Przerębel.

— Szukać tej… Macedonii? — domyślił się Boskersq.

— Zgadłeś. Pojedziesz z nami?

— Nie, muszę tu wysiadać — zdecydował nagle, i do windy: — Windo, bądź łaskawa się zatrzymać. Bardzo dziękuję ci za podróż.

— Cała przyjemność po mojej stronie — rozczuliła się winda, ale Boskesqa nie było już w środku. Ruszyli dalej.

— Dziwny facet — powiedział właściciel twardego głosu. — Gdyby nie był twoim znajomym, musiałbym chyba go aresztować. Zachowywał się nadzwyczaj podejrzanie.

— Zawsze był dziwny… po akcji — stwierdził z przekonaniem decydent Vickers. — Ale to równy gość, potrafi wychlać morze alkonu.

Zamyślił się.

— Ech, Makedonia — westchnął. W tym momencie winda zatrzymała się z gwizdem. Byli u celu. Zasłona wejściowa pękła wpuszczając do środka refleksy purpurowego światła. Dwa sczepione świetliste węże pulsowały w powolnym tańcu; trzeba było niejakiej wprawy, aby domyślić się, że to szóstka i dziewiątka.

Panowała tu ciągle ta sama pora dnia — wczesny wieczór — i ta sama pora roku — późna wiosna. Od nie istniejących traw i liści bił zapach świeżej zieleni, a powietrze starało się smakować na tyle rześko, na ile to było możliwe. Unosił się w nim dyskretny odgłos dopiero co przebrzmiałej muzyki. Napływała falami, słyszalna raz całkiem wyraźnie, to znów cichła kompletnie i jej miejsce zajmowały przeciągłe szepty, dalekie kobiece śmiechy, przyśpieszone oddechy. Powietrze na Czerwonym Poziomie żyło, drgało, zaciekawiało, podniecało. Pasaż był tak wygodny, że idąc nim zatracało się prawie poczucie ciężaru ciała, i tak słabo oświetlony, że odnosiło się wrażenie zawieszenia gdzieś w przestrzeni. Decydent Vickers do tego stopnia uległ nastrojowi, że zapomniał o prawdziwym celu wizyty.

Skierowali się w stronę, gdzie ciemność zdawała się rzednąć. Przed nimi niby szczyt potężnego wzgórza sterczało w niebo spiczaste damskie kolano. Muskały je promienie czerwonego słońca, które od czasu zainstalowania nowej scenografii nieustannie w tej okolicy zachodziło — i ciągle nie mogło się zdecydować. Udo i łydka ginęły w chmurach, które wisiały nisko nad pasażem i, wyjątkowo gęste, otulały odnóże damskiego Guliwera szarymi kłębowiskami.

Zanurzywszy się w nie obaj agenci doznali uczucia, że wieczór na dobre zamienił się w środek nocy. W ciemności skóra smukłego uda połyskiwała matowo, wilgotnie; poruszając się w kierunku, skąd udo wyrastało, dostrzegli wkrótce drugie, spoczywające płasko na podłożu niby zwalona wieża kilometrowej co najmniej wysokości. Ludzie przechodzili pod kolanem tej wieży, gdzie ział trzymetrowy prześwit, i kierowali się wyżej. Ciemność przybierała na konsystencji. Między udami giganta panował już całkowity mrok. Dyskretne odgłosy ustąpiły miejsca potężnym grzmotom; hukowi piorunów towarzyszyły oślepiające błyski, które trwając odrobinę dłużej niż podczas prawdziwej burzy pozwalały wypatrzeć okrągłe wejście wraz z otaczającymi je szczegółami. Decydent Vickers widział kiedyś atlas anatomiczny i musiał przyznać z uznaniem, że szczegóły te, acz fragmentami nazbyt przerysowane, oddane zostały z wielką starannością.

Zostawiwszy z tyłu burzę, pioruny i błyskawice znaleźli się w rurowatym korytarzu o połyskujących żółtawo ścianach, pełnych wgłębień, nawisów i nisz. Towarzysz Vickersa, zakochany w poziomie trzecim i jego słynnych grotach, Skojarzył sobie natychmiast ten widok z zachowanym w pamięci obrazem oświetlonych pochodniami skalnych wybrzuszeń. Decydent Vickers — poetyczna natura — wyobraził sobie, że oto wstąpili do paszczy gigantycznego żarłacza. Czuł się po trosze jak Jonasz: jego kolega zaś jak wytrwały speleolog. Obaj sprawiliby srogi zawód swoimi skojarzeniami projektantom tego labiryntu.

Co jakiś czas ściany korytarza przechodziły w pierścieni owa te zgrubienia, skąd sterczały ku przechodzącym frędzlaste wypustki. Niektórzy zatrzymywali się, by z nimi pofiglować. Również decydent Vickers, mocno już utwierdzony w przekonaniu, że stąpa dnem przewodu trawiennego morskiego potwora, przystanął obok kołyszących się nad jego głową macek i wyciągnął ku nim rękę. Jakaś kobieta obok zapiszczała z uciechy, kiedy koniec jednej z macek pozwolił się zamknąć w jej małej dłoni, a kilka innych dotknęło jej nagiego ramienia. Macka, którą zaczepił Przerębel, umknęła pod sklepienie, lecz przebywała tam nie dłużej niż pół sekundy. Odważnie opuściła się na ramię Przerębla, za nią sypnęły się następne — w sumie około dziesięciu. Ich tępe końce wsuwały się głęboko za kołnierz, myszkowały pod koszulą i wokół licznych kieszonek bluzy Vickersa. Kobieta z boku ciągle piszczała nieprzyjemnym, nadmiernie wysokim głosem.

Raptem przez wiszący nad głowami kawał mięsistego cielska przeleciał dreszcz, po nim drugi, gwałtowniejszy. Wstrząs obalił ich z nóg, wypustki, cofnęły się z ociąganiem, zwiotczały i prawie zniknęły w cielsku, które dla odmiany nabrzmiało, rozdęło się i łypało z góry niezdrowym fioletem.

— Orgazm — powiedział podnosząc się towarzysz kobiety, która zainicjowała zabawę. Zachichotała. Wypustki wsiąkły w sklepienie; po chwili nie było oni jednej.

Dalej zaczynały się wejścia do pieczar podzielonych na sektory, odpowiednio do zainteresowań gości. Panie, panowie, pary. Przelatujące powietrzem napisy zachęcały do udziału w wyścigu plemników, turniejach fallusów i gry w sex-ruletkę. Bardziej w lewo, po przeciśnięciu się między sześcioma parami dorodnych piersi pomalowanych na kolor starej miedzi wpadało się na napis “Salon onanizatorów intensywnych — kroczących, fruwających, wnikających”. Tuż obok wokół fallusa wysokiego jak wieża wirowały kolorowe litery, które przy małej ilości dobrych chęci odczytać można było jako MASTURBATORIUM. Po drugiej stronie, jakby dla równowagi, przekreślony stylizowany ekran video i napis: “Nie mass-turbuj się, są weselsze zajęcia. Wstąp, przekonasz się”. “To nieprawda, że mężczyźni są niewrażliwi i nieczuli” — i podpis: Poeci Rozkoszy. “Precz z kultem fallusa i vaginy, nawet pięta może służyć do orgazmu!”

— Proszę pana — palce o długich paznokciach dotknęły rękawa bluzy Przerębla.

— Co, dziecinko? — spytał zagadnięty najłagodniej, jak umiał, niewymuszonym gestem kładąc dłoń na rozfalowanym biuście natrętnej piękności.

— Zapraszam do nas. Królewny z bajek, księżniczki… tylko u nas. W pałacu. Królewna Śnieżka. Szeherezada. — A ty jak się nazywasz?

— Kopciuszek. Chce pan sprawdzić?

— Nie, Kopciuszku, wierzę ci na słowo — z wielką niechęcią oderwał dłoń od jędrnego zyzolitu. Gumowa lala, a oszukać potrafi jak żywa. Nawet lepiej. Żywe nie mają tej urody. Obejrzał się — już zaczepiała następnego.

Minąwszy zespoły Baletów Zbiorowych, Dewiacji O Jakich Się Nie Śni, Baseny Pożądania i Kuźnię Supermenów, następnie Tartak Cielesny. Siedemdziesiąciu Siedmiu Braci Li, Sodommę i Gomorrę, Ognisko Zdrowotne “Chutnik”, Muzeum Męskie, ZOO i Salon Sztuki Swobodnej, skręcili przed Muzeum Damskim I Miłością Nieletnich w Dzielnicę Handlową. Można było ją zwiedzać godzinami, tyle ciekawych przedmiotów o zagadkowym nieraz przeznaczeniu wystawiano tutaj na sprzedaż. Teraz jednak Przerębel i jego towarzysz mieli na głowie ważniejsze sprawy. Zamierzali przeciąć Dzielnicę, by najkrótsza drogą trafić do Centrum Usług Erotycznych, lecz drogę zastąpił im wielkolud w czarnym kapturze z wyciętymi otworami na oczy. Jego potężny tors lśnił od potu.

— Do kaźni, do kaźni! — wydzierał się głosem równie wielkim jak on sam. Jednocześnie uderzał ogromnym biczyskiem o posadzkę z taką siłą, jakby natychmiast chciał rozwalić cały poziom. Idąca przed agentami grupka przyhamowała na jego widok, mężczyźni spojrzeli po sobie niepewnie, kobiety zachichotały bojaźliwie, po czym wszyscy pozwolili wpędzić się w ciasne odrzwia. Przez malutkie podłużne okienka wydobywały się stamtąd odgłosy straszliwych razów, opętańcze wrzaski maltretowanych i pohukiwania oprawców, którzy najprawdopodobniej nie szczędzili im doznań. Był to przykład pracowitości na tyle sugestywny, że obaj agenci zeszli po stromych schodkach w dół. Zgromadzona ludność spoczywała wdzięcznie na krzesłach sącząc napoje z wysokich szklanek, na proscenium kilkanaście par znajdowało się w różnych stadiach stosunku, zaś na zawieszonym wyżej ekranie kłębiły się ciała nagie oraz odziane w katowskie stroje. Odgłosy maltretacji pochodziły właśnie stamtąd.

Tuż obok schodów mieścił się mały sklepik z przebogatym asortymentem biczysk, rózg, nahajów i bykowców — od najmniejszych, zdolnych zaledwie wywołać uśmiech politowania, do całkiem sporych, służących najpewniej do walenia oburącz l przy niewielkiej wprawie w posługiwaniu będących w stanie ściąć z nóg młodego słonia. Interes prowadził senny staruszek zatopiony w lekturze pożółkłego woluminu; kiedy podeszli bliżej, nie podniósł nawet oczu.

— Co pan robi? — spytał niezmiernie zdumiony towarzysz Przerębla.

— Czytam — odparł uprzejmie staruszek, nadal nie zaszczycając ich spojrzeniem. Decydent Vickers słyszał, że dawniej ludzie dowiadywali się wszystkiego z przedmiotów zwanych książkami, lecz nie sądził, że zwyczaj ten zachował się jeszcze na “Dziesięciornicy”. Sam opanował wprawdzie umiejętność czytania, lecz po łebkach, zgodnie ze szkolnym programem — ot, na tyle, by wiedzieć, co który napis reklamuje.

Rozglądając się dookoła decydent Vickers dostrzegł niepozorny, błyszczący przedmiot, który bardzo go zaciekawił.

— To ostrogi — wyjaśnił uprzejmie staruszek nie odrywając wzroku od liter. — Dawniej odznaka i symbol męstwa, zdobyć ostrogi znaczyło zyskać uznanie w swym zawodzie. Dziś… — zachichotał bezgłośnie.

— Kupuję — oznajmił zdecydowanie Przerębel, mniej z rzeczywistej chęci posiadania, bardziej w celu pobudzenia staruszka do działania. Ostrogi leżały daleko od miejsca, gdzie siedział; chcąc je podać musiałby odłożyć książkę i wstać. Ale staruszek przewrócił leniwie stronę i w chwili, kiedy napoczynał górny wiersz, ostrogi leżały na ladzie przed decydentem Vickersem.

— Ile? — warknął Przerębel.

— Trzydzieści.

Przerębel gwizdnął z uznaniem, ale bez słowa odliczył żądaną sumę. Centrala pokrywała wszelkie związane z akcjami koszty. Staruszek znowu; coś chyba nacisnął, bo ostrogi zniknęły; pojawiły się dopiero po chwili w postaci zgrabnej paczuszki.

— A właściwie do czego one służą? — powiedział zrezygnowanym głosem decydent Vickers.

— Trochę fantazji, młody człowieku — rozpromienił się staruszek i spojrzał znad książki. Miał wyblakłe niebieskie oczy, niewinne jak u dziecka. — Dla wyjątkowo niedomyślnych dołączona jest instrukcja obsługi — dodał i z powrotem zapadł w ocean liter.

Za Dzielnicą Handlową zaczynały się pierwsze kopulatoria Centrum — wysokie akwaria na cokołach. Wewnątrz przeciągali się ospali kulturyści obrośnięci górami mięśni, kokietowali przechodniów wyfryzowani, upudrowani i wyszminkowani chłopcy, ubrani w przezroczyste szatki. Niektórzy rozpinali je bądź pochylali się głęboko, aby uwidocznić piersi, których nabyli w wyniku kuracji hormonalnej.

Zaraz za Crestusem i Dyskobolem następowały Cynthia, Galia, Lukrecja, Quillenne, całe Konsorcjum Depres d’Arsonval… Odnaleźli Makedonię dopiero po długim błądzeniu, ponieważ szyld z jej imieniem nie od razu wpadał w oko. Świecił mniej jaskrawię od innych, w dodatku jego litery, widziane od strony Dzielnicy Handlowej, mieszały się z napisem “In piwo veritas”, górującym nad sąsiednim zespołem Pić, Tańcować, Kopulować — Chandra Musi Pofolgować.

Nie miała klientów.

— To nie ona — powiedział Przerębel spoglądając przez szybę. — Tamta była blondynką.

— Może ufarbowała włosy — podsunął towarzysz. — One lubią takie sztuczki, co dzień wyglądają inaczej. Makijaże, pudry, lakiery, zastrzyki… wszystkie te rzeczy. Robią ze sobą, co tylko zapragną.

Vickers kiwnął głową, że rozumie. Już miał wejść do środka, kiedy kobieta podniosła się z wolna i odeszła w głąb akwarium. Ściany stopniowo pokryły się granatowym cieniem. Czekając sprawdzili indykatory. Wreszcie ściany rozjaśniły się; kobieta stała naga przed frontową szybą i zapalała papierosa. Vickers wrzucił monetę w otwór i zniknął we wnętrzu podpierającego akwarium postumentu. W kompletnej ciemności, bez żadnego ostrzeżenia płyta, na której stał, ruszyła wynosząc go w górę.

— Cześć, dziubku — powiedziała kobieta, nie odwracając się od okna i zaciągnęła się dymem. — Znowu cię przypiliło, co?

— Właśnie — zgodził się wspaniałomyślnie Przerębel chcąc uniknąć zawiłych dyskusji. — Skąd wiesz?

— Och — westchnęła prawie bezgłośnie, jakby zdumiona, że można nie uzmysławiać sobie oczywistości jej wiedzy. — Wy, dziubki, jesteście wszyscy tacy sami. Przychodzą na was takie momenty, że nie potraficie wprost myśleć o czym innym.

— Zgadza się — przyznał Przerębel. — Wy natomiast bezwstydnie wykorzystujecie naszą słabość.

— Jasne, dziubku. Nie wyobrażam sobie, że mogłoby być inaczej.

— Ale gdy dostaniecie szmal, przez pewien czas — nie zanadto długi — potraficie być miłe.

Oboje wyczerpali się i zamilkli. Kobieta znowu zaciągnęła się dymem, po czym jej drobnymi plecami wstrząsnął śmiech.

— W dodatku wy, dziubki, wszyscy jesteście tak samo naiwni. Nie dalej jak wczoraj trafił do mnie taki jeden… wyobraź sobie, dziubku, że pragnął miłości. Dokładnie w ten sposób się wyraził, dziubku, nie kłamię.

Pociągnęła dymu.

— Tak mnie rozbroił tą odzywką, że potem przez długi czas nie mogłam przyjść do siebie. Rozumiesz, dziubku, musiałam nieustannie o tym myśleć. Jeśli chowasz podobną niespodziankę w zanadrzu, lepiej się nie przyznawaj. Dla własnego dobra.

— Nie jest to nic podobnego — zapewnił decydent Vickers poważnie. — No i miejsce tego niekoniecznie jest w zanadrzu.

— Dobra odpowiedź, dziubku — zgasiła papierosa i odwróciła się gwałtownie, prawdopodobnie dlatego, żeby udowodnić, jakie jędrne ma piersi. — Rozbierz się i pokaż, czym dziś zamierzasz mnie uwieść.

Była starsza od jasnowłosej Makedonii i nie tak ładna jak tamta. Ale piersi miała znakomite.

— Masz wspaniały biust — powiedział. — Bierzesz zastrzyki silikonowe? Przekrzywiła głowę jak ptak, który za chwilę odleci.

— W jakim świecie ty żyjesz, dziubku? — powiedziała, jakby to cokolwiek wyjaśniało. — Wszystkie biorą. — Rozejrzała się z roztargnieniem po pomieszczeniu. — Znasz zwyczaje obowiązujące w takich miejscach jak to? Nie wolno mnie całować ani dotykać łapami. W ogóle zachowuj się raczej grzecznie, inaczej paru mocnych facetów zrobi z ciebie befsztyk. Szmal rzecz jasna z góry. W porządku. A teraz wejdź tutaj, żeby nałożyć ochraniacz.

Wysmagany ciepło-zimnym wiatrem, zatopiony po szyję w cieniutkiej warstwie przezroczystego tworzywa, lżejszy o pięćdziesiąt koron, z paczką ostróg w garści decydent Vickers podszedł do kobiety, która nie była Makedonią.

— Możesz to odłożyć, dziubku — powiedziała kobieta. — Słyszysz? Co to jest?

— Ja bym chciał… — wyznał nieśmiało decydent. Kobieta wyjęła mu z ręki pudełko, otworzyła je i wydostała ostrogi.

— No, no — powiedziała — no, no. To będzie kosztowało dwadzieścia ekstra.

Jakie to szczęście, myślał Przerębel dokładając pieniądze, że Centrala finansuje wszystkie wydatki spowodowane okolicznościami akcji. Wyciągnął rękę po ostrogi.

— Głuptasku — powiedziała kobieta. — One są dla mnie — i błyskawicznie zamocowała sobie przylgi na kostkach.

Szyby dawno zdążyły pokryć się intensywnym granatem.

— Chodź — powiedziała kobieta, która nie była Makedonią. Sięgnęła gdzieś za siebie i na ścianie rozbłysły cztery czerwone cyfry. — Mamy do dyspozycji całe dwa tysiące sekund, dziubku.

— Aż tyle? — powiedział trzydzieści jeden poziomów wyżej niejaki Boskersq. — Morze czasu. Zdążymy bez pośpiechu porozmawiać o tym i owym. Ale przede wszystkim przepraszam, że tak długo na mnie czekałaś, Grynx.

8

Mówiące piwo robiło karierę.

W swoim gabinecie, przy starym biurku z dębowego drzewa siedzi Prezydent. Opiera się łokciami o blat, głową wisi nisko nad splecionymi rękami. Meble w gabinecie są ciężkie, wielkie, wykonane w czasach, kiedy ludzie poświęcali sporą część życia na wytwarzanie rzeczy bogato zdobionych — i wkładali w to duszę. Dlatego meble Prezydenta, zabrane jeszcze z Ziemi, wyraźnie odcinają się od funkcjonalnej surowości gabinetu. Śruby mocujące je do podłogi zabezpieczają przed przesuwaniem przy niespodziewanych zmianach kursu. Szuflady i szafki, w których Prezydent od dawna niczego nie przechowuje, zamykają się na mechaniczne zamki zapadkowe. Front biurka, jego boki zdobią dębowe liście, złote okucia. W gabinecie Laveerson czuje się bezpiecznie — jak w czołgu lub w fortecy.

Ściany gabinetu wyłożone są srebrem. Pod puszystym dywanem — srebro.

Mimo poczucia bezpieczeństwa Prezydent nie lubi swego gabinetu, czuje się tutaj źle. Gładź ścian kole w oczy, cisza dzwoni w uszach. Nadmiar komfortu przeszkadza w skupieniu, spod srebrnego sufitu nieustannie spadają pokuśliwe projekty: piwo, przechadzka, drzemka. Trzeba toczyć z nimi ciągłe walki. Żeby dzisiejszego dnia dać im odpór na dobre, Prezydent przysuwa ku sobie puszkę piwa i kufel.

Oprócz łokci Prezydenta, kufla oraz kilku puszek mówiącego piwa na blacie leżą rozłożone dokumenty. To mnemotechniczne kopie akt z Centralnej Krioteki Osobowej. Wydział Spraw Ściśle Tajnych, przeniesione na zwykły papier. Trzy, tak, trzy komplety. Prezydent spogląda ku nim niechętnie, wie, że wkrótce będzie się musiał nimi zająć. Tymczasem odrywa kapsel, piwo wzdycha z ulgą (lecz może to tylko złudzenie, myśli Prezydent, wszak jesteśmy skrajnymi antropocentrystami), przez podłużny otwór nieśmiało wydobywa się piana.

— Jestem mówiące piwo — bulgoce piwo w puszce. — Jak tu ciemno i ciasno. Wylej mnie do przestronnego kufla.

Więc jednak, myśli z satysfakcją Prezydent. Czeka na powtórzenie wezwania, nachyla się, słucha uważnie. Glos płynie z wnętrza puszki, niepodobna osądzić, czy wydaje go blacha, czy ciecz, czy może uwięziony w środku demon. Ostrożnie, żeby nie uronić kropli złocistego płynu na lśniący czystością blat, Prezydent przelewa piwo do kufla.

— Och, dziękuję ci — wzdycha piwo z ulgą, rozpręża się. Widać wyraźnie, jak mości się w kuflu. Od naddennych turbulencji wywołanych strumieniem z puszki unosi się ku powierzchni mgła bąbelków, by tam w czarodziejski sposób osiadać śnieżnym kożuchem piany. Prezydent podnosi kufel do ust, moczy wargi w pianie, w samej pianie.

— Och, tak, jestem mówiące piwo — cieszy się zawartość kufla. — Tak, tak, pij mnie, wypij mnie. Jestem zimne i smaczne.

Wczoraj, mniej więcej o tej samej porze, odwiedził Laveersona Rippert. — Porozmawiajmy, Prezydencie — zaproponował sadowiąc się na blacie biurka. Podczas rozmowy wyglądali jak załoga dwuosobowej warowni — Rippert gestykulując pokazywał dalekie cele na przeciwległej ścianie, a Prezydent przyczajony wśród gotowych do strzału puszek przyglądał się celom okiem myśliwego.

— Trochę inaczej to sobie wyobrażaliśmy — rzekł Rippert, a Prezydent przytaknął bez przekonania. Nie cierpiał poufałości typu siadanie na blacie biurka.

— Dwukolorowi… — zaczął Rippert — pal ich sześć. Sami w sobie nie są chyba groźni. Ale czy pomyślał pan, Prezydencie, co się stanie, kiedy wykorzystają swój wpływ na załogę?

Prezydent wzruszył, niechętnie ramionami.

— Załoga — kontynuował Rippert — to już nie ci sami ludzie, których położył pan spać po przygodach na Planecie Dwóch Kolorów. Czy zdaje pan sobie sprawę, kogo wieziemy z powrotem? Podczas gdy myśmy spali, na statku pojawił się czarodziej — i wszystko odmienił. Zamiast zgrai dekowników, którzy przeżyli wyprawę chowając się po kątach, gdy inni nadstawiali za nich karku, wiezie pan legion bohaterów. Każdy z nich szykuje serię opowieści o własnych czynach, tym są teraz głównie zajęci, i nagle — niech pan pomyśli — pojawiają się Dwukolorowi, tajemniczy fenomen, który może zagrozić misternie budowanym wizjom, spowodować, że upragniony bieg wydarzeń nie dopełni się tak łatwo do końca.

Racja, myśli Prezydent, czy wypada się dziwić, że u kresu podróży rozmyślają przede wszystkim o roli, jaką przyjdzie im grać od momentu zejścia na płytę kosmodromu? Że nie mają ochoty narażać więcej cennego życia, przewiezionego z takim trudem przez kiloparseki i lata?

Rippert zerwał kapsel i łyknął piwo prosto z puszki.

— Nie za wiele wiemy o Dwukomorowych, ale zadbaliśmy o to, by przeciętny członek załogi wiedział jeszcze mniej. W ten sposób pragnęliśmy zachować przewagę. Będziemy mieli szczęście, jeśli to się nie zemści. Wie pan, Prezydencie, jak zachowuje się dziecko, któremu grozi utrata ulubionej zabawki? Protestuje, tupie nogami, płacze.

— Sugeruje pan, że grozi nam kolejny bunt?

— Coś w tym sensie. Załoga wyobraża sobie, że winę za niejasną sytuację ponosimy my: ja, pan, Rada Statku. Że nikłe wyniki akcji przeciw Dwukolorowym dowodzą naszej nieudolności, małej operatywności, kunktatorstwa… kto wie, czego jeszcze.

— W takim razie powiedzmy im całą prawdę.

— Zwariował pan? Mówiąc im wszystko, co wiemy i co nam się zdaje, doprowadzimy jedynie do zwiększenia nieufności. Będą tak czy owak sądzić, że sedno pozostaje ukryte. W ten sposób ani na jotę nie poprawimy sytuacji, natomiast w większym stopniu zdani będziemy na kaprysy tłumu. Chyba wie pan, jakie kaprysy potrafi mieć tłum?

Że też akurat mnie musiało się to przytrafić, irytuje się Prezydent. Nie Zennoherowi, nie Foverryemu, nawet nie Cardinneowi. Pierwsze wyraźne oznaki rozprzężenia pojawiły się po wyjściu z mitycznego układu Planety Dwóch Kolorów, ale prawdziwa bomba miała wybuchnąć znacznie później. W którym momencie, myśli Prezydent, to zajadłe w konsumpcji społeczeństwo zaczęło cuchnąć, rozłazić się, stawać coraz bardziej gnuśne?

— Więc co robić?

— Czekać. Ale nie bezczynnie. Jeśli wytłumaczyć dziecku, że niebezpieczeństwo grozi wszystkim jego zabawkom, samo poczuje się zagrożone i zrobi co tylko możliwe, by wypłoszyć natręta. W obecnej sytuacji zjawisko Dwukolorowych działa przeciwko nam; gdy jednak sztucznie spotęgować jego przejawy, niebezpieczeństwo przestanie dotyczyć tylko “Dziesięciornicy” jako całości. Stanie się mniej abstrakcyjne, ponieważ zagrożone poczują się jednostki. Każdy z osobna. Wtedy bodziec zacznie działać na naszą korzyść.

— Ale jak to przeprowadzić?

— Trzeba sfingować sytuację, która zaszokuje. Reszta zależy od dobrej propagandy.

Od pewnego czasu również Prezydent odnosił wrażenie, że jedynie kuracja wstrząsowa rokuje nadzieje na wyzdrowienie. Decyzję należało podjąć szybko. Nagle się przestraszył: więc już doszło do sytuacji na tyle krytycznej, by trzeba przedsiębrać takie środki? Ale właściwie jakie? Historia żeglugi kosmicznej nie podsuwała żadnego rozwiązania, ponieważ nie znała podobnego przypadku., Wobec wyprawy i związanych z nią obowiązków inne sfery zainteresowania załogi nie miały prawa się liczyć. Żaden kapitan powracającej wyprawy nie meldował o podobnych trudnościach. “Cóż, ktoś kiedyś musiał zacząć”, myśli Prezydent. “Ja”, myśli. To może nawet i dobrze.

— Ma pan jakieś propozycje, Rippert?

— Pewien pomysł… dosyć ryzykowny.

— Ofiary? Jak wiele?

— Najwyżej kilka.

— Nie zgadzam się.

Trochę inaczej to sobie wyobrażaliśmy, dzwonią Prezydentowi w uszach wczorajsze słowa Ripperta. Owszem, inaczej. Wydawało się po śmierci Cardinne’a, że nie powinno być trudno doprowadzić “Dziesięciornicę” na jeden z księżycowych kosmodromów i zebrać całe żniwo tej wyprawy. Być na ustach całej Ziemi — dla Laveersona, który przez całe życie pożądał sławy, popularności, wielkiego sukcesu — otworzyła się szansa.

Pech chciał, że szaleniec przepołowił Cardinne’a strumieniem plazmy; Laveerson siedział porażony realnością zdarzenia, gdy wiadomość dotarła wreszcie i do niego. Usiłował wątpić, że ta śmierć przydarzyła się naprawdę; porażała go bliskość spełnienia zachceń rodem jak z brudnego snu; coś pod pełzło do gardła, kotłowało się w mózgu tysiącem szalonych myśli jednocześnie, osiadło niezdrowym rumieńcem na policzkach. Bał się podnieść wzrok, by nie zdradziły go oczy, wstał i ledwo panując nad głosem wypowiedział tych kilka zdań, których od niego oczekiwano. Pocieszał się, że jeśli nawet coś zauważyli, przypisali to afektacji — był wszak przez długi czas najbliższym współpracownikiem Cardinne’a. Nie rozpaczał, nie czuł radości, odszedł po prostu do swojej kabiny i tam pozwolił ucichnąć szumowi w głowie.

Następnego dnia po śmierci Cardinne’a Laveerson dowiedział się, że powinien przyjąć interesantów. Nagle bardzo wielu ludzi zapragnęło się z nim widzieć. Jednym z nich był Rippert; poznali się na bankiecie z okazji startu, ale nie kontynuowali znajomości. Laveerson kojarzył go nadal — jak większość załogi — z bajecznymi dochodami. Teraz krezus Rippert prosił o posłuchanie.

Wszedł, przywitał się, usiadł, rozejrzał się po ścianach.

— To poufna misja — powiedział. — Chodźmy lepiej gdzieś, gdzie nie ma podsłuchu.

— Proszę się wyzbyć obaw — roześmiał się Laveerson — z tego pokoju nie wymknie się żadna tajemnica. Czym mogę służyć?

— Ma pan szansę zostać Prezydentem — stwierdził bez ogródek Rippert — i pewnie pan nim zostanie, o ile, oczywiście, rozegra pan bezbłędnie kampanię. Oferuję panu pomoc. Potrzebuje pan pieniędzy i poparcia ludzi, którzy w pana wierzą.

— Powiedzmy — Laveerson spoważniał. — I co z tego?

— Mogę panu dać jedno i drugie.

Interesujące. Wie pan, kiedy zginął Cardinne? Wczoraj. Jeszcze za wcześnie na decyzję o kandydowaniu.

Rippert przyglądał mu się z dziwnym grymasem, który ani był, ani nie był uśmiechem. Laveerson pomyślał, że irytuje go pewność tego faceta.

— Przypomnę panu jedną rzecz — odezwał się Rippert i grymas spełzł niechętnie z, jego twarzy. — Coś, co wie i pan, i pańscy konkurenci, ten, kto teraz zostanie Prezydentem, najprawdopodobniej doprowadzi “Dziesięciornicę” do Ziemi. Na pana miejscu wychodziłbym ze skóry, żeby wygrać te wybory.

— I pan chce mi w tym pomóc. Niby dlaczego? Z dobrego serca? Grymas wrócił na chwilę na twarz Ripperta.

— Uważam pana za najbardziej odpowiedniego człowieka. Daję panu więcej szans. To chyba normalne, że chcę zainwestować w kogoś, kto wygra. Zna pan Souta?

— Tego od reklamy? Tak, słyszałem o nim.

Rippert kiwnął głową: — Pierwszorzędny fachowiec. Pracuje dla mnie. Gdyby zgodził się zająć pańską reklamą, miałby pan zwycięstwo w kieszeni. Jeśli chodzi o finansową stronę przedsięwzięcia, gotów jestem zadbać o nią osobiście.

Laveerson zastanawiał się z rękami splecionymi na piersi.

— Przyjąłem do wiadomości pańską propozycję — powiedział. — Rozważę ją wnikliwie. Czy moglibyśmy spotkać się jutro rano? Zdąży pan do tego czasu porozumieć się z Soutem?

Twarz Ripperta zgięła się jak gumowy kalosz.

— On już się zgodził. Ustaliłem to z nim nie dalej jak pół godziny temu.

Po jego wyjściu Laveerson namyślał się przez kilka minut, potem pomanipulował przy nóżce fotela.

— Chodźmy lepiej gdzieś, gdzie nie ma podsłuchu — powiedział głos Ripperta.

Zamówił w Centralnej Kriotece Osobowej dane o Rippercie i Soucie, łącznie ze ściśle tajnymi. Oczekując na nie wysłuchał kilkakrotnie nagrania. Nazajutrz Rippert przedłożył mu do wglądu opracowany w szczegółach plan kampanii; Laveerson przejrzał go, zadał parę pytań — i przystał na zaproponowane warunki.

Serię publicznych wystąpień rozpoczął przemówieniem na czterdziestym, przed umieszczeniem w ścianie zwycięzców kryształowego bloku z zatopionym w środku Cardinneem. Plastycy wychodzili ze skóry, ale też rezultat przeszedł oczekiwania: Cardinne tkwił wewnątrz gładkiej bryły uśmiechnięty, połatany, posztukowany, w nowym skafandrze próżniowym. Bez zażenowania wysłuchał mowy Laveersona; po zakończeniu uroczystości dał nurka do swojej przegródki, obiektywy kamer ściemniały, ludzie zaczęli się rozchodzić.

— Znakomicie, naprawdę! — entuzjazmował się Rippert, a piękna kobieta, z którą przyszedł, położyła białą dłoń o długich palcach na rękawie Laveersona i patrząc na niego tak, jak się patrzy przez okno na odległy widok westchnęła: — Tak, był pan wspaniały.

Nieco na uboczu trzymał się Sout, niewysoki, wiecznie zafrasowany mężczyzna. Dzięki jego pomysłom i trickom transmisja udała się znakomicie i wielu z tych, którzy ją oglądali w video, pomyślało sobie między jednym a drugim łykiem piwa, że żywy Laweerson prezentuje się nieporównanie korzystniej od martwego Cardinne’a i że właściwie nic nie mają przeciwko temu, by został nowym Prezydentem.

Prezydent wspomina wydarzenia, które nastąpiły potem: twarze, wizyty, decyzje, wystąpienia, narady, ustalenia — bardzo wiele szybkich dni. Postanowili odpocząć na jedenastym, należącym w większej części do Ripperta. Specjalnie z okazji wizyty Rippert obiecał uruchomić wodospad.

Widok mógł zaszokować: tony wody waliły się z wysoka rozbijając się po drodze o głazy na drobne krople. W powietrzu unosiła się mokra mgiełka, wirowały roje tęcz.

— Osiemdziesiąt ton na sekundę! — przekrzykiwał szum wodospadu, a Laveerson, zajęty szacowaniem wartości tego cudu świata, kiwał tylko uprzejmie głową. Nad samym rozlewiskiem grzmot spienionej wody zagłuszał wszystko. Całe gromady grubych kropel siekły im twarze, lustro pulsowało wyraźnie, spod nóg dochodził potężny, rytmiczny klangor. Zdawało się, że od mocarnych uderzeń wody drży grunt pod stopami.

— To pompy! — wrzasnął mu w ucho Rippert. Ujął Laveersona pod ramię; wycofali się ostrożnie po mokrych kamieniach. Po kilkudziesięciu metrach znaleźli się w wykutej w litej skale jaskini, urządzonej bardzo komfortowo. Szum spadającej wody ledwo dawał się słyszeć, osłabiony przez skalne formacje; jeszcze chwila a Laveerson uległby jego usypiającemu działaniu.

— Niech pan spojrzy — zachęcał Rippert. Przed nimi na wysokości oczu zapłonęło jasne światło, zaczęło nabrzmiewać, dotknęło ich twarzy, jakby się zawahało — i zgasło. W zielonym półmroku wyrosły ciemne zwaliste kształty, między nimi zamigotały drobne poziome kreski.

— Jeden z zapasowych zbiorników “Dziesięciornicy” został wyłączony z obiegu — Rippert był bardzo rozmowny, — Wystarczyło zainstalować odpowiednio mocne pompy… plastycy za psie pieniądze sklecili ten krajobraz — ot i wszystko. No, za nasz sukces.

Wypili; Laveerson spojrzał na Ripperta, ale w półmroku nie dostrzegł jego oczu.

— Niech pan to wyłączy — powiedział z niespodziewana złością. — Nie przyszliśmy tu dla oglądania scen z życia małży.

Z półmroku wydzieliła się kula światła i otoczyła ich. Wyglądało to tak, jakby płynęli wewnątrz przezroczystej łodzi podwodnej, kilka metrów nad dnem oceanu.

— Teraz dobrze?

— Panie Rippert — powiedział Laveerson — zdradził mi pan jedną ze swoich małych tajemnic — I niechcący zwrócił moją uwagę, na to, Jak niewiele o panu wiem. Chciałbym lepiej pana poznać… niech pan opowie coś o sobie. Coś… osobistego.

Rippert przyglądał mu się spod zmrużonych powiek. Nie wyglądał na zachwyconego.

— Ma pan na myśli coś takiego jak to? — machnął ręką w kierunku, skąd dochodził odgłos przetaczanej wody. — Coś, czego nie znajdzie pan nawet w Wydziale Spraw Ściśle Tajnych Centralnej Krioteki Osobowej. Czy tak?

— Owszem.

— Pan mi nie ufa?

— Czy to pana dziwi?

— Nie — rzekł zdecydowanie Rippert i poruszył się w fotelu. — Sam postąpiłbym dokładnie w ten sposób.

Zamilkł i jakby się namyślał. Laveerson, który nie spuszczał z niego oczu, nie zdołał nic wyczytać z jego twarzy.

— Lubię jasne sytuacje — poderwał się Rippert — a jednak zaskoczył mnie pan tym… tą propozycją. Jesteśmy przecież sobie potrzebni: pan potrzebuje mnie, a ja pana. Jedziemy na wspólnym wózku. Nie wystarczy to panu?

— Nie.

— Zrozumiałem, że domaga się pan gwarancji… mniejsza o sformułowania — dodał widząc gest zniecierpliwienia gościa. — Spodziewałem się, że pan tego zażąda… jestem wprawdzie dla pana sojusznikiem cennym i pożądanym, ale groźnym. Chce pan dowiedzieć się czegoś, co by mnie neutralizowało… nie znalazł pan w materiałach Centralnej Krioteki?

— Mówi pań zajmująco, proszę kontynuować.

— A wodospad?

— Wodospad, panie Rippert? Nie rozumiem.

— Przywiozłem pana tutaj nie bez pewnej intencji. O tym dowcipie z wodą wiedzą na statku trzy… cztery osoby — liczył powoli na palcach. — Razem z panem pięć.

Laveerson w zadumie pokręcił głową.

— Wodospad to rzeczywiście sporo, panie Rippert — powiedział — ale jednak nie dość.

— Rozumiem — w głosie Ripperta zadźwięczała nutka podziwu. — I sądzi pan, że ja to panu powiem?

— Tak sądzę, panie Rippert.

Siedzieli naprzeciw siebie milcząc. Wokół przesuwał się podmorski krajobraz, miejsce gromadki rybek zajęły hektary wodorostów, między którymi aż roiło się od cudacznych kolorowych stworów. Ale obaj mężczyźni nie zwracali na nie uwagi.

— Nie obawia się pan paść ofiarą oszustwa?

Laveerson roześmiał się.

— Po co miałby pan oszukiwać? Rzecz jasna nie zabronię panu wybierać między absolutną prawdą a kłamstwem na tyle sprytnym, by nie dać się na nim przyłapać, ale równocześnie może pan mocno wierzyć, że z ciekawości zadam sobie trud sprawdzenia, czy mówił pan prawdę, czy łgał. W najgorszym przypadku zajmie mi to kilka dni. Ale nie koniec na tym; stosunki wewnątrz naszego tandemu są dość skomplikowane: pan musi ml ufać, ja panu — niekoniecznie. Na pańskim miejscu — przepraszam za to pouczenie — starałbym się wywołać wrażenie osoby absolutnie lojalnej i bezwarunkowo godnej zaufania. Ja mam trochę więcej do stracenia, wie pan… dlatego spodziewam się, że weryfikacja pańskich słów będzie nie tylko możliwa, ale wręcz przyjdzie mi bez żadnych trudności. Co pan o tym sądzi?

Rippert patrzył na niego prawie z szacunkiem. Z jego twarzy znikł wyraz irytującej pewności siebie; nie okazując jej demonstracyjnie Rippert stawał się po prostu sympatycznym facetem, z którym chciało się wstąpić na szklaneczkę.

— Rozumiem pana dobrze — oznajmił wreszcie. — To, co powiem, będzie sprawdzalne — słowa wydobywały się z niego z trudem, ciągle nie mógł się zdecydować, jak zacząć. — Kilka tygodni temu popełniono na statku zbrodnię… zamordowano młodą dziewczynę. Wiem, kto to zrobił… i jestem w tę zbrodnię zamieszany.

— Proszę, niech pan mówi — odezwał się Laveerson po krótkiej przerwie.

— Dobrze — zgodził się Rippert — ale wcześniej da pan słowo, że nikt się o tym od pana nie dowie. Zwłaszcza policja… to niemiłe uczucie obudzić się któregoś ranka i usłyszeć, że mają do człowieka bardzo pilny interes.

— Obiecuję — powiedział uroczyście Laveerson — że to, co pan wyjawi, pozostanie miedzy nami. Nie zostanie pan pociągnięty do odpowiedzialności ani z mojej inicjatywy, ani przy moim współudziale. Chce pana szachować wiedzo o kilku pana wstydliwych postępkach, lecz póki pozostanie pan wobec mnie lojalny — niczym więcej.

— Dwa miesiące temu zgłosił się do mnie pewien facet i zaproponował mi sfinansowanie filmu, który miał zamiar nakręcić. Film miał być niezwykle dochodowy, a ja znałem tego człowieka… mniejsza o to, skąd. Oglądałem także wcześniejsze twory jego wyobraźni… uderzył mnie w nich trudny do określenia, lecz wyraźny element niesamowitości. Proszę mnie właściwie zrozumieć — niesamowite było nie to, co w nich pokazywał, ale sposób, w jaki to robił. To… to było — nieludzkie. Człowiek nie mógłby, nie umiałby patrzeć w ten sposób… do rzeczy jednak. Jego filmy były dokładnie takie jak on sam i patrząc mu w oczy odnosiłem wrażenie, że czegoś w nich nie dopowiadał. Więziła go konwencja, krępowała obyczajowość, marzył o nakręceniu rzeczy nieskończenie szokującej (i przez to nieskończenie prawdziwej, jak twierdził), w której przestałby respektować wszystkie uznawane dotąd granice. Nim przyszedł do mnie wtedy, rozmawialiśmy na ten temat kilka razy. Bałem się go, uwierzy pan? Ten człowiek zdolny był do wszystkiego w imię mglistych przesłanek, które jedynie przeczuwał, jego mózg był chory; popełniłby każde szaleństwo z potrzeby duszy, jak mówił. Robił wrażenie człowieka zastanawiającego się głęboko nad życiem i swymi pragnieniami, i kiedy zjawił się u mnie, wiedziałem, że się zdecydował. Nazywał się Berkovitz. Berkovitz — proszę zapamiętać…

Scenariusz potwierdził moje obawy: treścią filmu miało być ni mniej, ni więcej tylko zaszlachtowanie przez kochanka młodej dziewczyny — podczas aktu fizyczna} miłości między nimi. Żadnych skrótów, odjazdów kamerą, achronologii — po prostu dokumentalna rejestracja zdarzenia. Tytuł: “Modliszki”. Nie wyjaśnił znaczenia.

Przerwał, przejechał dłonią po czole.

— Berkovitz tłumaczył oczywiście, że żadnego morderstwa przed kamerą nie będzie. Wiedziałem, że kłamie, że już zdecydował się na nie — a on wiedział, że się domyślam. Siedziałem naprzeciwko niego jak teraz naprzeciw pana… nie byłem zdolny do myślenia, trzymałem w ręku te kilka kartek, jakieś szkice, patrzyłem na jego twarz i nie widziałem niczego oprócz jego oczu; chciałem odwrócić wzrok, lecz nie mogłem. Bardzo długo przesiedzieliśmy w ten sposób, wreszcie stało się to nie do zniesienia. Powiedziałem: “Dobrze, dam panu te pieniądze”. Następnego dnia wypłaciłem mu należność; odszedł nie wypowiedziawszy więcej jak dziesięć słów.

Znowu przerwał; mówienie sprawiało mu widoczną trudność.

— Z początku chciałem biec za nim, powiedzieć, że się wycofuję, zacząłem go nawet poszukiwać. Zamierzałem przede wszystkim zniszczyć umowę, by nikt nie łączył z tą sprawą mojego nazwiska — ale Berkovitz przepadł jak kamień w wodę. Myśląc o nim przyłapałem się na spostrzeżeniu, że dałem, mu pieniądze nie z nadziei na zysk, nie tylko z nadziel na zysk, ale przede wszystkim z ciekawości. Że jestem do niego podobny.

Po miesiącu otrzymałem przez posłańca cienką, prostokątną paczkę. Zawierała serię fotogramów; to, co na nich zobaczyłem, zjeżyło mi włosy. Ponadto znalazłem małe pudełko z kryształkiem zamocowanym w miękkim uchwycie, zabezpieczonym płaską gondolką — film Berkovltza. Proszę, oto on.

Laveerson wziął pudełko z blatu, otworzył. Pod podłużną przezroczystą muszlą spoczywała na karminowym pluszu srebrna łza; Laveerson obejrzał ją ze wszystkich stron, zamknął pudełko i położył z powrotem na blacie.

— Skąd pewność, że Berkovitz rzeczywiście popełnił morderstwo? Jest tyle technik…

— Nie zadałby pan tego pytania, gdyby wcześniej obejrzał pan film. Ja nie miałem wątpliwości… tylko zwierzę, w które człowiek zamienia się w takiej sytuacji, potrafi tak rozpaczliwie walczyć o życie. Nawet po rozpłataniu na dymiące połcie, połcie te próbują stawiać opór, uniknąć dalszych ciosów prześladowcy… bez zamysłu i koordynacji, instynktownie… jakby w najdrobniejszej komórce pozostała zakodowana tylko jedna powinność: ocaleć. Niech pan się dobrze zastanowi, zanim zdecyduje wyświetlić ten kryształek u siebie… jeśli chce pan pozostać tym samym człowiekiem. Niech pan uważa, by nie zwariować… potem był zmęczony, pot ciekł zeń strumieniami.

Mimo to Laveerson powiedział:

— Nie odpowiedział pan na pytanie.

— Przepraszam… pan miał zdaje się wątpliwości, czy to jednak nie kamuflaż, nie aktorstwo idealne — zaśmiał się chrapliwie, urywanie. — Zagrać rolę własnych połci — nie każdy potrafi, co? Ale pewność, cały czas idzie o pewność… ja znałem tę dziewczynę… byliśmy kiedyś razem. Berkovitz wiedział o naszym związku; nim zaangażował ją do tego filmu, dawno straciłem ją z oczu.

— Nie była panu obojętna…

— Chyba ją kochałem… i nienawidziłem. Kiedyś postąpiła ze mną bardzo podle. Berkovitz zabijając ją w sposób tak ohydny…

— Wyręczył pana? To pan chciał powiedzieć? Przez chwilę Rippert przyglądał mu się nieobecnym wzrokiem.

— Ty szczurze! — krzyknął. — Ty przeklęty szczurze! To ja zaproponowałem Berkovitzowi, żeby ją zaangażował! Ja ją namówiłem… słyszysz, ja!!! Jesteś zadowolony?

Piał nieprzyjemnym falsetem szarpiąc bluzę gościa. Laveerson wstając odtrącił go; Rippert opadł na fotel, ukrył twarz w dłoniach i zaszlochał.

— Gdzie pan ma rejestrator? — zapytał go Laveeson. — Obejrzymy ten film zaraz, jeśli pan pozwoli.

Przeżyłem straszne pół godziny, myśli Prezydent. Lepiej było poskromić ciekawość. Nie, nieprawda. “Nic, co ludzkie… ” Ludzkie?

— Witam, panie Rippert. Akurat myślałem o panu…

— Przyszedłem zgłosić swoją rezygnację. Souta może pan zatrzymać, jeśli oczywiście zdoła go pan nakłonić, by pozostał.

— Co się stało, panie Rippert? Złe pan wygląda, mówi dziwne rzeczy… mam to traktować serio?

— Jak najbardziej serio — rzekł z naciskiem Rippert. — Chcę, żeby zdał pan sobie sprawę, że są pewne granice… że są granice — powtarzał w kółko patrząc pod nogi Laveersona.

— Nie zamierzałem pana upokorzyć — powiedział Laveerson — finał rozmowy był dla mnie niespodzianką bodaj czy nie większą niż dla pana. Jeśli żywi pan do mnie urazę — przepraszam. Cóż — bardzo żałuję, że podjął pan tę decyzję… w takiej chwili. Właśnie przygotowałem pańską nominację. Skoro jednak postanowił pan inaczej…

Wybory przyniosły im zwycięstwo już w drugim głosowaniu — pierwsze zostało unieważnione z powodu nikłego zainteresowania załogi. Znowu minęło kilka dni, nim mogli porozmawiać ze sobą w cztery oczy.

— Ciągle nie może mi pan wybaczyć.

— Nie.

Ale żaden nie wstawał, żeby odejść.

— Dziwne uczucie — powiedział znienacka Laveerson. — Zdaje mi się, że najtrudniejsze mamy poza sobą. Że wystarczy zaszyć się w miejscu takim jak to… i czekać.

Rippert na wszelki wypadek milczał. Siedzieli na dnie wielkiego zbiornika, w otoczeniu suchych skał. Od wielu godzin wodospad był wyłączony i z góry nie spadła na kamienie ani jedna kropla.

— Dbać o paliwo dla silników, utrzymywać kurs — i czekać. Taak. Za wiele szczęścia, jak na mój gust. Wygrać łatwo wybory, zapakować załogę do pudel, zawrócić — do tego nie trzeba filozofii. Wie pan, w najbliższym czasie spodziewam się kłopotów.

Rippert wzruszył tylko ramionami.

— Nie interesują pana kłopoty? — spytał Laveerson. — Nasze wspólne kłopoty, którymi skwapliwie będę się z panem dzielił? Po drodze na Ziemię wiele się jeszcze zdarzy…

— Taki pan pewien, że wrócimy? — powiedział Rippert. — Bo ja nie.

— Będziemy próbować — osądził Laveerson po namyśle. — Nic innego nam nie pozostaje.

— Nie jestem przekonany, że powinniśmy wracać — powtórzył Rippert.

— Nie rozumiem.

— Niech pan nie udaje. Zrobiliśmy niedaleko stąd dobry początek, jeśli idzie o rozmiary szczerości, do jakiej mnie pan nakłonił. Wtedy graliśmy o drobne — teraz stawka rośnie. Jeśli będziemy oszukiwać się nawzajem, bawić w niedopowiedzenia, flirtować z problemami zamiast się z nimi rozprawiać, nie dolecimy nawet do najbliższego księżyca. Może istotnie powinniśmy wracać — nie wiem. Proszę mnie przekonać. Powrót nie dla wszystkich oznacza to samo, każdy po cichu na coś liczy, każdy czegoś się tam spodziewa. Tacy jak ja i pan po powrocie przestaną być potrzebni, staną się po prostu jednymi z tysięcy. Sądzi pan, że bawi mnie występ w roli jednego z tłumu?

— Chyba powinienem się obrazić, panie Rippert — uśmiechnął się Prezydent.

— Pan?!

— To nie kwestia mojego widzimisię, my po prostu musimy wracać. Nasze pętanie się po kosmosie dało jak dotąd nader mizerne efekty. Ludzie czekali na coś wielkiego, żyli i pracowali dlatego, bo jutro miał w ich życiu dokonać się przełom. Ale dni uciekały i żaden z nich nie przynosił spełnienia nadziei. Ludzie przestali żywić nadzieję, z dnia na dzień spostrzegli, jak straszliwie mało sensu zawiera ich życie. Ten kryzys możemy przezwyciężyć — dając im nowy cel, prolongując nadzieje. Ogłośmy powrót, niech na nowo zaczną marzyć — a spełnienie tych marzeń… zostawimy sobie na później. Tak więc będziemy wracać, panie Rippert, lecz wracać mądrze. Boi się pan o majątek, pozycję, powodzenie u kobiet… o wszystko, czego w nadmiarze dostarczają panu pieniądze i władza. Ale i ja nie liczę wyłącznie na zyski. Moje życie bez tych rzeczy również straci na wartości. Rippert milczał.

— Ogłosimy jutro decyzję. Resztę spraw odłożymy na później… wie pan, obejrzałem jeszcze raz film Berkovitza… ten, potem inne. Gdyby umiejętnie sprokurować niektóre fragmenty, ułożyć we frapującą fabułkę, uzupełnić zainscenizowanymi stosownie do potrzeb sytuacji — mielibyśmy niezły kawałek gumy do żucia dla oczu, nie? Dzieci na dobranoc muszą dostać coś do obejrzenia — zatarł ręce — by nie dręczyły ich koszmary.

Fragmenty filmów Berkovitza Sout wykorzystał jedynie jako źródło inspiracji. Wziął na warsztat biografię McGregora i zajął się wypełnieniem wszystkich jej niejasnych fragmentów. Zdaje się, że było ich wyjątkowo wiele, myśli Prezydent. Sout pokazał na nowo śmierć Cardinne’a i unieszkodliwienie McGregora przez antytaktora Leclerca, w sposób niezwykle sugestywny komentując te sceny zdjęciami z Planety Dwóch Kolorów. Jakiś człowiek twierdził z całą stanowczością przed kamerami, że znał McGregora i na kilka dni przed zabójstwem Cardinne’a otrzymał od niego kawałek srebrnej blaszki, mającej stanowić dowód pobytu mieszkańców Planety Dwóch Kolorów na pokładzie “Dziesięciornicy”. Gremium naukowców na czele z Banowskim potwierdziło po burzliwej dyspucie, że skład chemiczny blaszki niemal pokrywa się z wynikami analiz spektralnych znacznych obszarów Planety Dwóch Kolorów.

Komentarze po transmisji zdawały się nie mieć końca; Sout znowu musiał interweniować, gdyż poruszenie zagrażało spokojnemu przebiegowi hibernacji. Okazało się więc, że właściciel blaszki otrzymał ją od zupełnie kogo innego, zaś grono naukowców ze skruszonymi minami przyznało, że po dokładnej weryfikacji wyszła na jaw rażąca pomyłka — zamieniono wyniki czy coś takiego. Załoga kładła się do hibernatorów w stanie kompletnego kręćka. Tylko niewielu ludzi na “Dziesięciornicy” wiedziało, co jest naprawdę grane. To znaczy zdawało im się, że wiedzą, myśli Prezydent. Drobna różnica.

Prezydent odstawia pustą puszkę po piwie. Sięga przed siebie i z blatu biurka bierze jeden z trzech kompletów kopii, przygląda się arkuszom, kładzie komplet przed sobą, odsuwa pozostałe. Jeszcze przez chwilę się waha… lecz nie, decyzja zapadła. Prośbę Berkovitza o ułaskawienie postanawia odrzucić. Próbuje wstać z fotela, ręka wsparta na arkuszach jedzie po śliskim blacie. Prezydent traci równowagę wpada w fotel. Poruszone grzechoczą puste walce puszek.

Z przeciwległej ściany błyskawicznie złuszcza się srebro dwoma szerokimi pionowymi roletami. Prezydent sięga po ostatnią puszkę wywołując jednocześnie Centralę.

— Sędzia Heathard, panie Prezydencie — mówi do Prezydenta bliski głos. — Słucham.

— Panie sędzio — mówi uroczyście Laveerson — to pan prowadzi jutrzejszą rozprawę przeciwko dyspozytorowi Dooganowi?

— Tak, panie Prezydencie.

— Panie sędzio, ten Doogan… jego wina…

— Zastanawiałem się nad tym przypadkiem, panie Prezydencie. Wina więźnia Doogana w istocie nie wydaje mi się wielka. Uniewinnić?

Prezydent bawi się zawleczką na denku puszki.

— Wprost przeciwnie, panie sędzio — mówi. — To groźny przestępca. Jestem zdania, że zasłużył na śmierć.

Rozlega się głośne pyknięcie; zawleczka odskakuje wraz z kawałkiem blachy, na denko puszki powoli i bezszelestnie wydobywa się bielutka piana.

— Jestem mówiące piwo — mówi piana. — Wypij mnie.

9

Zamarzył o jeziorze z piaszczystym brzegiem, gdzie nad wodą, którą przed wieczorem przestały rozbijać liczne ręce, nogi i wiosła, mógłby położyć się z zamkniętymi oczami i myśląc o wszystkich niegodziwościach ludzi wyciszyć w sobie rozżalenie, że tak wielu spośród nich postanowiło obrać go sobie za obiekt zainteresowań. Zasnąć nad spokojną wodą, która z zielonej stanie się granatowa i czarna, w której pluśnie od czasu do czasu ryba. Posłuchać ostatkiem świadomości, jak uderzają o siebie cienkie blaszki liści.

Przypomniał sobie, że powinien przeszukać kieszenie. Po każdej wizycie u Medicusa znajdował przy sobie pieniądze. Nie podrożał od ostatniego razu — ale i nie potaniał. Zwitek, który wydobył, okazał się banknotem o nominale stu koron.

W najbliższym oddziale banku Gramma automaty nie przyjmowały tak wielkich sum. Jedyny urzędnik obrzucił Deograciasa nieufnym spojrzeniem, po czym długo oglądał banknot ze wszystkich stron.

— W porządku — oświadczył wreszcie — choć między nami mówiąc nie wygląda pan na faceta, który byłby w stanie uczciwie zarobić te pieniądze.

— Niech pan robi, co do pana należy — powiedział Deogracias. — Moralizowaniem zajmą się inni.

— Mogę zawiadomić policję, młodzieńcze — rzekł niezbyt pewnie urzędnik.

— A ja złożyć na pana skargę.

Urzędnik postukał brzegiem banknotu o lśniący blat. Deogracias tkwił przed nim cierpliwie; wiedział, że obaj czekają na werdykt Centrali Gramma i zastrzeżenia Centralnej Krioteki Osobowej. W końcu urzędnik ni stąd, ni zowąd wsunął banknot w podłużną szparę przed sobą, starając się demonstracyjnie okazać niechęć, z jaką to czyni. Oschłym głosem polecił Deograciasowi włożyć palec wskazujący prawej ręki w otwór identyfikacyjny.

— A jeśli ktoś nie ma prawej ręki? — zainteresował się Deogracias.

— Proszę szybciej — warknął urzędnik. — Klienci czekają.

W rzeczy samej obok kręcił się jakiś facet. Deogracias przyjrzał mu się i skonstatował, że tamten nie ma nic do załatwienia, przynajmniej tutaj.

— No więc?

— Pan ją ma — powiedział urzędnik przez zaciśnięte zęby.

— Istotnie — Deogracias znowu obrócił głowę w prawo i przyglądając się zwisającej wzdłuż boku ręce, stanowiącej niewątpliwie jego własność, obejrzał jeszcze raz faceta obok. — Ręka jest. Co pan mówił na temat palca?

Urzędnik spurpurowiał. Nie chcąc dalej znęcać się nad nim Deogracias z rozmachem zatkał otwór. Nie poczuł niczego, jedynie światło wewnątrz otworu wzmogło się i rozświetliło palec na czerwono. Bardzo miły głos oświadczył, że Deogracias Quarr jest odtąd właścicielem stu koron złożonych na koncie w…

— Dziękuję — powiedział urzędnik, z nienawiścią. Jego oczy miotały błyskawice.

Po opuszczeniu banku Deogracias kręcił się bez celu po okolicy. Mężczyzna chodził za nim trop w trop.

— Coś pan zgubił? — zagadnął Deogracias wychodząc mu naprzeciw z ciemnej wnęki. Zmieszanie tamtego sprawiło mu satysfakcję. — Niech pan wraca i powie Medicusowi, że nie życzę sobie, by ktokolwiek za mną łaził.

— Ależ… pan się pomylił! — wybełkotał mężczyzna z oburzeniem.

— Do widzenia — Deogracias obrócił się na pięcie. Kilkakrotnie oglądał się, zawracał, wsiadł do wind i wyskakiwał, nim ruszyły; lecz mężczyzna najwidoczniej zrezygnował. Wkrótce też Deogracias zapomniał o nim zupełnie.

Posuwał się przepełnionym korytarzem spoglądając na przechodniów o twarzach jak maski. W pewnej chwili — było to przedziwne uczucie — wydało mu się, że zastygłe rysy masek rozpływają się w powietrzu odsłaniając wnętrza sennych mózgów. Zobaczył leniwe prądy pulsujące w zwolnionym tempie, majestatyczne skurcze komórek — galaktyk, wyciągnięte ostatkiem sił neuronowe sieci, tak zmęczone i powolne, że prawie niezdolne do przenoszenia sygnałów. Szedł lasem obumarłych mózgów osadzonych na wapiennych kośćcach; z ich wierzchołków pobzykiwały ku niemu namiastki myśli, z uporem torujące sobie drogę przez okrągłe ściany wapiennych uli. Nie starał się poznać treści, jakich dotyczyły, wystarczało samo przekonanie, że mógłby je czytać w dowolnej kolejności i z dowolną dokładnością.

Raptem wrażenie ustąpiło. Przystanął. Niemy pochód manekinów kontynuował spokojny marsz, opływał Deograciasa dwoma strumieniami niby potężny głaz, którego nie sposób podmyć ani obalić. Potem maski opadły z trzaskiem na odkryte wnętrza czaszek, w maskach zabłysły paciorki oczu, w niektórych poruszyły się wargi. Nie znany reżyser tej sceny przywrócił jej głos, korytarz wypełnił się hałasem.

— To przerażające — mamrotał Deogracias. — Byłem poza czasem.

Zapragnął odtworzyć poprzedni stan, lecz bez powodzenia. Ruszy] niemrawo do przodu przytłoczony ciągle przeżytym doznaniem. Dwa słowa: poza czasem — dzwoniły w jego świadomości natarczywie i zniewalająco.

Zmienił kierunek i w poprzek tłumu podążył w kierunku najbliższych wind. Wszedł do pierwszej z brzegu i jechał nią dopóty, dopóki przez otwarte grodzie nie uderzył w oczy słoneczny blask, a w nozdrza zapach jeziora. Wtedy wysiadł. Piasek, porośnięty gdzieniegdzie kępami długiej trawy usuwał się spod butów. Windy dzieliło od wody dokładnie piętnaście kroków.

— Ciasno — mruknął pod nosem. Opalający się ludzie spoglądali na niego z. niechęcią. Z nieba lał się żar, było parno, koszula Deograciasa szybko namokła od potu.

— Przesadzają z tym upałem, nie? — powiedział z boku męski głos. Wysoki mężczyzna — ale nie ten, który kręcił się w banku — stał po kostki w wodzie trzymając za nadgarstek rękę ładnej, długonogiej dziewczyny.

— Tam sprzedają nakrycia głowy — zaszczebiotała dziewczyna i wewnętrzną częścią bosej stopy potarła o łydkę, żeby otrzeć z niej piasek.

— Więc chodźmy — zdecydował mężczyzna po dobrej minucie. Ruszyli przez grząski piach, z wysiłkiem przebijając gęste powietrze. Deogracias powlókł się za nimi, pot zalewał mu oczy. Dwa kroki przed nim nogi dziewczyny wdzięcznie zmagały się z plażą.

Nakrycia głowy sprzedawała kobieta o skupionej, złej twarzy. Formowała je na miejscu szybkimi ruchami rąk z zakrzepłej masy, której porcja co kilkanaście sekund wypływała z gardzieli niewielkiego, beczkowatego urządzenia do specjalnych form. Para, za którą przyszedł Deogracias, głośno dyskutowała nad wyborem fasonu. Dziewczyna zrzuciła koszulkę, wachlowała nią wilgotną skórę. Deogracias spoglądał na nią ukradkiem. Wybrał rodzaj kapelusza o szerokim rondzie, który ciemniał lub jaśniał, zależnie od oświetlenia. Kobieta uformowała kapelusz na jego głowie; stał patrząc spod poczerniałego okapu ronda na złoty piasek, potem obrócił się tak, by w polu widzenia znalazła się tamta para. Dziewczyna nadal wachlowała się koszulką; rondo, zasłaniając oczy, pozwalało przypatrywać się jej bezkarnie.

Odczekał jeszcze parę minut wykonując niepotrzebne manewry rękoma wokół nowego nabytku; para ciągle nie mogła się zdecydować, więc poczłapał piaskiem w kierunku drzew i zarośli. Ludzi było tam jakby mniej. Między drzewami, nad samą wodą przechodziła ściana. Deogracias zajrzał w głąb wyobrażonego na niej krajobrazu, na który składały się pokryte lasem, wzgórza i dalsza, rozległa część jeziora, westchnął, nie zdejmując kapelusza ani ubrania wyciągnął się na gołej ziemi. Patrząc na słońce przebijające mozolnie przez plątaninę liści i gałęzi przypomniał sobie, że ze zbocza jednego ze wzgórz unosiła, się w niebo wąska smużka dymu — pewnie stał tam szałas albo chatka zbudowana z ciosanych bali — a po wodzie jeziora szczęśliwi ludzie pływali na jachtach.

— Ja chcę do słońca — upierała się dziewczyna.

— Do diabła, czy pragniesz mojej śmierci, kobieto? — dyszał mężczyzna. W nadchodzących Deogracias poznał parę, którą zostawił przy stoisku z nakryciami głowy; oboje zdecydowali się na identyczne szerokie stożki.

— Dalej jest ściana! — krzyknął ku nim w momencie, kiedy go wymijali.

— Aha — powiedział mężczyzna wyraźnie stropiony. — Właśnie pomyślałem, że powinna być gdzieś tutaj. Można obok pana?

Usiedli. Mężczyzna wrzucił do wody kilka kamyków.

— Powoli staje się to nie do zniesienia — powiedział. Był zły, rzucał słowa jak kamienie. — Te wszystkie ściany, landszafty, ciasnota na każdym kroku. Nie pamiętam, kiedy ostatnio byłem sam.

— Mogę odejść, jeśli pan zechce — odezwał się Deogracias, choć prawdę mówiąc nie miał najmniejszej ochoty ruszać się z miejsca. Słońce widziane przez sitko z gałęzi i liści działało jak narkotyk.

— Nie myślałem specjalnie o panu — znowu kilka karmieni w wodę. — Przez parę godzin jesteśmy na siebie po prostu skazani. Myślałem bardziej ogólnie… że żyjemy tu stłoczeni jak stado szczurów w ciasnym pudle.

— Kochany, tyle razy już to mówiłeś — westchnęła dziewczyna.

— Wolność jest prawem do samotności — Deogracias uznał za stosowne włączyć się do dyskusji.

— I powiem raz jeszcze! Jestem biologiem, wie pan… Nasz sztuczny, iluzoryczny świat jest dla nas Matką, on nas kształtuje, naszą mentalność, świadomość, wrażliwość. Jesteśmy tak samo skrzywieni przez liczne jego ograniczenia — ściany, zakazy, bariery myślenia — jak skrzywiony jest on sam. Taka sytuacja nie nosi cech stabilności, musi zatem znaleźć rozwiązanie — i znajdzie je, prędzej czy później ściany muszą runąć, ludzie na to czekają. Niech pan spojrzy dookoła: u Quevasa pijacy śpią przytuleni do kufli, ludzie są senni, ospali, śpią na krzesłach, śpią idąc, śpiąc, kochając się. Trzeba ich obudzić.

— Odnoszę to samo wrażenie — czekał uprzejmie Deogracias. Jego wyobraźnia pracowała gorączkowo nad obrazem znudzonej piękności, siedzącej kilka kroków dalej. — Wszystko dzieje się w zwolnionym tempie, wszystkim chce się spać, nie wyłączając mnie i pana.

— Mnie także chce się spać — ziewnęła przeciągle dziewczyna.

— Ten świat jest pełen syfa, sny w nim są obrzydliwe, mnóstwo majaków i zjaw, rano budzę się z krzykiem, bo zdaje mi się, że ściany mnie zgniotą. Wstaję, zjadam dziwne potrawy o obrzydliwym smaku — i nic dziwnego, skoro każdy atom był przez każdego z nas z dziesięć tysięcy razy na przemian wdychany, trawiony i wydalany. Gdzie znaleźć, proszę pana, naprawdę czystą, zimną wodę, nie oślizgłą od wielokrotnych regeneracji? Czego się dotknę, jest śliskie od ludzkich oddechów, cokolwiek bym kupił, było zawsze kupione przede mną. Każda moja rzecz komuś wcześniej służyła — w innej formie, każda kobieta była przez kogoś wytrwale używana, zanim trafiła do mnie. Jak długo można żyć w zamkniętym układzie, trzymając w zębach koniec rury odpływowej własnego sedesu? Grad kamieni poleciał do wody.

— Myślę, że byłeś niemiły — powiedziała dziewczyna kokieteryjnie. Od jej głosu Deograciasa przebiegły ciarki.

— Dusimy się we własnym sosie — usłyszał. — Dla wszystkich ta sama sztuka, taka sama muzyka, widowiska. Od wszechobecnego video chce mi się po prostu rzygać. Gdybym miał jechać na poziom sześćdziesiąty dziewiąty, wolałbym się przedtem zastrzelić. Nasza kultura — jak my — zbyt długo żywiła się sama sobą, teraz przypomina węża, co połknął własny ogon. Żeruje na najniższych instynktach, jedynym jej celem stało się zaspokajanie masowego zapotrzebowania na tanią rozrywkę. Trzeba jej — jak nam — oddechu. Widzi pan — rzucił kamyk — wszystkim przeszkadzają ściany. Cały ten statek jest po prostu wielką salą B u Quevasa — był pan tam kiedy? Za jedną piątą ceny łyknie pan piwa syntetyzowanego wprost z moczu pijących. Cała “Dziesięciornica” to taka sala B. Tylko większa. — Na czym polega analogia ze szczurami?

— Obserwacje zamkniętej kolonii szczurów są bardzo pouczające. W początkowym stadium liczba osobników rośnie. Po osiągnięciu przez populację pewnej liczebności granicznej wyczerpują się zapasy żywności, rośnie natomiast ilość odchodów — szczury rzucają się na siebie i mordują wzajemnie, aby przetrwać. Wiele zjawisk pozwala wnosić, proszę pana, że jesteśmy w przededniu szczurzej katastrofy. Nie ma dnia, żeby ktoś nie został zamordowany. Pobity. Okradziony, zgwałcony.

Rzucił jeszcze kilka kamieni, wstał i oznajmił, że pójdzie przynieść coś do picia. Deogracias podparty ręką patrzył, jak się oddala. Następnie przez dłuższy czas wpatrywał się w piersi dziewczyny. Później podniósł głowę, żeby brzeg ronda odsłonił jej oczy.

— Jak pani ma na imię? — Nie poznał własnego głosu.

— Vanna.

— Co pani robi dziś wieczorem, Vanno?

— Och, jestem mocno zajęta.

— Odbędzie pani seans gimnastyczny razem z przyjacielem?

— Oj, nieładnie — pogroziła sobie przed nosem paluszkiem. — Skąd pan wie? Obiecałam mu.

— A jutro? — nastawał dalej bezczelnie Deogracias.

— Jutro… nie mam planów — każde słowo wypowiadała prężąc długi i zgrabny tułów. Wtedy jej piersi uwydatniały się i Deogracias czym prędzej zjeżdżał rondem, żeby zasłonić się przed jej wzrokiem.

— Gdzie pani mieszka?

— Różnie… ostatnio na sto trzecim.

— Z nim? — kiwnął podbródkiem w stronę, gdzie zniknął mężczyzna. — Więc może spotkamy się u Quevasa? Lubi pani dobre piwo, Vanno?

— Zgoda — roześmiała się perliście wyciągając przed siebie szczupłą, długą dłoń z mnóstwem pierścionków na palcach. Jej dotyk go przeraził, żegnał się pośpiesznie i opryskliwie.

Odchodząc spotkał mężczyznę, który niósł dwa wypełnione pienistym płynem naczynia.

— Nie wziąłem dla pana — usprawiedliwiał się. — Mam za mało rąk. Ale proszę upić trochę stąd — wetknął mu w rękę kubek i nie przestawał zachęcać, więc Deogracias połknął kilka łyków. — Prawda, że obrzydliwe? Mówię panu, ten świat to zepsuta maszyna, w której żyjemy jak szczury. Wyobrażam sobie inny świat, pełen pięknych dziewcząt, mądrych i szlachetnych chłopców, gdzie panowałaby powszechna harmonia, w której i lew, i jagnię mogłyby żyć obok siebie. W moim świecie codziennie mógłby pan oglądać krwawe zachody prawdziwego słońca, zieleń byłaby soczysta, nie brudna, świeże powietrze pachnące igliwiem, rozległe przestrzenie, wysokie góry o ośnieżonych szczytach, szumiący ocean, złoty piasek, długonodzy, opaleni, szczęśliwi ludzie na plaży.

— Niech mnie pan nie załamuje — powiedział Deogracias, — Pański świat to czysta pornografia. Już lepiej ordynarnie pić alkon niż wymyślać pokraczne wizje, od których bije groza.

Tamten gapił się, nań osłupiałym wzrokiem.

— Zresztą nie jest pan daleki od ideału — rzucił Deogracias na odchodnym. — Niech się pan rozejrzy. Wszystko, o czym pan zamarzył, jest z panem. Do widzenia.

Skręcił do pierwszej knajpy, jaka się nawinęła. Napis “Pierwszy kieliszek darmo” spłynął mu po twarzy srebrnymi iskierkami, gdy przebijał zasłonę. Za nią była biała noc; parę zdecydowanych kroków i natknął się na kokon jasności. W samym środku chwiał się blat na długim wysięgniku podobnym do szyi dinozaura; z tej samej łodygi wyrastał prosty zydel, który usłużnie zatrzymał się przed wchodzącym. Wbrew pozorom był bardzo wygodny. Zaledwie Deogracias usiadł, zydel zamieniony w fotel z oparciem i poręczami pożeglował pod niebiosa i dobił do blatu. Napełniony do trzech czwartych kieliszek tkwił na wprost srebrnego kraniku. Pierwszy łyk przeleciał przez gardło jak woda.

“Stukoronowy krezus”.

Deogracias odwrócjł się gwałtownie. Facet, który kręcił się w oddziale banku Gramma, przechylał właśnie szklaneczkę z cieczą nad tęsknie rozwartym pyszczkiem. Nie można powiedzieć, żeby się spieszył. Kierowany pewną ręką poziom cieczy spokojnie zjeżdżał srebrną kreską ku krawędzi naczynia. Na samym brzegu kreska zawahała się przez moment, drgnęła i ciecz spadła maleńkim wodospadem prosto w czeluść. Grdyka na ten znak wykonała trzy nerwowe skoki, gardło wydało przeciągły wydech, powieki niechętnie uniosły się do góry. Para oczu spojrzała na Deograciasa bez zainteresowania.

— Podglądałeś mnie, chłopcze — stwierdził mężczyzna. Jego kokon przylegał do kokonu Deograciasa jak butla tlenu do drugiej butli.

— Owszem — rzekł Deogracias. Było za późno, żeby się wycofać. — W moim wieku nie należy tracić żadnej okazji, żeby się czegoś nauczyć.

— Też tak uważam.

— Sądząc po prezentowanych umiejętnościach jest pan wybitnym prestidigitatorem.

— Nie najwybitniejszym — odparł mężczyzna skromnie i nieco opryskliwie, jakby temat sprawiał mu znacznie mniej przyjemności niż wykonany przed chwilą passus.

— Szedł pan za mną przez cały czas?

— Nie. Ale miałem cię na oku.

— Po co?

— Z ciekawości. Jestem człowiekiem ciekawym, interesuję się ludźmi, zaczepiam ich, nakłaniam do zwierzeń. Potem przez długie godziny zastanawiam się, co mi opowiedzieli.

— Zadaje sobie pan wiele trudu. Podziwiam pana. Mężczyzna wzruszył ramionami.

— Blacie — powiedział do blatu swego stolika — spręż się i wydal z siebie czym prędzej dwa razy to samo.

— Nie rozumiem — powiedział blat.

— Tak bywa czasem i z ludźmi — oznajmił mężczyzna bez radości. — Mimo poważnych niekiedy wysiłków z naszej strony uzyskujemy od bliźnich niezrozumiały bełkot, niewart czasu potrzebnego, by go wysłuchać. Dwa razy alkon, do cholery.

— Jest pan człowiekiem gadatliwym — zauważył Deogracias.

— Zgadza się, chłopcze. Gadatliwość to jedyna broń ludzi, którzy nie mają wiele do powiedzenia. — Podstawił kieliszki pod kranik, który napełnił je samoczynnie. — Muszę wyrzucać z siebie potoki słów, inaczej stracę nawet tę małą, statystyczną szansę wypowiedzenia jednego zdania dziennie, które pozwoli mi wieczorem spokojnie ułożyć się do snu.

Ujął szklaneczki w dłonie i spojrzał spode łba na Deograciasa.

— Przyjmiesz mnie do kompanii, chłopcze? Nazywam się Keiken.

— Nie — powiedział Deogracias. — Pan był wobec mnie nieuprzejmy.

— Ja? — zdziwił się mężczyzna stawiając szklaneczki na blacie. — Niemożliwe. Nie powiedziałem nic, co mogłoby urazić.

— O krezusie też pan nie… — nagle zdał sobie sprawę, że Keiken miał rację. Te słowa pojawiły się same. Mózg wygenerował je samodzielnie.

— Nie — powiedział Keiken. — Ja je do ciebie nadałem.

— Co… co pan zrobił?

— Nadałem je do ciebie.

— Potrafi pan nadawać myśli?

— Nadawać i czytać. Każdy potrafi, ty również, tylko nie wszyscy o tym wiedzą.

— Chcę nadać coś do pana.

— Dobrze. Patrząc mi w oczy pomyśl to i czekaj na odpowiedź.

“Przepraszam pana. Chciałbym, żeby się pan przybliżył.” Osadzony na wężowej szyi wysięgnika blat Keikena zaczął płynąć w powietrzu. Kokon posuwał się w ślad za nim. Brzegi blatów po połączeniu zrosły się natychmiast, kokony zlały się w jeden. Pogrubiony wysięgnik widziany z góry wyglądał jak pień egzotycznego drzewa.

Przez dłuższą chwilę patrzyli sobie w oczy.

“Dziwię się panu, Keiken, że tak wielką tajemnicę powierzył pan tak ochoczo byle włóczędze.”

“Idąc korytarzem natknąłem się przypadkowo na twój sygnał elementarny. Jest to coś w rodzaju biopola encefalicznego, kiedy mózg pracuje na biegu jałowym. Natężenie sygnału zależy oczywiście od odległości, ale i od predyspozycji indywidualnych. Twój sygnał był bardzo silny, nie mogłem go nie zauważyć. Nie jesteś pospolitym włóczęgą, jesteś — jeśli cię takie sformułowanie nie obrazi — anormalny. Zwyczajni ludzie wytwarzają tak słaby sygnał elementarny, że prawie nie do wykrycia bez wzmocnienia.”

“Scena z mózgami to też pańska sztuczka?”

Keiken kiwnął głową.

“Wzmocniłem twoje pole, bo nie mogłem się powstrzymać, żeby nie dać ci tego doznać. Niezwykłe uczucie, wejście w inny świat — pamiętam, kiedy sam doświadczałem go po raz pierwszy. Przeraziłeś się? Mózgi większości ludzi są pogrążone w letargu, przeciętny człowiek wykorzystuje tylko osiem procent możliwości mózgu. Reszta leży odłogiem. Gdyby wykorzystać dziewięć dziesiątych, nie jedną, szedłbyś kwitnącą łąką zamiast wypalonym lasem.”

— Przepraszam — powiedział Deogracias. — Zmęczyłem się. Niech pan pozwoli mi odpocząć.

— W takim razie napijmy się, chłopcze. Deogracias połknął swój alkon bardzo szybko, żeby móc napawać się teatrem, jaki z picia zwykł czynić Keiken, ale odstawiając szklaneczkę napotkał tylko jego roziskrzone oczy.

— Dość żartów, panie Keiken — powiedział niespodziewanie ostrym głosem. — Czego właściwie chce pan ode mnie? Przecież to jasne jak słońce, że jest pan Dwukolorowym.

Keiken obracał szklaneczkę w dłoni, zajęty swoimi myślami.

— Dalej twierdzi pan, że spotkał mnie pan przypadkowo na korytarzu? Chce pan wiedzieć, co myślę o takich przypadkach?

— Dobrze — westchnął z rezygnacją Keiken. — Powiem ci tyle, ile mi wolno. — Prawie natychmiast przeszedł na transmisję: “Przede wszystkim nie jestem Dwukolorowym. Dwukolorowi są wymysłem Souta.”

“Więc kim pan jest, do cholery?”

“Już sobie tłumaczyliśmy. Cechują mnie ponadnormalne zdolności umysłowe.”

“Brawo. Ładnie mnie pan spławił.”

“Mówiąc więcej naruszyłbym reguły Gry. Nie kpij z mojej niemożności, jeśli nie znasz jej powodów.”

“Niech pan je wymieni, wtedy je uszanuję.”

“Moja misja jest inna. Szukałem cię, żeby cię ostrzec. Jesteś obecnie najbardziej poszukiwanym człowiekiem na całej “Dziesięciornicy”. Dobrze, że się nie spóźniłem. Szukają cię Dwukolorowi — zostańmy przy tej nazwie, mimo że Dwukolorowi nigdy nie istnieli, jak nie istniała Planeta Dwóch Kolorów i wszystko, co się wokół niej wydarzyło.”

“W takim razie skąd wracamy?”

“Nie odpowiem. Każda odpowiedź rodzi nowe pytania; szkoda na nie czasu.”

“Przyjdą się zemścić za wysokie poziomy?”

“Nie wiem. Śmierć Dyerxa Pierwszego spowodowała, że zwrócono na ciebie uwagę. Całkiem możliwe, że spróbują wykorzystać twój organizm do transplantacji nowego Dyerxa. Jeśli to nastąpi, przestaniesz istnieć jako Deogracias Ouarr. Zapomnisz o dzieciństwie, o dotychczasowym życiu. Od momentu zakończenia metamorfozy każda komórka twojego ciała podporządkuje się roli Dyerxa w Grze. Staniesz się Dyerxem. Czemu zmniejszasz natężenie emisji?!

“To… to przecież morderstwo!”

“Morderstwo osobowości — tak. Wy nazywacie to ładniej: zamiana osobowości. U nas zamianę na Dyerxa traktuje się jako wyróżnienie. Nie każdy nadaje się na Dyerxa, nie każdy może nim być. Ty — mógłbyś,”

“Jak mam się ratować?”

“Przeciwstawisz im siłę woli. To jedyny dostępny dla ciebie sposób, by nie zdołali tobą zawładnąć. Pamiętaj: jedna z tajemnic Gry, która toczy się na statku, polega na respektowaniu przejawów działania woli. Woli silniejszego. Bezwolni giną bądź czeka ich los nowoczesnych niewolników. Tyle powinieneś wiedzieć. Teraz odejdę. Nie próbuj mnie ścigać, oszczędzisz czas i siły.”

“Ostatnie pytanie — o czystość intencji. Dlaczego obchodzi pana, co się ze mną stanie?”

“Zabijając Dyerxa automatycznie włączyłeś się do Gry, Tak się składa, że i ja jestem jej uczestnikiem. Chcę cię mieć po swojej stronie.”

Keiken uśmiechnął się, jego fotel utracił połączenie z blatem i jął zsuwać się na sprężystej łodydze wzdłuż pnia. Z dołu Keiken kiwnął Deograciasowi ręką. — Dam ci dobrą radę — zawołał. — Noś ten kapelusz jak najdłużej. — Po chwili był poza obrębem kokona.

Deogracias siedział bez ruchu obserwując mimowolnie, jak coś, co mogło być sygnałem elementarnym Keikena, wietrzeje powoli z jego mózgu. Poczuł się nagle pusty, skrzywdzony/ i samotny. Podstawił kieliszek pod kranik.

— Alkon — zadysponował. — I pół litra zormaxu.

Popijając słaby koktajl usiłował wymyślić, co będzie robił dalej. W naczyniu pokazało się dno. Włożył palec w otwór pekuniarny, ale światło nie zabłysło.

— Zapłacone — powiedział blat.

Nawet się nie zdziwił. Te same srebrne literki umykały mu z twarzy jak stadko drobnych rybek, gdy wychodził na korytarz. Ruch się zmniejszył. Stał niezdecydowany, zastanawiając się, dokąd pójść, kiedy czyjaś ręka zamaszystym ruchem strąciła mu z głowy kapelusz. Zobaczył wokół siebie kilka młodych, czerwonych od alkoholu twarzy, błyszczące prowokacją oczy, odsłonięte w drapieżnym grymasie zęby. Sprawca incydentu stał przed nim o trzy kroki. Czekał z zaciśniętymi pięściami.

“Podnieś kapelusz!”

Nie krzyknął tego, nawet nie wypowiedział. Tamten z naprzeciwka jakby się zawstydził; spuścił wzrok, poszukał nim kapelusza, schylił się bardzo powoli, otrzepał go, a potem ostrożnie, jakby stąpał po rozżarzonych węglach, zbliżył się, i wyciągnął rękę z kapeluszem w stronę Deograciasa. Dopiero po oddaniu kapelusza odważył się popatrzeć wyżej.

— Przepraszam — wybełkotał ledwo zrozumiale — to takie… dziwne… nie wiedziałem…

Jego oczy były dwoma dołkami wypełnionymi po brzegi strachem. Przypominały pod tym względem oczy Filmowca, przestępcy doprowadzonego właśnie do kliniki Medicusa.

— Czego się pan boi? — zwrócił się do skazańca Emmery. Zaczął z szelestem wertować odebrane od strażnika papiery. Zawierały wszystko, co potrzeba. — Ćwiartowanie przed kamerą naiwnych panienek zawsze powinno kończyć się w ten sposób. Co pan mówi? że nie?

Filmowiec posłał przed chwilą w jego stronę niewyraźne przekleństwo, lecz nie odważył się powtórzyć go głośno.

— Niech się pan rozbierze — powiedział Emmery siadając za pulpitem, na który wcześniej rzucił papiery. Oparł się na nich wygodnie łokciami, ujął w dłonie gładko wygolone policzki, jakby za chwilę zamierzał zdjąć sobie głowę z szyi w celu zademonstrowania jej audytorium. Siedząc w ten sposób miał przed sobą strażnika, a skazańca z boku. Nie musiał wcale na niego patrzeć, żeby wiedzieć, iż stoi nieruchomo i nie reaguje na polecenie. Emmery lubił oszukiwać ludzi pozorując zamyślenie albo brak uwagi.

— No, na co pan czeka? — odezwał się znużonym głosem. — Chyba nie spodziewa się pan, że będę się z panem bił, by zechciał pan zdjąć ubranie… prawda, panie Puthovan?

Puthovan to było nazwisko strażnika.

— Myślę — powiedział Filmowiec — że to nie ma znaczenia.

— Co nie ma znaczenia? — zainteresował się Emmery.

— Czy zdejmę ubranie, czy nie. Jeśli to panu nie przeszkodzi, wolałbym nie umierać nago.

— Panie Berkovitz — powiedział Emmery po krótkiej chwili nie zmieniając głosu ani o ton — pańskie widzenie spraw nie bardzo pokrywa się z rzeczywistością. Można w końcu zrozumieć, że pilno panu do odbycia nałożonej przez sąd kary, ale sprawiedliwość na tym statku nie zasadza się na sprincie. Wyrok śmierci stałby się zanadto podobny do popołudniowej pieszczoty, gdyby miał być wykonywany natychmiast. Żeby pan pojął, co to znaczy umrzeć, musi pan sobie najpierw przypomnieć, co znaczy żyć. Innymi słowy po małym zabiegu — nawet panu powiem, na czym będzie polegał — zostanie pan wypuszczony na wolność. Będzie pan miał do dyspozycji dobę. Po tym czasie złapią pana z powrotem, odłowią jak karpia, wyrwą z samego środka uciech, może nawet rozkoszy — i oddadzą katu. Umierając musi pan żałować życia, nie ma rady.

Filmowiec stał milcząc ponuro. Nagle podniósł głowę; Emmery odnotował jego ożywienie z satysfakcją, mimo że nadal z okrągłą jak kula głową w dłoniach przyglądał się strażnikowi.

— Nie wierzę panu! Dlaczego miałbym panu wierzyć?

— Nie musi pan, drogi panie Berkovitz. Nie mam najmniejszego interesu przekonywać pana. Niech pan zdejmie ubranie i położy się na stole, bym mógł spokojnie pana zbadać, a następnie wszczepić panu mikrosygnalizator nastawiony na 24 godziny. Czyżby liczył pan na to, że w roztargnieniu zainstaluję go we wskazanym przez pana miejscu, a pan w pół godziny później wydłubie go stamtąd nożem? Potrzebny panu parawan?

— Nie — Filmowiec opieszale zaczął zwlekać bluzę. — Gdzie się położyć?

— Na tamtym stole — wskazał kciukiem za siebie Emery. — Już? Ręce wzdłuż boków. Teraz pan uśnie. Proszę pomyśleć o czymś przyjemnym… o łące pełnej kwiatów, o pańskiej ostatniej faworycie, bo ja wiem? o tym, jak pan kręcił film “Modliszki”… miał pan pod dostatkiem aktorek, żeby powtarzać ujęcia?

— Niech pana szlag… — zaczął Filmowiec, ale zasuwająca się nad nim gondola stłumiła resztę słów.

— Za godzinę będzie po wszystkim — rzekł Emmery do strażnika. — Chciałbym, żeby pan się gdzieś podział. Tak będzie lepiej.

Strażnik bez słowa skierował się w stronę wyjścia. Wtedy Emmery zwlókł się z fotela niechętnie i poszedł je zablokować. Przed sekundą zawory wpuściły do gondoli porcję gazu usypiającego, bez barwy i bez zapachu. Oczy Filmowca straciły wyraz, patrzyły wysoko ponad pokrywę gondoli, zanim nie opadły na nie powieki.

— Śpi — powiedział do siebie Emmery tak samo znużonym głosem. Prawie nie patrząc na klawiaturę włączył na nowo układ dozujący. U wezgłowia wysunęła się cienka jak włos igła i ugodziła Filmowca nad uchem. Emmery tymczasem uklęknął obok stołu, otworzył układ zabezpieczeń, przekręcił dźwigienkę w położenie oznaczone na skali na czerwono. Nie patrząc więcej na Filmowca, usiadł znowu przy pulpicie, żeby przeczekać, aż wstrzyknięty środek zacznie działać. Wewnątrz gondoli w tym czasie kłuły ciało Filmowca kolejne igły, stado przylg oblepiło gęsto jego czoło i skronie, krzątała się cała skomplikowana maszyneria, a Filmowiec poddawał się jej zabiegom z niegasnącym uśmiechem na twarzy, zadowolony, może nawet szczęśliwy.

Emmery siedział przy pulpicie pogrążony w rozmyślaniach. Kiedy nikt go nie widział, kiedy nie było przed kim grać roli, którą sam sobie naznaczył, opadała zeń cała poza i stawał się po prostu niemłodym, zmęczonym człowiekiem.

Dwa dni temu wezwał go Medicus.

— Kolego Emmery — powiedział. — Trzeba żeby był pan pojutrze wieczorem do dyspozycji. Dziś albo najpóźniej jutro zostanie skazany niejaki Berkovitz, zwany Filmowcem… słyszał pan o tej sprawie? Będzie z nim trochę roboty.

— Dlaczego ja? — zapytał swoim beznadziejnym głosem Emmery, po czym nie czekając na odpowiedź Medicusa wyszedł.

Nienawidził Medicusa — między innymi za jego stanowczość i nieprzystępność. Jak mogła wyglądać ich dalsza dyskusja, jeśli założyć, że Medicus zniżyłby się do dyskutowania własnej decyzji? — Panie profesorze, mówiłem już panu, że nie będę tego robił, żeby mnie wyłączyć. — Owszem, kolego Emmery, mówił pan. Co z tego, że pan mówił? — Jest to sprzeczne z etyką zwykłego śmiertelnika, a co dopiero lekarza. — Uważa się pan za lekarza, kolego Emmery? Wie pan, świat nie jest tak prosty, jak nam się często wydaje. Doprawdy jestem; panu wdzięczny, że nie powołał się pan na Hipokratesa. Filmowiec jest osobnikiem chorym, męczy się w naszym mikrospołeczeństwie — a ono męczy się z Filmowcem. Nie wpadło panu do głowy, że może pańską rzeczą jest przyniesienie ulgi obojgu? Minęły czasy, kolego, kiedy rola lekarza sprowadzała się do puszczania lub tamowania krwi, przeszczepiania śledziony i wycinania wyrostka. Dziś każdy członek społeczeństwa pełni w nim określoną rolę; wymagam, aby pojutrzejszy wieczór spędził pan tak, a nie inaczej. Niech sobie pan przypomni, że nie pracuje pan u mnie za darmo, że nie za darmo! Niechże to dotrze do pana, kolego Emmery! W końcu jestem pańskim przełożonym.

Pieniądze i przełożeni, myślał Emmery. Dwa najplugawsze wynalazki ludzkości. Obydwa przeznaczone do upodlenia. Ludzie dla pieniędzy stają się bardzo podli — i tak samo z polecenia przełożonych. Kto ma podwładnych, może ważyć Się na największą nikczemność — zlecając ją podwładnemu do wykonania spycha zarazem nań odpowiedzialność i oczyszcza się od winy. A podwładny, gdy przyjdzie do rozliczeń wobec świata i ludzi, co może znaleźć na swoje usprawiedliwienie oprócz “ja tylko wykonywałem rozkazy”?

Włączył ekran. Na zielonym tle pulsował krwawo encefalogram Filmowca. Kiedyś w sytuacji podobnej do tej zastał go Medicus — jego wejście znosiło blokadę pola. Spojrzał na zielony ekran, na dwie dodatkowe elektrody. “Myślę, że nie powinien pań przychodzić tutaj w takich momentach”, powiedział do niego Emmery. Medicus nie patrząc na niego wyszedł. Potem, wyznaczając Emmery’emu kolejne zadanie, powiedział półgłosem: “Zdaje mi się, kolego, że pan po prostu lubi tę robotę”. Ile razy Emmery myślał o tej chwili, tylekroć pragnął zabić Medicusa.

Wykres się zmieniał, więcej było pików, rosła aktywność mózgu. Filmowiec budził się. Emmery włączył niewidzialny mikrofon wbudowany w pulpit.

— Kochany panie Berkovitz — w jego głosie było tyle uczucia co w wyciętej wątrobie — minęła cała doba. Spał pan jak dziecko, więc postanowiliśmy nie budzić pana niepotrzebnie. Zna pan to powiedzenie: tylko zbrodniarz potrafi zbudzić śpiącego bez powodu? Nie, nie musi pan potwierdzać, pański narząd mowy został chwilowo odłączony. Również starania, by uruchomić kończyny, są bezcelowe — ciało pana nie słucha. Włączony, jeśli tak wolno rzec, jest pański mózg oraz wszystkie zmysły, aby mógł pan umrzeć w pełni świadomie. Widzi pan, wpadliśmy na pomysł, żeby zaoszczędzić panu całodobowego wysiłku i zaaplikować nieco neuraxu — właśnie dzięki niemu przypomniał pan sobie we śnie najszczęśliwsze chwile w swoim życiu. Prawda, że i panu takie wyjście wydaje się lepsze? Teraz natomiast nadszedł czas, panie Berkovitz, oby pożegnać się ze światem.

Przełknął ślinę. Wpatrywał się w rozkołysany ideogram niemal z rozkoszą.

— Dlatego właśnie pozwoliliśmy sobie niepokoić pana przebudzeniem. Decyzję tę podyktowały względy humanitarne. Uznaliśmy, że miałby pan do nas uzasadnione pretensje, gdybyśmy pozwolili panu po prostu zasnąć; sen jest bratem śmierci, ale zaledwie przyrodnim. Za minutę spotka się pan oko w oko z siostrą snu. Poeci twierdzą, że jest piękna — a pan lubi piękne kobiety, nieprawdaż? Odpowiedni preparat krąży już w pańskich żyłach. Umrze pan nagle, gdyż takie jest prawo skazańców. Czy nic pan jeszcze nie czuje? Nic pan nie przeżywa? Zostało panu trzydzieści sekund, niech pan korzysta z nich jak może. Dwadzieścia pięć. Dwadzieścia. W imieniu załogi “Dziesięciornicy”, Prezydenta i własnym żegnam pana, kochany panie Berkovitz.

10

Vanna M’Koy szła korytarzem sto trzeciego poziomu na spotkanie z Deograciasem. Też mi randka, myślała; właściwie nie wiedziała, dlaczego w ogóle zdecydowała się pójść, chyba z nudów. Vanna M’Koy należała do kobiet, których pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać samym sobie, ponieważ stają się wtedy nieobliczalne.

Głos, oczy i twarz tego chłopca, który starał się przemawiać do niej językiem uwodzicieli z video, przepadły wraz z jego zniknięciem; pamiętała tylko jego wielki kapelusz i to, że wcale nie zamierzała spełnić złożonej mu obietnicy. A teraz do niego szła.

Ponad dwie godziny spędziła przed wielkim lustrem w sypialni, czesać włosy i malując w sposób wielce skomplikowany rozmaite miejsca na twarzy. Patrząc na swoje odbicie pomyślała najpierw z roztargnieniem, że już wkrótce powinna wziąć pierwszą serię zastrzyków silikonowych, a potem, prawie z rozkoszą — o niezobowiązującym charakterze spotkania. Dotychczas mężczyźni nieustannie czegoś od niej chcieli i czasem stawali się wręcz nachalni. Chłopiec próbował wprawdzie naśladować ich z całej siły, lecz czynił to tak wzruszająco nieumiejętnie… Bez trudu mogłaby prześledzić przed lustrem cały dzień, przymierzać coraz to inne stroje, tworzyć oszałamiające kombinacje, zachwycać — się nimi bądź krytykować je — gdyby nie konieczność zademonstrowania komuś — komukolwiek — efektów tych starań. Choćby ludziom, których spotka po drodze, choćby temu chłopcu.

Kiedy głowa przestała budzić poważniejsze zastrzeżenia, Vanna wstała sprzed lustra i weszła do natryskiwacza. Wyszła pokryta po szyję warstewką przezroczystej, wolno schnącej substancji, od której skóra błyszczała jak po wyjściu z wody. Stojąc znowu przed lustrem zaczęła przykładać do skóry sprężyste końcówki, w których przy najlżejszym poruszeniu migotały jak w światłowodach wszystkie możliwe barwy. W końcu uznała, że wystarczy i odsunęła pudło z końcówkami. Wyglądała, jakby oblepiły ją pijawki. Wtedy wzięła ze stolika mały okrągły przedmiocik i przykładała kolejno do wszystkich końcówek, te zaś rozkwitały na podobieństwo kwiatów. Ich łodygi rozszczepiały się na wiele cieniutkich włókienek, a w każdym włókienku grały kropelki różnokolorowego światła. Brzydkie końcówki — pijawki zamieniły się w rzadkie futerko okrywające Vannę M’Koy na tyle szczelnie, by od razu odsunąć posądzenie o nagość, lecz jednocześnie dawać o kształtach Vanny jakie takie wyobrażenie.

— Czekam — powiedział głos Deograciasa — czekam tu na panią. Przyjdzie pani?

— Owszem — powiedziała Vanna M’Koy z kokieterią do lustra.

— Co pani teraz robi?

— Zakładam moje pierścionki. Trochę to potrwa.

— Nie sądzi pani, że kilka z nich powinno zostać w domu?

— Nie — odrzekła zdecydowana, myśląc prawie z oburzeniem, jakim prawem mężczyźni starają się zmieniać wszystko w życiu kobiet i dlaczego nie kochają równie mocno jak one same ich ulubionych przedmiotów.

Na korytarzu wrócił jej dobry humor. Sądząc po reakcji mijanych kobiet kreację należało zaliczyć do udanych. Nic tak łatwo nie poprawiało Vannie nastroju jak zawistne spojrzenia damskich oczu.

Zaraz za nią wsiadło do windy dwóch niechlujnie ubranych kudłaczy. Ledwo pole zdążyło się zasunąć, ledwo Vanna podała poziom docelowy, jeden z nich — barczysty i wielki — zbliżył się i bezceremonialnie położył ciężką rękę na ramieniu dziewczyny.

— Niech pan mnie nie dotyka! — wydyszała pełnym oburzenia szeptem Vanna i posłała mu najstraszliwsze ze swoich spojrzeń, które zamieniały w popiół męską butę. Próbowała strząsnąć z ramienia dłoń nieznajomego, ale ta tkwiła jak przyrośnięta. Jeszcze raz spojrzała mu w twarz wzrokiem, w którym zdziwienie walczyło o lepsze z zaczątkami strachu, lecz w oczach natręta nie było ani zmieszania, ani specjalnego przejęcia. Takie puste oczy mają jedynie nałogowi pijacy i narkomani, którym przestało na czymkolwiek zależeć.

— Spokojnie, ślicznotko — odezwał się chrapliwym głosem. — Nie zrobimy ci krzywdy, jeśli podzielisz się z nami uczciwie błyskotkami z twoich palców. W takiej masie naprawdę tracą wyrazistość.

— Windo, za… — zaczęła Vanna, lecz szeroka łapa zamknęła jej usta. Drugi z opryszków, niosący na głowie coś, co przypominało rozdeptany naleśnik, zrobił bez pośpiechu dwa kroki i stanął przed nimi. Nadal nie śpiesząc się wyciągnął rękę i rozsunął futerko na piersiach Vanny. Dziewczyna szarpnęła się, ale łapy olbrzyma trzymały ją jak w imadle.

— Wszystkie wyglądają jednakowo — powiedział bez przekonania ten w naleśniku, zanurzając powoli dłoń między długie włókna. Światełka zapełgały mu nerwowo między palcami. Vanna chciała krzyknąć, lecz z jej gardła wydobył się tylko stłumiony, nieartykułowany dźwięk.

— Weź się do roboty zamiast ględzić — zmitygował go wysoki. — Zawsze traciłeś rozum na widok kawałka gołej skóry.

Vanna poczuła dotyk obrzydliwie zimnych i spoconych palców na lewym nadgarstku; przez kilka sekund miotała się ze wszystkich sił usiłując kopnąć to jednego, to drugiego ż napastników. Ten, który ją trzymał, obserwował jej wysiłki z pewnym zaciekawieniem, wreszcie wydał z siebie pomruk zniecierpliwienia ii nie zdejmując dłoni, która zakrywała połowę twarzy Vanny, drugą ręką otoczył dziewczynę i przycisnął do siebie. Zabrakło jej tchu.

— Niech panowie przestaną — zaapelowała winda — bo będę musiała zawiadomić policję. To naprawdę nie wygląda na najlepszy sposób uwodzenia panienek.

— Ależ, windo — rozpoczął ten, który zabrał się do ściągania pierścionków. W tej samej chwili Vanna z całej siły wpiła się zębami w dłoń drugiego z napastników, odnosząc wrażenie, jakby to była szczapa drewna — lecz rabuś ryknął i na moment poluźnił uchwyt. Winda przez parę chwil Zastanawiała się, czy usłyszeć krzyk dziewczyny, po czym stwierdziła:

— Ogłaszam alarm. Ogłaszam alarm — i natychmiast przestała jechać dalej.

— Szybciej, ty ofermo — syknął nad uchem Vanny osiłek.

— Taka dziewczyna — mamrotał kudłacz w naleśniku.

Klęczał; jego głowa znajdowała się na wysokości walczących ud Vanny. — Matko materio, taka dziewczyna.

Jednocześnie wyłamywał jej palce zdzierając z nich błyszczące kółeczka.

— Pospiesz się! — wychrypiał osiłek. — Szybciej, ty kutasie ze stearyny! Co się stało?

— Nie mogę zdjąć!

Duży powalił dziewczynę na dno windy i sam zaczął się mocować z oporną biżuterią. Vanna leżała oszołomiona, nawet nie przyszło jej na myśl, żeby krzyknąć. Wszystko działo się tak szybko, było tak szokujące i niespodziewane, że przestała się wyrywać. Leżała na wykładzinie windy obojętna, jak gdyby wypadek ten zdarzył się bardzo dawno temu, w dodatku zupełnie komu innemu.

Osiłek szarpał palce Vanny z siłą młodego mastodonta. który, prowadzony na smyczy, znienacka zapragnął wolności. Zaklął; w jego ręku zamigotał niklowany przyrządzik. Vanna wróciła z zaświatów; tak czy owak ta sprawa dotyczyła jej jeszcze. Osiłek wykonał krótki ruch wielką ręką i krzyk umilkł.

— Cholernie nie lubię, kiedy się wydzierają — powiedział z wściekłością. Obciął po kolei oba palce, zaczął je zawijać w kawałek brudnej folii wyciągniętej z kieszeni. Odłożył zawiniątko i odciął jeszcze palec wskazujący prawej ręki. Vanna M’Koy nawet się nie poruszyła.

— Pewnie szmalcowna — rzucił tonem wyjaśnienia. — No, ruszaj, windo. Masz nasze zdjęcia i głosy, ściganie to rzecz policji, nie twoja.

— Taka dziewczyna — lamentował mniejszy. Nie mógł przestać myśleć o jej dłoniach, o pieszczotach, do jakich były zdolne, zanim duży je okaleczył.

Po pierwszym strzale z pistoletu winda ruszyła opieszale. Vanna nadal nie dawała znaku życia.

— Matko materio — powtarzał bełkotliwie mniejszy z napastników — co za dziewczyna.

— Przestań rozpuszczać ryja, pętaku — warknął duży. — Albo halucynatory, albo sentymenty.

Winda niespodziewanie skoczyła w dół, zamierzając najwidoczniej ominąć najbliższy poziom i zatrzymać się niżej, gdzie zapewne czekali już policjanci. Duży kropnął z pistoletu w bebechy układu sterującego, potem w generatory wejścia, ruch windy ustal niemal natychmiast, wypadli na prawie pusty pod póz i o m. Z sąsiedniej klatki dalekiego zasięgu właśnie wydostała się jakaś para, wskoczyli na jej miejsce, wyrzucili ze środka nic nie pojmującego staruszka i wejście zamknęło się za nimi.

Vanna M’Koy leżała na dnie unieruchomionej windy. Ludzie, którzy weszli niepewnie do zdewastowanej klatki, pochylili się nad leżącym w wielkim nieładzie ciałem i zbiegli krzycząc z przerażenia. Została sama.

Czy wystarczy ci uśmiechu
By mój smutek zmienić w radość
Czy wystarczy łez by grzechu
Plamom czarnym dać róż bladość
Czy wystarczy ci to szczęście
Kromka chleba i zamęście
Skrawek nieba niewyrosly
Czy wystarczy żyć codziennie
Żyć od wiosny aż do wiosny
Długo smutnie i śmiertelnie

— Co to jest grzech? — zapytał Deogracias.

— Uczynek, którego popełnić nie było wolno — odrzekł Doogan. — Przekroczenie pewnych norm.

— Nie słyszałem, żeby nazywano to w ten sposób — powiedział Deogracias.

— Bo słowo wyszło z użytku. Faceci, którzy nie potrafią żyć bez przekraczania norm, wymyślili inne określenia.

— A — róż bladość?

— Róże. Róże — Doogan biegał nerwowo po swej kabinie. — Powinien od nich zacząć. Popatrz.

Róże okazały się kwiatami. Rosły na ciernistych łodygach, z wyglądu przypominały zmięty arkusz — skomplikowany układ rozmieszczonych w wielkiej ciasnocie płatków. Na płatkach i na liściach lśniły krople wody.

Deogracias zastanawiał się, czy róże wzbudzają jego zachwyt — i orzekł kategorycznie, że nie. Najpiękniejsze ze znanych dotąd zjawisk i przedmiotów nie były podobne do róż.

Doogan miał inne zdanie:

— Prawda, że piękne? Ich zapach przypomina tchnienie wiatru.

— Skąd wiesz?

— Nie wiem — powiedział Doogan czerwieniejąc gwałtownie. — Czytałem… słyszałem od ludzi, którzy wąchali róże. Podobno na początku podróży były na “Dziesięciornicy” wspaniałe ogrody…

— Te róże są szkarłatne…

— Były również białe, żółte, różowe… o niezwykle delikatnych odcieniach. Nic bardziej subtelnego niż bladość róż — znowu poczerwieniał.

Deogracias milczał.

Nic nie mówisz
Patrzysz w oczy swego nieba
Jeszcze wierzysz że żyć trzeba
Że jest tylko miłość gniew
Ciepły głos łagodny śmiech [1]

Nie wiadomo, czemu przypomniał mu się właśnie ten epizod. Vanna ciągle nie nadchodziła; siedząc i czekając na nią bardzo długo stopniowo dochodził do graniczącego z pewnością przekonania, że nie pojawi się w ogóle. Uśmiechnął się smutno, dopił piwo, zapłacił i wyszedł.

Ludzie wypełniali korytarz jak zwykle o tej porze dnia. Przystanął. Właściwie dokąd iść? i po co? Dwa proste pytania, na które ciągle brak odpowiedzi.

Usiadł pod ścianą, w miejscu gdzie korytarz rozszerzał się tworząc coś w rodzaju placu. Poprawił kapelusz, tak, by bez przeszkód móc obserwować przechodzących. Szerokie rondo zasłaniało go przed ich spojrzeniami, zapewniało oczom bezkarność. Kapelusz — jedyny sojusznik. Jedyna przyjemna niespodzianka ostatnich dni.

Zastępy manekinów defilowały przed mim z cierpliwością rzeki. Ich ręce, nogi i biodra wykonywały te same jednostajne ruchy, którymi nawet oni sami czuli się znużeni. Badając ich skupione twarze Deogracias postanowił przynieść im ulgę. Przestańcie, szepnął i ruch na całym poziomie ustał. Manekinie sylwetki wrosły w pokład, przemieniły się w cienie, coraz bardziej przezroczyste, wreszcie znikły zupełnie.

Został sam na pustym, jasno oświetlonym placu, ze wszystkich stron otoczony rozległym cielskiem statku. Bardzo daleko, na najwyższych poziomach wyczuł obecność ludzi; spojrzał tam i zobaczył kilka ciemnych postaci o niewyraźnych twarzach. Materia statku nie stawiała wzrokowi oporu, jak gdyby ktoś zamienił ją w najdelikatniejsze kryształowe szkło. Słuch łowił najmniejszy szelest — gdzieś na pięćdziesiątych poziomach z nieszczelnego zaworu kapały krople rozbijając się z grzmotem o posadzkę.

Wciągał do płuc seledynowy fluid, jakim nagle stało się zwykłe powietrze; w konfiguracjach jego drobin zawarta była historia wszelkich zdarzeń, ludzi i przedmiotów na statku — od najdawniejszej, rozmytej w chaosie, przez klarowną teraźniejszość aż do przeszłości ginącej w srebrzystej mgiełce. “Dziesięciornica” tkwiła przed Deograciasem niby otwarta księga, wystarczyłaby odrobina koncentracji, ostatni niewielki wysiłek pochylenia się nad zapisem i od cyfrowania go. Tak blisko, tak blisko, myślał z rozpaczą Deogracias, a napływające wciąż porcje fluidu wywoływały w jego świadomości nowe, niejasne obrazy. Wystarczyło nie zamykać na nie woli, a same opowiadały o ludziach, wypowiedzianych przez nich słowach, wprawionych w ruch przedmiotach. Wczytując się w nie intensywniej można było docięć przeszłości i przeznaczenia każdego z ziaren piasku, podrzuconych rączką dziecka gdzieś na sto dwudziestym piątym, dowiedzieć się, w skład jakich przedmiotów wchodziły niegdyś i czyje sandały deptały je po starciu tych przedmiotów w pył. Można było przewidzieć z absolutną pewnością, że po upadku do stóp dziecka przemieszają się z innymi ziarenkami, niektóre pozostaną w piaskownicy przez wiele lat, inne jeszcze raz wzlecą, a tylko jedno Jedyne, zaklinowane pod paskiem bucika dziecka zostanie wywiezione wiele poziomów wyżej, tam wypadnie potrącane wieloma podeszwami dostanie się w końcu do urządzeń czyszczących. Urządzenia popracują jeszcze przez kilka dni i w końcu odmówią posłuszeństwa. Nikt nie będzie chciał się trudzić nad ich naprawą ani regeneracją.

Chyba zasnął, bo kiedy otworzył oczy, ludzie nadal przechodzili korytarzem, ale w o wiele mniejszej ilości. Ponadto przestali się spieszyć, przestali z wielką zawziętością gonić to coś, co nigdy dogonić się nie da. Noc zsyła sprzyjające rozsądkowi zmęczenie i każe resztę spraw odłożyć na później. Ale Deogracias nie czuł zmęczenia. Wstał prostując zesztywniałe kości, nasunął kapelusz na oczy, wyludnionym korytarzem podążył bez celu przed siebie.

Minął windy; przy jednej z nich uwijała się automatyczna ekipa remontowa. Praca miała się ku końcowi. Przystanął na kilka minut, oby obserwować ostatnie zabiegi kosmetyczne, choć nie było to nic szczególnie ciekawego. Gdy do klatki wsiedli pasażerowie, odwrócił się i podążył dalej. Po kilkunastu krokach zawrócił; czuł, że z jakiegoś niewyraźnego powodu powinien zabrać się z nimi — ale winda już odjechała. Zniechęcony wsiadł do następnej, poziom niżej rozmyślił się, wysiadł.

— W ten sposób niczego nie znajdziesz — powiedział do siebie — zwłaszcza gdy nie wiesz, czego szukasz.

Szukał niebieskookiej Vanny, liczył na szczęśliwy przypadek. Poczuł złość na własną naiwność, brak szczęścia. Postanowił wracać natychmiast do swojej kabiny na dwudziestym ósmym, czystej, przygotowanej na przyjęcie kobiety.

W windzie dalekiego zasięgu podróżowało oprócz niego troje pasażerów. Dziesięć poziomów niżej wysiadła mocno zakochana para, która całą drogę przebyła w ciasnym uścisku. Wysoka brunetka jadąca jeszcze niżej wydawała się od Deograciasa znacznie starsza — od stóp do głów odziana w czerń, zatopiona we własnych myślach milczała ze wzrokiem utkwionym w jednym punkcie. Po następnych dwudziestu poziomach winda próbująca uparcie nawiązać, z nią rozmowę zatrzymała się, dziewczyna wystartowała ku wyjściu. Deogracias trawił w sobie przez moment rozczarowanie spowodowane jej odejściem; skoczył między generatory w momencie, gdy otwór wejściowy zaczął już zarastać. Brzegi pola liznęły rondo kapelusza i cofnęły się gwałtownie, Deogracias zaczepił o coś butem, upadł. Kilka metrów przejechał po gładkiej posadzce.

“Zaczekaj!”, rozkazał i dopiero wtedy rozejrzał się za kapeluszem.

Usłyszał śmiech dobiegający z kilku stron jednocześnie, rozglądając się za dziewczyną namacał na posadzce okrągły kształt kapelusza i powoli wstał z kolan. Dziewczyna zatrzymała się. Stała nieruchomo jak posąg — i wtedy Deogracias uświadomił sobie, że nie będzie mógł tego zrobić. Nałożył kapelusz, odwrócił się w stronę wind, wsiadł.

Jadąc trawił dziwny rodzaj zawstydzenia, który go wypełniał i którym sam zdawał się zaskoczony. Chciał tej dziewczynie narzucić swą wolę — zabrakło zdecydowania. To dziwne, myślał, że w ciasnej klatce pełnej szczurów znalazło się jeszcze dość miejsca na skrupuły. Czy cofając się postąpił słusznie — przecież prędzej czy później będzie musiał sprawdzić, jak daleko sięga jego władza nad ludźmi… władza? Więc Medicus nie kłamał?

Przebił kurtynę wejściową i nie zapalając światła rzucił się na i n sta r. Najwyższy czas poważnie zastanowić się nad sobą. Zamknął oczy. Natychmiast zawirowały pod powiekami, obrazy: twarz Keikena, obok niej druga — kobiety sprzedającej nakrycia głowy na plaży, i następne — Vanny, faceta, który z nią był, młokosa, który strącił kapelusz i zaraz go podniósł, dziewczyny w czarnym stroju… Co mogło łączyć tych ludzi?

Ciemność powoli wysysała resztki emocji. Twarze znikły; zostało jedynie wnętrze kabiny. W mroku wyczuwał podświadomie obecność znajomych sprzętów: dwa wzgórki stulonych jak kwiatowe pąki fotelu, opalizujące różowawo przejście do natrysków, wyrastający z półokrągłej ściany tępy pysk ekranu video. Machinalnie włączył ekran, w kabinie zrobiło się jaśniej. Po szklistej płycie pląsały różnokolorowe kształty, którym Deogracias przyglądał się bez uwagi i zrozumienia. Keiken nie kłamał — nie miałby chyba powodu, poza tym rozmową bez słów udowodnił, że idzie mu o… właśnie, ą. co? Nie starał się wywołać wrażenia, że niczego nie kryje — wprost przeciwnie. Czy był to zamiar obliczony na zmylenie przeciwnika, odciągnięcie uwagi od istoty rzeczy? Więc od czego na przykład? Coś mogło go łączyć z Medicusem, ale nie musiało. Nie, to kiepski pomysł. Keiken wprawdzie podkreślał, że zależy mu na pozyskaniu Deograciasa do jakiejś gry, ale po co od razu podejrzewać Medicusa o nowy podstęp… Nazywa się Vainna M’Koy — powiedział spiker. Deogracias natychmiast zapomniał o Medicusie i Keikenie. — Jej życiu nie zagraża niebezpieczeństwo. Sprawcy tego haniebnego czynu do tej pory pozostają nieuchwytni. Oto ich wizerunki. Ktokolwiek wiedziałby o miejscu pobytu poszukiwanych…

Zły na siebie za brak podzielności uwagi Deogracias starał się usilnie o połączenie z informerem. Nie odpowiadał — to było co najmniej dziwne. Leżał i rozmyślał, jak właściwie powinien postąpić. Brzegi kapelusza uwierały w skronie; zerwał go z głowy i rzucił na podłogę. Odczekał kilka minut, po czym znowu spróbował połączenia. Tym razem poszło gładko — informer zgłosił się natychmiast.

— Nowa zabawa — zaśmiał się Deogracias. Założył kapelusz i z miejsca stracił kontakt z informerem. Zdjął — sygnał wrócił. Kapelusz ekranował pole.

— Czym mogę służyć? — dopytywał się informer. — Czym mogę…

— Jestem znajomym Vanny M’Koy — powiedział Deogracias i wymienił swoje nazwisko. — Interesuje mnie, co się jej przydarzyło. Niezbyt dokładnie słuchałem wiadomości.

— Panią M’Koy napadło w windzie dwóch opryszków, ograbili ją z pierścionków i okaleczyli. To wszystko. Pani M’Koy czuje się poprawnie, obecnie wraca do zdrowia w klinice profesora Medicusa na sto piątym.

— Okaleczyli — powtórzył Deogracias siadając. Zrobiło mu się gorąco.

— Obcięli jej trzy palce, widocznie spieszyło się im do domu, a nie chcieli zrezygnować z pierścionków, których i nie zdołali zdjąć. Jako znajomy pani M’Koy z pewnością wie pan o jej miłości do biżuterii…

— Wiem… kiedy to się stało?

— Pod wieczór, około siódmej. Jechała ze sto trzeciego w dół windą bliskiego zasięgu. Wykorzystując jeden z obciętych palców usiłowali podjąć pieniądze, ale automat bardzo czule reaguje na temperaturę… rozumie pan. Odesłali ten palec… dwa pozostałe także, a profesor Medicus przyszył je z powrotem.

Deogracias poczuł, że jest mokry od potu. Nie mógł wypowiedzieć ani słowa więcej.

— Co pan jeszcze chce wiedzieć? — dopytywał się informer. — Co pan jeszcze… — w końcu umilkł.

“Jechała do mnie — tłukło się Deograciasowi po głowie. — Jechała spotkać się ze mną.”

Było chyba bardzo późno, kiedy zdecydował się wstać i pojechać na sto piąty, do Medicusa. Statek odpoczywał, korytarze wyludniły się zupełnie, na promenadach przygasły światła. Winda niosła bez szmeru w górę nie usiłując nawet się odzywać, jakby jej udzieliła się senność. Deogracias myślał o swoim nudnym życiu, i którego połowę spędził w jadących w różne strony windach, drugą połowę w korytarzach, na chodnikach, w kabinach, nie wyciągnął z tego żadnej konkluzji poza tą, że w podobny sposób żyli tutaj wszyscy, ocierali się o siebie, znikali sobie z oczu i z powrotem się odnajdywali. Czasem też spotykali się z kobietami takimi jak Vanna. Ale bardzo rzadko.

Wejście do kliniki Medicusa było zamknięte, a Deogracias nie miał pojęcia, w jaki sposób je sforsować. Informer pouczył go uprzejmie, że w nocy klinika nie przyjmuje żadnych wizyt, nawet przypadki nagłe kierowane są gdzie indziej. Ogarnęło go zniechęcenie i wielkie, wielkie zmęczenie — nie myśląc wiele ułożył się w poprzek wejścia, tak by żaden ruch z jednej czy drugiej strony nie uszedł jego uwadze. Od generatorów ciągnęło ledwo wyczuwalne ciepło; od ścian dochodziło niskie buczenie na granicy słyszalności. Zastanawiając się nad ciepłem i buczeniem i rozważając ze wszech miar trudne zagadnienie, czy uznać je za oznaki życia, czy też nie, Deogracias zapadł w sen, który składał się z czerni doskonalszej niż kosmiczna, pozbawionej nawet stada białawych kropek, w które z taką nienawiścią wpatrują się astronomowie.

Obudziło go szturchnięcie nogą. Otworzył oczy.

— Boga nie ma — powiedział — jakże mógłby stworzyć takie… takie nic? — Nie był pewien, czy głos należał do niego, czy do kogoś zupełnie innego. W dodatku głos bełkotał, tak że z trudnością dociekł znaczenia wypowiedzianej przezeń sentencji.

— To nie wyraj dla włóczęgów! — huknął z góry obcy bas. — No, na nogi, psuju powietrza, wody i produktów żywnościowych. Już cię tu nie widzę!

— Chcę wejść do kliniki — przerwał mu Deogracias. — Vanna M’Koy, którą przywieziono tu wczoraj, jest moją dobrą znajomą, wypada odwiedzić.

— Znajomą! — huknął bas. — Szkoda, że nie gwendoliną. Zbieraj się, nim złamię ci kopniakiem kość ogonową!

Twarzy stojącego nad nim mężczyzny, Deogracias nie mógł dojrzeć — skrywał ją cień. Zaczynało już szarzeć, ale nad wejściem do kliniki ciągle paliła się lampa. Deogracias podniósł się opieszale, skrzywiony rozmasowywał ścierpła nogę. Ręka nieznajomego wykonała szybki gest, obliczony na uchwycenie kołnierza chłopca. Deogracias odgadł w ostatniej chwili jej zamiar — ręka trafiła w próżnię — i wyemitował w kierunku mężczyzny całą złość, jaka zdążyła się w nim nagromadzić. Mężczyzna krzyknął zdziwiony, upadł ciężko na korytarz. Gramolił się z posadzki zaskoczony i wściekły.

— Precz stąd, pętaku! — postąpił krok do przodu i Deogracias zobaczył go dokładnie. Był chyba pijany, jego twarz poczerwieniała od gniewu. Deogracias wpatrywał się i uważnie w jego oczy.

— Wprowadzi mnie pan do kliniki — powiedział przeciągając zgłoski — aż do miejsca, w którym znajdę panią M’Koy.

— Dobrze — zgodził się potulnie mężczyzna. Przebił wejście; dalej wszystko było białe i błyszczące. Biel i srebro. Nic więcej.

Vanna spała w wydrążonej w ścianie niszy, na szerokim i łożu, nakryta cienką tkaniną, błyszczącą jak satyna. Ręce o zabandażowanych dłoniach trzymała pod kątem półprostym do tułowia.

— Zbudził ją pan — syknął ze złością mężczyzna. Vanna M’Koy uniosła powieki.

— Doktorze Llatz — wyszeptała — która godzina?

— Wpół do piątej — mężczyzna stał się uprzedzająco grzeczny. Szara mgła w niszy zaczęła się stopniowo rozpływać, rozbrzmiała cicha, daleka muzyka.

— Czuję się dobrze — powiedziała Vanna. — Niech pan nie pyta ciągle o to samo. Kto przyszedł z panem?

— Nazywam się Deogracias — powiedział Deogracias. — Pamięta pani? Vanna nie odpowiadała.

— Ty przeklęty gówniarzu — zasyczał mu nad uchem doktor Llatz, a jego palce zacisnęły się na ramionach Deograciasa niczym żelazne cęgi. — Gadaj, kto cię przysłał?

— Doktorze Llatz — odezwała się cicho Vanna. — Niech pan zostawi nas samych. Słyszał pan? Doktor Llatz uchodził w pośpiechu.

— Ogromnie pani współczuję. Wiele pani cierpiała… z mojego powodu… — powiedział Deogracias.

— Czy to istotne, z czyjego? — szepnęła.

— Tak! Oczywiście, że tak: przecież jechała pani spotkać się ze mną!

— Podobałam ci się? — w jej oczach zamigotała iskierka zainteresowania i zaraz zgasła. Nim zdążył dobrać słowa, które nie pozostawiałyby cienia wątpliwości, dodała poważnie: — Wczoraj na pewno bym ci się spodobała.

— Znajdę ich! Znajdę tych… tych…

— Po co w ogóle ich szukać? — zdziwiła się. — Co to zmieni?

— Znajdę ich — powtarzał jak w transie Deogracias. — Znajdę i zabiję!

— Nie chcę. Ale obiecaj mi — wyciągnęła przed siebie bandaże — że nadal będę ci się podobała.

— Zabiję ich!!! — ryknął Deogracias wypadając na korytarz.

W tym samym czasie na statku odbywało się kilka ważnych rozmów. W gabinecie Prezydenta dyspozytor Doogan wysłuchał właśnie długiej tyrady, z której wynikało coś, czego jeszcze dwie godziny wcześniej nie byłby w stanie przewidzieć.

— Jeśli nie ma innego wyjścia — powiedział po długiej chwili dyspozytor Doogan — jestem gotów.

Strażnik skinął na niego na znak, że posłuchanie skończone, ale Doogan nie ruszył się z miejsca.

— Jedno pytanie, panie Prezydencie: czy wierzy pan w moją winę? Jest pan przekonany, że zostałem skazany słusznie, że naprawdę zasłużyłem na śmierć?

— Drogi panie, jakież to ma w tej chwili znaczenie? — uśmiechnął się łagodnie z fotela Rippert. Doogan patrzył na niego spokojnym wzrokiem.

— Ma pan rację — powiedział w końcu — to bez znaczenia.

Prezydent wstał za biurka.

Boskesq usiadł. Jego twarz zdradzała zaniepokojenie.

“Po co tyle fatalizmu, kochany? Tyle niemocy, tyle porażki… Nie ma sygnału? Brak wiadomości? Zamiast wpaść w ręce agentów Zbiorowości mógł po prostu założyć plastobronowy kapelusz.”

Makedonia zaciągnęła się papierosem, dotknęła palcem jednego z ogniw noszonej na przegubie bransolety, czerń jej stroju zamieniła się w szkarłat, włosy z kruczoczarnych stały się jasne blond.

— Właśnie go odnalazłam — powiedziała.

11

Poziom sto pięćdziesiąty pierwszy, zwany Deszczowym, charakteryzował się głównie padającym przez okrągłą dobę deszczem. To poniekąd dziwne, by woda spadająca z góry na dół w rozmaitych formacjach: kroplowej, strumieniowej, pod postacią mżawki czy choćby mgły — mogła stanowić jakąkolwiek atrakcję. A jednak stanowiła — nawet z odległych poziomów dolnych przybywali na sto pięćdziesiąty pierwszy ludzie z parasolami, nie dość tego: płacili spore pieniądze za prawo wejścia i spacerowania po mokrych płytach, dotykania mokrej kory drzew, wystawiania głów na uderzenia ociekających z liści kropel. Przyjeżdżali, by brodzić boso po kałużach, by przemoczyć koszulę i porządnie się zaziębić albo przynajmniej złapać ból gardła, którym potem mogliby przechwalać się u siebie, na dole. Czy więc Poziom Deszczowy odwiedzany był z nudów, z próżności, z chęci odmiany, z przypadku czy dla jakiejś niezrozumiałej satysfakcji — faktem jest, że było w jego popularności coś niejasnego, czego nikt nie mógł przyzwoicie wytłumaczyć.

Sprawa zyskiwała na tajemniczości zwłaszcza po kompletnej plajcie pomysłu, by parę poziomów niżej urządzić poziom “wietrzny”. Jak na Deszczowym dżdżystość, tam wiatr stanowić miał medium przyciągające klientelę. O ile jednak po otwarciu poziomu, poprzedzonym szumną reklamą, stan wzmożonej frekwencji utrzymywał się jeszcze przez kilka dni, o tyle w późniejszym czasie nie pojawiał się pies z kulawą nogą i poziom trzeba było wyciszyć.

Profesor August Bonifacy Banowski miał na ten temat własną hipotezę. Twierdził mianowicie, że powietrze w czterech ścianach, choćby nie wiadomo jak do tego zachęcane, nijak nie potrafi udawać halnego w górach. Po zamknięciu wiatrów z powrotem do pudła wrócił na Deszczowy, gdzie miał wykupiony stały abonament miesięczny za 10 koron, aby tam oddawać się rozmyślaniom perypatetyka, z czarnym skrzydłem parasola nad głową. Lubił wilgoć wydzielającą się w postaci wody — za jej konkretność. Woda albo jest, albo jej nie ma, deszcz pada albo nie — co do tego trudno mieć wątpliwości. A profesor Banowski lubił jasne sytuacje, szczególnie od czasu objęcia stanowiska w policji “Dziesięciornicy”.

Profesor Banowski wybrał policję nie dlatego, żeby ze wszystkich sił pragnął służyć sprawiedliwości. Zbyt dobrze wiedział, że prawdziwej sprawiedliwości, jednej dla wszystkich, nigdy nie było i nigdy nie będzie. Wszystko się dzieje kosztem czegoś; co dla jednych oznacza wyrok sprawiedliwy, dla innych okazuje się najtęższej miary gwałtem.

Podjął tę pracę, bo miał dosyć białych pomieszczeń instytutu, tych posłusznych kurdupli schodzących mu skwapliwie z drogi, z uległością, bal z oddaniem zupełnym w oczach odpowiadających “tak, panie profesorze” lub “nie, panie profesorze”; miał dość badań, które dawno przestały go interesować… Doszedł do wieku, w którym człowiek nie musi już starać się za wszelką cenę powiększać dystans między nim a stale czujnymi rywalami; kiedy moje spokojnie spać po nocach nie za d roszcząc innym sukcesów teraźniejszych, przeszłych i przyszłych. Banowski był zmęczony. Przyjął propozycję policji, bo miał po prostu ochotę otrzymywać duże pieniądze za nikczemną robotę, bo chciał spokojnie dolecieć z powrotem. Tam świat był zbyt piękny, by rujnować zdrowie tutaj.

Pożegnał się z instytutem… głupio zrobił. Szukał synekury, ale to, co się nią wydawało, było jedynie pozornie. To znaczy, było nią wtedy. Z początku wystarczało samo jego nazwisko — do końca życia Banowski będzie ciepło wspominał swoje występy w video, gdy na czele zebranej ad hoc komisji basował uczenie za okrzyknięciem kawałka blachy za twór rodem z Planety Dwóch Kolorów. Rzecz jasna o tym, że blacha nic z Dwoma Kolorami wspólnego nie miała, pozostali członkowie komisji nie wiedzieli; spoglądali na Banowskiego spode łba i potakiwali bez przekonania, jak zwykle potakują ludzie nie do końca przekonani, o mający — we własnym mniemaniu — zbyt wiele do stracenia, aby stawiać kłopotliwe pytania. Banowski prawie dusił się ze śmiechu wymyślając coraz to inne argumenty — dowody na temat blaszki, a po zakończeniu programu odszedł wypełniony wściekłością i obrzydzeniem do swojej kabiny, zabrał wielki czarny parasol i nieprzemakalny płaszcz, pojechał na Deszczowy i chodził tak długo po mokrym asfalcie i trawie, dopóki wściekłość i obrzydzenie, nie ulotniły się z ostatniej komórki jego ciała. Wtedy wrócił, zmęczony legł na instar, przespał czternaście godzin.

W kilka dni później, kiedy Prezydent polecił zdemaskować najzwyczajniejszy w świecie rodowód kawałka metalu, profesor Banowski znów był w szampańskim nastroju. Sypiąc żartami jak z rękawa (nikt się nie śmiał!) przyznał się osobiście do rażącej pomyłki, po czym życzył załodze zdrowia i szczęścia. Ktoś po programie po raz pierwszy publicznie nazwał go błaznem, ale natychmiast umilkł, gdy spoczęło na nim uważne spojrzenie profesora. Jadąc na Deszczowy Banowski myślał o tym facecie z szacunkiem. Od wielu dni nie pomyślał w ten sposób o kimkolwiek z “Dziesięciornicy”.

Potem pojawili się Dwukolorowi — musiał przestać błaznować. Naraz miał znowu wszystko, od czego pragnął uciec: tajemnicę do rozwikłania, zarwane noce, nie dojedzone posiłki, i świecznik. Znowu był na świeczniku. Dawni koledzy zazdrościli mu i podziwiali jego przebiegłość; ci, którzy przed hibernacją z chęcią okrzyknęliby go błaznem, z jeszcze większą gorliwością przypinali mu teraz miano geniusza. Z jednych i drugich Banowski kpił i szydził przy każdej sposobności, gdyż był człowiekiem złośliwym, a kpiąc i szydząc z nich kpił i szydził z siebie.

— Trzeba stoczyć regularną bitwę — powiedział Banowski — chcąc się do pana dostać. Następnym razem po prostu zrezygnuję z wizyty.

Taraday gapił się nań niedowierzająco. Profesor dałby głowę, że zastanawia się, jak powinien zareagować. Dając mu czas rozejrzał się po pomieszczeniu: wszędzie surowe, srebrne ściany. Dokładnie według jego własnych, Banowskiego, zaleceń.

— To dla mnie dowód, że przybywa pan z ważną sprawą — rozpromienił się Taraday. — Ci, co się łatwo zniechęcają, w gruncie rzeczy nie mają wiele do zaproponowania.

— Mój Boże — sapnął tylko Banowski i usiadł. Patrzył na Taradaya, który usiłował wytrzymać jego spojrzenie; po dziesięciu sekundach wzrok Taradaya z dużą szybkością obiegał ściany pomieszczenia.

— Niech pan mówi, o co chodzi — warknął Taraday, rozeźlony.

— W obcowaniu z panem najbardziej uciążliwe jest to — powiedział Banowski — że każdego traktuje pan jak petenta. Niechże pan zrozumie, że nie przyszedłem o nic prosić. Nie mam zamiaru narzucać panu towarzystwa nawet przez pięć minut. Do widzenia.

— Niech pan zaczeka — powiedział Taraday pojednawczo. Banowski pokręcił głową.

— Niech pan zaczeka — powtórzył Taraday. — Jestem, jaki jestem i nic na to nie poradzę. Może się pan oczywiście na mnie obrazić, ale to nie posunie nas do przodu ani o krok. Jadąc na Deszczowy, potem z powrotem straci pan masę czasu. No? Znajdzie się i koniak…

Banowski usiadł z powrotem obserwując z wielką uwagą manipulacje Taradaya wokół butelki i kieliszków. Wychylił natychmiast swoją porcję i odstawił pusty kieliszek.

— Jeszcze — zakomenderował. — Sprawa jest tego warta. — Taraday posłusznie spełnił jego żądanie.

Przez parę minut koncentrowali się na walorach smakowych koniaku.

— Żadną miarą nie odważyłbym się przerywać panu chwili umysłowego lenistwa — uśmiechnął się do zagraconego blatu profesor — skłonny byłbym nawet zaanonsować wizytę i przyjść za tydzień… gdyby nie konieczność pośpiechu. Dokonałem pewnego spostrzeżenia.

— Słucham — zgiął się nad blatem Taraday. Na jego chytrą facjatę wylazła nieposkromiona ciekawość. Profesor zastanawiał się przez chwilę, czy ta odruch zawodowy.

— Kim jest według pana niejaki Boskers? Taraday opadł na fotel jak sflaczały balon.

— Co to ma…

— Ma — uciął Banowski.

— Jeden z najlepszych wywiadowców. Darzę go zaufaniem.

— Co jeszcze? Ile on wie? W co jest wtajemniczony?

Rozmawiali krótko — około pół godziny. Po upływie tego czasu Taraday wezwał Boskersqa i zlecił mu do wykonania jakieś ważne zadanie na wysokich poziomach.

— Należę do ekipy mającej zapewnić bezpieczny przebieg narady i ochronę uczestników — wyrecytował Boskersq nieco zdziwionym głosem.

— Znajdziemy kogoś innego — powiedział Taraday. — Ta sprawa na wysokich jest pierwszorzędnej wagi. Zamelduje się pan u decydenta Zadriana na sto dziewięćdziesiątym ósmym.

Banowski przemierzał spokojnym krokiem rozległy mokry plac. Koniak rozgrzewał przyjemnie od środka, napełniał głowę leniwymi myślami na tematy różne. Profesor czuł, że wraca mu dobry humor.

Winda, kilka kordonów, szczegółowa kontrola tożsamości, wreszcie kilkanaście osób w Sali Posiedzeń. Srebrne ściany;

Otwierając naradę Prezydent Laveerson wypowiedział nie więcej jak dwadzieścia słów: Wezwany do zabrania głosu Banowski podnosił się z miejsca z ociąganiem, jakby nie był pewny, czy się nie przesłyszał.

— Więcej luzu, kochani — rzekł patrząc pod nogi, jakby coś tam zgubił — nie powiem żadnych rewelacji. Wszyscy chcielibyśmy znać tajemnicę Dwukolorowych — kimkolwiek są — lecz nie bierzcie mnie przypadkiem za faceta, który ją odkrył i za chwilę w gładki sposób wszystko wyjaśni.

Zacznijmy od wyznania impotencji: nie wiemy, kim są, skąd się wzięli, co zamierzają. Nie ma podstaw, aby twierdzić, że fenomen Dwukolorowych ma cokolwiek wspólnego i. Planetą Dwóch Kolorów, ale nie wolno też lekkomyślnie związku między nimi wykluczać. Nie wiadomo, co uznać za pierwsze objawy działalności Dwukolorowych na “Dziesięciornicy” — czy mało wyraźne sygnały jeszcze sprzed hibernacji, czy całkiem śmiałe ekscesy — po.

— Czy to istotne, profesorze? — zapytał Prezydent. — Nie prościej przyjąć, że są, działają, że Ich działalność nie bardzo go cieszy? W gruncie rzeczy idzie przecież o zgłębienie zjawiska i przejęcie nad nim kontroli…

— Wyraził pan dokładnie moje intencje — ukłonił się Banowski… — Zbliża nas do tego każda informacja, nawet z pozoru najbłahsza… nie wiedząc jednak z góry, z jakich szczegółów będzie składał się łańcuch, po którym dojdziemy do sedna, nie możemy zawczasu zrezygnować z żadnego śladu. Jest jeszcze jeden powód: jeśli Dwukolorowi istotnie znajdowali się na statku przed rozpoczęciem hibernacji, prawdopodobnie pozostali tutaj także w jej trakcie. To jest bardzo niewygodna możliwość, bo stawia przed nami cały szereg nowych pytań, z których najistotniejsze dotyczy rodzaju zajęcia, jakiemu się oddali po naszym zaśnięciu. Co robili? Jeśli są ludźmi, mogli na czas trwania hibernacji ukryć się gdzieś bardzo dokładnie, nawet w hibernatorach — jeśli należą do załogi, a tego nie da się wykluczyć. Ale mogli również przez ten czas penetrować swobodnie “Dziesięciornicę”, przygotowywać się do ofensywy — zwłaszcza jeśli ludźmi nie są — to zaś, że nasze czujniki nie wykryły ani ich, ani żadnych przejawów ich działania, o niczym przecież nie świadczy.

— Czy nie jest to przypadkiem wynik użycia zbyt małej ilości czujników, w dodatku nie całkiem odpowiednich? — zapytał jakiś głos.

— Jest. Ale wtedy nikt poważnie nie wierzył, że możemy mieć na “Dziesięciornicy” lokatorów. — Banowski spojrzał na Prezydenta; Prezydent trzymał splecione ręce przed sobą na blacie i przyglądał się im z uwagą.

— W takim razie istotnie nie wiemy o nich nic — zgodził się niechętnie ten sam głos.

— Zgadł pan: dokładnie nic. Jeśli jednak doszli do wniosku, że należy wraz z nami położyć się do snu — bo na przykład bez nas poczuli się obco i samotnie — musieli sobie znaleźć odpowiednio zaciszne miejsce do przezimowania. To zaś, że do tej pory takiego miejsca nie odkryliśmy, znowu o niczym nie świadczy.

— Kiedy wreszcie powie pan coś konkretnego? — zezłościł się właściciel głosu. Banowski znał go, ale kiepsko; wiedział tylko, że nazywa się Vandam. — Nic świadczy tylko o niczym!

— Znowu trudno nie przyznać panu racji — odparł Banowski — i właściwie deliberowanie nad tym, czy podczas hibernacji Dwukolorowi wisieli na gałęziach głowami w dół jak nietoperze, czy zamienieni w kryształki lodu udawali śnieg, byłoby jednym z bardziej jałowych zajęć, jakie można wymyślić. Unikając rzeczy jałowych postępujemy z gruntu słusznie, tym razem jednak zrobiłem wyjątek, gdyż jednymi z wygodniejszych miejsc, w jakich mogli się zadekować, były wnętrza naszych rozkrzyżowanych na katafalkach organizmów.

Po raz pierwszy od początku przemowy podniósł głowę i przyglądał się wzburzonej nagle sali, słuchał podniesionych głosów.

— Nie ma powodów do niepokoju — powiedział przerywając gwar — to tylko jedna z możliwych hipotez, które rozważałem, wcale nie najbardziej prawdopodobna. Czas przejść w rejony większej konkretności, gdzie podpieranie się fantazją będzie czynnością znacznie mniej nagminną. Oto fakty. Wkrótce po dehibernacji odbywa się na wysokich poziomach demonstracja z powodu zbyt późnego otwarcia basenów — notabene przyczyna opóźnienia po dziś dzień pozostaje niejasna — i równie nieterminowego odnowienia kabin. Demonstracja zamienia się w bunt, przez prawie trzy dni trwają krwawe walki. Przedstawiciele buntowników zjawiają się, by paktować z Prezydentem — żądają secesji wysokich poziomów. Przyciśnięci do muru uchodzą terroryzując Prezydenta i Radę Statku za pomocą broni — jednak nie osobiście, lecz posługując się, że tak powiem, pośrednikiem. Ucieczka kończy się zranieniem jednego z delegatów, pogonią i obławą, w wyniku której zostaje ujęty jeden z buntowników — martwy. Samobójstwo. Przed śmiercią wzywa pomocy niejakiego Quevasa, osobnika powszechnie na “Dziesięciornicy” znanego i akceptowanego. Zorganizowana nań zasadzka kończy się ujęciem, Jednak już we wstępnej fazie przesłuchania rzeczony Quevas pozbawia się życia w sposób równie fachowy i skwapliwy jak ten, któremu pomocy miał udzielić.

Przedstawiona historia grzeszy zupełnym brakiem logiki i konsekwencji. Spróbujmy wzbogacić ją o szczegóły.

Zajścia na wysokich zostały zarejestrowane całkiem przypadkowo za pomocą ukrytej radiokamery przez Eyenne Calabrega. Analiza filmu i chronologii zdarzeń na wysokich udowodniła ponad wszelką wątpliwość, że komuś powiodło się przekształcenie manifestacji w regularną prawie wojnę. Zdarzenia przebiegały według precyzyjnie opracowanego i realizowanego planu; jedna z podkomisji badających sprawę przedstawiła nawet hipotezę o sterowaniu masami ludzkimi za pomocą ingerowania w psychikę poszczególnych osobników.

Film Eyenne Calabrega został kriotronicznie przekopiowany, a oryginał zwrócono właścicielce. W pewnym stadium badań pojawiła się potrzeba wrócenia do filmu — należało coś sprawdzić, skonsultować. Włożony w czytnik kryształek-kopia nie dał żadnego obrazu; po zbadaniu okazał się zwykłym kawałkiem szkła. Wezwana natychmiast Eyenne Calabrega oświadczyła, że parę dni wcześniej sprzedała film za kilka tysięcy koron. Wydawało się jej, że w obliczu takiej sumy nie trzeba zadawać zbyt wielu pytań — więc nie ma pojęcia, kto go nabył. Proszę, tu są pieniądze, niewiele wydała. Analiza rysunku banknotów, papieru, farby itp. potwierdziła zupełną ich autentyczność. Bank Gramma — sprawdziliśmy to na wszelki wypadek — nie notował od zakończenia hibernacji wypłat tego rzędu. Jeśli banknoty były fałszywe, to w każdym razie wykrycie fałszerstwa dostępnymi nam metodami okazało się niemożliwe.

W oparciu o opis nabywcy filmu przekazany przez Eyenne rozpoczęliśmy poszukiwania. W ich trakcie został ujęty niejaki Berkovitz, ścigany za morderstwo z premedytacją, z powodu okoliczności jego popełnienia nazwany Filmowcem. Tenże Berkovitz alias Filmowiec zdołał mimo licznej straży ulotnić się niepostrzeżenie, lecz wkrótce po ucieczce ujęto go powtórnie, osądzono i stracono. Nie byłoby sensu o nim wspominać, gdyby nie fakt, iż został rozpoznany przez Eyenne Calabrega jako nabywca jej filmu. Co do jednego były tylko wątpliwości: panna Calabrega stwierdziła, iż facet kupujący od niej film był w momencie zawierania transakcji wyższy co najmniej o głowę. Taka sama w przybliżeniu różnica zachodziła między Berkovitzem schwytanym po raz pierwszy a tym, którego ujęto po ucieczce. Badania nie wykazały żadnych anomalii somatycznych, przebytych niedawno operacji itp.

Prześwietliliśmy Berkovitza dokładnie. Nie odpowiadał na pytania, musieliśmy użyć transmitera myśli — wbrew jego woli. Zebrane tym sposobem informacje dowiodły słuszności aktu oskarżenia w zakresie morderstwa z premedytacją, lecz nie potwierdziły go, jeśli idzie o zakup filmu. To jednak wystarczyło, aby Berkovitza skazać.

Cofnijmy się teraz do momentu rozpoczęcia rozmów na i temat kapitulacji, czy secesji wysokich poziomów — jak kto woli. Dotąd Dwukolorowi — ich ewidentnej obecności na statku nie da się zakwestionować najbardziej zawiłymi konstrukcjami myślowymi — wykorzystywali swe niepospolite umiejętności w sposób, by tak to określić, dyskretny. Podczas debaty po raz pierwszy uczynili to w sposób demonstracyjny. Korzystając z wpływu, jaki potrafią wywierać na psychikę ludzką emitując nie znany nam rodzaj pola — zamierzali oddalić się bezkarnie, ale i bez spełnienia swych postulatów. To przynajmniej wydaje się bardzo dziwne: domagając się secesji wysokich poziomów nie spodziewali się, słusznie zresztą, ani akceptacji Prezydenta, ani Rady Statku. Innymi słowy zdawali sobie sprawę z nierealności tego żądania do tego stopnia, że wcale się jego spełnieniem nie liczyli, chodziło im o co innego…

— Ale o co? — Vandam zaczynał Banowskiego irytować.

— Tego nie wiem. Pan był wtedy na sali — czemu pan nie zapytał?

— A pan?

— Prawdę mówiąc wyleciało mi to z głowy. Moja głowa była wtedy — podobnie jak i pańska — ostatnim przedmiotem, który mógłby służyć do myślenia. Co pan jeszcze pragnie usłyszeć? Mieli nas wtedy na talerzu, a jednak nie skorzystali z okazji. Zabrakło im apetytu? Być może. Ja jestem innego zdania. Niezależnie od tego, jakie mają zamiary, opanowanie części lub całości “Dziesięciornicy” absolutnie ich nie interesuje.

Odczekał chwilę, ale nikt nie zamierzał polemizować.

— Zetknięcie z przedstawicielami zbuntowanych poziomów okazało się dla nas wielce pouczające — obejrzeliśmy Dwukolorowych z bliska. To nas bardzo ośmieliło: przeciwnik widzialny, identyfikowalny, konkretny jest przeciwnikiem znacznie łatwiejszym — ze względów psychologicznych na przykład — od kogoś, kogo ściganie przypomina pogoń za cieniem. Dziś wiemy, że przesadziliśmy z optymizmem chcąc wierzyć, że Dwukolorowi stworzeni są na nasz obraz i podobieństwo, że w metodach walki, w motywacjach podobni są do nas. To się nie potwierdziło. Dwukolorowi okazali się nie tylko zdolniejsi — Banowski nie zdołał powstrzymać uśmiechu — ale ponadto kompletnie nierozpoznawalni pod względem intencji, sposobu myślenia. Niektóre ich decyzje są dla nas nielogiczne, ponieważ ich logika nie przypomina naszej. Ich świat wewnętrzny nie stoi przed nami otworem, gdyż nie jest światem ludzkim. Początkowa euforia wywołana zewnętrznym podobieństwem — jakże złudnym — ustąpiła miejsca powracającemu pytaniu: kim są? Albo — inaczej mówiąc — kto siedzi w ich ludzkich ciałach?

— Czy pan nie przesadza, profesorze? — Ethel Virch, jedyna kobieta w tym towarzystwie, potrząsnęła chmurą jasnych włosów i ruszyła do ataku. — Co z tego, że zachowują się inaczej, niż przewidują nasze normy i stereotypy, że przewyższają nas możliwościami umysłowymi? Fakirzy uwielbiali odpoczynek na gwoździach i spacery po rozżarzonych węglach, a jednak pozostawali ludźmi. Moim zdaniem jakaś grupa na statku mogła po prostu opanować metodę rozszerzania i wzmacniania funkcji mózgu — mieli na to wystarczająco wiele czasu, nie sądzi pan? Ci… fakirzy mózgu to nikt inny jak tylko — pańscy Dwukolorowi.

— Droga pani — powiedział Banowski starając się nadać głosowi pobłażliwe brzmienie — w nauce czasy chałupnictwa, geniuszy, zbiegów okoliczności minęły dość dawno… Dziś dobre chęci wsparte minutą kontemplacji nie zdadzą się na nic. Żeby dojść do poziomu umysłowego reprezentowanego przez nich — pod warunkiem, że to w ogóle możliwe — musielibyśmy stracić przynajmniej trzysta lat na ciężką pracę, bez możliwości popełnienia jednej pomyłki. Opowiadamy tutaj sobie niesłychanie popularnym językiem niesłychanie skromną część naszych przypuszczeń odnośnie Dwukolorowych. Największe rewelacje dopiero nas czekają — zakładając, że uda się je wykryć. Wie pani, że oni znikają?

— Co… co robią? — wybąkała Ethel Virch.

— Znikają — powtórzył Banowski spokojnie. Przez dobrą minutę nikt się nie odzywał.

— Budujemy obecnie specjalne detektory masy…

— Po co? — żachnęła się Ethel. — Wystarczyłby prosty detektor podczerwieni…

— Prosty detektor podczerwieni — przedrzeźniał ją Banowski przeciągając słowa — może sobie pani wrzucić za gumkę od majtek. Tak się to teraz nazywa?

— Profesorze — upomniał go Prezydent.

Banowski nie lubił kobiet. Polityka, nauka, sztuka w swoich prawdziwych wymiarach wymagają niestety polotu dlatego są dla kobiet kompletnie niedostępne. Natura uczyniła je dostarczycielkami rozkoszy, stwarzała je (przynajmniej niektóre) z myślą o poprawianiu estetyki świata. Wszystko pozostałe, w tym walka mężczyzn o sławę, władzę i pieniądze, wynikło z drobnego błędu konstrukcyjnego — wskutek działania nieskomplikowanych mechanizmów biologicznych kobiety uzyskały supremację nad płcią męską, lecz na niej nie poprzestały. Profesor Banowski nie cierpiał od pewnego czasu wchodzących mu w drogę sufrażystek, szczególnie tych, które za wszelką cenę usiłowały oszołomić gawiedź erupcjami pseudointelektualnych dziwolągów — mniemając, że w ten właśnie sposób dowodzą przydatności w typowo męskim zajęciu, jakim jest myślenie.

— Demonstracja siły — kontynuował wywód Banowski — obnażyła jednocześnie wielką słabość Dwukolorowych. Pomógł nam szczęśliwy przypadek. Opuściwszy Salę Posiedzeń Dwukolorowi utrzymywali w niej stałe natężenie pola,chcąc zyskać czas na odejście. W pewnym momencie pole niespodziewanie znikło — za wcześnie, by wyłączyli je sami; ponieważ od wind dzielił ich jeszcze spory dystans. Agent Staniewski odzyskawszy zdolność świadomego podejmowania decyzji ruszył natychmiast w pogoń; mając na sobie minimoster mógł sobie nawet pozwolić na filmowe efekty. Co pan zobaczył wylatując na korytarz?

— Plecy uciekających — odrzekł Staniewski.

— Więc biegli?

— Z całą pewnością. Pomyślałem… nie, to był odruch: wystrzeliłem trzykrotnie, jeden z nich potknął się i chyba upadł, ale odległość duża, sam pan rozumie…

Dziękuję. Dał nam pan do dyspozycji niezwykle pomocny zbiór faktów, który częściowo wykorzystaliśmy — powiódł wzrokiem po ścianach. — Na drodze emitowanego pola znalazł się ekran, musieliśmy odkryć, co spełniało rolę. Okazała się nim układana ze srebrnych płyt mozaika, zajmująca całą ścianę jednego z sąsiednich pomieszczeń. Zdążając w kierunku wind Dwukolorowi emitowali pole najkrótszą drogą — po prostej; widocznie ściany dla tego rodzaju emanacji zupełnie przenikliwe. Kiedy oddalili się bardziej, na drodze między nimi a nami znalazła się mozaika ze srebra.

Nie ulega wątpliwości, iż natychmiast wyczuli tę przeszkodę — choćby rejestrując promieniowanie odbite. Skoro zdali sobie sprawę z kompletnej bezużyteczności biopola, mogli je wyłączyć, lecz przypuszczam, że nie uczynili tego spodziewając się — i słusznie — pościgu. Dlaczego więc biegli? Istnieją dwie możliwe odpowiedzi: albo ulegli panice, co byłoby pierwszą i jedyną ludzką reakcją, jaką dotąd okazali, albo ucieczka stała się dla nich jedyną szansą ocalenia, ponieważ pole działa na świadomość, lecz nie ma wpływu na odruchy człowieka — profesor uśmiechnął się przyjaźnie do Staniewskiego, który, czując niewyraźnie, że kwestia w jakiś tam sposób dotyczy jego osobiście, odpowiedział szczerym i szerokim uśmiechem. — Opowiadam się za możliwością drugą, choćby dlatego, że nie chcę zrobić przyjemności totalnemu antropocentryzmowi pani Virch. Jeśli mam rację, wolno stąd wnioskować, iż biopole Dwukolorowych działa najsilniej, a być może wyłącznie, na mózg, resztę organizmu traktując łagodniej.

— Pan jest obrzydliwy — warknęła Ethel Virch.

— Mili ludzie są interesowni — odciął się z uśmiechem profesor. — Wykonanie ze srebra hełmów, przyłbic, pokrycie nim ścian w celu zabezpieczenia się przed ingerencją Dwukolorowych — było już kwestią czysto techniczną.

— I ilościową — uzupełnił Prezydent.

— I ilościową — zgodził się Banowski. — Obecnie stawiamy przed sobą następny cel: odłowienie żywego egzemplarza Dwukolorowych, utrzymanie go za wszelką cenę przy życiu i zbadanie szczegółowych właściwości biopola. Druga część tego zadania wydaje się bardzo trudna, jeśli nie niemożliwa.

Dalsze przedsięwzięcia, konieczność ich podjęcia wynikają z dokonanego niedawno spostrzeżenia w dziedzinie pozornie bardzo mało związanej ze sprawą Dwukolorowych. Nie zdradzę wielkiej tajemnicy mówiąc, że przestępczość na “Dziesięciornicy” powoli staje się plagą. Ilość popełnianych wykroczeń wciąż rośnie; zadziwia różnorodność form przez nie przybieranych oraz rozrzut powodów, dla których ludzie decydują się łamać normy prawne. Na ten temat powstało ostatnio wiele teorii; byłbym nudny przytaczając je, nie znam wszystkich. Zastanawiałem się z braku lepszego zajęcia nad tym problemem i w którymś momencie postanowiłem spróbować metody równie prostej, co beznadziejnej: zestawić dane dotyczące ludzi dotkniętych skutkami przestępstw brąz dane o samych przestępcach — tych znanych, oczywiście. Jak należało się spodziewać, zestawienia miejsc urodzin, wieku, płci, koloru oczu poszkodowanych, źródeł ich dochodu, preferowanych sposobów spędzania wolnego czasu — nie dały nic. Dokładnie taki sam efekt osiągnąłem zestawiając informacje o sprawcach. Właściwie powinno się od nich zacząć: podlegają mniej chaotycznej rekrutacji spośród populacji każdego społeczeństwa od poszkodowanych czy ofiar. Zajmując się problemem bardziej dla zabawy niż w nadziei osiągnięcia przydatnych do czegokolwiek rezultatów natknąłem się — tak to trzeba nazwać — na wielce znamienną prawidłowość. Miejsca zamieszkania na “Dziesięciornicy” tych, co weszli w kolizję z prawem, uszeregowane chronologicznie i według kolejności popełniania wykroczeń, przybrały stanowczo zbyt regularne formy, aby przejść nad tym do porządku dziennego. Ponowienie zabiegu nie wykazało błędu. Postanowiłem pójść tym śladem.

Kabiny mieszkalne na “Dziesięciornicy” rozmieszczone są w przybliżeniu symetrycznie, wzdłuż osi głównej statku. Z rozmieszczeniem poszczególnych warstw, grup zawodowych “społeczeństwa” “Dziesięciornicy” już gorzej — cechuje je tendencyjność. Ale nawet nie biorąc poprawki na czynniki, które nazwę na wyrost socjologicznymi, prawidłowość jest dostrzegalna całkiem wyraźnie. Kolego Vickers, proszę o włączenie projektora, pokażemy film.

— Tak jest! — odpowiedział regulaminowo Vickers i zerwał się pełen gorliwości ze swego fotela. Nim jednak zdołał wykonać choćby krok, wydał stłumiony okrzyk bólu. Ze skrzywioną twarzą, powoli, kuśtykał dziwnie usztywniony w biodrach.

— Co z panem, Vickers? — zainteresował się Banowski. — Znowu przetrenował pan mięśnie lędźwiowe?

— Protestuję! — krzyknęła Ethel Virch zrywając się z miejsca. — Nie zniosę dłużej tych wstrętnych impertynencji!

— Przepraszam panią — rzekł uprzejmie Banowski — nie powiedziałem przecież, że trenowaliście wspólnie.

Ethel Virch, czerwona z gniewu, nie była w stanie wyartykułować ani słowa.

— Profesorze — powiedział Prezydent z wyrzutem.

— Przepraszam — Banowski zgiął się w pasie. Vickers dotarł wreszcie do projektora i zdołał go uruchomić; przed siedzącymi wyrósł obraz zdeformowanego szkieletu wieloryba. Kręgosłup “Dziesięciornicy”, poziom setny, zarysowany był podwójną białą linią, pozostałe poziomy — nieco cieńszą, a wręgi ledwo odznaczały się w ciemności.

— Pokażemy trzy warianty — odezwał się Banowski — obejmujące okres od zakończenia hibernacji do chwili obecnej. Wariant pierwszy obejmuje wyłącznie drobne wykroczenia; wariant drugi — te, które wymagały nałożenia kary. Wariant trzeci bardzo ciężkie przestępstwa, w tym morderstwa.

Szkielet wieloryba wypełnił się niebieskimi pyłkami, które unosiły się między plątaniną kresek, jedne zapalały się, inne gasły w miarę, jak kolejne daty wyświetlały się w pobliżu wielorybiego pyska.

Pokazał się napis WARIANT II i miejsce niebieskich pyłków zajęły żółte plamki. Zdawały się być rozmieszczone po całym wnętrzu szkieletu mniej więcej regularnie, ale wirowało ich mniej, zaś oko zasugerowanego obserwatora chętnie łączyło je w gromady. Za to czerwone nie budziły żadnej wątpliwości: było ich niewiele, ale tworzyły coś w rodzaju owalnej chmury, która, osiadłszy początkowo na górnych poziomach, jęła stopniowo spływać w dół, tracąc przy tym mocno na gęstości.

— Teraz — Banowski uśmierzył w zarodku nikłe zaczątki dyskusji — obejrzyjmy wszystkie warianty łącznie.

Gęsta chmura żółtych, niebieskich i czerwonych punktów spływała majestatycznie w dół “Dziesięciornicy”, prawie dokładnie wzdłuż poprzecznej osi symetrii statku. Na polecenie Banowskiego Vickers cofnął obraz i powtórzył ekspozycję. Panowała kompletna cisza, w której głos Banowskiego brzmiał ostro, wyraźniej.

— Efekt dużego zagęszczenia na wysokich tuż po dehibernacji — to oczywiście wynik trzydniowych walk. Po zakończeniu walk ilość wykroczeń wyraźnie maleje, lecz — proszę zauważyć — obszar największej koncentracji, praktycznie nie zmieniony pod względem kształtu i powierzchni, sunie jakby w dół statku.

Obraz zgasł, zapłonęło światło.

— Ponieważ każdy punkt, przypominam, oznacza miejsce zamieszkania jednego przestępcy, po nałożeniu na siebie kolejnych wariantów otrzymujemy poglądowe przedstawienie ciekawego skądinąd zagadnienia, jak “ochota” na przestępstwo, na popełnienie go narastała w ostatnim czasie w skali całej “Dziesięciornicy”. Stąd blisko już do konkluzji, że przesuwająca się stopniowo po szkielecie statku plama stanowi jakby ślad “kosmicznej latarki” — bo mamy do czynienia ze zjawiskiem zewnętrznym — której “światło” wpływa na organizmy niektórych ludzi — nie wszystkich — w ten sposób, iż wywołuje w nich skłonność do działania nieszablonowego, więc w przypadkach szczególnych do przestępstwa. Pewna część tych, do których dotarło promieniowanie “latarki”, musi po pewnym czasie, w przybliżeniu stałym, wyładować pobraną “energię psychiczną” popełniając czyn przestępczy. Rodzaj czynu zależy zapewne od cech indywidualnych, więc od indywidualnej podatności na promieniowanie “latarki”, ale także od okoliczności, mentalności, nastroju itp.

— Ta teoria… jest pan jej pewien? — zapytał Vandam.

— Teorii — nie. Ręczę natomiast za fakty, co ją wywołały. Możliwe są rzecz jasna odmienne interpretacje — i pewnie się takie pojawią — ta jednak znajduje potwierdzenie w nowo wykrywanych przestępstwach. Na przykład popełnione dzisiaj przez niejakiego Deograciasa Quarra morderstwo absolutnie mieści się w obszarze śladu “latarki”. Sprawca jest znany, chociaż jeszcze nie zdołano go ująć.

— Sądzi pan, że “latarka”… to Dwukolorowi?

— Nie mam pojęcia. W każdym razie promieniowanie pochodzi z zewnątrz.

Ktoś wstał z tylnych rzędów. Medicus.

— Ależ to bzdura — wykrzyknął — dopóki nie będziemy znali konkretnych dowodów, nie wolno nam twierdzić, że ktoś prowadzi “Dziesięciornicę”, która leci było nie było z podświetlną szybkością, wąskim stożkiem promieniowania pochodzącym z jakiejś tam latarki. Czy pan zdaje sobie sprawę — mówił do Banowskiego — jak niewiarygodnej precyzji wymaga taki manewr? A tu sądząc z pańskiego filmu stożek ani razu po hibernacji nie ześliznął się pancerza, choć “Dziesięciornica” wiele razy w tym czasie zmieniała szybkość! To bzdura, powiadam!

— To, że stożek trzyma się statku jak przyrośnięty — rzekł zimno Banowski — nie świadczy o niczym, poza precyzją — ukłonił się w stronę Medicusa. — Nie ześliznął się z pancerza, bo może jest sterowany z wewnątrz, stąd.

Sala Posiedzeń zaszumiała. Medicus stal z ręką uniesioną w jakimś w połowie zarzuconym geście. Banowski patrzył nań bez uśmiechu.

— Są niestety dowody — powiedział — udało się bowiem nie tylko wykryć stożek promieniowania, ale i zlokalizować źródło jego emisji. Za kilka godzin wystartuje w tamtym kierunku rakietka rekonesansowa z byłym dyspozytorem Dooganem na pokładzie.

12

Przed rozpoczęciem dyskusji Prezydent Laveerson zarządził piętnastominutową przerwę. Taraday połączył się z decydentem Zadrianem.

— Niestety — powiedział ze smutkiem decydent Zadrian — jeszcze się nie zgłosił.

Agent Boskersq nie był nawet w drodze; po prostu siedział spokojnie w knajpie, sączył piwo i rozmyślał. To znaczy, takie by można odnieść wrażenie. W rzeczywistości agent Boskersq spał. Miał otwarte oczy, od czasu do czasu wykonywał nieznaczny ruch, lecz zaraz potem zamierał na powrót. Mówiące piwo zniechęciło się ponawianymi bezskutecznie apelami i wyczerpane zasnęło również we flakonie. Boskersq przypominał wielką lalkę o szklanych oczach.

Wreszcie Boskersq ocknął się, jego oczy przestały być puste. Wstał od stolika, ruchy jego jak na komendę nabrały płynności. Kilkuminutowa podróż windą, jakieś lokalne centrum handlowe, cichy o tej porze salon gier hazardowych, wreszcie drzwi do gabinetu, tego samego, w którym kilka godzin wcześniej Taraday wydał mu rozkaz rozpracowania bardzo ważnej sprawy na wysokich.

— Proszę o żeton — powiedziało wejście. Boskersq wsunął żeton w szczelinę; mijając rozsuwające się błoniaste frędzle nie mógł powstrzymać uśmiechu. Taraday do tego stopnia wierzył w jego lojalność, że nawet nie pomyślał o blokadzie.

Zaraz za progiem Boskersq zatrzymał się; patrzył przez ramię, jak owal otworu wypełnia się stopniowo i porasta grubym kożuchem srebrnej gąbczastej materii. Jeśli już rozpoczęto poszukiwania, gabinet Taradaya był najbezpieczniejszym schronieniem — przynajmniej na kilka najbliższych godzin. Poczuł nagłe przygnębienie; srebro ścian, ich gładka monotonia przytłaczały, nie dawały oparcia, oczom ani myślom.

Sprzęty i przedmioty w gabinecie pozostały bez zmian, tak jak je zapamiętał. Ciemne, kanciaste cielsko biurka pod ścianą; przed nim dwa fotele przedzielone niskim stolikiem, który od wizyty Boskersqa, nie zmienił pozycji. Na stoliku tkwiła świeżo napoczęta butelka koniaku oraz trzy puste kieliszki z resztkami alkoholu na dnie. Najbliższy kilka godzin temu należał do Baskersqa, ze stojącego naprzeciwko pił Taraday. Trzeci kieliszek posłużył profesorowi Banowskiemu.

Boskersq kładzie się na pokrytej puszystym dywanem podłodze. Zamyka oczy. Myśli o tym, że w ustawieniu przedmiotów, w samych przedmiotach tkwi zarejestrowana informacja o zdarzeniach, jakie przed kilkoma godzinami zaszły w pomieszczeniu o srebrnych ścianach. Ale ta informacja ukryta jest wśród mrowia innych, również zapisanych na szkle kieliszków, srebrze ścian, tworzywach; przejęły ją na równych prawach — ciecz w butelce, sploty dywanu, powietrze. Trzeba wydzielić z informacyjnego szumu tą jedyną wiadomość, od której tyle zależy.

Boskersq zwraca myśl ku wypełniającym gabinet przedmiotom, próbuje je polubić i w zamian zdobyć ich przychylność. Potęguje emanację w ich kierunku i po pewnym czasie czuje odpowiedź. Dostraja się do niej leżąc bez jednego ruchu, cały jest wyczulonym oczekiwaniem na nią. Czeka. Fale są coraz mocniejsze. Można zaczynać.

Teraz Boskersq zapomina o całym świecie. Jego rozmowa z przedmiotami zaczyna się od wymiany obrazów — lecz obrazy, które odbiera, są mgliste, pozbawione wyrazistości. Na próżno Boskersq próbuje wzmacniać je własnymi wspomnieniami w coraz doskonalszym rezonansie. Jeszcze przez parę sekund, maksymalnie skoncentrowany, nie poddaje się rezygnacji, potem otwiera powoli oczy, wstaje.

Stoi przyglądając się przedmiotom.

Podchodzi do stolika. Bierze butelkę z koniakiem, przykłada szyjkę do ust, wypija zawartość do dna. Stawia butelkę na poprzednim miejscu. Siada w fotelu, kładzie na blacie ręce.

Wszystko jest zapisem, myśli Boskersq. Kartka papieru z postawionymi na niej literami jest zapisem myśli, uczuć, deklaracji, wynurzeń, lecz jednocześnie o wiele wyraźniejszym zapisem chwili, w której biel czystego arkusza zapełniano znakami. Zapisem chwili jest także stół, na którym kartka spoczywała i na której wspierały się łokcie piszącego. Zapisem chwili jest dowolne płótno zapełnione bohomazami — te nie przekazują wprawdzie żadnej treści, gdyż nie stanowią znaków żadnego języka; same w sobie są jednak treścią, zapisem chwili, w której powstawały. Zarysowany w trakcie, nudnej konferencji świstek papieru jest dokładniejszą o niej relacją od najbardziej szczegółowego stenogramu — trzeba tylko umieć ów świstek odczytać. Wszystkie przedmioty, myśli Boskersq, rodzą się, przeżywają swoją młodość, starzeją się i giną, lecz w trakcie życia — podobnie jak ludzie — przyjmują na siebie miliardy informacji o miliardach zdarzeń, co zaszły w ich obecności, miliardach słów i gestów, których były świadkami. Mając do dyspozycji nóż, którym Brutus ugodził Cezara, można by taż na zawsze rozstrzygnąć — teoretycznie — kwestię okoliczności tego zabójstwa — teoretycznie, bo nóż od czasu kontaktu z organizmem Cezara żył nadal własnym życiem, a upływające lata zaokrąglały coraz silniej jego krawędzie. Stara, wcale nie najbardziej istotna informacja o chwili, kiedy umierał Cezar, zginęła przywalona stertą doświadczeń późniejszych, rozmyła się. rozpłynęła — lecz po zastosowaniu narzędzia o odpowiedniej rozdzielności dotarcie do niej i wyłowienie jej pozostaje jedynie kwestią czasu.

Takim aparatem o najwyższej dostępnej człowiekowi czułości stał się Boskersq, wsparty płasko dłońmi o blat, z głową nisko nad kieliszkami. Cały zamieniony w zmaterializowaną empatię, z zamkniętymi oczami wpatrywał się w odkrywane przed nim tajemnice.

— Kim jest według pana niejaki Boskersq? Taraday opadł na fotel jak sflaczały balon.

— Co to ma…

— Ma — uciął Banowski.

— Jeden z najlepszych wywiadowców. Darzę go zaufaniem.

— Co jeszcze? Ile on wie? W co jest wtajemniczony?

— Chodzi o Dwukolorowych? O co go pan podejrzewa?

— Chcę usłyszeć odpowiedź.

— Wie sporo; wtajemniczony jest niemal we wszystko. Uczestniczył w najważniejszych akcjach… ale to pewny facet!

— Czym się zajmował po aresztowaniu i śmierci Quevasa?

— Nic się nie zmieniło — pozostał nadal wykonawcą do specjalnych poruczeń.

— Niedobrze — westchnął Banowski. — Niech pan to, co powiem, postara się przyjąć spokojnie: podejrzewam, że Boskersq jest Dwukolorowym.

— OK — powiedział po dłuższej chwili i tęgim łyku koniaku Taraday. — W dodatku w oczach ma lasery, a jak zapragnie, zionie antymaterią.

— Panie Taraday, ja nie żartuję.

— Ma pan jakieś dowody, jak przypuszczam.

— Nie. Ale jest poważna poszlaka. Niech pan przypomni sobie przebieg przesłuchania Quevasa. W pewnym momencie starzec wykopyrtnął się i oddał ducha. Wiem, nie był pan zadowolony — zbyt szybko i zbyt gładko to zrobił. W kilkanaście sekund później — pan tego nie dostrzegł, ale ja miałem wszystko od a do z na ekranach — więc w kilkanaście sekund później, niemal jednocześnie z wejściem doktora Zeelanda pański Boskersq byłby upadł, gdyby nie pomoc towarzyszy. Wie pan, że był ranny — ale że zraniono go nie podczas szamotaniny na setnym, gdy aresztowano Quevasa, lecz znacznie później, bo dopiero podczas przesłuchania — tego się pan nie domyśla.

— Jest pan pewien?

— Jak niczego na świecie. Obejrzałem ten kadr z dziesięć razy; przypuszczalnie rana pojawiła się właśnie wtedy. Zresztą potwierdzają to kilkakrotne zbliżenia twarzy Boskersqa prezentowane wcześniej. Na żadnym nie ma rany.

— Więc co z tego? Duch Quevasa przed pójściem do nieba zahaczył go paznokciem — czy tak? Banowski pokręcił głową, zirytowany.

— Niech pan uważa, bo pan przebierze miarę. Nie duch Quevasa. Sam Quevas.

Taraday złapał butelkę, dolał do kieliszków i szybko spełnił swoją porcję. Milczał łypiąc złym okiem na Banowskiego. Po pamiętnym blamażu z blaszką, na który sam dał się nabrać, nie miał do profesora krzty zaufania, chociaż znał, oczywiście, kulisy. W pojęciu Taradaya Banowski został skompromitowany do tego stopnia, że do końca życia powinien pić tylko mleko i trzymać się z dala od video, od poważnych spraw i poważnych ludzi, a nadto zasłaniać twarz maską, żeby nikt go nie poznał.

— Zgodnie z obietnicą — kontynuował Banowski nie doczekawszy się kolejnej porcji złośliwości — doktor Zeeland pokrajał Quevasa na plasterki. Medicus przyglądał się sekcji, dawał wskazówki. Ale nie odkryli niczego.

Taraday odstawił kieliszek z hałasem i porwał się z fotela.

— To po jaką cholerę…

— Ciszej, kochany panie. Słyszę znakomicie. Medicus podpisał protokół z sekcji, nie uzupełniając go o żadne uwagi. Potem umówiliśmy się na pogawędkę.

Taraday uniósł się w fotelu wytrzeszczając bezrozumnie gały na profesora. Banowskiemu zrobiło się żal tak wspaniałej wiadomości darowanej gratis takiemu durniowi.

— Medicus znalazł ranę — niewielką, ledwie draśnięcie — w okolicach szczytu głowy Quevasa. Rozumie pan?

— Nie.

— To była taka sama rana, jaką doktor Zeeland opatrzył na sali przesłuchań Boskersqowi.

— Chce pan powiedzieć, że… że Boskersq to Quevas? To… to niemożliwe!

— Dla nas, panie Taraday, owszem. Kto wie, co jest osiągalne — dla nich. Co pan zamierza zrobić?

— Nie wiem. Trzeba będzie to sprawdzić.

— Trzeba zamknąć agenta Boskersqa wśród czterech ścian grubo wyłożonych srebrem. Jest wyznaczony do ochrony uczestników narady? W takim razie niech pan odwoła tę decyzję.

— Zaraz, zaraz — powiedział Taraday, który zdążył nieco ochłonąć. — A jeśli to pomyłka? Jeszcze ja tu decyduję, na szczęście. Żeby wsadzić Boskersqa, potrzebujemy dowodów, nie poszlak. Mógł się zranić przypadkowo, mógł to zrobić Quevas podczas szamotaniny albo jeden z agentów… wreszcie to pan mógł ulec halucynacji…

— Nie ulegam halucynacji — burknął Banowski, wyraźnie zły. — Niech pan zamknie Boskersqa, dowody zbierze pan w śledztwie i podczas przesłuchania.

— Najpierw sam sprawdzę, co i jak. U mnie, profesorze, historyjki z blaszkami są nie do pomyślenia. Jako pański szef…

— Proszę bardzo. Ale traci pan tylko czas.

Boskersq otworzył oczy i zdjął ręce z blatu. Jego nieobecny wzrok błądził po ścianach pomieszczenia. Na dnie butelki zebrało się jeszcze trochę koniaku; Boskersq wylał sobie tę resztkę prosto w rozwartą paszczę, po czym przeniósł się za biurko Taradaya. Ułożył się w fotelu, wyciągnął nogi i zachrapał.

— Nazwij snem to płytkie zanurzenie w nieświadomość, tę nieudaną próbę wyłączenia się z rzeczywistości choć na parę godzin — mimo stosowania wszelkich dostępnych środków. Jeśli koniecznie musisz, nazwij to snem.

Dłoń strażnika potrząsająca niecierpliwie jego barkiem.

— Niech się pan zbudzi, panie Doogan. Już czas.

— Wcale nie śpię — burczy Doogan, siada na brzegu więziennego instara, otwiera oczy i natychmiast szybko je zamyka. Bardzo jaskrawe światło kłuje w powieki. Drzemiąc na siedząco liczy Doogan upływające godziny.

— Panie Doogan…

— Już, już… co mam robić?

— Odebrałem sygnał z ośrodka kontroli. Czekają na pana.

Woda przynosi ulgę. Doogan pokornie znosi wymyślne tortury wodnych bieży. Znienacka woda przestaje płynąć, powiew zimniejszego powietrza osusza skórę.

— Jeden, gość z video pyta, czy pozwoli mu pan nakręcić korespondencję. Mówi, że nazywa się Zalez.

— Niech wejdzie — odpowiada machinalnie Doogan. Przez drzwi wtacza się niski i pulchny osobnik, bieży na krótkich nóżkach, za nim pełznie bezgłośnie błyszczący wąż na psi sposób posłusznych maszynek. Zamierają lśniącym, równym szeregiem. Grubas zbliża się z wyciągniętą na powitanie ręką, która robi wrażenie dosztukowanej do jego bryłowatego korpusu.

— Spidygon Zalez, do usług; wydelegowany osobiście przez dyrektora Souta.

Patrzy uważnie, jakie wrażenie wywarły jego słowa.

— Bardzo panu dziękuję, panie Doogan. To z pana strony naprawdę…

— Po co pan robi z siebie błazna — mówi Doogan. — Moja zgoda nie ma nic do rzeczy. Czy gdybym odmówił, czekałby pan nadal pod drzwiami?

— O, pan jest na to zbyt uprzejmy…

— Czekałby pan?!

— Właściwie…

— To pan, panie Zalez, jest głównym bohaterem tego widowiska. Nie ja. I pan doskonale o tym wie.

— Co też pan mówi, panie Doogan! — gość ogląda się na przyczajone z tyłu kamery. — Co też panu przychodzi do głowy…

Doogan ogląda go bardzo uważnie, przekrzywia głowę i pochyla się do przodu; za wszelką cenę usiłuje dociec, w jaki sposób taka masa bełkotu wydobywa się z podskakującej przed nim gumowej lalki.

Na skronie, tuż przy linii włosów Zalez kładzie okrągłe guziczki, które przywierają pożądliwie. Łącząca je pętla z błyszczącego drutu otacza jego okrągłą, pokrytą krótko ostrzyżoną szczeciną głowę niczym aureola. Zalez wydaje maszynkom polecenia: błyszczący szereg rozsypuje się w jednej chwili, kamery jak małe zwierzątka przywierają do ścian, pełzną po suficie, czają się po kątach. Jedna podjeżdża pod nogi Doogana, celuje weń okrągłym szklanym okiem, przez przezroczysty napierśnik widać pełne ruchu mechaniczne serce.

Elastyczny kostium na ciele Doogana pęcznieje, wzdyma się, zmienia barwę z jaskrawej na brudnoczerwoną, rośnie, wypełnia się, dojrzewa. Wśród zgrai zwinnych zwierzątek w towarzystwie strażnika i Spidygona Zaleza Doogan czuje się nieswojo i śmiesznie. Wtłoczony w przebranie, które do niego nie pasuje, odgrywający rolę, do której brak przekonania, stara się nie patrzeć w stronę, gdzie, pomalowany na srebrzysty kolor, wisi chitynowy pancerz gigantycznego owada — skafander. Chce protestować, lecz słowa więzną w gardle, palce machinalnie suną po lekkiej piance kostiumu.

— Przecież to wszystko nie ma sensu — siada, podpiera głowę.

— Panie Doogan — niepokoi się strażnik. Głos strażnika dociera doń z niezmiernie dalekiej odległości; podnosi głowę: strażnik, Zalez, kamery — stoją nieruchomo, czekają.

— To dziwne… to niezrozumiałe — powiada Zalez zbliżając się na swoich krótkich nóżkach i trąc z zakłopotaniem dłonie wsparte niezręcznie na owalu brzucha. — Powinien pan się cieszyć, być zadowolony, szczęśliwy, jaśnieć, jaśnieć ze szczęścia. Doogan patrzy na niego nieobecnym wzrokiem.

— Tak — zgadza się potulnie. — Tak, tak.

— Proszę się rozpromienić. Widzowie nie chcą oglądać pańskiej mrocznej twarzy.

Doogark rozumie doskonale, o co chodzi tamtemu, próbuje rozciągnąć usta w zapomnianym od stuleci grymasie, ale skrzywienia ust, jedynego rezultatu tego wysiłku, nie sposób poczytać za uśmiech. Mimo to grubas uruchamia na krótko metalowe stworzenie o jednym oku.

— Oto człowiek, w którym położyła nadzieje prawie cała “Dziesięciornica” — jeden z najlepszych jej synów, wybrany spośród wielu ochotników. Za kilkadziesiąt minut rozpocznie lot, od którego zależy tak wiele: spokojny sen, warunki życia i pracy, szczęśliwa przyszłość każdego z nas. Rozpocznie go zdecydowany wykonać zadanie lub zginąć.

Doogan rozgląda się wokół w poszukiwaniu człowieka, o którym mowa. Słyszy niespodziewanie własne imię, nazwisko. Zalez z wielkim przekonaniem prawi coś do niewidocznego audytorium, które usłyszy go i zobaczy dopiero za kilka godzin, kamery uwijają się jak szalone.

— O czym myśli nasz bohater na kilkanaście minut przed rozpoczęciem tego zaszczytnego zadania?

— Myślę — słowa przychodzą Dooganowi z trudem — że trzeba wiele starań, aby wysłać człowieka na śmierć.

Nalana twarz grubasa tężeje w apoplektycznym zdumieniu. Jak porażone martwieją w pół ruchu jednookie żółwie.

— Panie Doogan — głos Zaleza syczy nad jego uchem — nie dotrzymuje pan warunków umowy! Zapomniał pan o obietnicy złożonej Prezydentowi?! — Strażnik spogląda niespokojnym wzrokiem w ich kierunku. Zalez prostuje się, odchodzi. — Nie wolno straszyć ludzi ponuractwem! Dosyć moją na co dzień własnych zmartwień — po cóż dostarczać im dodatkowych? — rozkłada ręce, ozdabia twarz szerokim, szczerym uśmiechem.

Doogan próbuje go naśladować; jest mu przykro, że swoją postawą sprawia zawód tak miłemu człowiekowi.

— Przepraszam pana — mówi — nie mam zbyt wielu powodów do radości.

— A jak pan myśli — grubas przywiera do niego pękatą tuszą — czy ze mną jest inaczej? Też mam mnóstwo kłopotów, gdybym panu opowiedział, poczułby się pan przy mnie wybrańcem fortuny! To jest ważna misja, panie Doogan. Trudna sytuacja, wie pan doskonale, jaka trudna. Tym bardziej trzeba pozorować, że wszystko gra, robić dobrą minę. Teraz zapytam pana o uczucie, jakiego pan doznał na wiadomość o powierzeniu panu tej misji. Ma pan odpowiedzieć, że był pan przejęty, wzruszony… coś takiego. Że przyjął ją pan spokojnie, z poczuciem odpowiedzialności. Zgoda? Niech pan stara się być troszeczkę wzniosły.

Doogan kiwa głową w rytm słów tamtego.

— Panie Doogan. jakiego uczucia doznał pan na wieść o powierzeniu właśnie panu tej odpowiedzialnej i trudnej misji?

— Byłem przejęty…

— I zapewne wzruszony?

— I wzruszony. Przyjąłem wiadomość spokojnie, z poczuciem odpowiedzialności.

— Zaufanie, jakim pana obdarzono, zobowiązuje. Co zamierza pan zrobić, by go nie zawieść?

— By go nie zawieść? Jestem zaszczycony…

— Zapewne dołoży pan wszelkich starań, nie będzie szczędził sił?

— Właśnie to zamierzałem powiedzieć. Dołożę starań nie szczędząc sił.

— Wszyscy życzymy panu powodzenia w pańskiej trudnej i odpowiedzialnej misji.

Chropawy, twardy materiał skafandra, strażnik sprawdzający czas na chronometrze, gadający bezustannie do wiszącej przed nim w powietrzu kamery Spidygon Zalez. Zmieniające co chwilę położenie inne kamery, uciekające sobie skwapliwie z pola widzenia.

Grubas, jego maszynki, Doogan i na końcu strażnik wychodzą z pomieszczenia, idą ciasnym korytarzem o lustrzanych ścianach, które odbijają ten dziwny pochód. Ściany są wklęsłe, odbicie zdeformowane. Idą: Zalez jak szarżujący nosorożec, Doogan podobny do białego słonia, strażnik-żyrafa z dłonią na kaburze. Podskakują — polatują kamery video.

— Mówi do państwa Spidygon Zalez. Znajdujemy się obecnie w korytarzu prowadzącym do Hali Odpraw. Słyszą państwo, jak w tej pełnej napięcia i oczekiwania ciszy dźwięczy nieustraszenie krok bohaterskiego astronauty: raz-dwa, raz-dwa. Jaką cenną refleksją, panie Doogan, podzieli się pan dosłownie na pięć minut przed startem z naszymi video-fonami, których serca — jesteśmy przekonani — niezależnie od pory dnia i nocy pozostaną z panem?

— Przypomnę słowa Nerburga: “Wolnością od błazeństwa życia jest śmierć”.

— Śmierć Dwukolorowych, hę, hę, to pan chciał powiedzieć? Niezwykle zgrabnie pan to ujął. Dowcipniś z pana. Jak państwo słyszą, naszemu bohaterowi dopisuje znakomity humor. Można powiedzieć: szampański. Lecz mimo tego właściwego każdemu odważnemu człowiekowi cennego dystansu bohater nasz jest skupiony. Myślą już tkwi przy sterach swej rakietki, do której zbliżają nas jego miarowe kroki: raz-dwa. Raz-dwa. Za chwilę wejdziemy do Hali Odpraw. Zechcą państwo łaskawie pamiętać, że autorem niniejszej relacji jest od początku do końca Spidygon Zalez. Raz-dwa, raz-dwa.

Raz-dwa. idzie dyspozytor Doogan w srebrnym stroju pajaca. Raz-dwa.

Z końca korytarza wychodzi im naprzeciw taki sam pochód. Cienie zlewają się w szarą bryłę, od której to odrywają się, to jej dopadają ciemne kształty kamer. Strażnik otwiera lustrzane okrągłe drzwi.

Dwa rzędy policjantów wytyczają wąską alejkę, którą posuwają się dalej strażnik, Doogan i grubas, otoczeni fruwającymi cyklopimi łbami. Z góry spadają kolejne kamery dokonując cudów ewolucji. Rakietkę otaczają galeryjki, no których tłoczy się niewielka ilość wpuszczonej publiczności. Przez moment Doogan pragnie wyłowić jakąś znajomą twarz, zobaczyć machającą mu na pożegnanie przyjazną rękę. Ale nie żegna go nikt.

Technicy podłączają ostatnie systemy skafandra. Rakietko przypomina rozwarty pysk nie znanego zwierzęcia: prześwit jest mały, górna klapa wisi nisko, Doogan schyla się, wpada w fotel. Dookoła panuje ogromny ruch: krzątający się technicy, strażnik, bełkocący bez przerwy Zalez, jego kamery… Ktoś pakuje w szafkę z oprzyrządowaniem niewielkie zawiniątko. Zgodnie z umową, myśli Doogan.

Technicy tłoczą się za jego plecami, nie mają zamiaru odejść, gwar, dużo gwaru, stanowczo za dużo — znienacka Doogan, przejęty rolą, uświadamia sobie, że to wcale nie on stanowi centrum zainteresowania.

— Mają go! — krzyczy Zalez. Wśród techników poruszenie. Doogan decyduje się podnieść głowę: część ekranów pokazuje po prostu program video. Przez wszystkie ekrany, na których nie ma odjeżdżających galeryjek z publicznością, idzie wysoka, szczupła postać w srebrnym worku na głowie, prowadzona przez dwóch agentów Taradaya odzianych w srebrne stroje. Sam Taraday kroczy z tyłu, z wycelowanym w plecy pojmanego pistoletem idzie agent Staniewski.

— Kto to jest? — pyta Doogan bez zainteresowania. Zdumiewające, jak wiele czyni świat dla zwrócenia na siebie uwagi nawet tych, co dawno przestali doń należeć. Niby nieciekawy, Doogan obserwuje jednak postać w worku na głowie. Inna kamera pokazuje idących z boku; ruchy pojmanego wydają się Dooganowi znajome, lecz dopiero wyraźnie odznaczający się garb rozprasza ostatnie wątpliwości.

Doogan zamyka oczy. Padają komendy, klapa ucina ostatnie odgłosy żywego świata. Słowa, którymi trzeba potwierdzić łączność, wymagają tytanicznego wysiłku. Obraz na ekranach pokazujących wnętrze Hali Odpraw poruszył się i płynie. To rakietka zjeżdża po pochylni.

Tamci na ekranach video ciągłe idą.

— Więzień Doogan, gotów?

— Gotów.

— Do zobaczenia po wykonaniu zadania. Powodzenia.

Nawet nie chce mu się odpowiadać. Lekki wstrząs, ekrany odbierające program video gasną — nie wiadomo, czy idący dotarli do celu. Ekrany zewnętrzne wypełnione powtórzonym milionkrotnie, zdziwionym spojrzeniem kosmosu; zasypane rozrzuconym bardzo niechlujnie żółtym łupieżem.

13

— Wyznam pani mój sekret: nie miałem dotąd wielu kobiet. Te, o których marzyłem, nigdy mnie nie chciały, o tych zaś, które mnie chciały, nigdy, nie marzyłem.

— Sądzi pan, że to się zmieni… po powrocie?

— Może to się wydaje głupie, ale tak sądzę. To się musi zmienić. Nie wyobrażam sobie, że mogłoby być inaczej. “Banda głupców” — pomyślał Doogan.

— Jak się pani nazywa?

— Dadaran. Filia Dadaran. Czy wie pani, co to takiego — list?

— List? Nie.

— Właśnie. Dawniej ludzie komunikowali się ze sobą w ten sposób. Brali czysty arkusz papieru i stawiali na nim znaki. Potem zamykali arkusz w kopercie i wysyłali temu, kto miał list otrzymać. Nudzi to panią?

— Nie, skądże.

— Ten, kto otrzymywał list, otwierał kopertę i odczytywał treść listu. W pewnej epoce historycznej był to bardzo popularny zwyczaj: wysyłać i otrzymywać listy. Ludzie komunikowali w listach, jaka tego dnia jest pogoda w miejscu, gdzie przebywają, co czują, co myślą, informowali o swoich kłopotach, rozterkach, stanie zdrowia. Nawet wyznawali sobie miłość. Teraz to zapomniana umiejętność.

— Bardzo wiele wie pani na ten temat. Używa pani fachowych terminów: list, koperta, papier…

— Och, jest jeszcze wiele innych. Poza tym słowa, których używamy do dzisiaj, wtedy znaczyły co innego. Papierem nazywamy dziś folię, na której można zapisywać różne rzeczy — mechanicznie, elektrycznie, magnetycznie… Jak kto woli. Papier był z początku czymś zupełnie innym: sprasowaną miazgą pewnych związków chemicznych, których dostarczały poszatkowane na kawałeczki pnie drzew.

— To bardzo ciekawe, co pani mówi. Od dawna zajmuje się pani tym problemem?

— O, tak. Kiedyś jako mała dziewczynka obejrzałam widowisko, w którym kobieta otrzymała biały prostokątny przedmiot. To właśnie był list. Kobieta przeczytała go i bardzo długo potem płakała. Zapamiętałam tę scenę na całe życie — lecz nigdy jakoś nie mogłam wytrwać w postanowieniu, żeby tę tajemnicę wyświetlić. Nikt, kogo o to pytałam, nie mógł mi pomóc, a na systematyczne studia brakowało czasu. Stałam się kobietą, potem się zestarzałam i przez całe życie nikt nie przysłał do mnie ani jednego listu. Nie chciałaby pani otrzymać listu?

— Czy ja wiem… żeby się popłakać? To chyba można dużo prościej…

— Ależ nie i Listy nie przynosiły wyłącznie smutnych wiadomości, wesołe również. Mówiłam już, że w listach wyznawano sobie miłość. Nie chciałaby pani dowiedzieć się z listu, że ktoś panią kocha?

— Ale dlaczego z listu? Tyle jest prostszych sposobów.

— Zapomina pani, że w tamtych czasach ludzie nie komunikowali się ze sobą tak szybko i nagminnie jak teraz. Widzieli się raz, a potem rozstawali na dziesięć lat. Sto kilometrów w tamtych czasach to był szmat drogi.

— Dobrze, odeszłyśmy od tematu. Więc zajęła się pani pisaniem listów.

— No, nie od razu. Kiedy się postarzałam i zaczęłam żyć wolniej — pani rozumie, co mam na myśli? — zaczęłam pochłaniać popularne traktaty o epoce, w której działa się akcja tamtego widowiska video. Dowiedziałam się wreszcie, dlaczego kobieta po przeczytaniu listu płakała.

— Dlaczego?

— Jej narzeczony — tak nazywał się wtedy mężczyzna, z którym… no wie pani. Szło się do łóżka…

— Do czego?

— Do łóżka. Łóżko było… jakby to pani wytłumaczyć… pewną odmianą instara.

— Szło się tam po prostu pogwendolić. A masturbanty?

— Wtedy nie było żadnych. Więc narzeczony był czymś w rodzaju gwendolnika albo raczej kandydata na gwendolnika.

— Nie rozumiem.

— To proste. Kobieta i mężczyzna umawiali się, że będą i razem gwendolić przez całe życie. Kiedy oboje zgadzali się na to… mężczyzna stawał się narzeczonym, czyli kandydatem na gwendolnika, a kobieta gwendoliną.

— Nie. Kobieta kandydatką na gwendolinę, czyli narzeczoną.

— Nie do wiary, i wytrzymali do końca życia gwendoląc tylko ze sobą? To musiało być straszne.

— Niektórzy wytrzymywali do samej śmierci. Sam moment zagwendolenia obchodzony był bardzo uroczyście i wystawnie. Ale chyba znowu odbiegłyśmy trochę od tematu. Z listu ta kobieta dowiadywała się, że jej narzeczony poznał inną i stracił nagle ochotę na gwendolenie z nią, gwendoląc — na razie bezprawnie — z tamtą. Byli daleko, więc kobieta mogła tylko płakać. Nie sądzi pani, że to wzruszające?

— Raczej śmieszne. Nadal nie rozumiem, dlaczego właśnie list najbardziej panią zafrapował w tej scenie.

— Zdawało mi się, że rozumiem tamtą kobietę. Wiele razy próbowałam wczuć się w jej sytuację, a kiedy dowiedziałam się, co było tym białym przedmiotem i czemu służyło, zrozumiałam ją naprawdę. Poczułam szacunek i respekt dla tego małego kawałka materii, który był władny wywrócić całe życie człowieka. Ta kobieta potem zażyła truciznę.

— I umarła?

— I umarła.

— Pani żartuje: jak można chcieć umrzeć z powodu mężczyzny? Nie mogła namówić innego na gwendolenie?

— Mogła, ale ona pragnęła gwendolić tylko z tamtym. Gdy się dowiedziała, że zaczął gwendolić z inną, życie straciło dla niej sens.

— Osobliwe. Tak więc listy zafrapowały panią do tego stopnia, że zapragnęła pani zdobyć o nich jak najwięcej informacji.

— Zaczęłam nawet je pisać. Najpierw oczywiście musiałam nauczyć się stawiać litery, a potem odczytywać je. Zajmowało mi to wszystkie wolne wieczory, udawało się. jednak coraz lepiej. Matko materio, nie zapomnę wrażenia, kiedy napisałam pierwszy list. Jego adresatem był nieznajomy mężczyzna, który wcześniej wyznał mi miłość w swoim liście, i musiałam mu odpowiedzieć.

— To na listy trzeba odpowiadać?

— Oczywiście. Pisałam za siebie i za niego. Pamiętam że, po trzech czy czterech kolejkach zadeklarował wziąć mnie za gwendolinę; byłam wtedy taka poruszona. W nocy nie mogłam spać, myślałam o jego liście, choć przecież napisałam go sama. Następnego dnia znowu przeczytałam list i odpisałam, że się zgadzam.

— Co było dalej?

— Korespondowaliśmy ze sobą bardzo długo, byliśmy szczęśliwi. Kiedy wstawałam rano, jego List czekał już na mnie; czułam się tak, jakbym to wcale nie ja była autorką, jakby mężczyzna istniał naprawdę. Wyobrażałam sobie nawet, jak mógłby wyglądać. Potem coś zaczęło się między nami psuć. Znalazł sobie, oczywiście, pokątną gwendolnicę i napisał, że mnie rzuca. Spłakałam się straszliwie.

— Ale nie zażyła pani trucizny?

— Zastanawiałam się nad tym, ale otrzymałam mnóstwo listów od nieznajomych osób, które odwiodły mnie od tego lekkomyślnego kroku. Pisano do mnie o niegodziwości mężczyzn, o ich niesłowności, zmienności i wybitnych zdolnościach w podejmowaniu wielkiej ilości zabiegów mających na celu unieszczęśliwić kobietę. W ten sposób wróciłam do jakiej takiej, równowagi. Obecnie przecie wszystkim uczę się odpisywać na listy. Myślę, że po lądowaniu otrzymywać będziemy stosy listów, ponieważ ludzie będą sobie nas wyobrażać jako relikty starożytności i podejmować próby porozumienia starożytnymi metodami. Musi znaleźć się ktoś, kto będzie odpisywał na listy w imieniu załogi.

— Jak się pan nazywa?

— Nazywam się Peter.

— Peter jak?

— Peter. Po prostu Peter.

— Pan jest krewnym Almoisa Petera? Wie pan, którego?

— Nie, nie mam z nim nic wspólnego. To że jestem może od niego mniej znany, niczego jeszcze nie dowodzi.

— Rzecz jasna, panie Peter. Nic takiego nie sugerowałem.

— W końcu to ja wymyśliłem mówiące piwo, nie on.

— Oczywiście, panie Peter. Nadal pan twierdzi, że nie zdradzi tajemnicy mówiącego piwa?

— Nie zdradzę. Konkurencja tylko na to czeka. Myśli pan, że nie?

— Panie Peter, nowe wynalazki odpowiadają zwykle na konkretną potrzebę społeczną. Mówiące piwo nie jest wynalazkiem niezbędnym; potrafilibyśmy egzystować bez niego nie gorzej niż teraz.

— Tak pan uważa? Nowe kreacje mody też niczemu nie służą — nie chronią przecież przed chłodem lepiej od już znanych — a jednak projektanci wykazują wiele inwencji w ich wymyślaniu. Potrzebne jest wszystko, na co jest popyt. Gdyby pomyślał pan choć przez pół sekundy o ludziach samotnych, może dotarłoby do pana, że mówiące piwo wymyśliłem ze względu na nich. Pan pije alkohol?

— Bardzo rzadko.

— W takim razie pan tego nie zrozumie. Mówiące piwo powstało po to, by samotny gość mógł pić w towarzystwie partnera o pełnym, wielowymiarowym intelekcie, mógł z nim sprzeczać się, dyskutować na dowolny temat egzystencjalny bądź techniczny.

— Czy pan odrobinę nie przesadza, panie Peter? Piwo jest tylko piwem i niczym ponadto.

— Na razie. Opowiedziałem panu o fazie docelowej, do której usilnie dążymy. Niech pan sobie wyobrazi — wchodzi pan do piwiarni, gdzie wita pana gwar wielu dyskusji, a jedna bardziej merytoryczna od drugiej. Czy to nie szczyt ideału? Pewnie, że od razu go nie osiągniemy, ale zapewniam pana: próby trwają bez ustanku. To, co może pan zaobserwować teraz — to tylko wstęp, przygrywka Z prawdziwą rewelacją chcemy zdążyć na lądowanie.

— Myśli pan, że na Ziemi ktoś jeszcze pamięta o piwie.

— Jakżeby inaczej i A kto zapomniał, wnet sobie przypomni. Samotnych ludzi z apetytem na piwo nie brakuje nigdy i nigdzie. “Mówiące piwo firmy Peter twoim najwierniejszym przyjacielem”. — Pan słyszał poprzednią wypowiedź?

— Co za pytanie — najpierw specjalnie ją pani odtworzą, a potem pyta, czy słyszałem. Jak miałem nie słyszeć?

— Zechce się pan łaskawie przedstawić.

— Nikodem Woo-woo zwany Tankerem. Kiedy zaczniemy znowu mówić o piwie?

— Czym zajmował się pan w życiu poza piciem piwa?

— Właściwie niczym. Piję je, odkąd tylko pamiętam.

— Czy to nie monotonne?

— Proszę? Nie ma mowy o monotonii, zwłaszcza odkąd zacząłem organizować zawody w piciu piwa i sam brać w nich udział. W wielu okazałem się zdecydowanym zwycięzcą mimo braku obiektywizmu u sędziów. Człowiek tyle jest wart, ile potrafi wypić, proszę pani. Myślę sobie czasem, że każdy z nas powinien przed lądowaniem opanować do perfekcji przynajmniej jedną czynność, żeby móc udowodnić na Ziemi swą przydatność. Ja na przykład — postanowiłem wygrać Światowe Zawody w Piciu Piwa, żeby przynależność do załogi bohaterskiego krążownika “Dziesięciornica” nie była moją jedyną zaletą. Myślę, proszę pani, że jest wśród nas stanowczo zbyt wielu ludzi, których jedyną zaletą jest przynależność.

— Lues Marynarz.

— Wszystkim naszym rozmówcom zadajemy to samo pytanie: Jak wyobrażacie sobie swoje życie na Ziemi po wylądowaniu i w jaki sposób się do niego przygotowujecie?

— Nie będę dla pani miły: cały ten plebiscyt jest dla mnie śmiesznym przejawem ekscytacji spowodowanej powrotem. Czemuż wydaje nam się nieustannie, że tworzymy historię, że przyszłe pokolenia patrzą nam na ręce? Gdyby to, co robimy, było więcej warte, robilibyśmy to nie zważając na żadne względy pozaracjonalne, ponieważ “produkcja historii” winna stanowić najwyżej nasze niedzielne zajęcie. Po prostu brak nam skromności.

— Nie odpowiedział pan na pytanie.

— Brak nam skromności. Cechą życia jest zawsze pewna nadmiarowość: jeden plemnik z kilku miliardów wystarczy do zapłodnienia, jeden zarodnik do powstania nowej kolonii. Jeśli ten jeden spełni swoje zadanie, los pozostałych jest nieważny. Z ludźmi podobnie: jeden człowiek, jeden zespół może wykonać dzieło, którego próżno imają się tysiące, zmierzające w fałszywym kierunku. Te tysiące są nadmiarem, wypracowanym przez ewolucję i naśladowanym przez cywilizację fortelem, dzięki któremu prawdopodobne staje się pewnym. Ale skąd przekonanie, że to nie my właśnie jesteśmy czyimś nadmiarem?

— Chyba mówi pan nie na temat.

— Jesteśmy fałszywi i nieszczerzy; wesołymi opowiastkami podsycamy w sobie wiarę, choć w gruncie rzeczy pełno w nas wątpliwości, co zastaniemy na miejscu. To nasz podstawowy kompleks, na który próbujemy szukać antidotum w podobnych do tego plebiscytach i wymagając od Ziemi — niemiłosiernie za nami stęsknionej — wdzięczności tak daleko posuniętej, że nawet ci, co niczego nie dokonali, zyszczą prawo do miana bohaterów. Rzeczywistość ma jednak to do siebie, że jak gabinet krzywych luster deformuje zamiary i intencje, kpi bezlitośnie z nadziel i pobożnych życzeń, rozczarowuje optymistów bez pokrycia, ośmiesza tych, co deklarowali się zbyt pochopnie i dalekosiężnie. A może — to też najeżałoby rozważyć — ludzie na Ziemi doszli już do tego, że nie ma sensu tak daleko posunięta demokracja lub — o paradoksie — nie jest to sprawiedliwy z żadnego punktu widzenia porządek? Niech pani nie przeczy, mówię o zastrzeżeniach, które dyktuje mi zdrowy rozsądek. Historia zawsze rodziła się z walki zdrowego rozsądku z dogmatami — i czasem z tej konfrontacji rzeczywiście wychodził zwycięsko zdrowy rozsądek. Następnie były układane nowe dogmaty, które wtedy wydawały się rozsądne. Na tym w przybliżeniu polegały dzieje świata, do którego wracamy.

— Pamięta pan pytanie?

— Dawniej, kiedy większej ilości rzeczy byłem pewien, odpowiedź przyszłaby mi bez kłopotu. Wierzyłem wtedy we wzniosłe posłannictwo człowieka, jego szlachetność i dobre intencje. Byłem gorliwym wyznawcą religii ogólnej supremacji dobra nad złem. Świat ludzi jest puszką pełną paradoksów — i dlatego będziemy popularni, powitają nos tłumy zgromadzone na kosmodromie, video dostanie czkawki zachłystując się naszym powrotem. Najzdolniejsi korespondenci będą się prześcigać w generowaniu odpowiednich formuł, w których gładko zamknie się synteza naszej wyprawy. Wezmą je od nich poeci video i wtłoczą — przeżute, przetrawione, oczyszczone z najgłębiej ukrytych zadr — prosto w mózgi otwarte na ich wołanie. W ten sposób zostaniemy bohaterami, tytanami, zwycięzcami wszystkiego, co ślina na język przyniesie: czasu, przestrzeni, samotności, grawitacji, gwiazd, Wszechświata, próżni, siebie samych. Będą krążyć o nas piosenki:

Zwycięzcy czasu i przestrzeni
dziś są na ustach całej Ziemi!

A gdy wreszcie wrzawa przycichnie, video co jakiś czas i zaprosi kogoś z nas, by opowiedział, jak zostać bohaterem. Jakbym to widział: Wieczór z Dzielnym Astronautą. Rozmowa z Członkiem Zwycięskiej Załogi. Wyobraża pani sobie? Papierosy “Dziesięciornica”. Koniak “Zwycięzca”. Tragedia. I wie pani, ludzie podobno o tym marzą.

Że stery są odłączone i rakietka nie pozwoli zepchnąć się z kursu ani o metr — to specjalnie Doogana nie zaskoczyło. W pewnym momencie uległ panice, zaczął miotać się po ciasnej kabinie, łamać paznokcie na obudowie pulpitu, który był tylko wypełnioną martwymi wskaźnikami deską. Odłączył je po kolei, wygasił ekrany, odciął źródła zasilania — i siedząc w. kompletnej ciemności doszedł do wniosku, że to niczego nie zmienia. Sięgnął przed siebie, ekrany rozjarzyły się, wskaźnik linii łączności zapłonął na nowo, lecz nikt po tamtej stronie nie miał nic do powiedzenia.

Wtedy właśnie Doogan otworzył szafkę z oprzyrządowaniem, wydobył zawiniątko, odpakował, zerwał nakrętkę zębami i pociągnął kilka pospiesznych łyków. Zgasił górne oświetlenie, buty umieścił na pulpicie między różnokolorowymi świetlikami. Zamknął oczy. Fonia nie wyłączonego programu video drażniła uszy, ale było mu zbyt wygodnie, żeby reagować. Od czasu do czasu przykładał na krótko butelkę do ust.

Sam nie wiedząc kiedy zapadł w niespokojną drzemkę. Głosy gadały ku niemu z pulpitu, w końcu umilkły kompletnie. Śnił, że zasnął w łodzi na, środku jeziora; z wody podnosił się powoli ku niebu ogromny blady księżyc otoczony złotawymi pęcherzykami powietrza, które przemieszczały się obok okrągłej tarczy i pękały bezgłośnie, a na ich miejsce z głębin nocy napływały wciąż nowe i nowe. Księżyc wisiał majestatycznie nad dziobem łodzi i nieustannie powiększał swą średnicę — jak gdyby leniwe uderzenia fal popychały łódkę prosto w jego stronę.

Otworzywszy oczy Doogan nie był pewien, czy widzi dalszy ciąg snu, czy też ulega halucynacji. Jedyna konkretna rzecz znajdowała się po Jego prawej ręce; przełknął porcję palącego płynu, ale omam nie ustąpił. Na ekranie głównym, pokazującym sektor, w który celowała styczna do trajektorii, świeciła się biała elipsoida. W miarę jak rozrastała się i nabierała blasku, przemieszczała się również ku środkowi ekranu.

— Matko materio — wybełkotał Doogan i napił się znowu.

Przez następną minutę zachowywał się jak szaleniec: włączył nieczynne dotąd centrum pomiarowe, nastawiał celowniki, wydawał rozkazy. Na próżno. Detektor masy niezmiennie pokazywał zero, analogiczny wynik dały pomiary albedo, odległości, rozmiarów obiektu. Po prostu obiekt nie istniał. Doogan obserwował na głównym ekranie coś, czego nie było.

— Projektor wyświetla obraz bezpośrednio — osądził. — Bez pośrednictwa kamer zewnętrznych. Czyli po prostu zwykły, ordynarny film.

Ta fachowa konstatacja uspokoiła go nieco. Napił się i leżąc w fotelu obserwował manewry obiektu, który, przybliżał się stopniowo. Kiedy przestał się mieścić na ekranie, rozpoczął powolny obrót. Można by pomyśleć, że rakietka cumuje, gdyby przyrządy nie widziały przed sobą takiej samej pustki, jak wszędzie dokoła.

Pokryty skupiskami ciemnych cętek biały bok obiektu przestał się obracać. Wskaźnik szybkości rakietki stanął na zerze. Na ten widok Doogan dopił ciecz i wyrżnął pustą butelką o pancerną szybę ekranu. Szkło rozprysnęło się po całej kabinie i można by pójść o zakład, że największy odłamek nie miał więcej jak pół centymetra średnicy. W tej samej chwili, kiedy odłamki szkła, które przebyły najdłuższą drogę, dotykały wykładziny podłogi, klapa rakietki podniosła się z cichym sapnięciem. Odbijając się od licznych sprzętów w kabinie Doogan zbliżył się do włazu i zapatrzył w czerniejący przed nim otwór. Obmacał oburącz obrzeże, potem wsunął się w otwór i na ślepo — dookoła panowała prawie idealna ciemność — próbował badać ściany tunelu. Ale ręka nie natrafiała na żaden opór.

— Jest tam kto? — wrzasnął w głąb hipotetycznego tunelu. Nasłuchiwał. Nic nie mąciło ciszy i kiedy już zwątpił w uzyskanie odpowiedzi, dobiegł go niewyraźny pogłos, jakby echo, lecz solidnie zniekształcone i tak słabe, że od razu stracił pewność, czy Istotnie coś usłyszał.

Chwiał się mocno na nogach, ale brzegi otworu jak dobry mechaniczny przyjaciel nie pozwalały mu upaść. Krzyknął jeszcze kilka razy, z podobnym rezultatem.

— Paranoja — powiedział i roześmiał się. Mniej więcej wyglądało to tak: zamknięty w latającej gruszce facet wybiera się nie wiedzieć dokąd i po co, w dodatku nie z własnej woli, a jednak ochotniczo. Po drodze spotyka coś, czego nie ma, zbliża się do tego mimo unieruchomionych sterów, cumuje. Jakby to wszystko było jeszcze nie dość zabawne, facet przyswaja butelkę alkoholu konwencjonalnego — zapewne by zachować trzeźwość umysłu. Pojazd, który go wiezie, cumuje automatycznie w próżni — bo przecież to, do czego cumuje, nie istnieje. Właz otwiera się sam, podróżny (bo jak inaczej go nazwać?) wiedziony zapewne ciekawością wychyla się przezeń w kosmos, żeby ździebko odetchnąć świeżym powietrzem i przy okazji spytać, czy kto przypadkiem nie siedzi okrakiem na jego pojeździe. Zastanawiając się, jak zareagować w tej skomplikowanej sytuacji, Doogan ryknął mocno przesadnym śmiechem w głąb tunelu, w ciemność, znienacka przerwał, cały zamienił się w słuch.

Nic, tylko niewyraźny odgłos na granicy słyszalności.

— Ha, ha, ha! — i przerwa. — Ha, ha, ha! — i nic oprócz dalekiego szmeru, jakby ktoś przewrócił stronę ciekawej książki.

To już Doogana rozsierdziło.

— Wy sukinsyny — powiedział prawie pieszczotliwie. — Potomkowie nałogowych spożywców alkoholu konwencjonalnego i przemęczonych prostytutek; plugawe pomioty hipopotama, ucieleśnienie sprośności. Owoce kosmicznego roztargnienia, niedbalstwa i niedyspozycji fizycznej waszych ojców, kaprawych degeneratów murszejących z szybkością światła. Wierne podobizny fallusa nękanego wątpliwościami odnośnie sensu istnienia, abderyci nurkujący z lubością w sfermentowanych fekaliach. Porcje cuchnącego koagulatu wirowane na centryfudze. Człekokształtne odpady z produkcji masturbantów. Suki ludzkie! Świńskie ryje! Dupki!

Ostatnie słowa prawie wykrzyczał, i znowu nic. Najmniejszej reakcji.

— To wszystko nie ma sensu — mruczał gramoląc się przez otwór. Postąpił kilka kroków na sztywnych nogach, daremnie próbując wyłowić choćby szelest własnych kroków. Ciemność żyła — czuł to. Obejrzał się za siebie — z owalnego otworu sączyło się nikt e światło.

— To wszystko nie ma sensu — powtórzył głośno i prawie pobiegł przed siebie. Po drodze minął jakąś barierę, w twarz uderzył go powiew cieplejszego powietrza; zdążył zobaczyć tylko kilkanaście świetlistych smug, które wyprzedziły go z wielką szybkością i runęły przed siebie, wszystkie w jeden punkt. Kiedy tam dotarły — zużywając na pokonanie wielkiej odległości ćwierć sekundy, najwyżej pół — buchnęła stamtąd jasność.

— Wielki Boże — Doogan stał się nagle niesłychanie religijny. Z nim samym również działo się coś dziwnego — przestrzeń rozpuszczała go w sobie, ulotniło się gdzieś poczucie ciężaru, lecz nie z powodu zwyczajnej nieważkości.Machinalnie poruszył ręką, aby dotknąć nią piersi, lecz po dotarciu na miejsce palce nie poczuły ani szorstkiej, bezpiecznej faktury skafandra, ani napiętych pod nim mięśni, obciągniętych żywym elastikiem. Nie było już skafandra ani osłanianego przezeń ciała; nie było również ręki, ramienia, palców — po prostu dwa pobliskie sektory przestrzeni ulegając inercyjnemu podporządkowaniu woli człowieka przeniknęły się w milczeniu, przemieszały ze sobą; stopniowo ustało wirowanie wypełniających je cząsteczek materii.

Jasność stopniowo zdobywała ów dziwny świat zaludniony nieruchomymi sylwetkami, wypełniony znajomymi sprzętami, meblami, przyrządami, sklepionymi wokół nich ścianami. Doogan, który stał się czystą, pozbawioną ciała świadomością, płynął powoli w przestrzeni przenikając z łatwością przez dowolne układy materialne. Mijał zastygłe w rozmaitych grymasach twarze, przesuwał się przed nie widzącymi oczami, w których zatrzymało się oburzenie, zachwyt, znudzenie. Niektóre z twarzy znał: po prostu znajdował się na jednym z podpoziomów “Dziesięciornicy”.

Padł skądś nie znany sygnał i w jednej chwili tłum woskowych postaci ożywił się. Myśli znalazły swoje dokończenie, słowa — treść ostateczną, zamiary — całkowity wyraz. Doogan zauważył, że w ukrytych w ścianach systemach zaczęły; przemieszczać się różnokolorowe ciecze o różnej temperaturze, którą również widział. Widział — to było okropne — prąd elektryczny płynący specjalnymi sieciami bezprzewodowymi i zasilający wszystkie wejścia, oświetlacze, automaty i nadajniki. Widział promieniowanie jądrowe pochodzące z czujników — i bez większego trudu dostrzegł fale głosowe przemieszczające się w różne strony korytarza. Co więcej, potrafił je czytać — uświadomił to sobie dopiero po jakimś czasie — ale nie potrafił ich wywoływać. Na rozgrywające się przed nim sceny nie potrafił wpływać w żaden fizyczny sposób.

Pod najbliższą ścianą siedziało dwóch niesympatycznych facetów.

— Pomyśl — mówił jeden — dawniej to były czasy! Nie znając argentytu, pciurw i prośności ludzie czuli się naprawdę szczęśliwi.

— Nie wiem — drugi miał wątpliwości — nie było również gżdyli, obciągwi i rasserów. Jak tu mówić o szczęściu — bez obciągwi?

W windzie trzech młodych uczonych spierało się na temat pewnej teorii naukowej.

— Pomyślcie, panowie — perorował najmniejszy z nich — przecież z prawa Izos-Thoposa wynika jasno, że w symferze nieciągłości parcjalnej mezospin traci aquapol w sposób bliski doskonałości!

— Tylko że w symferze nieciągłości inwercjalny paskuter stanowi zaledwie sześć procent…

— Co to ma wspólnego…

— Oczywiście, że taki Zgodnie z szóstym postulatem Vienai-Miatsoma…

Co najdziwniejsze Doogan doskonale orientował się w przedmiocie sporu i wiedział, że rozbieżność między trzema uczonymi jest pozorna. Wystarczyła przecież dwukrotna transformacja Nerburga i podstawienie danych, żeby przekonać się, iż inwercjalny paskuter stanowi nie sześć, a szesnaście procent, w związku z czym należy zastosować nie szósty, a siódmy postulat Vienai-Miatsoma. Ot, i cała sprawa.

Przemieszczając się przez kolejne kondygnacje “Dziesięciornicy” Doogan stopniowo zapominał, że był niegdyś integralną częścią tego świata. Zmiana charakteru, w jakim na nowo i niespodziewanie się w nim pojawił, zmiana sposobu postrzegania sprawiały, że oglądał przesuwające się przed nim sceny prawie bez żadnych uczuć. Wraz z wyzwoleniem od ciała dokonało się w jego psychice kompletne odczłowieczenie, uwolnienie od właściwych ludziom emocji, nawyków, sposobów reagowania. Zdumiewające, jak niewiele było trzeba, aby zrzuciwszy okowy nakładane ciału od miliona lat przez ewolucję, mentalności od wieków przez historię i umysłowi od dziesięcioleci przez wychowawców — zrzucić również więzy pętające myśl i w rezultacie poczuć się naprawdę wolnym. Doogan wiedział jednak, że choć wolny — inaczej niż dotąd — podlega nowym ograniczeniom, związanym z każdą formą egzystencji. Na razie nie czuł potrzeby refleksji na ten temat, sam będąc czystą refleksją. Nowa sytuacja zafrapowała go na tyle, że zapomniał o wszystkim, co zdarzyło się bądź miało się zdarzyć w przyszłości. Dotychczasowe życie straciło sens, dotychczasowa rzeczywistość — znaczenie.

Pasjonował się odkrywaniem coraz to innych możliwości swego nowego stanu. Odkrył, że potrafi regulować szybkość i kierunek przemieszczania. Zupełnie przypadkowo, stojąc przez dłuższą chwilę w jednym miejscu zorientował się, że jego obecność deformuje upływ czasu. Wielki cyfrowy wskaźnik na jednej ze ścian najpierw wskazywał 16.37, potem nagle przeskoczył o cztery i pół godziny, a wreszcie cofnął się prawie o dobę. Odpowiednio do tego zmieniało się oświetlenie, ilość ludzi, ich stroje, treść rozmów.

Prosto stamtąd ruszył w górę, a właściwie przed siebie, gdyż pojęcia takie, jak góra, dół — przestały obowiązywać. Płynąc bądź korytarzem, bądź na przełaj, w poprzek kabin, bawił się czasem, przez co rozgrywające się przed nim sceny znienacka ustępowały miejsca innym. Kabina wypełniona ludźmi błyskawicznie wyludniała się, zaś ta, w której przed momentem jeszcze nikogo nie było, wypełniała się obecnością kobiety i mężczyzny dyszących w miłosnym zwarciu. Zabawa nie sprawiała Dooganowi żadnej radości; oddawał się jej prawie bezmyślnie, jak dziecko, które znalazłszy nowy przedmiot w kółko uruchamia go i wyłącza, ponieważ tylko w ten sposób potrafi się nim posługiwać.

Nie miał pojęcia, jak długo trwa jego eskapada, jaki ma cel i w jaki sposób do miej doszło. To było bez znaczenia. Kim był właściwie — teraz? Czy pozostał zdolny do sformułowania autodiagnozy w rodzaju “Myślę — więc jestem”? Czy w ogóle istniał? Całkiem przecież możliwe, że forma życia, jaką został obdarzony, dla świata przeraźliwie konkretnej fizyczności oznaczała po prostu niebyt. Ale i te wszystkie ważne pytania nie obchodziły go nic a nic. Znał na nie odpowiedź w tym sensie, że gdyby tylko zapragnął, potrafiłby ją natychmiast wydobyć — skąd? Uświadomił sobie, że na ten temat otaczającego świata dysponuje kompletem informacji, wie o każdym człowieku i o każdym przedmiocie, o ich losach w dowolnej chwili. Zapragnął się o tym przekonać; pomyślał o papierosie w ręku pewnej damy, stopniowo zamienianym w popici. W mgnieniu oka zawisł w chmurze dymu przed twarzą kobiety i przez prawie dwa zaciągnięcia przyglądał się, jak pali. Przez ten czas dowiedział się o papierosie wszystkiego — a równocześnie jakby mimochodem o samej kobiecie i przedmiotach, które ją otaczały. Potrafiłby powiedzieć, z ilu kawałeczków sztucznego tytoniu składa się zawartość papierosa, wymienić pierwiastki wchodzące w skład bibułki, ich udział z dowolną dokładnością i w dowolnej chwili — i tak dalej. Kompletnie go to nie bawiło. Zajrzał w puste oczy kobiety, przeniknął na drugą strome.

Najbardziej zainteresowało go krzesło, na którym siedziała. Właśnie krzesło. Nie fotel, nie mini-instar a krzesło. Ktoś, kto je zrobił, żył bardzo dawno temu. Doogan zapragnął dowiedzieć się o nim więcej — lecz nie potrafił. W opinii siedzącej przed nim kobiety, ciągle bezmyślnie wciągającej kłęby dymu, mógłby uchodzić za Boga, ale jego wszechmoc i wszechwiedza — wkrótce to sprawdzi — ograniczały się jedynie do czasoprzestrzennego kontinuum “Dziesięciornicy”.

Na następne ograniczenie natrafił próbując sforsować jedną ze ścian, wyłożoną po drugiej stronie nie znanym i nie spotykanym dotąd materiałem. “Uderzając” w wykładzinę, jakby rozpłaszczał się na niej, rozpraszał, częściowo w nią wnikał — tracił wtedy kontakt z rzeczywistością i odzyskiwał go dopiero po pewnym czasie, oddalony o kilka metrów od bariery.

Okrążył całą powierzchnię i przekonał się, że wykładzina tworzy układ zamknięty, do którego wtargnięcie jest niemożliwe. Do wnętrza prowadziło tylko jedno wejście, bardzo dokładnie przylegające do krawędzi otworu i pokryte od wewnątrz tym samym rodzajem materiału, choć o innej nieco strukturze. Postanowił poczekać na właściciela, ale oczekiwanie przedłużało się. Doogan wykonał “pstryknięcie” czasowe. W kierunku pomieszczenia o dziwnych ścianach zbliżali się korytarzem dwaj mężczyźni.

— Zostaniesz tutaj — powiedział jeden z nich. — Jeżeli główka indykatora zapłonie, przetniesz błonę wiązką z pistoletu i wpadniesz do środka. W porządku?

Drugi mężczyzna, młody chłopak, kiwnął głową.

Wyciągnęli pistolety i pierwszy z mężczyzn otworzył wejście. Minął je; otwór zasklepił się natychmiast, ale Doogan i tak zdołał przecisnąć się do środka. Było ciemno, a mężczyzna, który wszedł, z jakichś powodów wolał nie zapalać oświetlaczy. Doogan czuł się w pomieszczeniu źle — jak w klatce. Ulotniła się — nie wiadomo gdzie — jego wszechmoc i wszechwiedza. Po raz pierwszy doświadczył ograniczenia dotychczasowej swobody w sposób tak ewidentny — to zmuszało do rewizji niektórych poprzednich ustaleń, nakazywało ostrożność i poważniejsze traktowanie świata “fizyczności”.

Stąpając po miękkim dywanie mężczyzna z pistoletem w dłoni zbliżył się bezszelestnie do stolika, na którym stała pusta butelka z wzorzystą etykietką i trzy nie wymyte kieliszki. Za biurkiem spał inny mężczyzna; na jego widok facet z pistoletem uśmiechnął się krzywo. Pomieszczenie rozświetliło się.

Śpiący otworzył oczy, w których nie było śladu senności. Przez parę sekund mężczyźni przyglądali się sobie spokojnie.

— Witam — powiedział wreszcie ten, który wszedł. — Długo pan na mnie czekał.

Na rzeczy przyjemne zawsze czeka się długo — odparł Boskersq. — Ale właściwie dlaczego celuje pan we mnie z pistoletu?

— Dla pewności. Ma pan coś przeciwko temu?

— Nie, skądże. Zawsze ceniłem pański sposób żartowania. Taraday przełknął ślinę.

— Nie wykonał pan rozkazu.

Niespodziewanie Doogan przypomniał sobie kompletnie informacje na temat Taradaya, choć nikt przedtem mu ich nie przekazywał. Mimo iż miały one związek z cielistą formą, którą niedawno opuścił, wcale go nie obeszły. Starając się dowiedzieć w analogiczny sposób, kim jest mężczyzna zza biurka, Doogan natrafił na kolejną barierę niemożności.

— Nie wykonałem — przyznał Boskersq — ponieważ wyniknęły nadzwyczajne okoliczności.

— Jakie?

— Najpierw schowa pan pistolet. Doznaję sprzecznych uczuć widząc ten śmiercionośny przyrząd wycelowany prosto w moją głowę.

Taraday zastanowił się, schował pistolet. Boskersq stanął obok biurka; palcami prawej ręki wspierał się lekko o blat.

— Jestem Dwukolorowym — powiedział. — Czy to coś panu wyjaśnia?

W odpowiedzi Taraday próbował się uśmiechnąć, ale było to zbyt ciężkie zadanie. Jego ręka niemal bezwolnie zaczęła pełznąć w kierunku kabury.

— Banowski miał rację, trzeba było go słuchać. Niech pan da spokój — pokazał na kaburę i ręka Taradaya zatrzymała się momentalnie. — Po prostu pan nie zdąży… wcześniej pan umrze, nim zdąży wystrzelić. Pogadajmy lepiej z pięć minutek. Tak lubiłem rozmowy z panem.

— Matko materio — bełkotał Taraday. — Jeśli pan żartuje…

— Nie czas na żarty — uciął Boskersq. — Czemu pan nie słucha dobrych rad — tak panu pilno rozstać się z życiem? Tym razem nie ma pan na sobie ani wygodnej zbroi, ani twarzowej przyłbicy… bez nich nawet z pistoletem w ręku byłby pan łatwy jak dziecko.

— Jest pan Quevasem?

— Właściwie nie. Korzystałem tylko przez pewien czas z jego gościnności, ale w końcu jego ciału przydarzyło się kilka nieprzyjemności i musiałem się przesiąść. W Boskersqa. Czemu pan tak patrzy? Owszem, mogę się przesiadać z dowolną. częstotliwością. Dziś jestem sobą, jutro mogę być kim innym…

Zdjął palce z biurka i poszedł w kierunku Taradaya, Ten cofał się z przerażeniem w oczach.

— Dla mnie to tyle, co wypić puszkę piwa… mówiącego — wypowiadał słowa bardzo wyraźnie, jak aktor. Powoli, ale zdecydowanie posuwał się przed siebie.

Taraday krzyczał ze strachu, oparty o ścianę. Boskersq, wyłączywszy już wcześniej indykator, zbliżył się na wyciągnięcie ręki i wtedy Taraday osunął się po srebrnej płycie na mięciutki dywan. Leżał nie poruszając się. Boskersq pochylił się i wyjął indykator z jego klapy.

— Wspaniale — powiedział. — Parę minut tutaj prześpi. — Cofnął się, spojrzał nagle w kierunku Doogana: “Kto tu jest? Ty, Grynx? Keiken? Hercx? Theart, Voox? Mówiłem, żeby nie pakować się bez potrzeby do środka tych klatek — stąd można więcej nie wyjść. Zostawiacie za dużo ambarraxu, byle analizator was wykryje. No, jazda stąd!”

Przez otwarte wejście Doogan wypłynął na zewnątrz.

— Schowaj zabawkę, synu — powiedział Boskersq do stojącego przed wejściem agenta — bo byle łachudra wyjmie ci ją z ręki razem z cennym życiem. Szef powiedział, że jesteś wolny.

— E tam — chłopak pokręcił głową obracając w palcach broń z wyraźnym zakłopotaniem — widzi mi się, że to nie szef, tylko ty. Podobno jesteś na czarnej liście?

— Moja sprawa, szczeniaku. Popatrz tutaj: poznajesz? Czyj to indykator? Myślisz, że szef dałby mi go bez powodu?

Chłopak nie wiedział, co o tym myśleć.

— Jak mi nie wierzysz, możesz szefa zapytać — rzucił niedbale Boskersq i poszedł przed siebie. Chłopak, wyraźnie zakłopotany, schował w końcu broń i zażądał od wejścia wpuszczenia do środka.

— Ani mi się śni — odpowiedziało wejście. Agent przeciął je wiązką, wlazł do środka, po chwili wypadł na zewnątrz. Boskersq znikł, jakby się rozwiał w powietrzu.

Doogan miał zamiar towarzyszyć Boskersqowi, ale napotkał kolejną barierę. Zanosiło się na to, że ich ilość w miarę poznawania nowego świata rośnie w postępie przynajmniej geometrycznym. Obserwował oddalające się plecy Boskersqa i pocieszne usiłowania sforsowania wejścia przez agenta.

W inną stronę droga stała otworem. Doogan popłynął przed siebie masowo rozdając czasoprzestrzenne kopniaki — do przodu i wstecz. Skierował się najkrótszą drogą na dwudziesty ósmy. Przed samą kabiną Deograciasa czas dostał kolejnego prztyczka. Dzień błyskawicznie zamienił się w noc.

Doogan orientował się doskonale, że Deogracias zwinął instar dopiero po południu i wybrał się na małą przejażdżkę. Trzydzieści poziomów wyżej, w jednym z korytarzy bocznych natknął się na tę dziewczynę. Każdy, kto choć raz oglądał program video, znał jej imię: Dorotea. Pod działaniem pola encefalicznego dziewczyna — nie zaprotestowawszy ani słowem — zjechała z Deograciasem na. dwudziesty ósmy, w kabinie pozbyła się odzieży w niemal eksresowym tempie. Po straszliwych zmaganiach Deogracias i Dorotea leżeli obok siebie na instarze wsłuchując się w coraz spokojniejsze bicie własnych serc.

— Właściwie… — zaczęła dziewczyna i umilkła nie doczekawszy się żadnej zachęty do rozmowy. Po kilku minutach podjęła próbę jeszcze raz.

— Właściwie nie przyszłam tu z własnej woli.

Powiedziała to bardzo cicho i niepewnie, przekrzywiwszy uprzednio głowę, żeby widzieć reakcję Deograciasa. Ale Deogracias nie zamierzał widocznie się spierać; jego profil rysował się ostro na tle jaśniejszego ekranu video. Przesunęła kilka razy otwartą dłonią nad Jego oczami.

— Obudź się — powiedziała. — Musimy porozmawiać.

— O czym?

— Zdaje mli się, że nie przyszłam tu sama — w jej głosie było tym razem więcej kokieterii.

— Zgadza się — burknął Deogracias — przyszłaś tutaj ze mną.

— Nie o to chodzi — zirytowała się na manierę video. — Zostałam do tego zmuszona.

— Tak? — zdziwił się Deogracias. — Przyniosłem cię? Zaciągnąłem?.

— W pewnym sensie — dziewczyna nie była przekonana. — W każdym razie wpłynąłeś na mnie — to taki trudno uchwytny stan — w ten sposób, że przyszłam tutaj, choć wcale przedtem nie miałam takiego zamiaru.

— Wpłynąłem na ciebie? — zainteresował się Deogracias. — Więc wszystko jest w porządku.

— Nie, mię. Po drodze robiłeś ze mną nieuczciwe rzeczy.

— Nie robiłem.

— Robiłeś.

— Nie:

— Robiłeś, robiłeś, robiłeś! — tłukła go małą piąstką po obojczyku. Przycisnął dziewczynę do siebie.

— Z miłości do ciebie gotów byłbym umrzeć. Dziewczyna roześmiała się.

— Co ty wygadujesz? — przywarła doń całym ciałem i szepnęła: — Kocham cię.

— Gruchacie sobie, gołą beczki? — rozległ się jakiś głos. Z ciemnego kąta kabiny wyszło kilka postaci w błyszczących strojach. Prawie wszystkie trzymały w rękach małe niklowane przedmioty. Deogracias włączył więcej światła i zobaczył, że są to pistolety, i że przybysze osłaniają twarze przyłbicami.

— No, Dwukolorowy — powiedział ten spośród nich, który stał najbliżej — koniec gry. Przyszła na. ciebie kolej.

— Dwukolorowy? — powtórzyła dziewczyna. — Od razu podejrzewałam, że…

Coś pękło, coś zgasło, wrócił ciężar i fragment przestrzeni, obwiedziony ledwie widocznym konturem sylwetki, począł z wolna wypełniać się ciałem. Ręka dotarła do piersi, palce poczuły twardą materię skafandra. Wróciła ostrość widzenia. Vis-a-vis stał obcy mężczyzna.

— Co to było? — zapytał Doogan.

— Byłeś czystą świadomością lewitującą w poprzek rzeczywistości — odparł nieznajomy. — Ten stan, to wszystko może stać się twoim udziałem na zawsze, jeśli upadłszy oddasz mi pokłon.

Nogi same ugięły się pod Dooganem.

— W porządku — powiedział nieznajomy. Zbliżył się wolno i położył rękę na jego ramieniu. — Jesteś moim przyjacielem, a ja jestem twoim przyjacielem. Chodź.

Doogan ruszył za nim posłusznie jak manekin.

14

“Siedział dokładnie tak samo, jak zapamiętałem: w tej samej pozie, otoczony tymi samymi przedmiotami. Nastawiony na najwyższy punkt skali automatyczny dozownik strzykał od czasu do czasu prosto w jego szklankę porcją alkoholu konwencjonalnego. O ile wiem, wtedy właśnie narodził się w nim nasz pomysł.”

Wszystko kiedyś się kończy, myśli Medicus, Przez całe życie oswajamy się z myślą o śmierci, zgadzamy się na nią. akceptujemy jej obecność na świecie — bo przecież nie można inaczej; lecz mimo to zostaje jeszcze iskierka nadziei, irracjonalnej i śmiesznej, że prawa przyrody odwrócą się po raz pierwszy w naszym przypadku. Ta nadzieja jest teraz jedyną rzeczą, która mnie powstrzymuje.

Ekran video błysnął i z powrotem poszarzał.

— Tak oto zginął dyspozytor Corneil Doogan, wierny syn naszej wysepki dryfującej poprzez Wszechświat. Kochał ją i dla niej oddał życie. Cześć jego pamięci. W uznaniu zasług Prezydent i Rada Statku odznaczyli pośmiertnie Corneila Doogana Orderem Nieustraszonego Serca. Oto nazwiska następnych ochotników, którzy podążą wytyczonym przez bohaterskiego dyspozytora szlakiem — do zwycięstwa.

Jak zwyczajna jest śmierć, gdy dotyczy innych, myśli Medicus. Ile śmierci widziałem w życiu — sto? tysiąc? O ilu słyszałem? Pięć pierwszych sprawiło, że miałem kłopoty z zaśnięciem; następne przyjmowałem już bez wzruszeń większych niż przy zmianie butów. Czy mogło, czy powinno być inaczej? Kiedy śmierci sypią się jak z rozprutego pojemnika na śmieci trzeba wyjątkowych okoliczności, by potrafiły przerazić lub choćby zainteresować. Naturalną kole]ą rzeczy zjawia się zobojętnienie; lekarze wysilają się daremnie, bo usiłują przeciwstawiać się nieodwracalnym prawom. Życie skazuje ich na codzienne przypominanie o tej daremności, kontemplowanie własnej bezsiły; nie mogliby działać nawet w tak ograniczonym zakresie, gdyby hołubili w sobie wrażliwość poetów zamiast otępieć na ból, na cierpienia swych pacjentów. To jedyna szansa — dla jednych i drugich. Śmierć nie zawiera grama poezji, niezależnie od tego, czym było życie, które przekreśla. Śmierć jest degradacją materii, wulgarnym przywołaniem do porządku, sygnałem, że pewien system dojrzał do rozpadu. Patrząc za wiele na ów ordynarny proces wykreślenia z życia można popaść w totalne zwątpienie — ale nadal wierzyć, że jeszcze jest wystarczająco wiele czasu, by nie myśleć o tym ostatnim teatralnym wybryku egzystencji — z sobą w roli głównej.

— Jestem alkohol konwencjonalny, przynoszę ulgę i rozluźnienie, przywracam jasność myśli i sens życia. Działam szybko, skutecznie. Nie wywołuję skutków ubocznych. Wypij mnie i bądźmy przez chwilę ze sobą szczęśliwi.

Byłem lekarzem, myśli Medicus ocierając usta wierzchem dłoni. Tu każdy może zostać kim chce. Wystarczy trochę cierpliwości. Ludzie przyzwyczają się kojarzyć twe nazwisko z dowolnym posłannictwem, pod warunkiem, iż przez odpowiednio długi czas nie znudzi ci się wmawiać im, że jesteś posłannikiem. Chcieć znaczy być, zwłaszcza gdy decydujesz się na posłannictwo niepopularne. Chcieć znaczy być, a kiedy już się staniesz — nie ma na ciebie siły.

Dlaczego właściwie zostałem lekarzem — przecież nie z chęci niesienia pomocy, nie z miłości do ludzi. Ktoś powiedział mi dawno, że nienawidzę ludzi, życia, całego świata. Słyszeli to przypadkowi świadkowie i nie mogłem po prostu przyznać mu racji; ośmieszyłem go jakimś aforystycznie pobrzękującym zdaniem, ponieważ tego właśnie ode mnie oczekiwano. On, pamiętam, uśmiechnął się również, ale inaczej niż wszyscy — ze zrozumieniem. Zwyczajnie wiedział, że zaprzeczając — kłamię.

Tak, nienawidziłem świata, ludzi oraz życia, odkąd tylko pamiętam. Wychowano mnie w atmosferze kultu dla perfekcjonizmu, a świat, ludzie i życie w żadnym fragmencie nie byli ukończonym dziełem. Byli robotą zarzuconą w początkowym stadium, rozregulowaną maszyną, która staje co pewien czas, a jeśli już działa, to w największej niezgodzie z intencjami twórcy, który w międzyczasie odszedł do innych zajęć. Jak mogłem kochać to, co każdym przejawem swego marnego istnienia rzucało wyzwanie mojemu umiłowaniu ideału? Musiałem jednak żyć w takim świecie z braku Innego; wybór dotyczył sfery spraw znacznie bardziej podstawowych: żyć tu albo nie żyć wcale, lecz wtedy, pamiętam, nie byłem moich ustaleń tak przeraźliwie pewien jak obecnie i przez wiele lat żyłem nadzieją, że nie mam racji, podobnie irracjonalną jak to, że nigdy nie umrę. Życie jest drogą, która prowadzi donikąd; świat to nieciekawy krajobraz, spostrzega się to mimo woli, idąc tą drogą, a ludzie — podobni sobie nieszczęśnicy skazani na ten sam rodzaj banicji ostracyzmem narodzin.

— Obejrzycie państwo obecnie nasz następny program, zawierający niepojętą ilość atrakcji. Jest wprawdzie bardzo późno, ale proszę nam wierzyć — nie opłaca się zasypiać. Nie warto spać, kochać się, umierać, kiedy transmitujemy nasz program. Spać i umierać można kiedy indziej. Życzymy dobrego odbioru.

— To pan? Po co właściwie pan przyszedł?

— Chcę ci pomóc. Zobaczę, co da się zrobić.

— Pomóc, mówi pan. Ma pan wyrzuty sumienia? Poczuł się pan do czegoś zobowiązany? To miłe; ale mnie nie można pomóc.

Długie milczenie między nimi.

— W porządku — rzekł Medicus. — Tak mi się tylko powiedziało. W gruncie rzeczy chciałem cię tylko obejrzeć. Nie zobaczyć; obejrzeć. Prezydent powołał zespół do badania Dwukolorowych; przypadkiem włączono mnie w skład.

Jest mądry jak na swój wiek, myśli Medicus, wie już o totalnej niemożliwości obowiązującej dookoła. Czy ja wiedziałem tyle w jego wieku? Moi nauczyciele zrobili co mogli. Beznadziejnością usiłowań nauczyciel przypomina lekarza, nawet gdy sprawie przerwania barier między ludźmi poświęci wszystkie dni. Co mi zostało ze szkoły — parę wątpliwych prawd. “Życie jest powołaniem do twórczości.” “Nie doprowadzaj do skutku żadnego przedsięwzięcia, zmieniaj cel natychmiast po jego osiągnięciu. Żyć zaczynaj codziennie od nowa.” Zwłaszcza tego postulatu nigdy nie byłem w stanie pojąć i zaakceptować; chciałem od razu coś mieć, gromadzić to od rana do wieczora, by móc zasypiać zadowolony ze zmęczenia, a rano budzić się ze świadomością, że już mam to wszystko, zdobyłem, że należy do mnie — i móc od tego zaczynać. Nieważne, o co chodziło: o kobietę, rzecz, myśl, co wpadła cło głowy, przekonanie, opinię, umiejętność — nigdy rano nie wstawałem nagi. W ten sposób przecież powstawały budowle, kultury i cywilizacje, nie zaś tak, że świat mrugał w rytm dni i nocy, pór roku, lat, epok historycznych — i w każdym takim mrugnięciu spalały się tysiące ludzi — jętek jednodniówek. Jeśli umierali ludzie — zostawała po nich pamięć, jakaś myśl o ich dokonaniach; jeśli waliły się budowle, zostawały gruzy, na których następnego dnia zaczynała się budowa nowych gmachów.

Nie mogłem pozwolić sobie na rozrzutność zaczynania codziennie od nowa, byłem skąpy, nie wiedziałem jeszcze, co z tego, co mam, może mi się kiedyś przydać — i dźwigałem męczeńsko cały majdan, zawsze zmęczony, zawsze w defensywie, zawsze bez uśmiechu i z poczuciem kompleksu wobec tych, co mijali mnie beztroscy. Patrzyłem za nimi z zazdrością spoza krótkiej chwili odpoczynku, po czym na nowo podejmowałem mój ciężar, by go dźwigać do ostatnich sił, a dźwigając zapomnieć, i było to moje dźwiganie — teraz to widzę — nadaremne, bo mój upór nie zdał się na nic, nie zmienił ludzi, nie wywrócił porządku świata — więc czy nie lepiej było od razu zrezygnować, żyć łatwo z dnia na dzień i nie martwić się o nic? Los — najwytrawniejszy ironista — zakpił ze mnie jeszcze raz: to, co chciałem uznać za kwintesencję życia, diabli wzięli. Lecz — z kretesem przegrany — muszę wierzyć,- dopóki nie przepadły ostatnie szansę, muszę bronić tego, w czym utopiłem nadzieje.

— Doktorze Llatz, wezwałem pana w określonej sprawie. Pańska rzecz, jak pan to załatwi; do jutra, do godziny, powiedzmy, dwudziestej, zorganizuje pan dla mnie przyzwoity miotacz małego kalibru, naładowany i gotów do użycia. Chce pan o coś zapytać? Nie? Tym lepiej. Ilość pieniędzy nie gra roli; zależy mi tylko na dyskrecji. Zrozumiał pan? W takim razie jest pan wolny.

“Przebiegi procesów niestacjonarnych zdradzają w tym miejscu bardzo wyraźne tendencje do przegięć, momentami nawet do nieciągłości. Interpretacja może być jedna. Prawdopodobieństwo błędu w diagnozie: zero. Zalecam zakończenie przygotowań i przejście w stan gotowości kreacyjnej.”

— Obejrzyjcie państwo koniecznie nowe rewelacyjne widowisko Paula Partnera. Miłość, nienawiść, zemsta, życie, śmierć. Feeria barw, najlepsi wykonawcy. Sceny mrożące krew w żyłach. Nie wolno zamykać na nie oczu: pełnia człowieczeństwa to przecież pełnia doznań.

— Jestem alkohol konwencjonalny, rezultat zbożnego wysiłku producentów, spełnienie pragnień tych, co mnie kochają. Dzięki mnie zapomnisz o szarzyźnie życia, twoja wiotka myśl uleci z szybkością światła w nieznane okolice Wszechświata, gdzie niewyobrażalne staje się realnym. Tylko jedna prośba: wypij mnie.

Medicus wyłączył ekran video, ściągnął kurek automatycznego dozownika ma zero i sięgnął przez blat po krótki podłużny futerał. Wyjęty stamtąd uniwersalny diagnostat położył na blacie, a następnie przyniósł ciężką niekształtną paczkę zawiniętą w folię, która wydawała się zmięta i przetłuszczona. Końcem starego skalpela przeciął folię i zajrzał do środka. Lufa miotacza połyskiwała matowo, wypukły jak rybie oko wskaźnik naładowania komór palił się rubinowym blaskiem. Medicus wydobył broń z folii, rozłożył kolbę, złożył, znowu rozłożył, nacisnął taster bezpiecznika. Rubinowe oko wskaźnika rozjarzyło się oświetlając zaciśniętą na kolbie dłoń. Lufa mierzyła w przeciwległą ścianę pomieszczenia i celownik musiał trochę się skrócić. Wodząc lufą po ścianach i sprzętach Medicus bawił się skwapliwością reakcji celownika.

Przyrząd, który trzymał w rękach, był gotów do zabijania. Czekał tyko na sygnał. Powoli, starając się nie patrzeć w wylot lufy Medicus obrócił miotacz w swoją stronę. Celownik nastawił się błyskawicznie na bliskie czoło Medicusa i zamarł. Rubinowa kropka łypała z boku jak przekrwione oko.

— W porządku — mruknął Medicus. Zabezpieczył broń; miotacz — do tej pory jak żywe stworzenie — spochmurniał, przygasł i z powrotem zamienił się w kawał martwego metalu. Medicus złożył kolbę, przystawił niezgrabny kształt miotacza do wnętrza futerału po diagnostacie. Obracając broń starał się wybrać takie jej położenie, przy którym najłatwiej mieściłaby się w środku. Potem ujął skalpel, przyłożył ostrze do wypełniającej futerał gąbki, nacisnął. Płaty gąbki oddzielały się od siebie z łatwością — jak ciało operowanego pacjenta.

Medicus zamknął wreszcie miotacz w futerale, wytarł spocone dłonie o kieszenie kombinezonu. Ujął futerał za uchwyt i zrobił kilka rund wokół kabiny. Środek ciężkości miotacza był dość mocno przesunięty poza uchwyt, wąski przód futerału leciał w dół — ale przy odrobinie koncentracji rzecz wydawała się do opanowania. Poszperał w kieszeniach, wyjął stoper i z wielką starannością wyzerował go kilka razy. Potem podszedł do blatu z rozpostartą folią i diagnostatem, postawił futerał.

— Start — powiedział. Zwolnienie zaczepów futerału, wyjęcie miotacza i odbezpieczenie go zajęło dokładnie cztery sekundy. Po kilkunastu próbach jedną sekundę udało się urwać. Zmiął folię i rzucił do zbiornika; w chwilę później wydobył ją stamtąd i zawinął w nią diagnostat. Przeciągając wzdłuż rozcięcia miniaturowym aparacikiem sprawił, że brzegi folii zrosły się ze sobą. Na blacie pozostał jedynie futerał z miotaczem w gąbczastym wnętrzu.

Medicus utoczył do szklanki trochę alkoholu konwencjonalnego, wypił, rzucił się na instar. Zasnął niemal natychmiast.

“Przyspieszenie ekspozycji. Jeszcze trochę. Wystarczy. Stop.”

— Proszę się zbudzić, panie profesorze. Otworzył oczy; srebrny głos automatu budzącego drżał jeszcze w powietrzu.

— Dzień dobry — powiedział automat. — Co mogę dla pana zrobić? Proszę tylko wyrazić życzenie.

Z napojów był tylko zormax; na zsyntetyzowanie szklanki wody Medicus czekał całe pięć minut. Umył się, ubrał, patrząc zupełnie w inną stronę złapał uchwyt futerału. Przed windami o tej porze nie zastał nikogo. Jechał sam; winda nie zatrzymywała się nawet na głównych poziomach.

— Nasza podróż potrwa około kwadransa. Życzy pan sobie obejrzeć program rozrywkowy, posłuchać muzyki? A może woli pan symfonię zapachową?

— Niech będzie.

— Proszę? — winda wydawała się zdziwiona. Naprawdę nieczęsto zdarzało się, że ktoś korzystał z jej propozycji.

— Niech będzie — powtórzył Medicus.

— Ale co pan wybiera?

— Wszystko razem.

— Oparł się o mięsiste obicie fotela jak o kark wielkiego cierpliwego zwierzęcia. Zadziałał projektor; zamknąwszy powieki Medicus przysłuchiwał się z roztargnieniem zawodzeniu sterowanych elektronicznie modulatorów. Po jego twarzy biegały kolorowe plamy, w powietrzu krzyżowały się zapachy rodem z dalekich łąk.

— Jesteśmy na miejscu — powiedziała winda zatrzymując się. Wejście rozsunęło się, ktoś zajrzał do środka i przystanął niezdecydowany.

— Co się tu dzieje? — zapytał. Medicus wyminął go bez słowa.

Pierwszy kordon stanowili dwaj faceci, których Medicus nie znał. Ten z nich, który był wysoki i suchy — jego wzrost rzucał się w oczy mimo siedzącej pozycji — nakazał mu beznamiętnym głosem zdjąć ubranie i ustawić się za czymś, co przypominało parawan. Drugi w tym czasie pilnie studiował zezwolenie na przeniesienie diagnostatu.

— Powinien pan prowadzić bardziej regularny tryb życia — pouczył Medicusa wysoki i suchy spoglądając znad mrowia wskaźników i monitorów.

— Moja sprawa — burknął niegrzecznie Medicus, zaskoczony. — Skończył pan? Nie jestem tu dla gawędzenia o regularności.

— Pańskie ubranie zostanie w depozycie. Przebierze się pan wracając. Teraz włoży pan to, co znajdzie w tej paczce.

Odziany w srebrzysty uniform dokładnie przylegający do ciała Medicus wyszedł zza parawanu.

— No, no — powiedział wysoki i suchy z uznaniem. — Czapeczkę i rękawiczki też. Bez dyskusji — dodał szybko widząc niechętny grymas na twarzy Medicusa. — Albo pan to założy, albo do widzenia.

Chcąc nie chcąc profesor naciągnął na głowę pokrowiec Z tego samego materiału zakrywający twarz i szyję, z wyciętymi szparkami na oczy. Zbliżył się do drugiego ze strażników i wyciągnął rękę w srebrnej rękawiczce, ale strażnik patrzył tylko na niego z dołu oczami o wyblakłych tęczówkach.

— Moje dokumenty — powiedział Medicus. — Zezwolenie, i bagaż.

Tamten wzruszył ramionami i pokazał za siebie niedbałym gestem. Futerał od diagnostatu ślizgał się o jakieś dziesięć centymetrów nad podłogą w kierunku czerniejącego przed nim otworu.

W końcu korytarza znowu musiał czekać. Wreszcie ściana odsunęła się powoli i tu już nie było wątpliwości: w oczy uderzył zimny blask. Medicus zmrużył powieki, minął wejście, które zasunęło się natychmiast — zobaczył kolejną parę strażników ubranych niemal identycznie, o twarzach zasłoniętych profilowanymi przyłbicami, z wielkimi aplikacjami służby ochrony na piersiach. Byli uzbrojeni; czerń ich broni odcinała się wyraźnie od strojów i zimnej bieli ścian. Stali obok niskiego postumentu, na którym spoczywał futerał Medicusa. Widząc wchodzącego rozstąpili się i jeden z mich położył rękę na kolbie.

— Niech się pan zatrzyma. Medicus przystanął posłusznie.

— Co jest w tym pudle?

— Mój diagnostat.

— Zobaczymy — powiedział ten, który miał wolne ręce. Obszedł postument z futerałem, tak by jego towarzysz miał swobodny ostrzał na tę część pomieszczenia, gdzie stał Medicus. — Zobaczymy — powtórzył przyklękując na jedno kolano. Położył palce na zamkach.

“Uwaga wszystkie mikroskony! Rozluźnienie struktury molekularnej ekranu pomieszczenia niewystarczające. Kontrola nad sytuacją wymaga permanentnego utrzymania rozluźnienia na poziomie zero pięć przez co najmniej minutę, licząc od momentu podania sygnału. Przejście w stan najwyższej gotowości.”

“Utrzymanie rozluźnienia struktury na postulowanym poziomie przez minutę niemożliwe. Proponuję wywołanie rozluźnienia miejscowego — efektywna warstwa encercjalna jest wyjątkowo gruba. O ile się orientuję, to też powinno wystarczyć.”

Futerał nie otworzył się.

— Co jest, do diabła? — powiedział strażnik zniekształconym przez przyłbicę głosem. — Jeśli to jakieś sztuczki, profesorze Medicus…

— Blokada ustępuje pod wpływem promieniowania podczerwonego moich palców.

— Chce pan powiedzieć, że nikt prócz pana nie jest w stanie tego otworzyć? Medicus zrobił głęboki wdech.

— Drogi, panie — głos mu drżał — diagnostat jest urządzeniem skomplikowanym i precyzyjnym. — Słowa wylatywały z niego powoli i zawisały ciężko w powietrzu; słuchając ich odnosił wrażenie, że już kiedyś uczestniczył w podobnej scenie. — Dzięki temu diagnostatowi uratowałem niejedno ludzkie życie — dlatego muszę mieć w każdej chwili pewność, że nadaje się do użytku, że mogę na nim polegać.

— Innymi słowy sugeruje pan, że mógłbym go zepsuć i najlepiej, gdybym dał sobie spokój z zaglądaniem do środka?

— Nie. Mogę otworzyć futerał.

Zdał sobie naraz sprawę, że nie chciał tego powiedzieć. W ten sposób nie zdoła dostać się nawet do Sali Przesłuchań. Ale już było za późno. Strażnik powiedział:

— Bardzo bym pana prosił, profesorze. Niestety jest to konieczne.

— Oczywiście — wychrypiał Medicus nie ruszając się z miejsca. Milczenie przedłużało się. Zdjął powoli rękawiczki, podszedł, położył palce na zamkach. Futerał stał otworem.

— Proszę się cofnąć, profesorze — przypomniał ten z pistoletem.

“Maksymalne rozluźnienie dwumiejscowe. Lokalne zniekształcenie przestrzeni w celu wywołania holograficznej repliki pożądanego obiektu zamiast istniejącego realnie nastąpi automatycznie po odblokowaniu zasłony. Czas interwencji: impuls pikosekundowy, co w korygowanej rzeczywistości odpowiada siedmiu sekundom. To wszystko. W razie niepowodzenia trzeba będzie wrócić do poprzedniego wariantu kreacji rzeczywistości.”

Strażnik uniósł wieko i przez chwilę przyglądał się leżącemu w środku diagnostatowi, zamknął wieko, zaczepy zatrzasnęły się automatycznie.

— W porządku — powiedział. — A już myślałem, że coś pan knuje. Najmocniej pana przepraszam za to posądzenie.

— Drobiazg — powiedział Mediicus nie swoim głosem. Pot lał się z niego strumieniami, czego tamci na szczęście nie widzieli. W niepojęty sposób najgłupszy pomysł, jaki mógł mu wpaść do głowy, wyzwanie rzucone rozumowi, znajomości ludzi, ich zwyczajów, doświadczeniu i całej reszcie — pozwolił mu oszukać znienawidzony świat. Poczuł coś na kształt satysfakcji; miał ochotę krzyczeć, a jednocześnie słaniał się na nogach.

Drugi ze strażników zbliżył się wolnym krokiem. Medicus zauważył, że zdjął już rękę z kolby. Spojrzał na ich przyłbice, gładkie i płaskie jak nowe twarze prosto spod sztancy. Za ciemnymi otworami nie mógł się dopatrzyć ich wzroku.

Medicus stanął we wnęce powstałej na skutek wykrojenia wielkiego fragmentu z podściennego pilastra. Obaj strażnicy spoglądali w jego stronę; raptem zaczęli podjeżdżać do góry. Podłoga sięgnęła profesorowi pasa, potem piersi, szyi; potem na moment zrobiło się ciemno. Wtedy dopiero uświadomił sobie, że trzyma przed sobą ciężkie pudło futerału. Ujął je za uchwyt; ponad wszelką wątpliwość miotacz był w środku.

— Witam, witam — powiedział głosem Taradaya najbliższy ze srebrnych manekinów. Stał w rozkroku z dłońmi założonymi za pas. — Chyba możemy zaczynać, co? Od czego tym razem?

— Od zbadania chłopca — powiedział Medicus.

— Dobrze — zgodził się Taraday. — Doktorze Zeeland, pan i profesor Medicus wejdziecie do klatki. Albo nie, wejdzie Medicus ze Staniewsikim. Pan, Medicus, podłączy aparaturę diagnostyczną, do wyjść zewnętrznych — w ten sposób i my będziemy wszystko widzieć, i centrum. Proszę o ostrożność i o spokój. Niech pan wykonuje czynności powoli — rzekł zwracając się do Medicusa — żeby zapis rejestratorów był jak najbardziej przejrzysty. Pan, Staniewski, zna swoje obowiązki.

Medicus zajrzał do wnętrza klatki; Deogracias siedział przykuty do jednej ze ścian metalowymi obręczami. Oczy miał zamknięte. Spał? Było coś wzruszającego w niepozorności jego sylwetki otoczonej potężną aparaturą, która go unieruchamiała. Medicus — poczuł, jak fala złej krwi zalewa mu serce.

— Proszę uwolnić chłopca — powiedział siląc się na spokój.

— Nie, Medicus — zaoponował Taraday. — Nie tym razem.

— Jest człowiekiem i trzeba go tak traktować. Jeśli potrzebowaliście rzeźnika do zrobienia z niego zwłok, trzeba było zwrócić się do kogo innego.

— Pan nam grozi, Medicus? — zaczął Taraday, ale spod sufitu spłynął głos Prezydenta. Taraday wzruszył ramionami, okowy spadły z Deograciasa, który otworzył oczy i zaraz je zamknął.

Medicus zdjął rękawiczki, położył palce na zamkach futerału. Powiódł wzrokiem po srebrnych postaciach: Taraday nadal z dłońmi założonymi za pas, ten obok z opuszczonymi, Staniewski ze splecionymi na piersiach. Podniósł wieko futerału, wyszarpnął miotacz, wcisnął taster, wycelował.

Żaden nawet nie drgnął, tak byli zaskoczeni.

— Medicus, czy pan zwariował? — zapytał w końcu Taraday z niejakim smutkiem.

— Milczeć! — ryknął Medicus. — Położę trupem pierwszego, kto się poruszy lub odezwie.

Nie spuszczając oka ze stojących przed nim rycerzy sprawiedliwości zbliżył się do pulpitu i otworzył klatkę.

— Wychodź — powiedział do Deograoiasa. Ten nawet nie ruszył się z miejsca.

— Wychodź — warknął Medicus — jeśli ci życie miłe.

Cofnął się i mrużąc oczy przyłożył w skrzynkę transmitera, zamieniając ją w kałużę pełną pękających bąbli i szklistych nawisów wyciągających się do miejsca, gdzie poprzednio stała. Na odgłos i błysk wystrzału Deogracias wybiegł z klatki, potoczył wokół nie bardzo przytomnym wzrokiem.

— Odbierz im broń, zaczynając od skrajnego. Nie podchodź za blisko, bo mógłbym cię postrzelić — znowu doznał wrażenia, jakby już kiedyś to przeżył. — No — skinął ponaglająco lufą miotacza — po kolei. Ręce na kark. Pod ścianę. Następny. Teraz pan, Staniewski.

Kiedy cała piątka stała już pod ścianą, Medicus polecił Deograciasowi pozbierać pistolety z podłogi, zatrzymać jeden z nich, a pozostałe roztopił strzałem z miotacza. Następnie zaczął topić ścianę w obmyślanym wcześniej miejscu. Po minucie otwór o szklistych, parujących brzegach był gotów. Czekając, aż brzegi wystygną, Medicus przyglądał się chłopcu. Pomyślał, że chłopak sporo ostatnio przeżył — to było po prostu widać.

— Uciekaj — powiedział Medicus. — Ratuj się, jak potrafisz. Ja zostanę tutaj jeszcze przez parę minut.

Deogracias zniknął. Profesor nie patrzył za nim; wydawał się sobie nieziemsko zmęczony. Jak długo się to ciągnęło? Dlaczego nikt jeszcze nie wtargnął do sali? Powoli odpowiedzi na te ważne pytania przestawały go interesować.

— Czemu pan to zrobił, Medicus? — spytał złamanym głosem Taraday. — Czemu, do jasnej cholery? Kto pana podpuścił?

— Podobno to jego chłopak — głos Zeelanda. — Mówiłem, żeby nie brać Medicusa…

— Ale Prezydent… — znowu Taraday.

— Cisza!!! — ryknął Medicus. Nie bardzo wiedział, co począć. Otwór okazał się dla niego za ciasny. Zwrócony plecami do jeńców poszerzył go strumieniem z miotacza. Odrywając wzrok od stopionego obrzeża wiedział, że popełnił błąd. Odwracał się nieskończenie wolno, przekonany, że już niczego na tym świecie nie zdąży poprawić, domyśleć, zmienić. Na ułamek sekundy przedtem padł strzał; Staniewski trzymał w wyciągniętej ręce pistolet i nawet nie musiał poprawiać. Medicus poczuł piekące dotknięcie, jakby ktoś zdjął z nieboskłonu słońce i przyłożył mu je na wysokość łopatek. Padając zdążył pomyśleć jeszcze, jak dalece to wszystko nie miało sensu; nie miało nigdy i nigdy nie będzie miało; lecz nic więcej nie zdążył już sobie uświadomić.

Biegnąc w stronę trupa Staniewski zerwał z głowy błazeńską czapkę. Podniósł miotacz Medicusa, przeskoczył ciało i zniknął w otworze.

Po drugiej stronie było prawie zupełnie ciemno. Sektory grodziowe, które oddzielały Salę Przesłuchań od innych pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych, wypełniała plątanina rur, wielkie gruchy zbiorników, strumienie światłowodów, kompensatory i automaty kontrolne zamontowane na przewodach sieci, patrolujące cierpliwie swoje odcinki — tam i z powrotem, tam i z powrotem. Deogracias wiedział, jak rozmieszczone są poszczególne pęki zasilania, jakby przebywał w tym miejscu wiele razy. Ciemność żyło własnym życiem: rury bulgotały, od czasu do czasu wzdłuż którejś z nich przebiegał szybko świetlny sygnał podawany przez czujniki; zbiorniki pęczniały, rozjaśniały swoje wielkie brzuchy, w pobliżu których mrok wydawał się odrobinę pożółkły. Przezroczyste żyłki, wewnątrz których pędziły kolorowe ciecze, spadały na tępe łby liczników i dawkomierzy, coś szczękało metalicznie w pełnej głosów nocy, to znowu znienacka pod samymi nogami biegnącego rozlegało się tępe mlaśnięcie, wielki kształt przesuwał się w ślimaczym tempie i zostając daleko z tyłu za Deograciasem cofał się do poprzedniej pozycji. W skrajnym położeniu odblokowywała się jakaś zapadka i znowu mechaniczna gardziel mlaskała jak pożywiające się zwierzę. Grodzie wypełnione pniami rur z licznymi cieńszymi odgałęzieniami, z mrugającymi tu i ówdzie na granicy widzialności światełkami — jak oczy żerujących drapieżników — przypominały dżunglę. Od zbiorników promieniowało ciepło; kilka razy Deogracias omijając je omal nie upadł. Chwyciwszy za najbliższą biegnącą poziomo rurę prawie krzyknął z bólu — była tak zimna, że dłoń przywarła do niej. Posadzkę zalegała gruba warstwa kurzu, który unosił się wielkim tumanem.

Biegł nie zastanawiając się, dokąd zmierza. Na granicy między sektorami otworzyła się przed nim mechaniczna klapa i z lekkim szmerem zaraz zapadła na dawne miejsce. Teraz posuwał się wolniej. Stracił nagle pewność, że zdoła się stąd wydostać. Kluczył, zawracał, to szedł naprzód, to skręcał; gdzieś w pobliżu instynkt? przeczucie? zmęczenie? ślepa wiara? — kazały mu szukać opalizującego kręgu wyjściowego. Znalazł go wreszcie między wachlarzem płaskich tafli osłaniających Bóg wie co; całkiem możliwe, że kilkakrotnie mijał już to miejsce niczego nie zauważywszy. Cofnął się i wystrzelił; opalizujące Oko pokryło się siatką kosmatych narośli — to generatory próbowały za wszelką cenę utrzymać pole — ściemniało i pękło, odsłaniając zalany słońcem pasaż z kilkoma drzewami w oddali, między którymi poruszały się ludzkie figurki. Deogracias, zupełnie oślepiony, przycupnął za wielkimi skrzyniami, które pomrukiwały do siebie monotonnie jak leniwe niegroźne stworzenia. Już miał skoczyć w otwór, nim pole wypełni go na nowo, gdy ciemność wewnątrz grodzi rozdarł straszliwy błysk i strumień plazmy, muskając po drodze kilka grubszych rur i przetapiając na wylot cieńsze, trafił w generatory; na rozgrzanej do czerwoności powierzchni ściany wyskoczyło kilka monstrualnych bąbli i pękło wypuszczając z siebie obłoki gazu. Ze zdewastowanych rur pociekła ciecz pod ciśnieniem, pomieszczenie wypełniło się gryzącym zapachem i parą, ale rychło przepływ przed miejscem awarii został zablokowany; ścianki rur, o nawet całe odcinki, zaczęły się regenerować zgodnie z zakodowanym programem.

Wszystko to Deogracias ogarnął w jednej chwili, kiedy — mając jeszcze oczy pełne wirującej jasności — zwrócił broń w stronę, skąd padł strzał. Suche klaśnięcie, natychmiastowy błysk gdzieś w trzewiach mechanicznej plątaniny; nad głową Staniewskiego rozorany bok zbiornika plunął fontanną wrzącego atramentu. Struga dosięgła pleców agenta; gdyby nie moster, samorzutna akcja Staniewskiego byłaby w tym momencie zakończona.

Deogracias wypadł na pasaż i puścił się pędem w stronę drzew. Staniewski, zaciskając z bólu zęby, pobiegł do przejścia. Mimo pracujących na pełnych obrotach układów mostera prawy bok piekł żywym ogniem. Agent, dysząc ciężko, stanął w rozkroku za wybitą w ścianie dziurą, w której migotało niemrawo usiłujące bezskutecznie wypełnić ją pole. W dali zmniejszała się szybko sylwetka uciekiniera. Staniewski podniósł do oka miotacz, wziął ją na cel. Na przecięciu dwóch czarnych kresek podskakiwała w rytm biegu głowa Deograciasa; Staniewsiki zjechał celownikiem w dół i zatrzymał krzyżujące się nacięcia na wysokości pasa sylwetki. Teraz w polu widzenia celownika czerniały przez cały czas plecy uciekającego. Staniewski uśmiechnął się i począł z wolna ściągać spust.

“Zatrzymuję czas.”

Staniewski ściągnął spust, lecz strzał nie padł. W tej samej chwili, kiedy Deogracias powinien upaść martwy, w miejscu, skąd agent celował do uciekiniera, coś błysnęło okropnie i wiechcie czarnego kopciu uniosły się ku górze. Deogracias patrzył na nie bezmyślnie, minęli go jacyś ludzie, którzy krzycząc pobiegli w tamtą stronę. Było ich coraz więcej, otoczyli miejsce eksplozji i z bezpiecznej odległości komentując wypadek przesłonili je żywą kurtyną. Ściana, w której ział otwór, nie zważając na nic wyświetlała na sobie film z okolicy podobnej do tej jak dwie krople wady.

— Co się tam stało? — spytał jakiś mężczyzna. Deogracias spojrzał na niego przelotnie, a mężczyzna jak echo powtórzył: — Nie wie pan, co tam się stało?

— Jakiś facet popełnił samobójstwo — podpowiedział kobiecy głos z boku i oboje poszli szybkim krokiem w kierunku zbiegowiska. Deogracias obrócił się na pięcie, kierując się do wind. Po kilkunastu metrach uświadomił sobie, że ludzie z naprzeciwka mijają go z dziwnym wyrazem w oczach; nie od razu zorientował się, że w dłoni ściska kolbę pistoletu. Schował go za pasek, a kiedy zdawało mu się, że przestano zwracać na niego uwagę, śmignął ciężkim sprzętem w najbliższe zarośla.

Przed windami kręciło się kilkadziesiąt rozgorączkowanych osób. Gadały jedna przez drugą, gestykulowały chaotycznie, tok że ciężko było się zorientować na pierwszy rzut oka, przeciwko komu czy czemu kierują swoje oburzenie. Jakiś tłusty jegomość perorował coś żarliwie nalanej towarzyszce, która trzymała za rękę znudzone, dłubiące w nosie dziecko i raz po raz wykrzykiwała dychawicznym sopranem: Skandal! Skandal! Ludzie przechodzący pasażem zatrzymywali się usiłując pojąć, o co chodzi, rozpytywali dookoła, po czym zawiedzeni odchodzili. Deogracias zrozumiał w jednej chwili: windy były zablokowane.

Zaczął powoli wycofywać się w kierunku spacerujących pasażem. Zamierzał udać się w kierunku przejść awaryjnych i schodami wyjść kilka poziomów wyżej, a gdyby i te były pilnowane, musiałby pomyśleć o kryjówce na miejscu. Zdążył zrobić zaledwie kilka kroków, gdy ktoś z tyłu złapał go żelaznym uchwytem za ramiona i osadził w miejscu. Chwyt był tak potężny, że Deogracias tkwił w nim jak w imadle.

— No i po co uciekać? — gorący oddech nieznajomego palił mu w kark. Szarpnął się, ale mniej więcej z takim rezultatem, jak gąsienica w obcęgach.

Napastników było dwóch. Ten drugi, krótko ostrzyżony, ó smagłej, wcale sympatycznej twarzy wysunął się w pewnym momencie do przodu i prąc jak taran torował przejście między ludźmi. Posuwał się bokiem, mając przez cały czas na oku zarówno Deograciasa, jak i mijanych ludzi.

Nie wyciągał broni, ale zgiętą w łokciu rękę trzymał jakby pod pachą drugiej; z boku mógł wyglądać jak ktoś, kto dostrzegł wśród zgromadzonych znajomego i postanowił się z nim przywitać. Ten, który trzymał zbiega, pchał go przed sobą z olbrzymią silą, niemal niósł w wyciągniętych rękach, a jego oddech nie stracił na temperaturze ani pół stopnia.

Przebili się bez większych trudności do samych wind; wtedy smagły mężczyzna znalazł się nie wiadomo jakim sposobem z tyłu, między zbiegowiskiem a wejściami wind i Deograciasem w kleszczach. Po dwóch, może trzech sekundach oczekiwania wejście pękło, w tym samym momencie Deogracias został wniesiony do środka. Oczekujący na ten widok naparli! bez przekonania, lecz krótko ostrzyżony wyszarpnął broń, kierując lufę przed siebie. Nie powiedział ani słowa; na jego twarzy musiało być przynajmniej tyle zdecydowania, że ludzie przestali się niecierpliwić. Schował broń, wsiadł do windy, wejście zasklepiło się.- Ruszyli.

Ten, który do tej pory trzymał Deograciasa, popchnął go, a raczej odrzucił od siebie. Okazał się podobny do kolegi, miał bary jak kontuar automatu szybkiej obsługi i niebieskie oczy. Tymi oczami przyglądał się Deograciasowi tak, jakby przyglądał się wyłączonemu ekranowi video. Mocowali się wzrokiem przez jakiś czas, wreszcie niebieskooki odwrócił głowę i zaczął pogwizdywać przez zęby.

— Dokąd mnie wieziecie? — odezwał się Deogracias rozcierając zmiażdżone ramiona. Solidarnie nie zwrócili na pytanie najmniejszej uwagi. Wtedy skoncentrował się przez małą chwilę i posłał w ich kierunku pigułę ulepioną z encepola. Rozbił ją między ich głowami, dokładnie w środku odległości. Nie zmieniwszy wyrazu twarzy osunęli się jednocześnie na dno Windy.

Deogracias przejechał jeszcze jeden poziom i przesiadł się natychmiast do innej windy. Zażądał kursu na Czerwony Poziom i bez targów opłacił przejazd w otworze pekuniarnym.

Nie wiedząc, co z. sobą począć, błądził po przejściach między gablotami pełnymi okazów kobiecej urody i gotowości, ustawił się w kolejce, potem zrezygnował. Poczuł nagle ogromne zmęczenie; przelazł na zaplecze jakiejś ni to knajpy, ni to tancbudy, ni frywolnego teatrzyku. Za ścianą huczał gwar; docierały oklaski, grzmiała osłabiona grubym murem muzyka. Posuwając się w kompletnej ciemności wodził dłonią po chropawej powierzchni ściany. Kroczył na ślepo, ale coraz pewniej — wtem kopnął w coś miękkiego, otulającego podłużny kształt, który zwalił mu się na piersi. Szarpnął się ogarnięty paniką, a ów kształt znowu nań naparł, ciągle tak samo bezwładny. Przezwyciężając strach wyciągnął rękę, dotknął tego, co spoczywało nieruchomo w zagłębieniu między jego barkiem a szyją. Namacał ucho, włosy, twarz.

Twarz była zimna.

Nie należała do człowieka.

Trafił przypadkiem do rupieciarni tego niby teatrzyku, który za ścianą raczył swych gości tandetną muzyką. Podparł manekin, ustawił go w poprzedniej pozycji. Posuwał się dalej ostrożnie, badał stopą teren przed sobą, zagarniał ciemność szerokimi ruchami. Wreszcie natknął się na płytę zarzuconą lekkimi sześciennymi pudłami i czymś miękkim — szmatami? zasłonami? pakułami? Nie chciało mu się szukać bardziej wygodnego miejsca: wsunął się między pudła, nazgarniał pod siebie owej miękkiej substancji, która szeleściła cichuteńko pod palcami, i nawet nie starając się uformować wygodnego posłania upadł na nią. Zasnął natychmiast — jak kamień.

,,Boix Centralny do Marxa: za dziesięć minut początek akcji.”

“Jestem gotów.”

Jak długo spał? Kwadrans? Kilka godzin? Czuł przez sen, że coś jest nie w porządku ii że powinien się przebudzić. W miarę jak zmęczenie ustępowało, uczucie niepewności stawało się coraz wyraźniejsze. Otworzył oczy i nie zobaczył nikogo. Wokół zalegała równie nieprzenikniona ciemność jak wtedy, gdy trzymał w objęciach potrąconego manekina. Nad dachami zespołów rozrywkowych paliły się dalekie światła reklam, ucichły odrobinę hałasy za ścianą — nie było powodów do niepokoju. A jednak Deogracias nie zamykał oczu wpatrzony w miejsce, gdzie okryty ciemnością stał człowiek, którego obecność przepędziła sen.

“Nie potrzebujesz się mnie obawiać. Nazywam się Marx, przechodziłem tędy i przypadkowo złapałem twój sygnał. Nie zimno ci?”

Deogracias nie poruszył się.

“Znam wiele miejsc, gdzie można spędzić noc przyjemnie i w dobrej kompanii. Naprawdę uważasz, że lepiej spać tutaj niż w ramionach cieplutkiej, pachnącej panienki?”

Deogracias odniósł wrażenie, jakby powietrze z tamtej strony odrobinę poweselało.

“Kłamiesz — pomyślał w kierunku, skąd nadchodziły fale. — Ani nie przechodziłeś tędy, ani niczego nie złapałeś przypadkowo. Mów, o co chodzi, albo spływaj.”

“Tak mało dzisiaj ludzi towarzyskich — rozczulił się tamten. — To skandal, żeby o czwartej nad ranem nie było z kim zamienić słowa.”

Umilkł, ale Deogracias nadal czuł jego obecność. Zamknął oczy i nagle go zobaczył: szkarłatne oko w przestrzeni, od którego rozchodziły się powoli smugi czerwonego dymu, nie, nie dymu, raczej rozwarstwionej mgły, kompletnie niewrażliwej na podmuchy wiatru. Mgła układała się w warkocze i pełzła ciągle naprzód, czerwone jęzory wiły się poprzez przestrzeń, bez pośpiechu płynęły przed siebie; napotkawszy przeszkodę zatrzymywały się nieufnie, a potem przenikały przez nią bez trudu i parły dalej. W tej ich milczącej bezwzględności w połykaniu terenu było coś przerażającego, tym bardziej że cała mgła czołgała się w kierunku legowiska Deograciasa. Najbliższy z różowych kosmyków dotykał niemal twarzy chłopca; wtedy Deogracias uruchomił swoje pole i czerwona mgła cofnęło się.

“Czego chcesz, do cholery?”

Zobaczył swoje pole: języki takie jak u tamtego. Z tą tylko różnicą, że jaskrawoniebieskie i o wiele intensywniejsze. Błyskawicznie połykały przestrzeń, zaś czerwona mgła, uchodząc przed nimi w pośpiechu, zamieniła się znienacka w purpurową chmurę.

“To ja powinienem ci zadać to pytanie. Uczestniczysz w Grze, choć nikt cię o to nie prosił. Świadomie czy nie — to teraz bez znaczenia. W Grze, która toczy się na statku, nie ma miejsca na indywidualistów. Wybieraj, co wolisz.”

“Między czym a czym mam wybierać?”

“Albo przyłączysz się do nas, albo… ”

“Albo?”

“Albo zginiesz. Kto nie z nami, ten przeciwko nam.”

“A jeżeli nie zechcę wybierać? Jeśli nie spodobają mi się wasze cele, wasze metody, wy sami? Jestem wolnym człowiekiem, do niczego nie można mnie zmusić.”

Powietrze z tamtej strony znów poweselało.

“Chyba żartujesz. W twoim wieku dawno powinno się wiedzieć, że istnieją dookoła rzeczy, o których się nie ma pojęcia. Przewidywać swoje zachowanie w wypadku ich odkrycia, zwłaszcza niespodziewanego -, to pochopne. W dodatku przewidywać tak pewnie.”

“Nie zgłaszam akcesu do żadnej Gry. Nie mam wobec was żadnych zobowiązań. Nie jestem wam nic winien.”

“Pozornie. Z Grą jest jak z życiem: o życiu, o twoim w nim udziale decydują przeważnie inni. Niekoniecznie ludzie; najczęściej przypadki. Pamiętasz człowieka, którego zabiłeś podczas buntu ma wysokich? To był nasz człowiek, działaliśmy wspólnie, wspólnie dzieliliśmy radości i porażki. Ty go zabiłeś. Czy wydaje ci się, że pozwolimy bezkarnie zabijać naszych towarzyszy?”

“Zasłużył na śmierć jak nikt inny. Nie tłumaczę się, nie czuję takiej potrzeby, ale zabiłem go działając w pewnym sensie w obronie własnej. Miałem pozwolić, żeby zabił mnie? Moje uczucia miłości do dwunogów nie są wystarczająco silne, nie jestem chodzącą instytucją charytatywną, by litować się nad każdym, kto chce mi dopiec.”

“Dyerx wykonywał Zadanie. W trakcie wykonywania Zadania, najelementarniejszy boix znajduje się pod ochroną. Wszystko, co wejdzie mu w drogę, zostanie zmiecione. Wszyscy, którzy starają się mu przeszkadzać — nawet nieświadomie — w ten czy inny sposób za to odpowiedzą.”

“Cel uświęca środki?”

“Jasne. Nie ma dla boixa sprawy świętszej niż Zadanie.”

“Chcesz powiedzieć, że przyszedł czas mojej zapłaty?”

“Bystry jesteś. Z pewnych powodów możesz jednak okazać się dla nas pożyteczny. Żywy — bardziej niż martwy. Wybieraj.”

“A jeśli właśnie miałem zamiar popełnić samobójstwo?”

“Nie kpij. Nie czas i pora na kpiny. Śmierć to raczej poważna sprawa.”

“Wierzysz jeszcze w poważne sprawy?”

“Wykonuję Zadanie. Instrukcja nie wymaga, bym wierzył. Wymaga, bym wiarę tę wzbudził w tobie.”

“Czy Keiken to także wasz człowiek?”

“Tak. Nie. Nie mogę mówić.”

“On też bierze udział w Grze.”

“Spotkałeś go?”

“Jesteś zaskoczony? Nie przybywasz w jego imieniu?”

“Nie. Tak. Poniekąd. To nie jest w tej chwili najważniejsze.”

“A co?”

“Twoja decyzja. Nie, nie możesz jej odkładać. Tu i teraz.”

“Wiem, co nastąpi, jeśli się nie zgodzę. A jeśli spodoba mi się powiedzieć — tak?”

“Będziesz bezgranicznie posłuszny Boixowi Centralnemu. Będziesz wykonywał wszystkie zlecone przezeń Zadania dokładnie według instrukcji, — ryzykując nawet życiem. W zamian za to otrzymasz wszystko, o czym zamarzysz. Doświadczysz przeżyć i stanów, o jakich ludzie nigdy nie marzyli, ponieważ mieli za mało wyobraźni. Zyskasz niepojęte dla ludzi możliwości, twoja myśl uwolniona od ciała przemierzać będzie Wszechświat z dowolną szybkością i częstotliwością. Będziesz szczęśliwy szczęściem dla zwykłych śmiertelników niedostępnym. Twoje życie przestanie być stanem utajonym, trwaniem; buchnie jak żagiew, jak kwiat — by nigdy nie przygasnąć. Ale za to — bezgraniczne, ślepe posłuszeństwo. Całkowite oddanie.”

Deogracias zastanawiał się z zamkniętymi oczami. Czerwona chmura pod powiekami przestała pulsować.

“Zgadzam się”, oznajmił.

“W takim razie podejdź bliżej.”

Znowu chwila namysłu, potem wznios i kilka kroków przed siebie.

“Cieszę się, że okazałeś rozsądek. Pamiętaj — bezgraniczne posłuszeństwo. Jako boix wykonujący Zadanie jestem okiem, uchem i ręką Boixa Centralnego. Reprezentuję go. Na znak posłuszeństwa Boixowi Centralnemu upadnij przede mną na kolana i oddaj mi pokłon.”

“Co takiego?”

“Klęknij i oddaj pokłon.”

“Nie.”

Uderzenie spadło niespodziewanie. Deogracias zachwiał się na nogach, czując pustkę w głowie i watę w kolanach. Ból zjawił się pół sekundy później. Zza szkarłatnej, nabrzmiałej jak gradowa chmura zasłony spadały kolejne razy. Przyjmował je usiłując nieporadnie się osłaniać; momentami tracił świadomość i wychodził jakby poza siebie. Miał wrażenie, że całe to bombardowanie przestało od dawna go dotyczyć, że obserwuje coś, co przydarza się właśnie komuś innemu, obcemu, o nawet nie komuś — czemuś. Pamiętał tylko o jednym — że nie wolno ugiąć kolan.

Stopniowo zaciekłość tamtego zirytowała go. Ból w mózgu okazał się wyjątkowo dolegliwy, ale przecież do zniesienia. Dwukolorowy, rozwścieczony nagłą odmową, siekł jego jaźń coraz to nowymi, miotanymi w zaślepieniu porcjami energii. Wreszcie przerwał emisję — jak gdyby pragnął nabrać oddechu, a przy okazji osobiście przekonać się, że przeciwnik jeszcze nie wije się u jego stóp.

Wtedy Deogracias rozsunął pole ochronne i poraził jądro czerwonej chmury opasłą błyskawicą, która przeleciała między nimi jak żmija o sinym podbrzuszu. Emisja pola Dwukolorowego zerwała się, mgła zrzedła natychmiast i wsiąkła w ciemność.

Stojąc na trzęsących się nogach Deogracias usłyszał, jak spory kształt runął na płyty. Odetchnął głębiej; poczuł na twarzy lekki zefirek — za ścianą rozbrzmiewała monotonnie ta sama od wielu godzin muzyka. Tylko towarzyszących jej ochrypłych okrzyków było jakby — mniej.

Ruszył przed siebie; po kilkunastu krokach przystanął. Próbował wyłapać choćby ślad sygnału elementarnego, emitowanego przez porażony mózg intruza, ale daremnie. Pochylił się nad ciałem — nadal nic. Ujął Marxa za rękę. Puls, jeśli bił, to na granicy wyczuwalności.

Ciągnąc ciało w kierunku rozlanej kilka metrów dalej na płycie plamy światła Deogracias mimo woli pomyślał o windzie i pozostawionych w niej agentach. Dwukolorowy wydawał się o wiele lżejszy od każdego z nich, ale i tak wleczenie go po szorstkim materiale płyt wymagało sporego wysiłku. Wreszcie buty Deograciasa znalazły się w plamie światła. Cofnął się i wypuścił z rąk ciało, które opadło bezwładnie, głową w sam środek świetlanej kałuży.

Deogracias gapił się pod nogi bez żadnej myśli. Właściwie nie było się czemu dziwić. Może nawet powinien się tego spodziewać.

Facet leżący bez ruchu u jego stóp miał twarz Doogana.

15

Czy to zdarzyło się rzeczywiście? A może śni kolejny zły sen, potworny koszmar, który zaraz po przebudzeniu rozwieje się, przepadnie, utonie w gąszczu spraw przyniesionych przez nowy dzień? Stojąc nad ciałem Deogracias zapragnął z całej duszy, żeby sytuacja ta okazała się nocnym majakiem, po którym rano nie zostanie śladu.

— Wstawaj, Corn — powiedział — nie wygłupiaj się.

Dawniej, jeszcze przed hibernacją Deogracias wiele razy przychodził wcześnie rano do kabiny Doogana, nieodmiennie zastając go w instarze. Siadał w fotelu i przyglądał się śpiącemu. Na jego oczach Doogan budził się — tak byłą niemal zawsze — lecz nie podnosił powiek. Pozorował szczególnie głęboki sen właśnie wtedy, kiedy już wiedział, że znajduje się pod obserwacją. Wytwarzało się między nimi coś w rodzaju zawodów, kto kogo przetrzyma; z reguły Deogracias zniechęcał się szybciej.

— Wstawaj, Corn — mówił — przecież to nie ma najmniejszego sensu. Albo:

— Nie wygłupiaj się. Corn. Przecież widzę, że nie śpisz.

Doogan zdawał się nie słyszeć ani słowa, pogrążony we śnie najgłębszym z możliwych. Ale po kilku sekundach rola przekraczała jego siły: uśmiechał się leciutko i wtedy wiadomo było na pewno, że zaraz zerwie się raptownie i będzie próbował dosięgnąć intruza z instara, wykrzykując jednocześnie:

— Ty pało! Nikt cię nie nauczył, że nie wolno budzić człowieka bez powodu? W dodatku w środku nocy! Wiesz, pało, kiedy się położyłem?

Czasem dodawał:

— Ty masz pomysły!

Albo:

— A gdybym był z panienką?

I zaraz wstawał, mył się, potem coś jedli, gdzieś szli. Więc teraz Deogracias, choć nie poznał własnego głosu, oczekiwał na uśmiech poprzedzający odżywkę typu:

— Ale cię nastraszyłem, nie ma co!

Albo:

— Masz rację, chodźmy stąd, znudziło mi się to leżenie na zimnej płycie.

Mijały minuty, a Doogan ciągle nie mógł się zdecydować. Jego upór zaskoczył Deograciasa. Normalnie chyba i próbowałby go budzić, ale teraz, kiedy Doogan wyraźnie nie zdradzał ochoty do zabawy — nie miał odwagi go dotknąć. Zlekceważony, odtrącony odszedł w kierunku legowiska gubiąc po drodze resztki nadziei.

Miejsca, gdzie rozścielił miękkie pakuły, oczywiście w ciemności nie odnalazł; kilkakrotnie potykał się o leżącewokół pudła i to przypomniało mu o celu poszukiwań. W końcu zwalił się byle gdzie, nie zważając na niewygodę. Po pewnym czasie — jak długim? — podniósł się i zaczął i ustawiać wokół siebie barykadę z pustych pudeł. Później i znowu legł ma jakichś szpargałach.

Pierwsza świadoma myśl, jaka narodziła się w nim od wieków, brzmiała: “Zabiłem go.” Powtórzył ją kilka, razy, zanim dotarło doń jej prawdziwe znaczenie. Chłodna konstatacja faktu uspokoiła go nieco. Zdziwił się: z trzech śmierci, które zadał, tylko ta go obeszła.

Zaczynało szarzeć. Zbliżający się świt sprawił, że gwiazdy nad głową Deogra ciosa przygasły, wyblakłe światła nadal paliły się nad zespołami Czerwonego Poziomu, ale głosy i muzyka ucichły. Bez ich towarzystwa Deogracias poczuł się nagle zupełnie opuszczony.

“Zabiłem go — pomyślał. — Nie do wiary.”

W szarawym powietrzu zaczynały rysować się czarne, kanciaste kształty pudeł. Deogracias odważył się wychylić spoza nich, by spojrzeć na pole nocnych zmagań, ale niczego nie dostrzegł — było jeszcze zbyt ciemno. Wbijając w ciemność oczy odniósł wrażenie, że wokół ciała Doogana czerń jest o wiele bardziej skondensowana. Ustępująca noc czepiała się przedmiotów, zakamarków, myśli.

“I tak do nas przyjdziesz — odebrał mocny, bliski sygnał. — Co się odwlecze, to nie uciecze.”

Przerażony miotnął się za barykadę, przywarł do niej tak raptownie, że aż się zakołysała, a kilka pudeł runęło z hałasem w dół.

“Powinieneś przyjąć propozycję Marxa. Wiesz przecież, że nie masz innego wyjścia.”

Nie od razu zwrócił uwagę, że sygnał nie pochodzi od Doogana. Zbrodnię, którą popełnił, popełnił w obecności świadków.

“A może to jeszcze do ciebie nie dotarło?”

Robak na szpilce. Wiedział, że jest to zwrot na określenie sytuacji bez wyjścia, słyszał go od Doogana. Robak na szpilce.

“Przestań się zamartwiać. Pokonałeś go w uczciwej walce. To nie zbrodnia.”

“Był moim przyjacielem.”

“Już nie. Ostatnio trochę się zmienił. Ty byłeś dla niego jedynie obiektem stanowiącym przedmiot Zadania. Uważaj: przedmiot.”

“To wasza zasługa. Poszczuliście go przeciwko mnie, a teraz, kiedy zginął, próbujecie zohydzić go w moich oczach,. Po co? Żeby uratować z Zadania, co się da?”

“Zohydzić — nie. Chcemy, żebyś poznał prawdę, to wiele ułatwi. Co do Zadania — zgoda. Przejął je już kto inny.”

“Ty?”

“Ja. Rozdzielam Zadania, koordynuję, ustalam sposoby, zatwierdzam korekty — ale też niekiedy wykonuję coś osobiście. Poznajmy się: nazywam się Boskersq. To znaczy tak nazywa się ciało, w którym aktualnie goszczę. Na razie niech ci to wystarczy.”

“Nie da się go uratować?”

“Marxa? Nie. Śmierć pozostała jednym ze zjawisk, które nadal kpią sobie z naszych usiłowań. Nie chce dać się oswoić. Szanuj śmierć — jest prawdziwa. Jest ideałem egalitarności.”

“Zdaje się, że jesteście dość gorliwymi zwolennikami demokracji pojmowanej w ten sposób.”

“Och, nie wierz video. My z reguły nie zabijamy, doprowadzamy was tylko do sytuacji, w której zabijacie się sami.”

“Według ciebie to jakaś różnica?”

“Podstawowa. O ile się nie mylę, to ty położyłeś Marxa, nie ja.”

“Ale ty do tego doprowadziłeś. Zezwoliłeś na to. Pozbawiłeś mnie wyboru. Zgodziłeś się na tę śmierć, a kto wie, czy jej nie zaplanowałeś. Tak, to nawet prawdopodobne: zleciłeś Dooganowi Zadanie, którego nie był w stanie wykonać. Wiedziałeś o tym, użyłeś go jako pionka w rozgrywce wyższego rzędu — ktoś dostał inne Zadanie, w którym to zlecone Dooganowi stanowiło jedynie fragment. Niepowodzenie Doogana warunkuje sukces sprawy ważniejszej.”

“Mniej więcej.”

“Na tym polega Gra?”

“Nie wyłącznie. Z grubsza w Grze chodzi o to, aby wywołać w mikrospołeczeństwie »Dziesięciornicy« jak najwięcej konfliktów — przez stosowanie mniej czy bardziej wyrafinowanych sztuczek socjotechnicznych. Nie każdy konflikt cieszy nas jednakowo — kryteriami naczelnymi są widowiskowość, gęstość zdarzeń i zaskoczenie wynikające z przyjęcia i zrealizowania określonego rozwiązania. Przyznasz, że to rodzaj Sztuki; notabene atrakcyjnej i angażującej nie gorzej od hazardu. W Grze giną również członkowie Ekipy — i dla grających, i dla tych, którymi się gra, stawka jest jednakowo wysoka: życie.”

“Więc »Dziesięciornica« nie jest statkiem kosmicznym wracającym po dwustu pięćdziesięciu latach podróży, lecz śmigającym poprzez Wszechświat pudłem, które Ekipa traktuje jak… jak kasyno!”

“Coś w tym guście. Z tym, że to kasyno stoi w miejscu. Wisi w przestrzeni, zaś symptomy międzygalaktycznego lotu symuluje od pewnego czasu specjalna aparatura. O pół godziny lotu waszą rakietką znajduje się Biała Kula, w niej mieści się centrum sterowania, rejestratory, centrum transmisyjne i jeszcze kilka innych rzeczy.”

“Przekazujecie transmisje z »Dziesięciornicy«? Na Ziemię? Czy wy jesteście normalni? Czy ci, co włączają tam odbiorniki video — jeszcze czują po ludzku?”

“Trzeba było od tego zacząć. Owszem, jesteśmy ludźmi — w tym sensie, że pochodzimy z Ziemi lub ziemskich kolonii. Ale musisz sobie uświadomić, że od odlotu »Dziesięciornicy« minęło tutaj sporo czasu. Kosmos przestał ludzi interesować, co było do wyjaśnienia wyjaśniono bez was, a na całą resztę machnięto ręką. Cywilizacja poszła w kierunku ludyczności, rozrywek, widowisk, wyrafinowanych gier o różne, najczęściej wysokie stawki. Ludzkość przekształciła się w zbiorowisko wysoko wyspecjalizowanych perfekcjonistów, nieustannie rozgrywających ze sobą mecze — w rozmaitych wariantach. Taka zmiana zainteresowań wpłynęła rzecz jasna na kulturę i sztukę; na naukę. Nie oparła się jej również etyka. Śmierć — przy całej przynależnej jej z racji nieodwracalności powadze — traktowana jest bardzo zwyczajnie. Życie jest coś warte dopóty, dopóki się wygrywa lub dopóki można się odegrać. A że pozostał w nas instynkt samozachowawczy, przeto nawet przy obustronnej akceptacji wyniku rozgrywki i wynikających stąd konsekwencji dochodziło do rozbieżności odnośnie wyegzekwowania stawki. Na ulicach miast, w miejscach użyteczności publicznej, w powietrzu, pod wodą i w kosmosie dochodziło do scen, które dzięki zaangażowaniu po obu stronach całej nowoczesnej techniki cieszyły oczy przygodnych obserwatorów feerią barw i imponowały niebanalnym przebiegiem. Ktoś wreszcie wpadł na pomysł, żeby to aranżować, że ludzie zechcą to przeżyć nie ryzykując głową.”

“Ale przecież nie wszyscy fascynujecie się hazardem. Czy nikt już nie żyje normalnie w tej wynaturzonej społeczności?”

“Chcesz uratować z twoich wyobrażeń, co tylko możliwe? Nie wszyscy, oczywiście, ktoś przecież musi pracować, nadzorować, rządzić. Ale zjawisko należy rozpatrywać w skali, ogólnoplanetarnej. Dla zaspokojenia potrzeb powstały specjalne ekipy boixów, socjokaskaderów zajmujących się produkcją intryg dla tych, co nie mieli ochoty albo możliwości bawić się samodzielnie. Z biegiem czasu ludzkość podzieliła się na dwie części: mniej liczną — boixów, i resztę, stanowiącą zarazem odbiorców i uczestników spektakli. Wśród nich działali boixowie generując konflikty. Najbardziej wyrafinowane spektakle powstały jednak z konfrontacji dwóch albo więcej ekip boixów: były najbardziej zajmujące, zyskały największą popularność. Gra na »Dziesięciornicy« narodziła się z pomysłu, by terenem akcji boixów uczynić konkretną, najlepiej egzotyczną społeczność. Mieliśmy zamiar społeczność tę wystylizować, ale okazało się to zbędne — wyręczyła nas »Dziesięciornica«.”

“Nie mieliście skrupułów?”

“Dlaczego? Wracając na Ziemię deklarowaliście tym samym chęć podporządkowania się obowiązującej etyce, zwyczajom, kulturze. Manipulując społecznością »Dziesięciornicy« zyskiwaliśmy od razu wielką autentyczność plus spotęgowanie możliwości kreacyjnych. To obiecywało efekty. W dodatku zmodyfikowaliśmy założenia: zamiast koncentrować się na rozgrywce między ekipami postanowiliśmy uczynić z niej tło, zaś jako cel — wspólny i nadrzędny — przyjąć wygenerowanie sytuacji odpowiadających możliwie precyzyjnie przyjętym no początku kryteriom. Widowiskowość, gęstość zdarzeń, element zaskoczenia.”

“Jak reagują na wasze transmisje widzowie? Nie protestują przeciw temu, co tutaj wyczyniacie? Chyba dowiadujecie się jakoś, co myślą o tym wszystkim?”

“Czekaj, nie powiedziałem jasno o pewnych szczegółach technicznych. Przede wszystkim transmisja odbywa się nie w tę stronę, w którą działa wasze video. W naszym przypadku to odbiorca — nie widz, a właśnie odbiorca — transmitowany jest do Białej Kuli. Rejestratory zawierają kopie tego, co wcześniej wydarzyło się na »Dziesięciornicy«, oczywiście po odpowiednim zmontowaniu. Teraz odbiorcy wcielają się w wybrane wcześniej postacie. Każda z nich jest w stanie pomieścić praktycznie nieograniczoną ilość kanałów. Kiedy wszyscy są na swoich miejscach, rozpoczyna się projekcja. Uczestnictwo w niej angażuje wszystkie zmysły oraz psychikę, świadomość, podświadomość, intuicję — jednym słowem iluzja doskonała.”

“Powiedziałeś: odbiorcy wcielają się w postacie. Jak to się dzieje?”

“Za pomocą aparatury o działaniu zbyt zawiłym, by teraz je tłumaczyć, lokujemy poszczególne osobowości obok siebie. Do Białej Kuli przybywają one jako czyste, wypreparowane umysły, przesłane w postaci wiązek promienistych. Metoda jest tak pomyślana, że mimo wielkiego upakowania wyklucza kontakt między nimi, narzucając jednocześnie złudzenie autentyczności wrażeń i decyzji. Samowolne opuszczenie postaci przez odbiorcę nie jest jednak możliwe.”

“Czy to znaczy, że nie jest możliwe w ogóle? Mówiłeś, że Boskersq to tylko nazwisko ciała, w którym aktualnie przebywasz. To »aktualnie« daje mi do myślenia. Co się stało z właścicielem?”

“Mylisz podłączenie odbiorców do kanałów mózgowych kopii, które tkwią w rejestratorach, ze zmianą ciała, zachodzącą rzeczywiście. Opuszczenie ciała przez umysł, swego rodzaju wyjście z siebie, jest od dawna opanowane, nawet bez aparatury wspomagającej. Stanowi jednak wśród boixów najwyższy stopień wtajemniczenia i przede wszystkim jest bardzo bolesne. Tu również istnieje bariera immunologiczna: ciało stara się odrzucić lewitujący umysł, zwłaszcza jeśli jest zamieszkane. Chcąc opanować taki organizm trzeba najpierw zwalczyć właściciela, jak ja zwalczyłem Boskersqa. Przez kilkadziesiąt minut opanowany organizm stanowi jakby mieszaninę dwóch osobowości, przy czym proporcje z każdą minutą zmieniają się na niekorzyść właściciela.”

“Nie odpowiedziałeś, jak na widowisko boixów reaguje opinia społeczna. Nie wszyscy przecież akceptują taką metodę postępowania, nie wszyscy chcą być zabawiani w ten sposób. Są chyba jeszcze uczeni, artyści, politycy, ludzie myślący trzeźwo — nie protestują przeciw waszym wyczynom?”

“Jeśli tak, to najwyżej ekscentrycy, ale i oni robią to bez głębszego przekonania. U prapodstaw Gry tkwią reportaż aktywny i teatr sterowany — reszta to ewolucja. Obydwa polegały na założonej i bardzo daleko idącej ingerencji w rzeczywistość. Reporter gromadząc materiał faktograficzny zawsze w jakimś stopniu oddziaływał ma podmiot swych zainteresowań — na jego przyszłe, a nawet bieżące losy. To było wiadomo już na początku XX wieku. Krótko po starcie »Dziesięciornicy« rozwój reportażu uczynił z osoby reportera głównego bohatera zdarzeń — za cenę zabiegów nie zawsze zgodnych z obowiązującą wtedy etyką. Autor reportażu mając w ręku wszystkie nici mógł nimi dowolnie manipulować, wywołując fakty, które czyniły jego dzieło sensacyjnym i wcale nie mniej autentycznym. Budziło to oczywiście wiele sprzeciwów, zaś autorzy dzieł reportażowych — nazwa ta stopniowo zanikła — byli za skutki swych działań skazywani nawet na śmierć.

W międzyczasie eksperymenty teatralne doprowadziły do powstania grup, które inscenizowały określone sytuacje na ulicach, w środkach komunikacji, w budynkach użyteczności publicznej itd. Spektaklem, który wszedł na stałe do historii sztuki, stała się »Bójka na stadionie w Rio«. Trupa licząca około stu autorów wywołała podczas meczu futbolowego bójkę na trybunach; uczestniczyło w niej kilkanaście tysięcy kibiców. Po zakończeniu meczu doszło do zamieszek, a następnie do walk ulicznych w mieście. W rezultacie jedna z dzielnic została kompletnie zdewastowana, zginęło kilkuset ludzi. Na parę tygodni przedtem miejscowa prasa literacka ogłosiła w odcinkach scenariusz »Bójki«, według którego dość dokładnie przebiegły późniejsze wydarzenia. Pościg międzynarodowej policji za autorami i wykonawcami trwał przez wiele miesięcy; zostali oni w większości ujęci i skazani. Taki był początek, tacy prekursorzy.”

Deogracias rejestrował słowa i obrazy przesyłane przez Boskersqa i w pewnym momencie uświadomi] sobie, że choć znaczenia i przeznaczenia pewnych pojęć oraz rzeczy znikąd nie mógł znać, ponieważ nigdy się z nimi nie zetknął, to jednak znakomicie rozumiał emisję Boskersqa, orientując się błyskawicznie w najbardziej specjalistycznych i zawęźlonych kontekstach. Indagowany Boskersq potwierdził, że to jego sprawka.

“Znaleźli się rzecz jasna kontynuatorzy nurtu »socjokaskaderów z Rio«, jak nazywały ich środki masowego przekazu. Po »Bójce« powstały szybko następne scenariusze, finansowane przeważnie przez multimilionerów, zaangażowanych czasami w akcję osobiście. Dochodziło do konfliktów międzynarodowych; po zrealizowaniu w Afryce scenariusza »Bombardowanie«, w wyniku czego zostało zrównane z powierzchnią Ziemi półmilionowe miasto i omal nie doszło do wojny światowej — rządy większości państw doszły do porozumienia w tej sprawie. Socjokaskaderom wydano bezpardonową walkę. Pod koniec XXII wieku wytępiono ich prawie doszczętnie i wkrótce o Ich działalności zapomniano. Trzeba było dalszych trzech stuleci, by wrócono do starych obiecujących wzorów… Minął jednak czas, zmieniły się gusty, poszła do przodu technika i świadomość, więc i wyobraźnia. Wzrosły wymagania — już nie wystarczyło pokazać, trzeba było pójść dalej: dać przeżyć.”

“I umożliwiła to epoka totalnego hazardu?”

“Właśnie. Z tym, że cyzelowane w XXII wieku do połysku scenariusze zostały praktycznie wyeliminowane. Zostały po nich prowizoryczne założenia, od których nieraz w trakcie realizacji odstępowano. Zgodnie z duchem czasu uznano, że najlepszym reżyserem i scenarzystą w jednej osobie jest los, przypadek — dzięki temu powstawały rozwiązania dramaturgiczne, o jakich nikt nie śnił do tej pory. Nasi uczeni nie protestują przeciw metodzie, ponieważ w ich świadomości nie jest ona niczym zdrożnym. Cała filozofia nauki opiera się obecnie na teorii deformacji rzeczywistości.”

“Przecież to bez sensu. Metoda badawcza oparta na programowej deformacji to brak metody!”

“Pozornie. Wszystko jest deformacją, jak powiedział Wendt. Powiem ci, jak pracują wasi uczeni, gdy dostaną do zbadania próbkę nie znanego minerału. Najpierw szlifują ją, oglądają pod mikroskopem, trawią zgład setkami odczynników chemicznych. Każde z tych działań to nic innego jak niewiarygodne odkształcenie badanego obiektu. Delikatne struktury wskutek zadanych im tortur tracą tożsamość — stąd fałszywe wyniki. »Uczony zachowuje się jak słoń w składzie porcelany« — kto to powiedział — Eddington? Jeans? Nieważne. Dopóki traktowano w ten obcesowy sposób zjawiska mało skomplikowane, wyniki utrzymywały się w granicach błędu. Ale na jakimś etapie przestało to wystarczać — trzeba było nowej filozofii. Deformacja została zalegalizowana jedynie formalnie, bo czymże były i są wszelkie eksperymenty, jeśli nie przypadkowymi wycieczkami, atakami na ślepo?”

“Nie widzę związku.”

“Trochę cierpliwości. Wniosek, który stąd wynika, poznano bardzo wcześnie: nie ma obserwatora obiektywnego, nie ma obserwacji obiektywnej. Obserwacja to już interpretacja. Wendt powiedział: nie ma obserwacji wiarygodnej. Obserwowanie wiąże się z tak znacznym przekształceniem obiektu obserwacji, że wyniki tego są prawie bezużyteczne. Wendt uogólnił zasadę Heisenberga i stwierdził, że jakiekolwiek działanie oznacza koniec jednej rzeczywistości i powołanie do życia innej. Życie jest nieustanną kreacją — nawet choćby nie miało tego zamiaru, zaś jeśli go przejawia — jest zawsze kreacją rzeczywistości odmiennej od zamierzonej.”

“Chodzi ci o to, że gromadzenie materiału dokumentalnego już narusza czystość dokumentowanej sytuacji? Że reporter to mimowolny kreator nowego świata? Z marginesu zawężonego do granic możliwości wy uczyniliście normę: skoro rzeczywistość i tak jest deformowana, bez względu na nasze chęci, to rozmiar wprowadzanych perturbacji nie ma już znaczenia. To ma sankcjonować interwencję na »Dziesięciornicy« — czy tak?”

“Działanie dyskretne wcale nie daje większych efektów artystycznych ani badawczych niż wejście w sam środek z butami. Wręcz przeciwnie. W sztuce boixów do tego stopnia gwarantuje to efekt, że inne kryteria przestały się liczyć. Widowisko musi trwać, a widz, który w nim uczestniczy, musi odejść zaspokojony. Widz nade wszystko. Wszystko dla widza, nic bez niego. Wyeliminowanie Dyerxa Drugiego było spowodowane między innymi decyzja odbiorców, którzy się weń wcielili na czas spektaklu. Rozczarował ich. Choć go bardzo lubiłem, musiałem wyłączyć go z Gry.”

“Intryguje mnie, czemu tak bardzo komplikujecie sobie życie, skoro przy waszej technice istnieje na pewno możliwość sterowania wszystkimi mózgami »Dziesięciornicy« w dowolny sposób. Po co giniecie, skoro wystarczy siedzieć, przyglądać się i rozkazywać, co się ma wydarzyć?”

“Fantomatyka centralna jest — jako niewidowiskowa — zakazana przez Reguły. Wolno natomiast ingerować za pomocą encepola — boixowie spędzają wiele lat na ćwiczeniach, które wyrabiają w nich umiejętność generacji encepola w sposób dla zwykłego śmiertelnika, nawet współczesnego, nieosiągalny. Dawniej dotyczyło to raczej ciała i nosiło nazwę sportu. Nic nowego pod słońcem.”

“Ale sportowcy zdaje się nie wykorzystywali swych umiejętności przeciw słabszym.”

“Analogia ze sportem grzeszy brakiem precyzji: działanie encepola można powstrzymać siłą woli. A poza tym inne czasy, inne obyczaje… ”

“O ile dobrze zrozumiałem, Grę prowadzą dwie ekipy boixów. Co stanowi o różnicy między nimi?”

“Gra stanowi przykład dialektyki: jedna z ekip usiłuje doprowadzić do kompletnego rozprzężenia i chaosu, druga stara się temu przeciwstawić. Zwykle jedna ekipa »robi« Grę, druga jej przeszkadza. Na »Dziesięciornicy« rola ekipy opozycyjnej została mocno ograniczona — takie były założenia; jednak o całkowitym jej wyeliminowaniu nie ma mowy. Dysponując znaczną przewagą techniczną Ekipa mogłaby zakończyć Grę w ciągu doby — a przecież nie o to chodzi. Dlatego Ekipa musi sobie utrudniać Grę; rola Keikena i jego ludzi polega przede wszystkim na podtrzymywaniu tego słabego przeciwnika, z jakim przyszło nam współpracować, aby nie skapitulował, nim odbiorcom znudzi się widowisko. Temu samemu służy zbiór przepisów ograniczających naszą swobodę działania, zwany Regułami. W pewnym stadium Gry uznaliśmy też za stosowne zapoznać z jej tajnikami Prezydenta Laveersoną.”

“Prezydent wie wszystko?”

“Nie. Wie dokładnie tyle, by wierzył w możliwość zwycięstwa i w Dwukolorowych. Jego wiara jest jednym z warunków Gry.”

“Czy Keiken to jego sojusznik?”

“Keiken został poddany lekkiej korekcie osobowości w celu wzmocnienia predyspozycji, których wymagała jego rola w Grze. Po zabiegu stał się trochę autokratyczny i niekiedy za bardzo identyfikuje się ze Zbiorowością, lecz Gra tylko na tym zyskuje. Spory między nami rozstrzyga Trybunał, i Keiken, i ja uznajemy jednak nadrzędność widowiskowości, gęstości zdarzeń i elementu zaskoczenia. Do tego dochodzą liczne kryteria estetyczne. W sensie akceptowania ich jesteśmy jednością.”

“Wystarczy. Nie akceptuję waszych metod. Jesteście dla mnie uosobieniem najbardziej wyrafinowanego, inteligentnego, imponującego i przebiegłego zła. Nie przyłączę się ani do ciebie, ani do Keikena. Wybijcie to sobie z głów.”

“Spotkała mnie kara za nadmiar uprzejmości. Zdajże sobie wreszcie sprawę, że nie masz innego wyboru. Po pierwsze dlatego, że »Dziesięciornica« traktuje cię jako tego samego rodzaju zagrożenie co nas. Dzięki umiejętności emanacji i koncentracji encepola przestałeś być człowiekiem — dla nich. Stałeś się potworem, który zabija. Tu już nie ma dla ciebie miejsca. Nie przestaną się ciebie bać, póki się ciebie nie pozbędą.”

“A po drugie?”

“Twoim ojcem był Medicus, prawda, Dzięki niemu jesteś, jaki jesteś: Stworzył cię na obraz i podobieństwo ideałów, w które wierzył. Kochał cię. Nigdy nie uznałeś tej miłości, uważałeś ją za coś tak wysoce niestosownego, że aż wstrętnego — a jednak była to miłość. Może ostatnia w twoim życiu. On kochał cię bardziej niż samego siebie.”

“Kochał?!”

“Zginął, żeby cię uratować.”

Długa chwila kompletnej martwoty umysłowej. Świt: ciemny kształt ciała Doogana rozciągniętego na płycie. Gęstość zdarzeń. Widowiskowość. Element zaskoczenia.

— Nie! — krzyknął. — Nie w ten sposób, do diabła!!!

“Po trzecie — kontynuował Boskersq — w niewielkiej odległości stąd widzę dziesięć odzianych w srebro postaci. Są uzbrojone. Mają na twarzach przyłbice. Idą tutaj.”

Deogracias zobaczył ich także — oczami Boskersqa. Pięć srebrnych sylwetek. Kilkadziesiąt metrów z tyłu posuwała się druga grupa. Toczyli przed sobą niewielkie aparaty i zmierzali prosto na trupa Doogana.

“To detektory Banowskiego, czułe i dokładne. Dzięki nim będą tutaj najdalej za pięć minut. W zamian za pomoc nie żądam od ciebie natychmiastowej deklaracji — zagrożenie odbierze jej autentyczność. Przeniosę cię stąd i dam ci inne ciało; jeśli zdecydujesz się kiedyś, wystarczy, byś pomyślał imię mojego ciała: Boskersq. Zapamiętałeś? I dodatkowo jeszcze, że jesteś gotów.”

Dwie grupy srebrnych rycerzy podchodziły coraz bliżej. Kiedy wypadły z pustego o tej porze pasażu na płytę za cichym już zupełnie teatrzykiem — tancbudą, resztki sylwetki Deograciasa rozpłynęły się wolno w chłodnym powietrzu. Wodząc uparcie dookoła trupa Doogana tępym ryjem czujnika jeden ze srebrzystych wykrzyknął niewyraźnie:

— Cholera! — w jego głosie brzmiało najskrajniejsze zdziwienie. — Nie ma sygnału!

Nadbiegła druga piątka, następny metalowy ryj począł obwąchiwać twarz Doogana.

— Nie ma — potwierdził drugi zniekształcony głos. — Dwadzieścia metrów stąd urwał się jak nożem uciął. Stali, nagle bezradni, nie wiedząc, co począć.

— By to najjaśniejszy szlag! — jeden ze srebrzystych grzmotnął miotaczem o płyty. — Że też zawsze zdążą wcześniej wykitować!

To się zaczęło wtedy, kiedy uwierzyłeś w moc słowa. Kiedy zrozumiałeś, że słowo może być okrutniejsze od miecza, wydawało ci się, że wiesz już wszystko, co wiedzieć powinieneś — wypełniała cię wielka radość, bo czułeś w sobie nadludzką silę, zdolną przenosić góry.

Wziąłeś ze stołu starą księgę pod pachę i poszedłeś po radę do siwego starca, o którym mówiono, że mędrszy jest od wszystkich filozofów. Zastałeś go, gdy siedział na wielkim kamieniu, wystawiwszy do słońca pożółkłe kikuty. Jego niebieskie, wypłowiałe oczy przyglądały ci się spokojnie. Jego pomarszczone, żabie usta okolone długą, siwą brodą uśmiechały się bez wyrazu. Dał znak, że możesz mówić.

— Kłaniam ci się nisko, czcigodny starcze — powiedziałeś. — Wieść niesie, żeś najmędrszy z mądrych, dlatego przyszedłem z odległych stron, aby prosić ciebie o radę.

Starzec słuchał i nie przerywał ci.

— Odkryłem w sobie silę tak wielką, że gdybym chciał, mógłbym odwalić błękitną czarę niebios, by zobaczyć, co jest dalej. Mógłbym zadzwonić w Księżyc, by jeszcze długo W noc dzwonił perliście i cicho. Mógłbym…

Przerwałeś, bo wydało ci się, że starzec wykonał jakiś niechętny ruch. Jakby nie całkiem, nie do końca wierzył w twoje zapewnienia.

— Mógłbym to wszystko, naprawdę! Wiem już wszystko i umiem co trzeba, więc mógłbym…

— Wszystkiego wiedzieć nie sposób — odezwał się starzec. — W poznaniu nie ma bariery. Kto ją widzi, ten za prawdziwą wiedzę przyjmuje ułudę.

— Ale ja naprawdę mogę wszystko! Posiadłem władzę nad słowem, ostateczną i doskonałą. Słowo usłucha mnie zawsze i we wszystkim, i powie wszystko, co tylko mu rozkażę.

— O co chciałeś mnie zapytać, synu?

— Mistrzu, to twoje dzieło, prawda?

Skinął głową. Otworzyłeś księgę w oznaczonym uprzednio miejscu i przeczytałeś: “Ten, kto odkrył w sobie niezmierzoną siłę, zdolną potrząsać ziemią i przelewać oceany, niech jej używa należycie i roztropnie, dla dobra świata i ludzi. Niech w ten sposób dowiedzie, iż godzien był tak znakomitego wyróżnienia.”

— Cóż zatem za zastosowania widzisz, starcze, dla mojej siły?

Starzec kiwał się sennie na kamieniu. Przymknął oczy i zdawał się nie słyszeć pytania. A kiedy wreszcie odpowiedział, jego głos był cichy jak szmer przesypującego się w klepsydrach czasu, i była w tym glosie mądrość wszystkich wieków.

— Najpierw musisz przekonać się o prawdziwości swojego odkrycia. Możesz to uczynić jakkolwiek, dowolnie i oryginalnie, byłeś zdołał uzyskać pewność. Kiedy już będziesz pewien, sam zobaczysz, ile jest do zrobienia.

To powiedziawszy zamilkł. Darmo krzyczałeś, że masz tę pewność od dawna — starzec siedział jak kamienna figurka; słońce przesuwało się po nieboskłonie, twój cień stawał się coraz dłuższy, aż wreszcie zrozumiałeś, że nie dowiesz się niczego więcej. Odchodząc spojrzałeś jeszcze za siebie: starzec siedział nieporuszony, zachodzące słońce czerwieniło i wyzłacało fałdy jego szat. Zapamiętałeś dobrze ten obrazek.

Odszedłeś do swego domu i tam, za drewnianym stołem pełnym kartek czystych i zapisanych, szukałeś potwierdzenia własnej wielkości. Nie miał racji siwy starzec, chyba przez pomyłkę nazwano go najmędrszym z mądrych. Twoje dzieła przyniosły ci sławę i bogactwo. Świat leżał u twoich stóp i pozwalał się tobie deptać, wzdychając z lubością. Piękne kobiety szalały za tobą, zabiegali o twoje względy możni tego świata. Pewnego dnia, będąc przypadkiem w tamtej okolicy, znowu wybrałeś się do siwego starca, aby powiedzieć mu, że pochopnie zwątpił w twoje możliwości, ale nie zastałeś go na miejscu. Kamień był pusty, czarny i chropowaty, jakby bardziej wrosły w ziemię i przez to mniejszy, spalony słońcem i porzeźbiony przez deszcze, ale ciągle wydawał się wygodny i gotów do ulżenia zmęczonemu wędrowcowi. Patrzyłeś na ten kamień dławiąc w sobie chęć zajęcia tronu siwego starca. Odchodziłeś z żalem, ale jeszcze miałeś coś do wyjaśnienia, na nowo obudziły się w tobie stare wątpliwości, które zaczęły cię niepokoić systematycznie od czasu rozmowy ze starcem. Miałeś do zweryfikowania sądy jego i własne, bo przecież na dobrą sprawę nigdy nie uzyskałeś pewności, że obdarzono cię tą silą i tą wiedzą, którą wmawiałeś najpierw w siebie, a potem w mędrca na samotnym głazie.

Wróciłeś do domu i usiadłeś przy starym drewnianym stole. Siedziałeś długo. Zapadł mrok, niebo spojrzało przez okno tysiącem złotych oczu, a ty siedziałeś niepocieszony, aż przypadkiem uniósłszy głowę natrafiłeś na gwiezdne spojrzenie nieba i odczytałeś zawarte w nim wyzwanie. Wyjąłeś pióro i paczkę nowego, czystego papieru na znak, że wyzwanie przyjmujesz, a potem po raz pierwszy zanurzyłeś pióro w kałamarzu. Zacząłeś pisać — i pisałeś tak dobrze, jak za najlepszych swoich czasów, a może nawet lepiej. Za oknem wędrowały gwiazdy, czytały zapisane kartki i odchodziły za okienną ramę, a na ich miejsce pojawiały się ciągłe nowe i nowe.

Skończyłeś wreszcie. Odłożyłeś pióro, żeby spojrzeć na gwiazdy i odczytać werdykt. Patrzyłeś długo, z niedowierzaniem, twoje palce bez udziału świadomości przekładały zapisane kartki, a ty ciągłe nie mogłeś uwierzyć. Lecz jeszcze byłeś mocny. Chór gwiazd ciągłe wirował złociście nad twoją, głową, gdy przysunąłeś ku sobie nowy stos papieru. Świeca kończyła się, więc zapaliłeś nową. ł znów twoje pióro odbywało długie wędrówki w poprzek arkuszy, znacząc drogę pokręconymi linijkami pisma.

Tym razem poszło ci znacznie lepiej. Byłeś z siebie zadowolony nie mniej niż ostatnim razem, lecz wystarczyło jedno spojrzenie w okno, byś zrozumiał, że gwiazdy są inne od tych, o których opowiedziałeś, że inny jest świat, inni ludzie od tych, których ty opisałeś. Wstałeś od stołu i jąłeś spacerować wielkimi krokami wśród tak dobrze znanych ci sprzętów, szukając takiego, który by cię pocieszył, ale tej nocy wszystkie cię zdradziły. Nie znalazłeś ani jednego, co chciałby nadal być twoim przyjacielem i wierzyć w twoje opowieści.

Zanim ponownie za siadłeś do stołu, napiłeś się wódki z płaskiej butelki. Opierając się dłońmi o parapet wychyliłeś się za okno. Noc stała nad miastem, cicha i spokojna, ludzie spali w swoich domach. Nikt nie śnił o tobie, nie wiedział o twoich zmaganiach. Świat cię opuścił, stał z boku i oczekiwał wyniku z zagadkowym uśmiechem na twarzy.

Usiadłeś ciężko na starym zydlu, który służył ci wiernie od wielu lat. Umoczyłeś pióro i znowu puściłeś je w ruch, zamieniając czyste arkusze w zapisane. Stos czystych kartek topniał jak wosk świecy. Skostniały od chłodu zbliżającego się poranka zmieniałeś przed sobą arkusze, póki nie zapisałeś wszystkich. Odłożyłeś pióro, zamknąłeś oczy. Nawet nie musiałeś patrzeć na gwiazdy, by zrozumieć, że po raz trzeci przegrałeś. Wstając potrąciłeś kałamarz i reszta atramentu popłynęła żwawo po blacie do samego brzegu, zawahała się przez moment, nabrzmiała i jęła skapywać ciężkimi jak łzy kroplami na podłogę. Gwiazdy z szarym westchnieniem zaczęły się osypywać za horyzont.

Pod powiekami paliło cię z niewyspania. Wyszedłeś z domu i podążyłeś ulicami miasta wdychając rześkie powietrze poranka. Z każdym krokiem budziło się w tobie nowe pojmowanie świata, nowe rozumienie życia, podziw dla starca i przeświadczenie o własnej niemocy, i wtedy dopiero poczułeś prawdziwą siłę. Wtedy dopiero miałbyś prawo wypowiedzieć te kilka słów, które wypowiedziałeś o tyle za wcześnie przed starcem siedzącym na kamieniu. Dotknąłeś twarzy: była porośnięta długą, siwą brodą. Uśmiechnąłeś się, choć twoja oszołomiona ręka nadal nie wierzyła. Uśmiechnąłeś się. Tej nocy zrozumiałeś przecież tak wiele.

Niebawem zająłeś kamień siwego starca — sam stary i siwy. Byłeś coraz bardziej sławny, zaczęto cię nazywać najmądrzejszym z filozofów. Różni ludzie odwiedzali cię prosząc o rady. Dawałeś im hojnie. Aż pewnego razu, gdy wygrzewałeś się w słońcu, dostrzegłeś zbliżającego się drogą młodego wędrowca w okrytej kurzem odzieży, z grubym foliałem pod pachą. Śledziłeś go spod przymrużonych powiek, ponieważ wiedziałeś, że idzie do ciebie. Na jego twarzy malowała się twoja pewność siebie — ta sprzed iluś tam lat. W tomie, który dźwigał, rozpoznałeś własne dzieło.

Był coraz bliżej. Wreszcie stanął przed tobą, pokłonił się nisko, przez chwilę patrzyliście na siebie, a potem on powiedział:

— Czcigodny starcze, odkryłem w sobie wielką siłę…

Milczałeś. Wróciłeś do punktu wyjścia, lecz wiedziałeś, że teraz ruszy z niego W drogę ktoś zupełnie inny. Ty zostaniesz tutaj. W twoim sennym mózgu nie obudził się ani żal, ani protest, bo wiedziałeś jeszcze, że obracająca się bezustannie karuzela świata przyniesie kiedyś na twoje miejsce tego, który stoi przed tobą i czeka — i nie wie jeszcze, że ty nie możesz mu pomóc.

16

Video było pełne śmierci Medicusa. Wszelkimi dostępnymi metodami usiłowało wzbudzić u swych klientów wiarę, że uwięziony Dwukolorowy przebywał w klatce dopóty, dopóki nie przestało go to bawić. Wówczas z nadzwyczajną łatwością zrzucił okowy, rozgiął grube pręty i wydostał się na zewnątrz. Generował tak straszliwie mocne pole, że mimo daleko posuniętych środków ostrożności nikt nie potrafił go powstrzymać. Oprócz Medicusa, rzecz jasna. W chwili gdy Dwukolorowy podchodził do ściany, która rozstąpiła się przed nim jak kurtyna z waty, Medicus wyrwawszy pistolet z kabury oniemiałego agenta ochrony usiłował zapobiec ucieczce. Zanurzony już do połowy w srebro uciekinier obejrzał się, broń wypadła z ręki Medicusa, a on sam runął bezwładnie na posadzkę. Tak to mniej więcej wyglądało.

Bohaterskie zwłoki Medicusa wystawiono na widok publiczny. Video transmitowało przebieg uroczystości żałobnych pokazując jakieś twarze, które starały Się usilnie przybrać woal smutku. Co kilka godzin przypominano fragmenty świetlanego życiorysu zmarłego, rozpływano się nad jego zasługami, roztkliwiano nad bezmiarem dokonań. W przerwach szalał po ekranie doktor Emmery, który — przejąwszy klinikę Medicusa — obiecał pozostawić jej tradycyjną nazwę. W charakterze sporego kalibru gwiazdy wystąpił doktor Llatz. Łzy ciekły mu z oczu z zawstydzającą normalnych ludzi łatwością. Łkając opowiadał o dniach szczęśliwej współpracy z profesorem, któremu zawdzięczał wszystko.

Deogracias oglądał program jak leci, wciśnięty miedzy równie jak on ubogich i źle ubranych bywalców bardzo podrzędnej knajpy na sto dziewięćdziesiątym drugim poziomie. Serwowano tu tanią lurę, nazywaną piwem chyba tylko ze względu na brunatną pianę, przypominającą w smaku mydliny zmieszane z zormaxem w proporcji dziewięć do jednego. Poza tym nikt nikogo nie pytał o powody przebywania w tej części “Dziesięciornicy”, klienci w ogóle mało odzywali się do siebie, łypiąc znad wyszczerbionych kufli nieprzyjaznym okiem. Tkwili na swoich miejscach całymi dniami uczepieni wzrokiem ekranu, od czasu do czasu ktoś wczołgiwał się pod stół pozorując upojenie, co było bardziej kwestią umowy czy przyjętego zwyczaju niż przyswojenia zbyt dużej dawki, po czym zasypiał pod nogami bardziej wytrwałych kompanów, wśród śmieci i niedopałków. Deogracias spędzał w tym otoczeniu już drugi dzień. Nie miał od dawna żadnych pieniędzy, lecz zaledwie opróżniał jeden kufel, w niepojęty sposób zjawiał się w zasięgu ręki następny, wobec którego nikt nie przejawiał zdecydowanego zainteresowania. Wypijał powoli zawartość nie zastanawiając się zbytnio nad smakiem, aromatem i klarownością, opuszczał towarzystwo jedynie w celu oddania moczu, po czym wracał do stołu.

Ciągle nie mógł odzyskać równowagi po podróży, w która wysłał go Boskersq ratując przed ludźmi Taradaya. Przez krótki czas był naprawdę szczęśliwym człowiekiem. Trafił na okolicę, gdzie życie płynęło samo dla siebie, leniwe i ciche. Ludzie spoglądali na świat bez nienawiści w oczach, nie pytali o sens, nie załamywali rąk nad tym, co zdarzy się jutro. Nie przejmowali się niepowodzeniami, nie klęli swego losu, donikąd nie było im spieszno.

Zamieszkiwali krainę o pejzażu wystylizowanym tak pomysłowo, że nie powstydziłby się go najbardziej luksusowy poziom relaksowy. Co kilka kilometrów krajobraz zmieniał się całkowicie. Miasto; zaraz za nim polna, pokryta pyłem droga, po której od wieków nie przejechał żaden pojazd, kilka drewnianych domków, mnóstwo zieleni, drzew, roślin, kwiatów. Łąki, nad nimi motyle. Stawy wypełnione przezroczystą wodą, w której kąpiel przynosiła radość i rześkość. Chodził po tej niesamowitej krainie w kostiumie siwego starca, w który zaopatrzył go Boskersq; godzinami potrafił rozprawiać z przypadkowo napotkanym człowiekiem albo gapić się w wodę obserwując kipiące w niej życie.

Ta jedyna cecha otaczającej go rzeczywistości wystarczyła, by przyprawić o szok: gdziekolwiek się obrócił, zewsząd pchały mu cię przed oczy przejawy życia tak intensywnego, tak nieskromnego i bezwzględnego, że mimo woli zaczynał się bać. Stojąc na skraju lasu odnosił wrażenie, że ściana zieleni runie w końcu na niego, nie wytrzyma, pęknie, runie i zmiażdży, i lawiną potoczy się dalej. Wędrując ciągle przed siebie ani razu nie natknął się na niewidzialny mur, który by zabraniał iść dalej. Stopniowo zaczął rozumieć, co to oznacza. — Przestrzeń. To jest właśnie przestrzeń — powtarzał co jakiś czas. Spieszył się. Wszystkie dotychczasowe dni dały mu mniej niż kilka ostatnich. Kładł się późno w nocy i natychmiast zasypiał. Wprost nie mógł się doczekać nowego poranka, kiedy wszystko zacznie się od nowa.

Czwartego dnia obudził się w tej ponurej knajpie. Nie bez trudu zorientował się, że na statku upłynął zaledwie jeden dzień. Usiadł przy stole, przyjął podsunięte przez kogoś piwo.

— Pij, dziadku — usłyszał.

Wtedy spostrzegł, że dłonie leżące przed nim na blacie nie są jego dłoniami. Skóra na nich, pomarszczona, pokryta brunatnymi plamami — nie była jego skórą. Dotknął twarzy, również nie swojej. Zapytał, gdzie mógłby znaleźć lustro. Poszedł tam na nie swoich nogach i długo wpatrywał się w nieznajome odbicie.

Spiker zapowiedział dokumentarne widowisko Paula Partnera. Grany przez najlepszego aktora ze stajni Souta Medicus przewalał się po ekranie grzmiąc niesłychanie wzniosłe i skomplikowane kwestie. Deogracias patrzył nieuważnie, zainteresowany bardzo obmacywaniem ciała, do którego ciągle nie mógł się przyzwyczaić. W końcu wydało mu się, że budzi to zaciekawienie zgromadzonych, ale zaledwie przestawał się kontrolować, ręce zaczynały marsz na nowo.

Następne dni zajęło mu zdobycie pieniędzy na windę. Wrzawa wokół Medicusa stopniowo cichła; po zatopieniu w kryształowy obelisk bohater legł w ścianie zwycięzców na czterdziestym.

Zanim wyrzucił Medicusa ze ściany, bardzo uważnie obejrzał kręcących się w pobliżu ludzi. Bohaterski Medicus. Twarz bez wyrazu, oczy pomnikowym wzorem wpatrzone w dal.

— Nie poznajesz mnie? — zapytał Deogracias. — Nic dziwnego. Nie patrz tak… brakuje mi pieniędzy. W ogóle wiedzie mi się nie najlepiej…

Medicus nie wyglądał na zdziwionego.

— Na twojej klinice położył łapą Emmery. Niechcący zrobiłeś go bogatym człowiekiem…

Absolutnie nic nie świadczyło o zainteresowaniu Medicusa tematem. Niepotrzebne spotkanie, wyprana z sensu rozmowa, myślał Deogracias pętając się bez celu po podpoziomie czterdziestego. W tłumie mignęła niespodziewanie znajoma sylwetka. Dogonił z trudem gnającego wielkimi krokami mężczyznę i położył rękę na jego ramieniu.

— Werner — powiedział. — Niech skonam. Werner! Oczy Wernera zrobiły się okrągłe ze zdumienia.

— Idź swoją drogą, dziadku — powiedział błyskawicznie taksując intruza — a mnie pozwól pójść moją. Pewnie potrzebujesz pieniędzy? To jeszcze nie powód do zawarcia znajomości.

— Werner, ja tylko…

Ale Werner już zniknął w tłumie. Deogracias powlókł się powoli w przeciwną stronę. Obce, odpychające twarze przechodniów. Przysiadł na skraju pasażu. Zaczęło się ściemniać, błysnęły oświetlacze. Spostrzegł — dopiero teraz — że większość przechodzących odziana jest w czarne kurtki z błyszczącego materiału i lekkie srebrzyste hełmy, idealnie dopasowane do czaszek. Zapytał o to siedzącą nie opodal kobietę.

— Nowa moda — rzekła spiesznie. — “Styl Dwukolorowych”.

— Proszę?

— Taka nazwa — rzuciła gniewnie, wstała i szybko odeszła.

Kilka metrów dalej młody człowiek z gitarą zawodził ochrypłym głosem dziką, niespokojną melodię. Deogracias wytężył słuch, lecz nie rozróżniał słów — gitarzyście, oszołomionemu halucynatorami lub alkoholem konwencjonalnym, najwyraźniej nie zależało na słuchaczach. Śpiewał dla siebie, bełkotliwie i brzydko.

Deogracias pomyślał o krainie rozbuchanej zieleni, o ludziach i zwierzętach żyjących nad czystą wodą, obok pylistej drogi, po której od wieków nie przejechał nawet wóz zaprzężony w woły. Melodia pijanego gitarzysty powstała w mózgu człowieka, który spędził w zamknięciu cale życie, lecz przeczuwał niejasno istnienie przestrzeni, prawdziwego nieba nad głową, autentycznego wiatru i deszczu — tęsknił do swej wizji wbrew całej dosłowności dotychczasowych doświadczeń. Świat, o którym śpiewał gitarzysta, istniał naprawdę. Deogracias zapragnął znaleźć się tam znowu, bez względu na wszystko.

Muzyka szarpała nerwy, Deogracias słuchając jej poczuł dreszcze. Urwała się niespodziewanie, śpiewak zwiesił głowę na piersi. Wydawało się, że zasnął.

Ludzie w błyszczących kurtkach i hełmach, które wyglądały jak pomalowane srebrną farbą szczyty czaszek, tasowali się na pasażu omywani bladym światłem. Patrząc na nich Deogracias doznał wrażenia, że coś naraz rozświetliło się w jego mózgu. Pojął przeraźliwie jasno, że Boskersq miał rację: nigdy nie należał do tych ludzi, nie był do nich podobny, nie nadawał się do panopticum obwarowanego ze wszystkich stron niemożnościami. Podobnie jak odurzony alkonem gitarzysta.

“Czemu tak urządzony jest świat, że zawsze daje mniej, niż obiecuje? — zapytał Deogracias gitarzystę. — Czemu, kiedy już zezwala na wybór, zawsze jest to wybór między złem a złem?”

Gitarzysta ocknął się, uderzył w struny, zaśpiewał. Tym razem Deogracias zrozumiał go bez trudu.

Zanim się doczekasz braw
To przestaniesz o nich śnić
Zanim cię uskrzydli myśl
To zapomnisz, gdzie chcesz iść

W jednej chwili podjął decyzję i zaakceptował ją. Zaskoczyła go łatwość, z jaką to przyszło. Prawie poczuł ową cudowną lekkość, jaką towarzyszy lewitacji. “Boskersq — zawołał przez ściany »Dziesięciornicy« ku gwiazdom — zdecydowałem się. Jestem gotów.”

Świat jakby cofnął mu się w oczach. Ruchliwy tłum wahnął się, popłynął w dół i znikł, przesłonięty burtą statku. Był na zewnątrz, w warunkach dla ludzkiego organizmu zabójczych — a jednak nie czuł przerażenia. Potężne cielsko statku odpychało go od siebie, malejąc z sekundy na sekundę, wtapiając się w czarny firmament. Duża piłka. Mała piłka. Krążek wielkości monety. Srebrna kropka — jedna z miliona.

Poczuł za plecami światło Białej Kuli. “Dziesięciornica” — srebrna iskra wpięta w kosmiczną czerń — przestała się oddalać.

“Śpijcie, zwycięzcy.”

Zaledwie to pomyślał, srebrna iskra na firmamencie zgasła jak zdmuchnięta.

lipiec 1976 — czerwiec 1978

Myślenice — Warszawa