/ Language: Polski / Genre:detective

Major Downar Zastawia Pułapkę

Zygmunt Zeydler-Zborowski

Profesjonalista przy pracy Zygmunt Zeydler Zborowski był niewątpliwie jednym z absolutnych mistrzów polskiej powieści milicyjnej, a setny zeszyt Ewy to kolejny dowód na potwierdzenie tej tezy. I to nawet nie dlatego, że intryga kryminalna jest jakaś szczególnie odkrywcza czy błyskotliwa, ponieważ w tym zakresie mamy do czynienia raczej z przeciętną (czyli w sumie klasyczną w swoim stylu) powieścią tego autora. ZZZ jest po prostu jak Adam Słodowy powieści milicyjnej – potrafi zrobić coś z niczego. Czyli ciekawą, krótką nowelę z bardzo zwyczajnych elementów – tyle tylko, że dołożył tutaj trochę ze swojego talentu, który okazał się decydujący. I w ten sposób powstało dzieło godne jubileuszowego zeszytu Ewy wydawnictwa Iskry, nawet jeśli akurat objętość nie jest szczególnie imponująca, to autorowi udało się odcisnąć indywidualne piętno na 3,8 arkusza wydawniczego. Cała historia zaczyna się w trzech krótkich scenach – strzałach (zajmują one mniej więcej trzy strony), które świetnie wprowadzają w sam środek akcji bez zbędnych upiększeń: 1. Porucznik Olszewski stoi nad brzegiem Wisłą na w warszawskim Czerniakowie razem z ekipą śledczą i lekarzem w sprawie trupa zastrzelonego starszego mężczyzny, który okazuje się znanym chirurgiem, Karolem Rodeckim. 2. Porucznik Olszewski przekazuję smutną wiadomości wdowie, która nie wykazuje specjalnych emocji, i jednocześnie uzyskuje podstawie informacje o denacie oraz jego pozamałżeńskim życiu erotycznym. 3. Na odprawie Pułkownik Leśniewski, wiedziony szóstym zmysłem czyli niezawodnym „nosem”, wydaje majorowi Downarowi polecenia rozszerzenia śledztwa w sprawie dwóch napadów z bronią w ręku, które zdarzyły się w Żyrardowie i Płocku, także na sprawę z Czerniakowa. Oczywistym jest, że pomysł połączenia śledztw jest genialny i jedyny właściwy. W trakcie śledztwa major Downar jedzie także do zimowej stolicy Polski – Zakopanego, gdzie w ciągu kilku godzi z oficera MO prowadzącego dochodzenie zamienia się w agenta pracującego undercover w roli Rudolfa Lipke z Hamburga. W każdym bądź razie akcja toczy się wartko i wciągnie każdego. Całkiem świadomie rezygnuję z opowiadania fabuły czy opisu „modelu biznesowego grupy przestępczej, ponieważ moim zdaniem zalety tej książki ulokowane zupełnie gdzie indziej. A myślę, że i inni Klubowicze bardzo sobie cenią różnego rodzaju zapomniane już dzisiaj elementy peerelowskiej rzeczywistości. Na przykład obowiązek cudzoziemców do wymiany pewnej kwoty dewiz na polskie złote po kursie oficjalnym, co było oczywiście skrajnie niekorzystne dla nich. Także element spożywczo-towarzyski został uwzględniony: niespodziewane odwiedziny Downara w zaprzyjaźnionym domu Walczaków, powodują przygotowania następującego jadłospisu: zapomniana puszka skumbrii, jaja gotowane na twardo, trochę sera i nie wolna zapominać o pól litrze żytniej eksportowej przechowywanej przez gospodarza. Czyli wieczór zapowiadał się naprawdę miło – przy czym panowie rozmawiali głownie o sprawach zawodowych czyli morderstwach. Z drugiej strony autor posuwa się nawet do dyskretnej kpiny: Downar uzyskuje możliwość przeprowadzenia nielegalnej rewizji w mieszkaniu jednej zosób zamieszanych w sprawę informując żonę dozorcy, iż milicja sprawdza mieszkania osób, które wyjechały na święta. Zostawiają one bowiem „mieszkania bez opieki, a niekiedy nie mają nawet porządnych zamków”. Dozorczyni, co prawda dziwi się, że milicja wie, kto na dłużej wyjeżdża z Warszawy, tym niemniej jednak wpuszcza go do lokalu. Nie jestem prawnikiem, ale wydaje się, że takie postępowanie milicjanta już nawet w Peerelu było po prostu nielegalne. Pamiętam jeden z odcinków telewizyjnego serialu „07 zgłoś się”, w którym porucznik Borewicz raportował sprawdzenie wszystkich osób, które w danym dniu przebywały na delegacji w Warszawie, więc może jednak inwigilacja społeczeństwa była wtedy bardziej rozbudowana niż można przypuszczać. Natomiast niejaki Tarkowski, zwycięski konkurent doktora Rodeckiego do uczuć oraz pościeli pięknej Pani Grabińskiej grającej rolę femme fatale, na pytanie o miejsce pracy odpowiada następująco: „W Centrali Handlu Zagranicznego. Jeżdżę jako ekspert”. Jeśli dodamy do tego fakt, iż ekspert ten jeździł w delegacji wyposażony także w pistolet, to możemy mieć podejrzenie, iż owa CHZ była tylko przykrywką do innej działalności. A może jego kolegą z pracy był nawet Marian Zacharski. Próbowałem się przed tym powstrzymać, ale postanowiłem także zacytować mistrzowskie – moim zdaniem – trzy pierwsze zdania otwierające całość: „Zimowa noc dobiegała końca. Wilgotny chłód atakuje z nieznośnym uporem. Przed lodowatym wiatrem wiejącym od Wisły nie chroni ani jesionka, ani nawet kożuch.” Nawet w najbardziej upalny dzień taki opis może wywołać zimny dreszcz u czytelnika. ZZZ pokazuje także kilka bardzo krótkich i wyjątkowo obrazowych opisów postaci, które wskazują na próbę przybliżenia się do klasyków „czarnego kryminału". Oto kilka próbek: „Na pierwszy rzut oka można by go zaszeregować do pewnej kategorii ludzi, coś pośredniego pomiędzy włoskim fryzjerem a francuskim żigolakiem”. „Nie była pięknością w stylu uznawanym za najmodniejszy. Należała raczej do minionego stulecia. Tak zapewne wyobrażali sobie swoje bohaterki Zola, Flaubert czy Maupassant”. „Taki z niego adwokat, jak ze mnie kosmonauta. Owszem, tytułują go panem mecenasem, ale dałbym sobie głowę uciąć, ze on nawet bardzo rzadko przechodził koło uniwersytetu.” „Patrząc na gosposię doktora Kowierskiego, można było przypuszczać, że to jakaś czarownica wybierająca się na Łysa Górę”.” A powyższa lista nie obejmuje wszystkich możliwych cytatów! W tej opowieści o Downarze mamy także dość ciekawą wskazówkę dotyczącą innych aspektów jego działalności w przeszłości. Przygotowując się w tempie ekspresowym do opracowania sobie legendy niemieckiego turysty, który przyjechał do Zakopanego na narty zapowiada on, że „zadzwoni do Warszawy żeby mu przysłali jeden z jego dawnych paszportów, jako że zdarzało mu się grać rolę zagranicznego turysty". Może to oznaczać, że nie wszystkie ciekawe przygody majora zostały opisane w powieściach ZZZ lub też wcześniej pracował on nieco w innej służbie. Ponadto wydaje się, że nie każdy z oficerów MO posiadał do wyboru wiele (podrobionych!?) paszportów zagranicznych. Właściwie książka ma tylko jedną wadę. ZZZ był poważnym autorem i nie chciał wypuszczać fuszerek: pomimo tego, ze utwór jest dość krótki, to powinien mieć zamkniętą konstrukcję i nie dopuszczać pojawiających się niejako znikąd i bez uzasadnienia fabularnego morderców. Tak więc, prawie każde przesłuchanie, czy też każda rozmowa przeprowadzana przez Downara w sposób absolutnie nienaturalny zawiera wskazówki dotyczące dalszego śledztwa. Ale nie przypuszczam, aby Klubowicze czynili autorowi wyrzuty z powoduje jego swoistej, dobrze pojętej skrupulatności. To dobrze świadczyło o wydawnictwie Iskry, że do jubileuszowego zeszytu Ewy wybrało znanego autora z ciekawą powieścią, uwzględniającą najlepsze cechy tego gatunku.

Zygmunt Zeydler-Zborowski

Major Downar Zastawia Pułapkę

Ewa wzywa 07 – 100

Zimowa noc dobiega końca. Wilgotny chłód atakuje z nieznośnym uporem. Przed lodowatym wiatrem wiejącym od Wisły nic chroni an: jesionka, ani nawet kożuch.

Porucznik Olszewski podniósł kołnierz płaszcza i wierzchem dłoni otarł z brwi mokry śnieg. – żadnych dokumentów?

– Żadnych. – Sierżant głos miał schrypnięty, odchrząknął i po chwili dodał: – Znaleźliśmy tylko bilet tramwajowy.

– Miesięczny?

– Nie. Jednorazowy, skasowany.

– To niewiele. Będzie kłopot ze zidentyfikowaniem zwłok. Morderstwo chyba na tle rabunkowym. Wszystko mu zabrali.

Wszystko – przytaknął sierżant. Roztarł zgrabiałe dłonie i wyjął z kieszeni paczkę papierosów – Dziwne, że zostawili ubranie i takie.porządne buty ' Olszewski pochylił się.

– Bardzo porządne. Robione pewnie na miarę. Rozwiązał sznurowadło i ostrożnie zdjął but z prawej nogi. Jan Kielman – przeczytał. – To musi nam pomóc. Buty prawie nowe.

Rozległo się przenikliwe wycie syreny. Ludzie zgromadzeni wokół zwłok otrząsnęli się z chwilowego odrętwienia. Nadjechały dwa wozy milicyjne i ambulans. Lekarz, sanitariusze, fachowcy z brygady śledczo – dochodzeniowej.? Natychmiast przystąpiono do akcji. Zwykłe w takich wypadkach czynności: obdukcja zwłok, pomiary, fotografie miejsca oględzin, szkic sytuacyjny,, modelowanie śladów. Ślady kół odcisnęły się w mokrym śniegu bardzo wyraźnie. Samochód grzązł, widać, głęboko.

– Pistolet? – spytał porucznik Olszewski. Doktor Ziemba skinął głową.

– Chyba tak. Wszystko na to wskazuje. Strzały oddano z małej odległości.

– W plecy?

– Tak. Ktoś strzelił do niego z tyłu.

– Czas zgonu?

Doktor Ziemba nieznacznie wzruszył ramionami. Zawsze zadawano mu to pytanie, na które nie był w stanie dać dokładnej odpowiedzi.

– Tjy niedawna sprawa, parę godzin… cztery, pięć. Jeszcze nawet nic wystąpiły plamy opadowe. Stężenie zwłok także niezupełne. Czy pan wic, poruczniku, kim był ten człowiek?

– Nie. Nie znaleziono przy nim żadnych dokumentów.

– Hm. Twarz interesująca. Bardzo przyzwoicie ubrany. Garnitur z pierwszorzędnej wolny. Jesionka także w doskonałym gatunku.

– Buty od Kielmana – dodał Olszewski. Doktor Ziemba uniósł brwi do góry.

Od Kielmana? No, to chyba nie będzie pan miał większego kłopotu z identyfikacją zwłok. Kielman robi buty tylko na zamówienie, ma stalą klientelę. Ale swoją drogą ciekawe, czego ten człowiek szukał po nocy tu, na Czerniakowie? Olszewski uśmiechnął się lekko.

On tu niczego nie szukał, zwłoki przywieziono samochodem.

– Jest pan tego pewien?

– No… Na to wskazywałyby świeże ślady opon.

– To znaczy, że działali niefachowcy.

– Też tak sądzimy. Chyba że gość był własnym wozem, który mu po zabójstwie skradziono. Mogło i tak być…

– Ma pan już jakąś wstępną koncepcję co do motywów zbrodni? – spytał doktor Ziemba.

– Wygląda to na rabunek. Zabrali mu zegarek, portfel…

– Ale zostawili eleganckie ubranie i nowe buty.

– To prawda – przytaknął Olszewski. – Jeżeli jednak miał większą gotówkę, bandytom nic opłacało się kraść ubrania. Za garderobę paser płaci grosze, a łatwo wpaść. Garnitur, jesionka, buty to bardzo niebezpieczne ślady. Nie możemy natomiast wykluczyć, że, jak już wspomniałem, zabrali facetowi samochód. Kto wie, czy nie przyjechał tu z mordercami własnym wozem. Doktor Ziemba pokiwał głową.

Bardzo prawdopodobne. Czy jeszcze mogę być w czymś pomocny; panic poruczniku? Sekcję zwłok oczywiście postaramy się przeprowadzić jak najprędzej. Sądzę, że zależy.panu na znalezieniu kuli. od której zginął ten człowiek.

***

Olszewski czuł się zaskoczony chłodnym spokojem towarzyszącej mu kobiety. Spodziewał się spazmów, czy okrzyków rozpaczy, tragicznych, gestów… A tymczasem blada, o regularnych rysach twarz nie wyrażała żadnego uczucia, była obojętna i nieruchoma, jak wyrzeźbiona w kamieniu,

– Czy pani nie ma wątpliwości co do tego, że to mąż?

– Nie. Nie mam wątpliwości. To był mój mąż. – Słowa te zabrzmiały dziwnie bezosobowo, oficjalnie.

Olszewski kazał zakryć ciało i powiedział: – Chciałbym z panią chwilę porozmawiać: – Bardzo proszę.

Wsiedli do granatowej warszawy i pojechali do komendy. W wozie nie rozmawiali.

Musiała być kiedyś śliczną dziewczyną – myślał Olszewski, obserwując dyskretnie klasyczny profil siedzącej koło niego kobiety, -jej pełne, zmysłowe wargi i gęste, ciemne włosy, poznaczone tu i ówdzie srebrnymi nitkami.

W komendzie oglądano się za nimi. Ktoś szepnął:

– Ale Staszek poderwał babkę…

Kiedy Olszewski usiadł za biurkiem, poczuł się nagle nieswojo. Wyczekujące spojrzenie czarnych, błyszczących oczu, onieśmielało go. Miał takie wrażenie, jakby to on czekał na przesłuchanie.

Milczenie przedłużało się. Trzeba było jednak zacząć.

– Dlaczego pani dopiero dzisiaj w południe zawiadomiła nas o zaginięciu męża? – spytał.

– Nie uważałam za konieczne zrobić tego wcześniej.

– Nie była pani niespokojna?

– Nie.

Ciągle ten sam chłodny, obojętny ton.

– O ile mi wiadomo, mąż pani nie wrócił na noc.

– To nie jest zupełnie ścisłe. Mój mąż wrócił do domu około dziewiątej wieczorem i o dziesiątej położył się spać. Potem wyszedł.

– O której?

– Było parę minut po pierwszej, jak zadzwonił telefon. Karol szybko się ubrał, wziął torbę z lekarskimi narzędziami i wyszedł.

– Czy pani może wie; kto dzwonił?

– Tak. Dzwoniła gosposia doktora Kowierskiego.

– Kto to jest doktor Kowierski?

– Internista. Przyjaciel mego męża.

– Czy mogłaby mi pani opowiedzieć dokładnie, jak to, było z tym telefonem?

– Oczywiście. A więc… jak już wspomniałam, po pierwszej zadzwonił telefon.

– Kto odebrał?

– Ja.

– Czy państwo mieli wspólną sypialnię?

– Nie. Nie znoszę wspólnych sypialni. To barbarzyński zwyczaj. Każde z nas miało swój pokój

– I telefon jest u pani.

– Zawsze na noc przenosiłam aparat do siebie. W nocy zdarzały się pomyłkowe połączenia. Chciałam, żeby mąż miał spokój. Musiał wcześnie wstawać, żeby zdążyć do szpitala. Przy jego słabych nerwach jak się obudził, to później nie mógł długo zasnąć i rano był zmęczony.

– Więc pani odebrała telefon,

– Tak.

– I kto dzwonił?

– Już mówiłam. Gosposia doktora Kowierskiego.

– Czy poznała ją pani po glosie?

– Nie sądzę, żebym kiedykolwiek rozmawiała z nią przez telefon. Może kiedyś, przed laty… A w ogóle widziałam ją w życiu ze dwa razy.

– Nie bywała pani u doktora Kowierskiego?

– Raczej nie. Nie darzę go specjalną sympatią i mam wrażenie, że on także za raną nie przepada. To przyjaciel mego męża. Urządzali sobie takie męskie spotkania,

Olszewski pokiwał głową.

– Rozumiem. Czy doktor Kowierski jest żonaty?

– Parę lat temu rozszedł się z żoną. Mieszka z synem.

– Może mi pani zechce opowiedzieć, jak to było dalej. Więc odebrała pani telefon i…

– I poprosiłam męża.

– Słyszała pani ich rozmowę?

– Słyszałam, co mówił mój maź. Powiedział: „Dobrze, dobrze. Oczywiście" Potem ubrał się pośpiesznie i wyszedł.

– Rozmawiał z panią przed wyjściem?

– Tak. Powiedział, że jakiś nagły wypadek i że Kowierski prosi go, żeby natychmiast przyjechał z narzędziami chirurgicznymi.

– Czy takie rzeczy czasami się zdarzały? Czy doktor Kowierski wzywał już kiedyś pani męża?

– Nic. Nigdy, byłam zaskoczona. Olszewski skrzętnie notował przebieg rozmowy.

Po krótkiej chwili znowu spytał:

– Pani mąż miał broń?

– Miał pistolet.

– Nosił go przy sobie?

– Tak, Od czasu tej historii z chuliganami.

– Napadli męża?

– Tak. Kiedy wracał nocą ze szpitala.

– T jak to się skończyło?

– Mąż był bardzo silnym, wysportowanym mężczyzną. Doszło do bójki. Na szczęście nadjechał milicyjny, radiowóz i tamci uciekli. Odtąd Karol nosił przy sobie pistolet, szczególnie jeżeli wychodził gdzieś późnym wieczorem.

– Czy ostatniej nocy, także zabrał ze sobą broń?

– Tego nie wiem, ale myślę, że tak.

– Chciałbym, żeby pani po powrocie do domu sprawdziła, czy pistolet męża leży na swoim miejscu. I proszę do mnie zatelefonować…

– Oczywiście. Nie ma pan już więcej pytań? Olszewski wstał.

– Na razie to wszystko. Dziękuje pani.

* * *

Pułkownik Leśniewski był w złym nastroju. Nie silił się na żartobliwy ton, nie opowiedział żadnego kawału, nawet nic kazał podać kawy. Od razu przystąpił do rzeczy.

– Siadaj. Jak z rym napadem w Żyrardowie?

– Śledztwo w toku.

Masz już coś konkretnego w lej sprawię?

Downar potrząsnął głową.

– Nic, Jest trochę poszlak, ale wszystko jeszcze zupełnie płynne. Sprawdzamy ludzi. To trwa, sporo bandziorów, w okolicy nie ma alibi.

– Co z sierżantem? – spytał Leśniewski.

– W szpitalu. Stan dosyć ciężki, ale lekarze twierdzą, że się wyliże. Silny chłop.

– Słuchaj, Stefan… – Leśniewski uderzył dłonią o blat biurka. – Musimy z tym skończyć! Dwa napady z bronią w ręku w ciągu ostatniego miesiąca. To nie żarły. A teraz znowu zabójstwo Rodeckiego.

– Rodecki? Co ty mówisz? Ten chirurg?

– Tak. Karol Rodecki. Zeszk*j nocy zoslał zastrzelony. Nic słyszałeś o tym?'

– Nic. Wiesz przecież, że dopiero przed godziną wróciłem z Żyrardowa. Kto prowadzi śledztwo?

– Na razie Olszewski. Chciałbym, żebyś się włączył…,

– Nie dam rady – powiedział Downar. – Mam dosyć swojej roboty.

– Tamto przejmie od ciebie kto inny, może Walczak, bardzo mi zależy, żebyś wziął w swoje ręce sprawę Rodeckiego. Nie jest wykluczone, że…

– Przypuszczasz, że to ci sami sprawcy? Leśniewski wzruszył ramionami.

– Nie wiem. Myślę jednak, że musimy wziąć pod uwagę taką ewentualność. We wszystkich trzech wypadkach użycie broni palnej. Sprawdziłeś szpitale i spółdzielnie lekarskie?''

– Oczywiście, Nikt nie słyszał o opatrywaniu rany postrzałowej.

– Ale ten sierżant twierdzi, że trafił jednego z nich.

– Tak. To jest zgodne z prawdą. Znaleźliśmy ślady krwi. Moim zdaniem istnieją dwie ewentualności: albo bandzior został zastrzelony i kumple zakopali czy też ukryli gdzieś ciało, albo rana była zupełnie powierzchowna. Nie odważyliby się zawieźć go do szpitala. Za duże ryzyko.

– Sądzę, że masz rację – powiedział Leśniewski i zamyślił się. – Sami mogli mu opatrzyć ranę – dodał po chwili. – No cóż… Na razie te teoretyczne rozważania nic nam nie dadzą. Powtarzam: chciałbym, żebyś natychmiast zajął się sprawą Rodeckiego. Sądząc z tego, co mi mówił Olszewski, zbrodnia nie wygląda tak prosto, jakby się to mogło w pierwszej chwili wydawać. Pozornie wszystko przemawia za zabójstwem na tle rabunkowym, ale…

– Gdzie znaleziono ciało?

– Na Czerniakowskiej, niedaleko Szwoleżerów. Są tam podobno jakieś krzaki.

– A gdzie on mieszkał?

– W alei Wyzwolenia.

– Z alei Wyzwolenia powlókł się w nocy na Czerniakowską? Po jakiego diabla?

Leśniewski wzruszył ramionami.

– Tego nie wiem. Olszewski przypuszcza, że ciało zostało tam przywiezione wozem.

Downar wsiał.

– Ko cóż… Nie pozostaje mi nic innego, jak porozumieć się z kolegą Olszewskim, a następnie odwiedzić wdowę. Przyznam ci się, że bardzo nie lubię rozmawiać z wdowami.

Dla zachęty zdradzę ci, że ta wdowa podobno nie rozpacza i jest bardzo piękna.

– O! To interesujące.

* * *

Pani Rodccka była trochę zaskoczona. Nie spodziewała się wizyty milicji w domu.

Downar przedstawił się, pokazał legitymację służbowi), po czym wyjaśnił, że przejmuje prowadzenie dochodzenia i chciałby prosić o dodatkowe informacje.

– Przykro mi, że muszę panią znowu niepokoić -- powiedział bardzo uprzejmie – ale w tej smutnej sprawie jest parę szczegółów, wymagających nieco szerszego omówienia.-

– Jestem do pańskiej dyspozycji.

Downar nie speszył się oficjalnym tonem, jakim Rodecka wypowiedziała te słowa, ani zimną, niechętną postawą wdowy. Znał dobrze tego rodzaju pozy i niełatwo było "zbić go z tropu. Po prostu udał, że niczego nie zauważył i zachowywał się tak, jakby został przyjęty niezwykle serdecznie.

– Przede wszystkim niech mi wolno będzie złożyć pani wyrazy współczucia, Rozumiem, jaki to straszny cios, jakie zaskoczenie…

– Dziękuję panu – przerwała te uprzejmości. – Jakich informacji oczekuje zatem pan ode mnie?

Nie było sensu bawić się w dłuższe ceregiele. Downar postanowił od razu przystąpić do akcji.

– Z tego, co mówił mi kolega, wynika, że mąż pani wrócił do domu około dwudziestej pierwszej.

– Tak.

– W jakim był nastroju?

– Nie rozumiem pytania. O co panu właściwie chodzi?

– Pytanie jest chyba zupełnie proste – uśmiechnął się Downar. – Chciałbym wiedzieć, czy pani mąż po powrocie do domu był wesoły, smutny, zły czy też może zdenerwowany?

– Był bardzo zdenerwowany.

– Znany jest pani powód tego zdenerwowania?

– Tak, ale wolałabym nie mówić na ten temat To przecież nie jest istotne.

Downar znowu się uśmiechnął.

– Widzi pani… Ja już bardzo dawno pracuję w tym zawodzie i w takich sytuacjach nigdy nie zadaję pytań, które nic są istotne, Rozumiem, że pani przeżyła ogromny szok i dlatego pragnę ograniczyć naszą rozmowę do koniecznego minimum, t

– Wydaje mi się, że już wszystko opowiedziałam temu panu w komendzie.

Downar potrząsnął głową.

– To było tylko wstępne przesłuchanie. Mnie w tej chwili są potrzebne bliższe szczegóły. Bardzo proszę, żeby mi pani wyjaśniła, dlaczego pan doktor Rodecki wrócił do domu zdenerwowany.

– Zerwał ze swoją przyjaciółką – oznajmiła sucho, wyjmując jednocześnie z torebki papierosy.

Downar wstał i podał jej ogień. Następnie wrócił na miejsce. Przez chwilę milczał, przyglądając się z uwagą swoim paznokciom.

– Jest mi ogromnie przykro, że muszę z panią rozmawiać o takich drażliwych sprawach, ale są to dosyć istotne dla śledztwa szczegóły.,Od jak dawna wiedziała pani, że mąż ma przyjaciółkę?

– Sprawa ciągnęła się dość długo, przeszło dwa lata.

– Zna pani tę kobietę?

– Tak. Widziałam ją ze dwa razy.

– Czy wystąpiła pani o rozwód?

– Nie.

– Więc pani akceptowała ten stan rzeczy?

– Było mi to zupełnie obojętne.

– I nie dążyła pani do zlikwidowania małżeństwa?

– Nie było to nam potrzebne; ani mnie, ani mojemu mężowi. Nasze wzajemne stosunki ułożyły się od dawna na zupełnie innej płaszczyźnie. Każde z nas prowadziło oddzielne życie. Łączyły nas wyłącznie więzy dawnej zażyłości, przyjaźni…

– z tego wynika, że pani nie miała żalu do męża o to, że żył z inną kobietą.

– Absolutnie żadnego żalu. Naszą sytuację wyjaśniliśmy sobie o wiele wcześniej.

– Mogłaby mi pani podać nazwisko tej osoby?

– Oczywiście. Joanna Grabińska.

– Gdzie pracuje?

– W Ministerstwie Handlu Zagranicznego.

Przynajmniej pracowała tam w zeszłym roku. Być może, że się gdzieś przeniosła.

– Czy pani nie orientuje się, w jakich okolicznościach mąż poznał ją?

– Tutaj, w naszym domu. Przychodziła do mnie na lekcje angielskiego.

– Pani udziela lekcji?

– Tak. Angielskiego, francuskiego i niemieckiego. Z tego się utrzymuję.

– Pani nigdzie nie pracuje?

– Nie. Wystarczają mi lekcje. Mam bardzo małe wymagania.

– Słyszałem, że mąż nosił przy sobie pistolet.

– Tak. Kiedyś napadli go chuligani i zwrócił się do milicji z prośbą o pozwolenie na broń.

– Czy wychodząc wtedy z domu, w nocy zabrał ze sobą pistolet?

– Sądzę, że tak. Szufladę biurka znalazłam otwartą i pistoletu w niej nic było. – Wyjęła z paczki nowego papierosa. Downar znowu wstał, by podać jej ogień. Zauważył, że ręka kobiety lekko drży.

– Kiedy tamtego wieczoru mąż wrócił do domu tak zdenerwowany, czy pytała pani o powód tego zdenerwowania?

– Oczywiście.

– A on powiedział, że zerwał ze swoją przyjaciółką?

– Tak.

– To była chyba jakaś nagła decyzja?

– Sądzę, że tak.

– Podał może powód zerwania?

– Nie. Dorzucił tylko, że ma już wszystkiego dosyć i żałuje, że w ogóle wdawał się w tę całą idiotyczną historię.

– Dokładnie tak powiedział?

– Tak. Zapamiętałam jego słowa.

– Potem zapewne zjadł kolację?

– Wypił tylko szklankę herbaty i zjadł jabłko.

– I poszliście państwo spać?

– Tak.

– O której zadzwonił telefon??

– Parę minut po pierwszej.

– Pani odebrała i posłyszała głos kobiety?

– Tak. Dzwoniła gosposia doktora Kowierskiego. Już to wszystko mówiłam tamtemu panu!

– Nie szkodzi. Czy na pewno to była gosposia doktora Kowarskiego?

– Tak przynajmniej twierdził mój mąż. Ona mine się nie przedstawiła.

– A co powiedziała?

– „Czy mogę prosić pana doktora Radeckiego?"

– I pani nie spytała, kto mówi? W końcu był to środek nocy…

– Nie. W pierwszej chwili sadziłam, że to może Joanna. Dlatego nie spytałam. Po prostu nie chciałam jej peszyć.

– Rozumiem. A teraz jest pani zupełnie pewna, że to nie była Joanna.

Rodecka zawahała się.

– No nie… – zaprzeczyła z namysłem. – Zupełnej pewności mieć nie mogę. Zarówno z Joanną, jak i z gosposią Kowierskiego niesłychanie rzadko rozmawiałam przez telefon, zaledwie parę razy i to bardzo dawno…

– Więc to mogła być Joanna Grabińska?

– Teoretycznie tak… Ale nie rozumiem, dlaczego mój mąż miałby mówić, że to gosposia Kowierskiego.

– Może po prostu skłamał.

– ' Ale dlaczego, w jakim celu? Downar uśmiechnął się nieznacznie.

– Czy nic sądzi pani, że wstydził się przyznać do tego, iż chce się mimo wszystko spotkać że swoją przyjaciółką? Owa gosposia mogła być tylko zwykłym pretekstem.

W zamyśleniu pokiwała głową.

– To możliwe…

– Czy i wtedy także uważała pnni, że to możliwe?

.- Tak. Wydawało mi się, że taka ewentualność jest prawdopodobna.

– I zapewne dlatego nie niepokoiła się pani o męża, przypuszczając, że spędził resz.ię nocy u przyjaciółki?

– To prawda. Zaczęłam się niepokoić o Karri-la w momencie, kiedy zadzwoniłam do szpitala. Moj mąż był człowiekiem niesłychanie obowiązkowym. Więc kiedy mi powiedziano, że. nie przyszedł do szpitala ani nie zatelefonowało.

– O której pani dzwoniła do szpitala?

– O jedenastej. Może było po jedenastej. Dokładnie nie pamiętam.

– Czy potem telefonowała pani do przyjaciółki, męża?

– Tak, ale nikt nie podniósł słuchawki. Zaczęłam się poważnie niepokoić i zadzwoniłam do komendy milicji.

– Nie próbowała pani telefonować do Ministerstwa Handlu Zagranicznego, żeby pomówić z panią Joanną?

– Nie. Przyznaję, że nie przyszło mi to na myśl.

– Mogłaby mi pani dać jej telefon?

– Oczywiście. Zaraz poszukam.

Po chwili Downar wykręcał numer. Posłyszał męski glos i odłożył słuchawkę.

– Nikt nie odpowiada? – spytała pani Rodecka.

– Zajęty -odparł Downar. – Czy mąż pani miał wrogów?

Potrząsnęła głową.

– Nic mi o tym nie wiadomo. Na ogół mój mąż nie był zbyt lubiany, ale nie sądzę, żeby ktoś z jego otoczenia… Nie, nie, to chyba wykluczone.

– Nie możemy pominąć żadnej ewentualności – powiedział Downar \v zamyśleniu. – Jeszcze jedno pytanie. Czy państwo mieliście samochód?

– Tak. W zeszłym roku mąż kupił moskwicza, ale ja nie jeździłam tym wozem.

– Stał w garażu?

– Przed domem.

– Nie zauważyłem w pobliżu żadnego moskwicza.

– Przypuszczam, że mąż tamtej nocy pojechał wozem.

– Gdzie mieszka doktor Kowierski?

– Na Bielanach, na Podczaszyńskiego.

– Dzwoniła pani do niego?

– Uważałam, że powinnam go zawiadomić. W końcu był przyjacielem mojego męża.

– Oczywiście. Dziękuję pani za rozmowę. – Downar skłonił się. – Do widzenia.

* * *

Późny wieczór. Downar wysiadł ze służbowej warszawy i podniósł kołnierz jesionki. Za nim wygramolił się z wozu Olszewski. Pociągał nosem, miał zaczerwienione oczy. Był silnie zakatarzony.

– To tu? – Spytał zmęczonym głosem.

– Na pewno tu, panie poruczniku – odparł Sikora. – Tylko tam nie ma wjazdu. Trzeba kawałek przejść piechotą.

Szli, człapiąc po biocie. Downar klął, Olszewski pogwizdywał cicho, z desperackim uporem. Północny wiatr uderzał im w twarze deszczem i mokrym śniegiem. Trudno było sobie wyobrazić gorszą pogodę na wieczorne przechadzki.

Nie bez pewnego trudu odnaleźli dozorcę i od niego dowiedzieli się, pod którym numerem mieszka Joanna Grabińska.

Na drzwiach nie było ani tabliczki, ani biletu wizytowego. Downar nacisnął dzwonek. Czekali cierpliwie, ale nikt nic otwierał.

– Może dzwonek nie działa? – powiedział Olszewski,

– Możliwe – mruknął Downar i walnął pięścią w drzwi. To poskutkowało.

– Kto tam? – Kobiecy głos zabrzmiał niepewnie.

– Milicja. Proszę otworzyć.

Za drzwiami zapanowała całkowita cisza. Po chwili ten sam głos, ale jakby trochę cieńszy:

– Milicja? A o co chodzi?

– Chcemy z panią porozmawiać. Proszę otworzyć.

– Nie otworzę. Każdy może powiedzieć, że milicja. Proszę przyjść z dozorcą.

– Zostań tutaj – szepnął Downar. – Jakby ktoś wychodził, zatrzymaj.

Olszewski w milczeniu skinął głową.

Downar dość hałaśliwie zszedł po schodach i wyruszył na poszukiwanie opiekuna domowego. Znalazł go przy pracy. Zajęty był segregowaniem butelek po wódce i winie. Niechętnym spojrzeniem obrzucił natręta.

Downar postanowił przełamać ten negatywny nastrój, a jednocześnie dowiedzieć się czegoś o Joannie Grabińskiej.

– Słyszałem, że tu, na waszym terenie, jest jakaś pijacka melina – powiedział jakby od niechcenia.

Dozorca natychmiast się ożywił.

– Ale skąd, panie władzo?! Żadnej meliny tu u nas nie ma. Czasem się zdarzą jakieś imieniny, żony albo teściowej, przyjdzie parę osób… goście…

– Sądząc z liczby tych butelek, pana goście lubią sobie popić.

– A kto nie lubi popić? – powiedział dozorca sentencjonalnie i uśmiechnął się porozumiewawczo. – Mam tu parę kropelek nalewaczki na czarnej porzeczce. Gdyby pan miał życzenie spróbować…

Downar udał, że nie dosłyszał tej propozycji. Spytał:

– Znacie panią Grabińską?

– Ma się rozumieć, że znam. Ja tu znani wszystkich lokatorów.

– To wam się chwali. A co możecie powiedzieć na temat tej lokatorki?

Dozorca odzyskał dobry humor. Zmiana tematu najwyraźniej podziałała korzystnie na jego samopoczucie.

– że niby co mogę powiedzieć o pani Grabińskiej? Ano cóż… Bardzo ładna dziewczyna, pierwszy sort.

– Panna?

– Jak by tu powiedzieć? – Dozorca podrapał się w głowę. – Niezamężna.

– Zajmuje kawalerkę?

– Pokój z kuchnią. Ładne mieszkanie.

– Spokojna lokatorka?

– Co ma nie być spokojna? Komorne płaci regularnie. Kłopotów żadnych z nią nie ma. Porządna osoba.

– Odwiedzają ją jacyś mężczyźni?

– Przyjeżdża jeden doktor. Elegancki gość. Tylko ma ten feler, że podobnież żonaty.

A inni mężczyźni także tu przyjeżdżają do pani Grabińskiej? Dozorca niechętnie wzruszył ramionami.

– Bo ja wiem. Może i przyjeżdżają. Ja się tam specjalnie nie interesuję. Co mnie obchodzi, kto do kogo przyjeżdża

– A ten doktor często przyjeżdża?

– Dwa, trzy razy w tygodniu. Doktorzy wiele czasu nie mają na takie rzeczy.

Downar razem z dozorcą wrócił pod drzwi Joanny

Olszewski tkwił na swoim posterunku. Na pytające spojrzenie Downara pokręcił przecząco głową.

Dozorca zastukał.

– Pani Grabińska, pani otworzy. Ci panowie faktycznie są z milicji. Niech się pani nie boi.

Szczęknęła zasuwa, zadźwięczał łańcuch.

Nie można było zaprzeczyć, że doktor Rodecki miał dobry gust.

Olszewski aż poruszył grdyką z wrażenia. Downar wprawdzie zachował zimną krew, ale także wydawał się zaskoczony urodą dziewczyny

Miała najwyżej dwadzieścia pięć lat. Wysoka, doskonale zbudowana, nie była pięknością w stylu uznawanym za najmodniejszy. Należała raczej do minionego stulecia. Tak zapewne wyobrażali sobie swoje bohaterki Zola, Flaubert czy Maupassant. Delikatnie zarysowany owal twarzy, miękka linia szyi, ramion, bioder. Z całej postaci emanowało tyle kobiecego wdzięku, że nawet bardzo doświadczonemu mężczyźnie mogło zakręcić się w głowie.

Odgarnęła z czoła długie, jasne włosy i pytająco patrzyła na niespodziewanych gości.

Co za oczy – pomyślał Downar Chrząknął „urzędowo" i powiedział:

– Bardzo panią przepraszamy za wizytę o tak późnej porze, ale pewne okoliczności zmuszają nas do tego.

– Panowie jeszcze w sprawie zajścia w Wilanowie? Zdawało mi się, że już wszystko zostało wyjaśnione. To naprawdę nie była moja wina. Miałam prawo pierwszeństwa. Ta ciężarówka nie powinna była…

– Nam nie chodzi o zajście w Wilanowie – przerwał jej Downar. – Chcielibyśmy chwilę spokojnie porozmawiać.

– Oczywiście… Proszę – powiedziała, ociągając się. – Tylko że u mnie straszny bałagan. Właśnie szykowałam się do snu.

Downar uśmiechnął się.

– O, nic nie szkodzi. Proszę się nie krępować -takimi drobiazgami.

Weszli do doić dużego pokoju, w którym rzeczywiście panował nieporządek większy, aniżeli mogli się tego spodziewać: Różne części garderoby porozrzucane były po wszystkich meblach.

– Proszę, niech panowie siadają.

Downar zdjął ze stylowego fotelika męską, koszulę, rzucił ją na tapczan i usiadł, udając, że nie zwrócił uwagi na to, co przed chwilą miał w ręku. Olszewski z drugiego fotelika sprzątnął czarne rajstopy. Urocza gospodyni usadowiła się na tapczanie.

– Przyszliśmy do pani w bardzo przykrej sprawie – zaczął Downar

– Co się stało?

– Ubiegłej nocy został zamordowany doktor Rodecki.

Zerwała się.

– Niemożliwe! Jak to?! Karol…? Zamordowany? To nieprawda!

– Niestety, to prawda. Proszę, niech pani usiądzie i niech się pani spróbuje uspokoić.

– Nieprawda, nieprawda… powtarzała uparcie. – Jak do tego mogło dojść?! Kto go zabił?

– Właśnie usiłujemy to wyjaśnić – powiedział Dowuar – i bardzo liczymy na pani pomoc.

– Cóż ja…? Czym ja mogę panom pomóc?

– Wystarczy, jeżeli spokojnie i rzeczowo odpowie pani na moje pytania. Uprzedzam o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

– Straszne… straszne… – Ukryła twarz w dłoniach i zaczęła płakać.

Downar zamilkł. Wiedział z doświadczenia, że w takich wypadkach należy chwilę poczekać. Wstał, przeszedł się po pokoju, a następnie zajrzał do łazienki i do kuchni. Ten mały spacer dostarczył mu sporo ciekawego materiału. Kiedy wrócił, Joanna już nie płakała.

– Pan czegoś szuka? – spytała, ocierając mokrą od łez twarz.

– Nie, nie. Napiłem się wody. Dziękuję. Czy czuje sie pani na siłach, by kontynuować naszą rozmowę?

– Tak. Spróbuję…

– No więc… – Downar wygodniej usiadł w fotelu i założył nogę na nogę – pewne rzeczy są już nam wiadome, nic będę się nad nimi zbyt długo rozwodził. Wiemy na przykład, że pani była przez dłuższy czas przyjaciółką doktora Rodeckiego.

Milczała.

– Doktor Rodecki odwiedził panią wczoraj wieczorem. O której godzinie?

Zmarszczyła brwi, jakby usiłując sobie przypomnieć.

– Dobrze nie pamiętam, ale chyba gdzieś około ósmej.

– Pomiędzy panią a doktorem Rodcckim doszło do poważnej sprzeczki – mówił dalej Downar. – Chciałbym wiedzieć, na jakim tle wynikła la sprzeczka.

– Dlaczego pan sądzi, że ja się posprzeczałam z Karolem?

Nie sądzę, tylko wiem na pewno. Rozmawiałem na ten temat z panią Rodecką. Proponuję, żeby pani nie próbowała zaprzeczać oczywistym faktom. To tylko niepotrzebnie przedłuży naszą rozmowę. Pan Rodecki po powrocie do domu oświadczył żonie, że zerwał z panią.

– Czy chce pan przez to powiedzieć, że Karol mnie rzucił? – W tym pytaniu tyle było zranionej miłości własnej, że Downar mimo woli uśmiechnął się.

– Jestem skłonny przypuszczać, że to raczej pani z nim zerwała. Tak czy inaczej rezultat jednoznaczny: rozsialiście się.

– Miałam już dosyć tego wszystkiego. Ostatecznie mam prawo organizować sobie życie, jak mi się podoba.

– To nie ulega najmniejszej wątpliwości – przytaknął Downar i jednocześnie pomyślał, że ta dziewczyna, mimo pozorów, jest mocno osadzona we współczesności. – Chciałbym wiedzieć, co stało się bezpośrednim, powodem tego zerwania?

Wzruszyła wspaniałymi ramionami.

– Nic specjalnego. Po prostu znudził mi się. Downar przyjrzał jej się z niedowierzaniem i spytał:

– A może w życiu pani pojawił się drugi mężczyzna?

– Nic podobnego.

– Czy pani jest tego zupełnie pewna?

– No… chyba ja wiem najlepiej.

– W to nie wątpię – uśmiechnął się Downar – ale mam wrażenie, że pani nie chce być z nami zupełnie szczera. Doktor Rodecki został zamordowany. Byłoby dobrze, gdyby pani zdała sobie należycie sprawę z tego faktu. To poważna historia i radziłbym nie wprowadzać nas w błąd. Tego rodzaju próby mogą rzucić niekorzystne światło na pani osobę. Nerwowym ruchem odgarnęła włosy do tyłu.

– Nie rozumiem, o co panu chodzi.

– Och, mam wrażenie, że doskonale się rozumiemy – powiedział cierpliwie Downar..- Przede wszystkim chodzi o to, żeby pani mówiła prawdę. A więc kim jest mężczyzna, który stał się powodem pani zerwania z doktorem Rodeckim?

– Dlaczego pan przypuszcza, że w ogóle ktoś taki istnieje?

Downar wskazał leżącą na tapczanie męską koszulę.

– Ta koszula nie należy do pana Rodeckicgo. Sądzę, że jest przynajmniej o dwa numery za mała. To był wysoki, dość tęgi mężczyzna. Nosił czterdziesty trzeci. może nawet czterdziesty czwarty numer koszuli, a to najwyżej czterdziestka. Poza tym w łazience spostrzegłem przyrządy do golenia, żyletki, krem, pędzel. Wydaje mi się, że doktor Rodecki golił się maszynką elektryczną, co zresztą bez trudu możemy sprawdzić. Zaraz zadzwonię do jego żony.

Energicznie potrząsnęła głową.

– Nie, nie, niech pan tego nie robi. Downar spojrzał pytająco.

– Wiec?

Końcem języka zwilżyła spierzchnięte wargi.

– To są moje prywiatne sprawy, ale trudno… Widzę, że muszę,,… No więc dobrze… Tak. Pojawił się w moim życiu inny mężczyzna i dlatego…

– I dlatego wczoraj wieczorem pomiędzy panią a doktorem Rodeckim doszło do ostrej wymiany zdań.

W dużych, ciemnych oczach pojawiło się przerażenie, jakby dopiero w tej chwili zdała sobie sprawę z tego dokąd zmierza ta rozmowa.

– Jezus Maria! Pan myśli, że… Ja tego nie zrobiłam! Przysięgam!

– Tylko bardzo proszę bez histerii – powiedział spokojnie Downar. – Zostało popełnione morderstwo. Prowadzę dochodzenie w tej sprawie. Proszę się nie dziwić, że pragnę znać wszystkie szczegóły, dotyczące osoby doktora Rodeckiego i jego najbliższego otoczenia. Czy dopiero wczoraj doktor Rodecki zorientował się, że pani jest zainteresowana innym mężczyzną?

– Tak.

– Odwiedził panią niespodziewanie i zastał tutaj tego pana. Czy moje przypuszczenia są zgodne z prawdą?

– Tak – powiedziała bardzo cicho.

– Jak się nazywa pani obecny przyjaciel?

– Nie powiem! – wybuchnęła. – Nie może mnie pan zmusić!

Downar wstał, poszedł do kuchni i przyniósł szklankę wody.

– Proszę, niech się pani napije. Zachowuje się, pani jak małe dziecko. Przecież to nie ma najmniejszego sensu. W ten sposób pogarsza pani tylko swoją sytuację.

– Jaką sytuację? O jakiej sytuacji pan mówi? Wzruszył ramionami.

– Nie rozumiem. Albo pani rzeczywiście jest osobą tak nieprawdopodobnie naiwną, albo pani się zgrywa. Sytuacja chyba zupełnie wyraźna. Przyjeżdża do pani jej przyjaciel, doktor Rodecki, zastaje tutaj innego mężczyznę, dochodzi do awantury, a następnie około godziny dwudziestej pierwszej patrol milicyjny znajduje zwłoki Karola Rddeckiego. Czy rzeczywiście tak trudno dojrzeć pewien związek przyczynowo-skutkowy?

– Pan mnie podejrzewa?

– Ja prowadzę śledztwo i proszę mi wierzyć, że będzie o wiele lepiej dla pani, jeżeli szczerze i zwyczajnie odpowie pani na wszystkie moje pytania. A zatem, jak się nazywa pani obecny przyjaciel?

– Tarkowski.

– Imię.

– Edward.

– Czym się zajmuje? Gdzie pracuje?

– Pracuje w Centrali Handlu Zagranicznego

– Jaką ma funkcję?

– Jeździ jako ekspert.

– Czy dawno go pani poznała?

– Kilka miesięcy temu. Dokładnie nie pamiętam.

– I wczoraj pan Tarkowski przyszedł do pani?

– Tak.

– O której godzinie?

– Około siódmej wieczorem.

– A o której przyjechał pan Rodecki?

– Było już chyba po ósmej.

– Nie spodziewała się pani jego odwiedzin?

– Oczywiście, że nie! Wybierał się na parę dni do Wrocławia.

– Czy pani sądzi, że doktor Rodecki coś podejrzewał?

– Nie wiem. Możliwe.

– Przyjechał wozem?

– Chyba tak. Zawsze przyjeżdżał tym swoim moskwiczem.

– A pan Tarkowski?

– O, Edward ma włoskiego fiata.

– I przyjechał wczoraj do pani tym właśnie fiatem?

– Tak.

– O ile mi wiadomo, pani pracuje w Ministerstwie Handlu Zagranicznego

– Tak.

– Czy ma pani także swój własny wóz?

– Owszem.

– Jakiej marki?

– Opel.

– O! – zdziwił się Downar. – To raczej kosztowna maszyna. Musi pani dobrze zarabiać w tym ministerstwie.

– Wóz dostałam w prezencie od jednego mojego przyjaciela, który mieszka stale w Londynie.

Downar z uznaniem pokiwał głową.

– Można pogratulować tak hojnego przyjaciela. Ale odbiegliśmy trochę od właściwego tematu. Chciałbym prosić, żeby mi pani opowiedziała możliwie dokładnie, jak to wszystko tutaj odbyło się wczoraj wieczorem. Więc pan Tarkowski przyszedł około siódmej, a doktor Rodecki parę minut po ósmej.

– Tak.

– I co było dalej?

– Och. doszło do straszliwej sceny Karol wyjął pistolet. Już myślałam, że strzeli do Edwarda. Chwyciłam go za rękę. Błagałam, żeby się uspokoił. Przez ten czas Edward pośpiesznie się ubrał. Nic zdążył nawet włożyć koszuli. Na podkoszulek wciągnął golf, włożył marynarkę, płaszcz i wybiegł z mieszkania.

– Co powiedział, wychodząc?

– Powiedział, że powinnam była to już dawno załatwić i nie narażać go na podobne przykrości.

– Została pani sama z doktorem Rodeckini.

– Tak.

– I co?

– Uderzył mnie. Ja mu oddałam. Zrobiła się straszna awantura. Nawymyślał mi od ostatnich i poleciał.

– Proszę mówić dalej.

– To już wszystko.

– Czy któryś z tych panów nie wrócił tutaj?

– Nie.

– A pani nie próbowała telefonować do pana Rodeckiego czy też do pana Tarkowskiego?

– Do Karola nie miałam po co dzwonić, a do Edwarda, owszem, zatelefonowałam.

– O której godzinie?

– Było już bardzo póżno. Dochodziła trzecia.

– Tak późno?

– No, właśnie. Ale zadzwonił mój telefon. Kiedy podniosłam słuchawkę, nikt się nie odezwał. Myślałam, że to może Edward i nakręciłam jego numer.

– I co mu pani powiedziała?

– Nic. Bo nikt nie odebrał telefonu.

– Nic zdziwiło to pani?

– Niespecjalnie, Edward ma bardzo licznych przyjaciół, u których często nocuje. Przypuszczam, że zanocował u któregoś z nich.

– Czy komunikowała się dzisiaj pani z panem Tarkowskim?

– Nie. Czekam, żeby on zadzwonił. Zresztą bardzo się do niego zraziłam. Nie wymagam, żeby był bohaterem, ale…

– Czy doktor Rodecki zawsze nosił przy sobie pistolet?

– Ostatnio tak. Podobno napadli go kiedyś chuligani.

– Często pani jeździ swoim wozem?

– Teraz zupełnie nie jeżdżę. W zeszłym miesiącu miałam kraksę. To mi przejdzie, ale na razie mam coś w rodzaju urazu. Nie mogę prowadzić. Chyba sprzedam samochód.

– Gdzie pani trzyma wóz?

– Wynajmuję garaż na Potockiej.

– Czy pani kontaktuje się od czasu do czasu z panią Rodecką?

– Nie, nigdy. Ona mnie nienawidzi.

– Z czego pani to wnioskuje? Czy doszło między paniami do jakiejś ostrzejszej wymiany zdań?

– Nie, żadnej sceny nie było. Pani Rodecka jest osobą taktowną i opanowaną. Zresztą rozmawiałam z nią zaledwie dwa czy trzy razy. Kilka zdawkowych słów. Była dla mnie niesłychanie uprzejma. Ale pewne rzeczy wyczuwa się. Jej mąż odszedł od niej z mojego powodu, więc…

– Pani rzeczywiście uważa, że pani Rodecka była zazdrosna?

– Oczywiście, tylko że ona umie się znakomicie maskować.

– A pani? – uśmiechnął się nieznacznie Downar. Czy pani także umie się „znakomicie maskować"?

Wzruszyła ramionami.

– Trudno mi odpowiedzieć na to pytanie. Sądzę, że tak, jeżeli jest mi to potrzebne. Czyżby pan przypuszczał, że ja coś udaję, że nie mówię prawdy?

Z twarzy Downara nie schodził pobłażliwy uśmiech.

– W tej sprawie mam wyrobione zdanie, które wolałbym zachować dla siebie.

– Mogę pana zapewnić, że nic mam absolutnie nic do ukrywania i że wszystko, co powiedziałam, stuprocentowo pokrywa się z prawdą.

Downar wstał.

– To mnie niezmiernie cieszy. Nie pozostaje nam nic innego, jak życzyć pani dobrej nocy

Na ulicy Downar spytał:

– No i co myślisz o tej babce? Poza tym oczywiście, że jest wyjątkowo atrakcyjna

Olszewski przystanął i zapalił papierosa

– Diabli ją wiedzą – powiedział, zaciągając się dymem. – Zrobiła na mnie wrażenie bardzo cwanej. Obserwowałem ją uważnie w momencie, kiedy podawałeś fałszywy czas znalezienia zwłok Rodeckiego. Ani drgnęła

Downar skinął głową.

– Tak. Ja także to zauważyłem. Sądziłem, że jakoś zareaguje, ale nie. Albo jest niezwykle opanowana, albo rzeczywiście nie ma nic wspólnego z tym morderstwem. Ciekawe, czy Rodeckiego zastrzelono z jego własnego pistoletu? Mam wrażenie, że niełatwo będzie nam rozszyfrować tę całą historię. Interesuje mnie także, czy Tarkowski pojechał do domu, czy czekał tu w wozie na Rodeckiego? Sądząc z tego, co mówi ta ślicznotka, raczej nic palił się do spotkania z rywalem, ale nigdy nic nic wiadomo.

– A może po prostu jacyś bandyci napadli doktora Rodeckiego? – zastanawiał się Olszewski.

Downar spojrzał na niego zamyślony

– No, cóż. Takiej ewentualności nic możemy oczywiście wykluczyć To byłoby najprostsze rozwiązanie, ale coś mi się wydaje, ze nie mamy do czynienia ze zwykłym napadem rabunkowym.

Wsiedli do wozu. Sikora odłożył „Exprcss". schował do kieszeni okulary i spytał:

– Dokąd jedziemy, panie majorze? Downar zawahał się.

– Właściwie należałoby złożyć wizytę panu Tarkowskiemu, ale nie wiem, czy nie za późno.

– E, nic – zaprotestował Olszewski. – Jeszcze nie ma jedenastej. Lepiej dzisiaj z nim porozmawiać, zanim zdąży ustalić wszystko z narzeczoną. Musimy tylko poszukać spisu telefonów, żeby zdobyć jego adres.

* * *

Tarkowski mieszkał na Hożej, w nowych blokach pomiędzy Kruczą a Marszałkowską. Zajmował ładną kawalerkę, urządzoną z dużym smakiem.

Był to szczupły, wysoki mężczyzna, dobiegający czterdziestki. Szpakowata, mocno już przerzedzona czupryna, ułożona starannie za pomocą brylantyny, nadawała całej postaci ten charakterystyczny rys, który sprawiał, że na pierwszy rzut oka można by go zaszeregować do pewnej kategorii ludzi, coś pośredniego między włoskim fryzjerem a francuskim gigolakiem. Wąski, przyczerniony wąsik potęgował jeszcze to wrażenie. Duże, ciemne oczy, przysłonięte leciutką mgiełką rozmarzenia, musiały ogromnie działać na kobiety.

Obciągnął na sobie błękitną bonżurkę i u-śmiechnął się tak radośnie, jakby witał najserdeczniejszych przyjaciół.

– Proszę, proszę, panowie będą łaskawi. Cieszę się, że mam przyjemność… – Mówił dużo, dosyć głośno, posługując się z ogromną swobodą całą masą zdawkowych uprzejmości.

– Przepraszamy – powiedział Downar – że o tak niezwykłej porze pana niepokoimy, ale…

– Spodziewałem się wizyty panów – oświadczył Tarkowski, szczerząc w uśmiechu sztuczne zęby.

– Czyżby? – udał zdziwienie Downar.?- To raczej wizyta nie zapowiedziana i niespodziewana.

– Dzwoniła do mnie pani Grabińska i z jej słów wywnioskowałem, że na pewno panowie zechcą się ze mną zobaczyć.

Cwaniak kuty na cztery nogi – pomyślał Downar. – Z miejsca atakuje.

Rzucił szybkie, porozumiewawcze spojrzenie Olszewskiemu i usiadł na foteliku, który podsunął mu usłużny gospodarz

– Czy można panów czymś poczęstować? Herbatka, kawka, koniaczek?

Downar podziękował i od razu przystąpił do rzeczy

Tarkowski dokładnie, bez chwili wahania, powtórzył wersję podaną przez Grabińską. Recytował wszystko jak dobrze wyuczoną lekcję.

– Co pan zrobił po wyjściu od pani Grabińskiej? – spytał Downar.

– Pojechałem do domu i położyłem się spać.

– I nie widział sie już pan z panem Rodeckim?

– Nie widziałem się. Nie było najmniejszego powodu, żebym miał się z nim spotykać.

– Hm… tak, oczywiście. Można wiedzieć, gdzie pan pracuje?

– W Centrali Handlu Zagranicznego. Jeżdżę jako ekspert.

– Czy ma pan pistolet? Turkowski bardzo się zmieszał.

– Tak… To znaczy miałem… Nieprzyjemna historia.

– Jaka historia?

– Bo widzi pan… – Tarkowski w zakłopotaniu zagryzł wargi. – Podczas ostatniej mojej podróży skradziono mi pistolet.

– W jaki sposób? – zdziwił się Downar

– Sam nie wiem. Nic potrafię sobie tego wytłumaczyć. Chyba musiał mi ktoś wyciągnąć z kieszeni płaszcza. Straszny tłok panował tego dnia na dworcu.

– Czy zameldował pan o tym w Centrali?

– Jeszcze nie. Właściwie powinienem był już dawno to zrobić, ale… zwlekałem. Przykre sprawy człowiek chętnie odkłada z dnia na dzień.

– Należało zawiadomić Centralę i zgłosić się w tej sprawie we właściwej jednostce MO. Proszę uczynić to jak najszybciej – stwierdził poważnie Downar. – A teraz niech mi pan jeszcze powie, czy często jeździ, pan z panią Grabińską jej wozem?

– Bardzo rzadko. Ja mam swojego fiata, do którego się przyzwyczaiłem.

– Ale jeździł pan wozem pani Grabińskiej?

– Tak… Kiedyś… Dawno.

Downar umilkł i po chwili spytał:

– Pan znał przedtem doktora Rodeckiego?

– Skądże znowu! – zaprzeczył energicznie Tarkowski. – Nigdy go nie widziałem.

– A co pan o nim słyszał.

– Tylko tyle, że przez jakiś czas był przyjacielem Joanny… pani Grabińskiej

– To pani Grabińska opowiadała panu o nim?

– Raczej nie. Unikaliśmy tego tematu. Zresztą ten człowiek w ogóle mnie nie obchodził

– Ale pan wie, że doktor Rodecki został zamordowany?

– Tak, wiem, oczywiście. Co więcej, odnoszę takie wrażenie, że pan mnie podejrzewa o dokonanie tej zbrodni. – Tarkowski roześmiał się, ale jego śmiech nie zabrzmiał zbyt szczerze

Downar pochylił się i utkwił spokojne spojrzenie w ciemnych oczach swego rozmówcy

– A pan uważa, że taka hipoteza byłaby najzupełniej bezpodstawna?

Tarkowski nic przestawał się śmiać.

– Nie, skądże. Wprost przeciwnie., uważam, że ma pan pełne prawo wpisać mnie na listę kandydatów na mordercę. Można natychmiast zredagować całą nowelę:.Dwaj rywale, scena zazdrości, bójka, strzał z pistoletu, a następnie wywiezienie trupa poza miasto. A propos. Czy panowie znaleźli przy zwłokach Rodeckiego pistolet?

Downar zignorował to pytanie.

– O której wrócił pan wczoraj do domu?

– O dwudziestej z minutami

– Widział pana ktoś?

– Nie. Bardzo żałuję, ale nie mogę przedstawić alibi, niemniej jednak zapewniam panów, że nic zabiłem doktora Rodeckiego. Ani ja nic jestem autorem tej zbrodni, ani pani Grabińska.

Downar spojrzał na Olszewskiego i wstał.

– Dziękujemy panu za rozmowę i życzymy dobrej nocy. Sądzę, iż powinien pan jak najprędzej zawiadomić najbliższą jednostkę MO o zniknięciu pistoletu.

Kiedy znaleźli się w samochodzie, Downar powiedział:

– No, na dzisiaj dosyć. Julro z samego rana muszę odwiedzić doktora Kowierskiego, a ty może sobie jeszcze poflirtujesz z piękną panią Joanną.

* * *

Doktor Kowierski przypominał goryla. Wysoki, ciężki, z długimi rękami, zakończonymi potężnymi dłońmi o mocnych, grubych pakach. Na szerokich ramionach osadzona była duża głowa, pokryta krótko przystrzyżonym, siwiejącym włosem Twarz kwadratowa, mięsista, z wyraźnie zarysowanymi kośćmi policzkowymi wyglądała groźnie, dopóki nie rozjaśnił jej dobrotliwy poczciwy uśmiech Pacjenci doktora Kowierskiego dobrze znali ten uśmiech, pełen życzliwości, serdeczny, ciepły

Mało spotyka się lekarzy z powołania, dla których największą radością jest niesienie ludziom ulgi w cierpieniu i którzy nie dbają ani o pieniądze, ani o sławę Takim lekarzem był właśnie doktor Kowierski. W swoim czasie mógł pokusić się o zrobienie kariery naukowej, wicie razy miał okazję objąć intratne stanowisko Rezygnował z osobistych sukcesów, poświęcając cale swoje życie chorym. Pewnie dlatego porzuciła go żona, pragnąca ubierać się, bawić, jeździć modnym samochodem, przyjmować gości. Kowierski do pewnego stopnia rozumiał ją i bez sprzeciwu zgodził się na rozwód, zatrzymując przy sobie syna

Lubił zdrzemnąć się po obiedzie i był zły, kiedy mu w tym przeszkadzano. Z widoczną niechęcią spojrzał na stojącą w drzwiach gosposię

– Co się tam znowu stało?

– Nic się nic stało, panie doktorze Przyszedł jeden pan. Mówi, że jest z milicji.

– Z milicji? – mruknął Kowierski. – Dobrze. Proszę powiedzieć, żeby chwileczkę zaczekał. Zaraz do niego wyjdę. I niech pani zaparzy kawy albo herbaty. Pewnie trzeba go będzie czymś poczęstować.

W łazience umył twarz zimną wodą, spędzając resztki snu z zapuchniętych powiek. Następnie zawiązał krawat, włożył marynarkę i poszedł do pokoju, w którym zazwyczaj przyjmował pacjentów.

– Pan zapewne w sprawie biednego Karola – powiedział potężnie ściskając wyciągniętą ku sobie dłoń.

Downar skinął głową.

– Tak. Prowadzę dochodzenie w tej sprawie i chciałbym chwilę z panem porozmawiać.

– Proszę, niech pan siada. – Kowierski wskazał gościowi wyściełane krzesło, sam zaś usiadł za biurkiem na zabytkowym, bardzo zniszczonym fotelu i odruchowo wyjął z kieszeni długopis. Zachowywał się tak, jakby za moment miał przepisać pacjentowi skuteczną kurację.

Zapanowało trochę kłopotliwe milczenie. Obserwowali się wzajemnie. Przed rozpoczęciem rozmowy każdy z nich pragnął się zorientować, z jakim typem człowieka ma do czynienia. Pierwszy odezwał się Downar

– Pan dowiedział się o śmierci doktora Rodeckicgo od jego żony. – Było to raczej stwierdzenie faktu aniżeli pytanie,

– Tak. Dzwoniła do mnie. Z jej słów wynikało, że to jakaś bardzo dziwna historia. Ani ja nie telefonowałem w nocy do Karola, ani moja gosposia. Ktoś musiał…

– Przepraszam pana- przerwał Downar – ale może zaczniemy od początku. Rozmawiałem z panią Rodecką, która zrelacjonowała mi sprawę w następujący sposób: jej mąż wrócił do domu przedwczoraj wieczorem około godziny dwudziestej pierwszej i udał się na spoczynek. Parę minut po pierwszej zadzwonił telefon. Telefonowała jakaś kobieta, prosząc do aparatu doktora Rodeckiego, który po krótkiej rozmowie powiedział żonie, że to dzwoniła pańska gosposia i że jakoby pan prosił, ażeby doktor Rodecki przyjechał do niego w pilnej sprawie, zabierając ze sobą narzędzia chirurgiczne. Doktor Rodecki pośpiesznie się ubrał, wyszedł z domu, a nad ranem znaleziono na Czerniakowskiej jego zwłoki

Kowierski pokiwał głową.

– Tak… To, co pan mówi, pokrywa się dokładnie z tym co usłyszałem od pani Rodeckiej. Nic z tego nie rozumiem Nie mam pojęcia, kto dopuścił się tego rodzaju mistyfikacji. Ja o pierwszej w nocy smacznie spałem, a mojej gosposi w ogóle nie było w Warszawie. Zwolniłem ją na trzy dni. Pojechała pod Częstochowę do chorej siostry.

– Komuś zależało na tym, żeby wywabić Rodeckicgo z mieszkania – powiedział Downar. – Co pan o tym sądzi, panie doktorze? O ile się orientuję, byliście, panowie, ze sobą zaprzyjaźnieni.

Kowierski wzruszył ramionami.

– Przyznam się szczerze, że nic wiem, co o tym myśleć. Karol był bardzo porządnym człowiekiem, świetnym specjalistą. Cieszył się ogólną sympatią. Miał oczywiście ludzi niechętnych sobie, jak to zwykle w życiu bywa, któż ich nie ma…

– Czy przypuszcza pan, że wśród tych niechętnych znaleźliby się i tacy, którzy posunęliby się aż do zbrodni?

– Nie wydaje mi się. Zresztą to był jakiś zbyt przemyślany plan… Te rzeczy… Hm… Mniejsza z tym zresztą…

– Proszę, niechże pan mówi dalej -nalegał Downar Zdaje pan sobie chyba sprawę, że każdy szczegół dotyczący doktora Rodeckiego ma dla mnie ogromne znaczenie.

Na twarzy Kowierskiego odmalowało się zakłopotanie.

– To są takie trochę dyskrecjonalne historie – powiedział z wahaniem. – Właściwie wolałbym o tym nic mówić, ale ponieważ wchodzi w grę morderstwo. No, cóż… Będę z panem zupełnie szczery Karol zbytnio interesował się kobietami. Cieszył się ogromnym powodzeniem u tak zwanej pici pięknej. Kiedyś nawet i moja żona.

Pańska żona…?

– Tak. O, to dawne czasy – uśmiechnął się melancholijnie Kowierski. – Nie warto wspominać. Było, przeszło… Nie, nie, niech pan nie myśli, że Karol… Był na to zbyt lojalnym przyjacielem.

– Sądząc z pańskich słów, wnioskuję, że rozszedł się pan z żoną.

– Tak, już dawno, siedem czy osiem lat temu. Ale to chyba nic ma nic wspólnego z tą sprawą…

– Absolutnie nic – zapewnił Downar. – Odbiegliśmy trochę od właściwego tematu. Wspomniał pan, że pańskiej gosposi nie było w Warszawie.

– Wróciła dzisiaj rano.

– I nie domyśla się pan, kto mógł udawać pańską gosposię?

– Nie mam pojęcia.

– Czy sądzi pan, że powodem tej zbrodni mogła być kobieta?

Kowierski bezradnym ruchem rozłożył ręce.

– Trudno mi odpowiedzieć na to pytanie. Nie sposób odgadnąć, jakie motywy kierują nieraz ludzkim działaniem. W każdym razie jeżeli nawet Karol miał jakichś wrogów, to chyba powodem były właśnie kobiety. Niejednokrotnie ostrzegałem go, żeby nie lekceważył tych spraw i żeby ich zbyt lekko nie traktował. Pod tym względem był niepoprawny. Nie rozumiał, czy też nie chciał dopuścić do swojej świadomości tego. że nasze młode, beztroskie lata już dawno minęły i że należy się wreszcie ustatkować Co uchodzi dwudziestoletniemu chłopcu, to w naszym wieku staje się czymś niewłaściwym, a nawet niebezpiecznym.

– Czy mógłby pan konkretnie wskazać kogoś, kto był wrogo usposobiony do doktora Rodeckiego z powodu jakichś romantycznych historii?

– Nic. W ostatnich czasach nie rozmawiałem z Karolem na te tematy. Nie zwierzał mi się z przeżyć… hm… sercowych, a ja nic uważałem za właściwe go wypytywać.

Zadzwonił telefon. Kowierski odebrał i przez chwilę słuchał w milczeniu. Następnie powiedział:

– Tak, tak, oczywiście – i z zakłopotaniem spojrzał na swego gościa. – Bardzo pana przepraszam, ale niestety muszę zaraz jechać do pacjenta. Nagle pogorszenie. Pewnie trzeba go będzie przewieźć do szpitala. Proszę się nie gniewać.

Downar wstał.

– To ja muszę pana przeprosić za niespodziewane najście. Chciałbym jeszcze porozmawiać chwilę z pańską gosposią.

– To może pan zostanie? – zaproponował Kowierski.

Downar zgodził się chętnie. Wolał pomówić z gosposią w cztery oczy.

Pani Anna była wysoka, szczupła, koścista. Mała głowa z okrągłą, nieomal dziecięcą twarzą nie pasowała do tego kanciastego tułowia i sprawiała wrażenie, jakby została przez pomyłkę wzięta z innego kompletu. Duże okulary z trudem utrzymywały się na drobnym, leciutko zadartym nosie, który również niezbyt harmonizował z całą sylwetką. Patrząc z tyłu na gosposię doktora Kowierskiego, można było przypuszczać, że to jakaś czarownica wybierająca się na Łysą Górę; tym bardziej zaskakiwała zabawna twarzyczka, przyozdobiona okrągłymi, błyszczącymi jak paciorki oczami. Bardzo trudno by określić wiek tej kobiety Mogła mieć zarówno pięćdziesiąt, jak i siedemdziesiąt lal.

Downar Wskazał krzesło, na którym przed chwilą siedział, i uśmiechnął się życzliwie, pragnąc zaraz na wstępie stworzyć milą, familiarną atmosferę Sam ulokował się na antycznym fotelu doktora Kowierskiego.

– Słyszałem, że jeździła pani na wieś, do rodziny Nie przeziębiła się pani w taką pogodę?

Pani Anna zakaszlała i pociągnęła nosem.

– Jakby pan zgadł. Z powrotem jechałam w nie opalonym wagonie. – Patrzyła z niedowierzaniem na swojego rozmówcę. Nie bardzo mogła zrozumieć, dlaczego ten milicjant troszczy się o jej zdrowie

– Może by pani zażyła pastylkę aspiryny albo influmin – doradził Downar.

– Już zażyłam. Pan doktor rał dał aspirynę; witaminę C także.

– Dobrze mieć tak blisko lekarza – westchnął tęsknie Downar – A pani dawno pracuje u doktora Kowierskiego?

– O, niedługo już minie dwadzieścia lat. Zenuś był małym dzieckiem, jak nastałam.

– Mówi pani o synu pana doktora?

– Oczywiście. To przecież ja go wychowałam. Matka wiele się nim nie zajmowała. Co innego jej było w głowie.

– Czy pani Kowierska wyszła po raz drugi za mąż? – spytał Downar.

– No, pewnie. A po cóż by się rozwodziła z panem doktorem? Znalazła sobie bogatszego faceta, takiego w sam raz dla niej. Powiem panu i zupełnie szczerze, że kiedyś to się nie mogłam nadziwić, dlaczego taki porządny, solidny człowiek jak pan doktor wziął sobie taką osobę za żonę. Nie do pojęcia.

– Nie była dobrą żoną?

– A co też pan mówi? Jaka z niej była żona? Tylko stroje, zabawy, tańce, mężczyźni. Ani dom jej nie obchodził, ani mąż, ani dziecko: Stale po dansingach latała. A często-gęsto bywało, że i pijana wróciła. Dziw, że takie coś pan doktor w domu trzymał tyle czasu.

– I teraz także synem się nie interesuje?

– Teraz to Zenuś do niej chodzi, bo tamci samochód mają i forsę. Zabierają go na różne wycieczki. Mnie się to wcale nie widzi. Chłopak niczego dobrego tam się nie nauczy. Wspominałam już o tym panu doktorowi, ale pan doktor mówi, że nie może zabronić synowi widywać się z matką. Niby to i racja, ale mnie się to nie podoba.

– A co robi obecny mąż pani Kowierskiej?Czym się zajmuje?

Pani Anna zdjęła okulary i przetarła je chusteczką, którą przez, cały czas trzymała w ręku.

– Tego to ja panu nie powiem. Coś tam robi. ale co, dokładnie nie wiem. Mówią do niego „panie mecenasie". Pewnie jest adwokatem.

– A syn pana doktora studiuje?

– Zenuś? A niby uczy się na inżyniera, ale czy co z tego będzie, to nie wiem. Nie widzę, żeby się tak bardzo do nauki przykładał. Nie ma go kto przypilnować. Mnie się już przecie nie posłucha, a pan doktor zawsze zajęty, głowy do takich rzeczy nie ma. Zresztą Zenuś to już dorosły mężczyzna: Nikt go do niczego nie przymusi. Kiedyś to się dzieci ojca słuchały, ale teraz… On sobie z nikogo nic nie robi. Można do niego gadać…

– Czy pani słyszała o tym, że został zamordowany doktor Rodecki?

– No chyba, że słyszałam. Straszna rzecz. Co się teraz na świecie nie wyprawia, to pojęcie ludzkie przechodzi. Człowiek nie jest pewny dnia ani godziny.

– A pan Rodecki często tu przychodził?

– Różnie, raz w tygodniu albo i częściej.

– I co robił, jak tu przychodził?

– Rozmawiał z panem doktorem, pili herbatę, czasem grali w szachy, Pan doktor bardzo lubi grać w szachy. Nieraz prosi Zenusia, żeby z nim zagrał, ale gdzie tam Zenuś do szachów. Akurat to mu w głowie…

– Czy syn pana doktora jest teraz w domu?

– Nie ma go w Warszawie. Jeszcze nie wrócił z Zakopanego. Pojechał na święta z kolegami. Smutno było trochę panu doktorowi tak samemu w wigilię, ale czy to młodzi zważają na takie rzeczy.,.

– Tak, tak – pokiwał głową Downar. – Takie to czasy. A pan Rodecki nie zaprosił doktora Kowierskiego na wigilię?

– Nie. Pan doktor nigdy tam do nich nie chodzi. Nie lubią się z panią Rodecką.

– Pani zna panią Rodecką?

– Pewnie, że znam. Bardzo elegancka pani i przyjemna. Szkoda, że pan doktor Kowierski z nią się nie ożenił.

Downar spojrzał zdziwiony.

– Jak to? Nie rozumiem.

– Bo podobno najprzód to była narzeczona pana doktora Kowierskiego, a potem ożenił się z nią pan doktor Rodecki. Ale to takie dawne czasy, że nawet nie warto o tym gadać. Pan doktor Rodecki już nie żyje. pan doktor Kowierski ożenił się z kim innym i się rozwiódł. Tak to w życiu bywa. Najlepiej w ogóle się nie żenić ani nie wychodzić za mąż. Przynajmniej człowiek ma święty spokój i nie musi kłopotać się rozwodami.

– Może pani ma i rację – uśmieclinął się Downar. – Ja także jeszcze się nie ożeniłem.

– Co pan powie? – zdziwiła się pani Anna. – Taki przystojny mężczyzna… I dlaczego to się pan nie żeni?

– Pewnie dlatego, że mam za mało czasu.

– E, chyba pan żartuje. Na żeniaczkę zawsze czas się znajdzie. Ja myślę, że pan się boi, chociaż pan w milicji pracuje.

– To zupełnie prawdopodobne. Bo widzi pani… im człowiek starszy, tym mniej ma odwagi do etanu małżeńskiego. Najprędzej żenią się młodzi chłopcy. Długo się nic zastanawiają. A pani siostra, ta co pod Częstochową mieszka, to mężatka?

– Ko chyba, że mężatka. Już nawet babką została.

– Kiedy pani do niej pojechała?

– A w drugie święto po południu. To był chyba piątek, tak, tak. piątek. Bo dzisiaj mamy poniedziałek…

– Poniedziałek – przytaknął Downar – A wróciła pani dzisiaj?

– Dzisiaj rano.

– A siostrze już lepiej?

– No… jeszcze poleży w szpitalu, ale lepiej się czuje. Lekarze mówią, że całkiem wróci do zdrowia, tylko musi się szanować.

– Tak, trzeba dbać o siebie – powiedział z przekonaniem Downar. – Zdrowie najważniejsze. A tułaj w Warszawie ma pani jakąś rodzinę?

– Nie. W Warszawie nie mam nikogo. To znaczy… Właściwie mam bratanka, ale…

– Ale co?

– Nie utrzymuję z nim żadnych stosunków Kawał łobuza. Nie chcę go znać.

– Duży chłopak?

– Chłop, nie chłopak. Będzie miał koło trzydziestki.

– Dlaczego pani mówi, że łobuz?

– A bo nic dobrego. Może przez to, że ojca wcześnie stracił, a matka nie umiała go wychować. Ale ja myślę, że to już taka natura. Drań jest i na tym koniec. Rodzinie wstyd przynosi. Nawet i w więzieniu siedział.

– Za co siedział?

– Coś tam ukradł, jak pracował w warsztacie. Bo on z zawodu kierowca i na mechanice się zna.

– A teraz co robi?

– Jeździ na taksówce.

– Na państwowej czy prywatnej?

– Na prywatnej. Jeden taksówkarz go wziął, żeby jeździł na zmianę.

– Jak się nazywa pani bratanek?

– Sołtysiak… Michał.

– I nie bywa tu u pani?

– Teraz, nie. Przepędziłam go. Nie chcę mieć przykrości przez takiego chuligana. Pan doktor także bardzo nie lubił, jak on tu przychodził. To syn mojego brata, ale co robić, kiedy taki nieudany.

Downar schował do kieszeni notatki i wstał.

– Niech mi pani jeszcze powie, jak teraz nazywa się była żona doktora Kowierskiego?

– Domańska.

* * *

Późnym wieczorem Downar odwiedził Walczaka, Ostatnio stracili ze sobą kontakt. Obaj tak byli zawaleni robotą, że nie mieli czasu na życie towarzyskie. Widywali się tylko w przelocie, na korytarzu albo w stołówce. „Cześć, cześć, jak się masz" i to wszystko.

Walczak promieniał. Klepał przyjaciela po plecach, prowadząc go do reprezentacyjnego pokoju.

– Strasznie się cieszę, Stefanku, ze przyszedłeś. Kopę lat… Helenka trochę mnie obsztorcowała, ale trudno…

– Jeżeli Helenka mnie nie lubi, to idę do domu – powiedział Downar i zawrócił.

Walczak chwycił go za rękaw.

– Czekaj l Zaraz wszystko ci wytłumaczę., Weszła Helenka.

– Witaj, Stefanie. Nic masz pojęcia, jak się cieszę, że cię widzę. A na Karola rzeczywiście jestem cięta. Wyobraź sobie, że ani słowa mi nie powiedział, że przyjdziesz. Nic nie mam w domu do jedzenia.

– To świetnie się składa – uśmiechnął się Downar. – Właśnie jestem w trakcie kuracji odchudzającej.

– Ty także? To uważaj, bo po ostatniej kuracji odchudzającej Karolowi przybyło trzy kilo.

– Nie trzy, a dwa siedemset – sprostował Walczak. – Siadaj sobie tutaj, na tym fotelu. Wczoraj kupiliśmy. Podobno ostatni krzyk mody. No, jak ci się na nim siedzi?

– Nieźle, tylko troszkę sztywno – powiedział Downar. – Taki fotel ma tę ogromną zaletę, że gość ci nie uśnie, a poza tym chyba to zdrowy mebel na kręgosłup. Powinni takie foteliki produkować dla zakładów rehabilitacyjnych.

– Może usiądziesz na wersalce? zaproponował Walczak.

Downar ochotnie przeniósł się na wygodniejszy mebel. W tej chwili weszła do pokoju Helenka. Była już w trochę lepszym humorze.

– Wyobraźcie sobie, że na dolnej półce szafki odkryłam zapomnianą puszkę skumbrii. Ugotuję jajka na twardo, jest trochę sera… Jakoś to będzie. Czym chata bogata… Myślę, że znajdziesz tam, Karolku, parę kropli czegoś do picia.

Walczak poderwał się z miejsca.

– Oczywiście. Mam pól litra eksportowej żytniówki.

– Dajcie spokój – roześmiał się Downar. -Przecież tłumaczę wam, że się odchudzam. Naprawdę Chcę zrzucić ze cztery kilo. Wieczorem w ogóle nic nie jadam.

– Podobno chudnie się od jajek na twardo – powiedziała Helenka.

Przy kolacji mówili początkowo o chorobach i lekarzach, potem o porywaniu samolotów i w ogóle o pladze terroryzmu, zahaczyli o bardziej pogodne tematy, komentując ostatnie loty w kosmos, ale i tak wreszcie – jak to zwykle bywało – rozmowa zeszła na tematy zawodowe.

– Słyszałem, że prowadzisz dochodzenie w sprawie zabójstwa Rodeckiego? – powiedział Walczak. – Wyobraź sobie, że on kiedyś operował Helenkę. To był świetny fachowiec.

– I uroczy człowiek – westchnęła Helenka – Nic masz pojęcia, ile miał wdzięku.

– Wiem coś o tym – uśmiechnął się Downar, a zwracając się do Walczaka spytał: – Czy Leśniewski w dalszym ciągu upiera się, żeby przypisywać to morderstwo sprawcom napadu w Żyrardowie?

– Tak. Rozmawiał ze mną o tym. Nie mam jeszcze wyrobionego zdania w tej sprawie Wiesz już zapewne o wyniku ekspertyzy. Pocisk, który zranił sierżanta Maciaszka, nie pochodził z pistoletu, z którego został zastrzelony doktor Rodecki

Downar skinął głową.

– Wiem. Ale to niczego nie dowodzi. Banda może mieć dwa pistolety, a nawet i więcej Zdarzają się przecież kradzieże broni. Niedawno rozmawiałem z facetem, któremu skradziono pistolet. Najnowsza sympatia przyjaciółki doktora Rodeckicgo. Zresztą to nic ma większego znaczenia. Faktem jest, że tamci mają broń i są zmotoryzowani. Napad w Płocku został podobnie wyreżyserowany jak napad w Żyrardowie. Bardzo prawdopodobne, że to ci sami. W Płocku także użyli broni. Na szczęście nikogo nic zabili.

– A co sądzisz o zabójstwie Rodcckiego? – spytał Walczak.

Downar wzruszył ramionami.

– Przyznam ci się, że nic bardzo wiem, co o tym myśleć. Dwa wcześniejsze wypadki to zupełnie wyraźne napady rabunkowe, nie budzące żadnych wątpliwości. Zabójstwo zaś Rodeckiego… Hm… Nie widzę tu dostatecznie uzasadnionych motywów. Zegarek… kilkaset złotych… To stanowczo za skromny łup, żeby się tak narażać. Gra niewarta przysłowiowej świeczki.

– Rozumujesz logicznie – przytaknął Walczak – ale nie zapominaj, że teraz na każdym kroku mamy do czynienia z amatorami, zupełnymi dyletantami w bandyckim zawodzie. Dawniej fachowy oprych wszystko dokładnie rozważył, skalkulował, przemyślał, wiedział, co mu się opłaca, a co mu się nie opłaca. Obecnie byle pętak zabija człowieka dla dwustu, trzystu złotych.

– Zgoda – powiedział Downar. – To wszystko prawda, ale w przypadku Rodeckiego mamy jednak do czynienia z dobrze wyreżyserowanym planem. Nie sprawia to na mnie wrażenia zaimprowizowanego napadu na przypadkowo napotkanego przechodnia. Cala ta historia z nocnym telefonem. Jakaś kobieta odegrała rolę gosposi Kowierskiego. Dlaczego miałaby telefonować gosposia, nie zaś sam Kowierski? Przecież już to samo powinno wzbudzić podejrzenia.: Przychodzą mi do głowy rozmaite koncepcje, ale to wszystko jeszcze jest bardzo mgliste. Jak wiesz, lubię fantazjować.

– Wiem, wiem – uśmiechnął się Walczak i sięgnął po butelkę z żytniówką.

Downar przykrył dłonią swój kieliszek.

– Dziękuję. Wystarczy. Ostatnio nie pijam więcej jak dwa kieliszki.

– O, widzę, Stefanku, że ty się nic tylko od jedzenia, ale i od picia odzwyczajasz – powiedziała Helenka. – Coś z tobą niewyraźnie. Rzuciłeś palenie, teraz znowu postanowiłeś zostać abstynentem, głodzisz się. Stracisz formę.

– Właśnie robię to wszystko, żeby utrzymać formę -roześmiał się Downar. – Karola tak solidnie odżywiasz i zobacz, jaki mu brzuch urósł.

Zadzwonił telefon, Walczak wstał od stołu i podszedł do aparatu.

– To do ciebie – powiedział, oddając Downarowi słuchawkę.

W glosie porucznika Olszewskiego wyczuwało się zdenerwowanie.

– Szukamy cię po całym mieście. Znaleźliśmy wóz Rodeckiego.

– Gdzie?

– W Leśnej Podkowie.

– Rozbity?

– Tak.

– A w wozie było coś ciekawego?

– Nic, tylko kawałek parafiny.

– Kawałek parafiny? – powtórzył Downar – To interesujące.

* * *

Wszystko wskazywało na to, że moskwicz doktora Rodeckiego został rozbiły celowo. Wóz zbadano bardzo dokładnie, zdjęto odciski palców z karoserii i kierownicy, ustalono gatunek opon i rysunek bieżnika, porobiono wicie zdjęć, wzięto nawet z baku próbkę benzyny.

Downar uważnie obejrzał kawałek parafiny, znaleziony na przednim siedzeniu, i przekazał go do Zakładu Kommalistyki.

Nie czekał długo na opinię, która brzmiała: „Parafina używana do smarowania nart, produkcji czechosłowackiej albo niemieckiej.

Pani Rodccka była zaskoczona.

– Czy mąż jeździł na nartach? Nie, proszę pana. Mój mąż nigdy nie jeździł na nartach. Ja także nie.

Downar odłożył słuchawkę i spojrzał na Olszewskiego.

– No i widzisz… Coś się zaczyna pomaleńku klarować.

Porucznik poruszył się zaciekawiony i czekał na dalszy ciąg, ale że się go nie doczekał, zapytał:

– Co robimy teraz? Jakoś koncept mnie zawodzi.

– Musimy znaleźć wóz, którym zostały przywiezione na Czerniakowską zwłoki Rodeckiego. Moskwicz odpada. Trzeba sprawdzić opla Joanny Grabińskiej i fiata Tarkowskiego.

– A co z tą parafiną?

– Nic. Jak skończymy tę sprawę, pojedziemy? sobie do Zakopanego albo na Turbacz. Będziemy mieli czym narty smarować.

* * *

Downar kończył porządkować swoje notatki, kiedy do pokoju wpadł bez pukania Olszewski.

– Pasuje, Stefan, pasuje jak cholera.

– Co pasuje?

– Opel tej babki.

– To pewne?

– Zupełnie pewne. Sprawdzali fachowcy. Ślady były wyraźne, a uszkodzenia bieżnika na oponach opla tak charakterystyczne, że nie ma żadnej wątpliwości.

Downar wstał.

– Do diabła – powiedział ku zaskoczeniu Olszewskiego. – To mi zupełnie rozwala moją koncepcję, chyba że… – Nie dokończył zdania, zamknął akta w kasie pancernej i włożył płaszcz: – Jedziemy do Grabińskiej – oznajmił.

Przyjęła ich jak starych, dobrych znajomych.

– Dzień dobry. Proszę, proszę. Zaraz zrobię herbaty, a może panowie wolą kawkę?

– Chyba najpierw zamienimy parę słów, a o kawce porozmawiamy później – powiedział Downar. Spojrzała na niego z niepokojem.

– Czy coś się stało?

– Chcielibyśmy zadać pani kilka pytań. Była coraz bardziej zmieszana.

– Słucham?

– W czasie ostatniej naszej rozmowy twierdziła pani, iż od dłuższego czasu nic używała pani swego wozu,

– Twierdziłam zgodnie z prawdą. Jak mówiłam, od dnia tego wypadku pod Wilanowem nie siedziałam za kierownicą.

– Czy możliwe, że ktoś inny korzystał z pani wozu?

– Nie. Ja nikomu wozu nie pożyczałam. Downar był wyraźnie zatroskany.

– Hm… Sprawa się trochę komplikuje. Bo czym w takim razie można wytłumaczyć fakt, że zwłoki doktora Rodeckiego zostały przywiezione na Czerniakowską pani wozem?

Zerwała się z krzesła.

– Niemożliwe!

– Niechże pani siada – Downar nie tracił spokoju. – I proszę przyjąć do wiadomości, że ja nie rzucam słów, ot tak sobie, na wiatr. To, co powiedziałem, zostało stwierdzone przez naszych najlepszych specjalistów. Sprawa nie budzi żadnych wątpliwości. To był pani opel.

– Ale w jaki sposób?! Ja…

– Czemu się pani tak denerwuje? Przecież ja nie oskarżam pani, przynajmniej na razie, o tę zbrodnię. Przyszliśmy tutaj, żeby się wspólnie zastanowić nad tym, kto mógł ewentualnie pożyczyć sobie pani wóz. Może pan Tarkowski?

– Skądże! Po pierwsze Edward ma swojego fiata, a po drugie bardzo nie lubi jeździć moim oplem.

– A kto oprócz pani nim jeździ? Może ktoś ze znajomych albo z rodziny.

– Kiedyś zdarzało się, że przejechał się nim Waldek, ale od dawna nie daję mu wozu. Po wariacku prowadzi. Narwany chłopak.

– Kto to jest Waldek?

– Mój brat,

– Ma klucz od garażu?

– Miał. Odebrałam mu.

– Czym się brat zajmuje?

– Szczerze mówiąc, w tej chwili właściwe nic nie robi. Mamy z nim kłopot.

– Z czego się utrzymuje?

– Mieszka u rodziców. Rok był na politechnice, ale następnego już nie zaliczył. Po prostu nie chce mu się uczyć. Ma zdawać na dziennikarkę. Może tam wytrwa.

– Chciałbym się z nim skontaktować. Jaki jest adres pani rodziców?

– Waldka nie ma teraz w Warszawie.

– A gdzie jest?

– Pojechał do Zakopanego, na narty

– Dawno?

– Przed świętami. Za parę dni powinien wrócić. Mówił mi, że będzie po Trzech Królach.

– Pewnie pojechał z kolegami.

– Oczywiście. Całą paczką. '

– Czy może mi pani podać nazwiska tych kolegów?

– Dokładnie nie wiem, z kim Waldek się wybrał. Myślę, że z Zenkiem Kowierskim. Oni się zawsze razem trzymają. Ale innych nie znam.

– Od dawna przyjaźnią się z Kowierskim?

– O, tak. Zaprzyjaźnili się jeszcze w liceum. Zdawali razem maturę.

– Zapewne brat ma jakąś narzeczoną czy przyjaciółkę?

– Zgadł pan. Jak że by taki przystojny chłopak nie miał dziewczyny?

– Patrząc na panią, nie wątpię, że brat jest bardzo przystojnym młodym człowiekiem – powiedział Downar.

Uśmiechnęła się.

– A ja, patrząc na pana, nie sądziłam, że posłyszę taki komplement.

– Czyżbym robił wrażenie mężczyzny, który nie potrafi powiedzieć pięknej kobiecie coś miłego?

– Tego nie twierdzę. Ale jest pan osobą urzędowa, a osoby urzędowe nie mają zwyczaju prawić komplementów.

Teraz uśmiechnął się Downar.

– Być może, że jestem nietypową osobą urzędową, Wróćmy jednak do tematu naszej rozmowy. Chciałbym się czegoś dowiedzieć o przyjaciółce pani brata.

– Nie bardzo rozumiem, dlaczego pana interesuje Waldka dziewczyna?

– Interesują mnie rozmaite sprawy, a młode i ładne dziewczyny specjalnie. Mogłaby mi pani podać jej nazwisko?

Wzruszyła ramionami.

– To nie żaden sekret. Mierzycka, Grażyna Mierzycka.

– Gdzie mieszka?

– Nie znam dokładnego adresu. Mieszka z rodzicami, zdaje się, że na Fabrycznej. Jej ojciec jest jakimś inżynierem. Przyznam się panu, że specjalnie się tymi sprawami nie interesuję. Waldek dość często zmienia sympatie. Z tą Grażyną wyjątkowo długo to się ciągnie. Boję się nawet, żeby się w końcu nie ożenił.

– Dlaczego pani się tego boi?

– Byłoby lepiej, żeby przedtem coś skończył. Musi przecież mieć jukiś fach w ręku.

Downar skinął głową.

– No tak, oczywiście. Chciałbym jeszcze panią prosić o adres rodziców.

– O, widzę, że ogromnie się pan interesuje moją rodziną. Mogę zapewnić, że ani mój ojciec, ani moja matka nie mają nicwspólnego z zamordowaniem doktora Rodeckiego.

– Nic wątpię w to.

* * *

Pani Rodecka nie zmieniła swojej postawy. Tak jak podczas pierwszej rozmowy była sztywna, oficjalna, małomówna. Wszystkie próby Downara, aby wytworzyć swobodniejszy, bardziej bezpośredni nastrój, spełzły na niczym.

Starzeję się – myślał przygnębiony. -Już nie potrafię sobie radzić z kobietami.

– Przepraszam, że panią niepokoję, ale chciałbym prosić o jeszcze parę drobnych informacji.

– Słucham?

– Czy pani mąż, wychodząc wtedy z domu, miał na ręku zegarek?

– Myślę, że tak. Nie zostawił w domu zegarka. Byłabym go przecież znalazła.

– A jaki to był zegarek?

– „Longinc".

– Złoty?

– Tak.

– Nie było w tym zegarku czegoś charakterystycznego? Może jakiś napis?

– Owszem. Na drugiej kopercie kazałam wyryć maleńki monogram. Ten zegarek podarowałam kiedyś mężowi na imieniny. To było dawno.

– Mąż nosił obrączkę albo jakiś pierścionek?

– Nie. Nie lubił nosić nic na palcach. Twierdził, że przeszkadza mu to przy operacji.

– Czy mogłaby pani zatelefonować do doktora Kowierskiego?

– Nie rozumiem… Po co? Nie mam do niego żadnego interesu, a poza tym o tej porze na pewno nie zastanę go w domu.

– To nic nie szkodzi. Odezwie się gosposia.

Chciałbym, żeby pani chwilę z nią porozmawiała, Chodzi mi po prostu o to, by mieć całkowitą pewność, że to nie ona telefonowała tamtej nocy. Rodecka nieznacznie wzruszyła ramionami.

– Nie ma to chyba wielkiego sensu, ale jeżeli pan sobie życzy… – Podeszła do telefonu i nakręciła numer. Tak jak przewidywał Downar, odezwała się gosposia. Rodecka zamieniła z nią kilka słów, a następnie odłożyła słuchawkę.

– Nie, proszę pana, to na pewno nie ona telefonowała wtedy w nocy.

– Bez żadnych wątpliwości? – upewnił się Downar.

– Z pewnością nie ona. Gosposia pana Kowierskiego ma dość charakterystyczny glos. Tamta kobieta miała dużo wyższy. Musiała być chyba młodsza.

Po wyjściu od Rodeckicj Downar wszedł do budki z automatem telefonicznym i nakręcił numer mieszkania Kowierskiego. Odebrała pani Anna. Przedstawił się i spytał:

– Czy ktoś telefonował dzisiaj do pana doktora?

– Tak, Pan Górnicki, pacjent. Powiedział, że nie będzie mógł przyjść.

– I nikt więcej?

– Niedawno telefonowała pani Rodecka. Pytała o pana doktora.

– Dobrze. Dziękuję. Aha, może mi pani jeszcze powie, gdzie mieszka ten pani bratanek, Michał Sołtysiak?

– Gdzieś w Leśnej Podkowie, ale dokładnie nie wiem. On często zmienia mieszkanie, nigdzie długo miejsca nic zagrzeje.

– A wie pani, jak się nazywa taksówkarz, który go wziął do spółki?

– Nie wiem, ale jak przyjdzie Michał, to mogę się go spytać. Tylko że on rzadko u mnie bywa.

– Proszę się tym nic kłopotać. Dziękuję pani.

* * *

Dozorca domu przy ulicy Fabrycznej, duże, ciężkie chłopisko, nie okazał się zbyt rozmowny. Chwilami tak coś mamrotał, że trudno go było zrozumieć. Wreszcie zniecierpliwiony Downar podniósł głos:

– Słuchajcie no, obywatelu! Oprzytomnijcie trochę, bo nie mogę się z wami dogadać. Upiliście się czy co, u diabla?

Na te słowa do pokoju wbiegła drobna, szczupła kobiecina, pospiesznie wycierając w fartuch czerwone dłonie.

– Pan wybaczy, panie komisarzu, ale on dopiero wczoraj wrócił ze szpitala. Jeszcze trochę niewyraźny idź, Wacuniu, idź. Ja z panem załatwię. – Wypchnęła męża za drzwi i uśmiechnęła się zażenowana. – Proszę, proszę, pan będzie uprzejmy spocząć. Czym mogę służyć?

Downar przysunął sobie krzesło i usiadł.

– Mieszkają tu Mierzyccy? – spytał, przyglądając się uważnie dozorczyni.

– Pan inżynier Mierzycki? Oczywiście. Na pierwszym piętrze. Ale ich teraz nie ma.

– Wyjechali?

– Tak. Na cały miesiąc. Do Krynicy. Wracają chyba piętnastego stycznia.

– Ci Mierzyccy mają dzieci?

– Mają córkę. Już dorosła panna. Pamiętam, jak się sprowadzali, to ta Grażynka była maleńka, a teraz… Jak ten czas leci.

– Czy pani dobrze zna tę dziewczynę?

– Oczywiście, że dobrze.

– Co pani może o niej powiedzieć?

– Bo ja wiem… Jak to jedynaczka. Prawdę mówiąc, trochę rozpaskudzona, Rodzice za bardzo dogadzają. Teraz to w ogóle, proszę pana, te dzieci takie jakieś dziwne. Nie ma dyscypliny jak kiedyś. Na wszystko się pozwala…

– To córka państwa Mierzyckieh pojechała z rodzicami do Krynicy?

– Ale skąd! Ona nigdy nie chce jeździć z rodzicami. Podobnież dla niej za nudne. Ma swoich kumpli. Pojechała do Zakopanego.

– Dawno?

Jakoś przed świętami. Dokładnie panu nie powiem.

– I mieszkanie zostało bez opieki…

– Ja się opiekuję.

– Państwo Mierzyccy nie mają gosposi?

– Mieli, ale odeszła. Szukają już drugi miesiąc. Trudno teraz kogoś solidnego znaleźć. Wszystko to takie rozwydrzone. Przyjdzie taka dziewucha, to tylko by przed telewizorem siedziała albo w łazience przed lustrem.

– A pani często zagląda do mieszkania państwa Mierzyckieh? '

– Dwa, trzy razy w tygodniu. Sprzątnę trochę, podleję kwiaty. Waśnie miałam tara iść.

– Pójdę z panią.

Spojrzała na niego podejrzliwie.

– Bo ja wiem… – powiedziała z wahaniem.

– Właściwie to może jeszcze nie trzeba tych kwiatów podlewać… może jutro… Downar uśmiechnął się.

– Niech się pani nie boi. Ja naprawdę jestem z milicji. – Wyjął legitymację. – Proszę. Niech pani sobie dokładnie obejrzy.

Przyjrzała się pieczątkom, fotografa i odetchnęła z wyraźną ulgą.

– Pan się nie gniewa, panie majorze, ale różni się tu kręcą. Człowiek nie zawsze wie…

– Taka ostrożność bardzo się pani chwali. A teraz może pójdziemy podlać te biedne roślinki. Jakie kwiaty hoduje pani Mierzycka?

– Pelargonie. Nie wyobraża pan sobie, jakie piękne.

– Co pani mówi? To może ukradnę aplegierki?

– To pan także amator pelargonii?

– Przepadam za tymi kwiatami. Chodźmy.

– Czy coś się stało, proszę pana? – spytała niespokojnie dozorczyni.

– Nie, nic się nie stało.

– Bo… przepraszam, że się wtrącam, ale pan szanowny tak się wypytuje o mieszkanie państwa Mierzyckieh. Myślałam, że może coś nie w porządku…

– W porządku, w porządku. Niech się pani nie martwi. Powiem, o co chodzi. Po prostu w okresie świątecznym zdarza się bardzo dużo włamań do mieszkań pozostawionych bez opieki. Ludzie wyjeżdżają, a często nawet porządnych zamków do drzwi nie założą. Dlatego też sprawdzamy te mieszkania, których właściciele wyjechali na święta.

– To pan major wiedział, że państwa Mierzyckich nie ma w Warszawie?

– Oczywiście. Jesteśmy poinformowani, kto wyjeżdża na dłużej z danej dzielnicy.

Dozorczyni z uznaniem pokręciła głową.

– No, no. Nigdy bym się nie spodziewała. Milicja wszystko wie.

Downar pomyślał, że nie jest to zupełnie zgodne z faktycznym stanem rzeczy, ale nic nie powiedział.

Poszli na pierwsze piętro. Trzy pokoje z kuchnią, łazienka, spory przedpokój. Na pierwszy rzut oka z łatwością można się było domyślić, że dość dawno sprzątano tu po raz ostatni.

– Trochę się zakurzyło, ale tyle było roboty z tym śniegiem… – powiedziała zażenowana dozorczyni. – I mąż mi chorował…

– Niech się pani tym nie przejmuje – pocieszył ją Downar, któremu właśnie bardzo było na rękę, że mieszkanie Micrzyckich nie lśniło czystością.

Pragnąc utrzymać się w swojej roli, obejrzał dokładnie drzwi, pochwalił solidne zamki, następnie zaś zainteresował się pelargoniami.

– Ja się odwrócę, a pan niech sobie ukradnie parę aplegierków – uśmiechnęła się dozorczyni. – Podobno kradzione lepiej się przyjmują,

Downar oberwał kilka gałązek i wsunął je do kieszeni. Następnie korzystając z tego, że dozorczyni podlewała kwiaty, przeszedł się po mieszkaniu, zajrzał do łazienki, do kuchni.

W kuchni na terrakotowej posadzce spostrzegł coś błyszczącego. Schylił się. Była to igła do robienia zastrzyków. Pośpiesznie zawinął ją w chusteczkę i wsunął do górnej kieszeni marynarki, po czym wrócił do pokoju, gdzie stały pelargonie.

– Podlała już pani?

– Już. Wystarczy. Tak dużo wody też niedobrze.

– Będzie pani teraz sprzątać?

– Nie. Jutro sprzątnę. Dzisiaj mam co innego do roboty.

– Dawno pani sprzątała w tym mieszkaniu? Tak się pytam… Bo żona zawsze mi o porządki głowę w domu suszy.

– Zeby tak szczerze rzec, to ze dwa tygodnie temu. Teraz zrobię większe porządki, jak będą mieli wracać. Wcześniej się nie opłaci i tak się zakurzy.

– Czy wtedy, dwa tygodnie temu, czyściła pani podłogi?

– Oczywiście. Kiedy juz się biorę do generalnego sprzątania, to robię, jak się należy. Posadzki zmyłam rozpuszczalnikiem, pięknie zapastowałam.

– A w kuchni także pani myła podłogę?

– Ma się rozumieć. Porządnie umyłam, wypastowałam.

– Po takim sprzątaniu to chyba na podłodze nie znajdzie się ani jednego pyłku?

– Ale skąd! Nie ma prawa. Jak ja umyję podłogę, to nawet szpileczki pan nie znajdzie.

– Może zejdziemy na dół? – zaproponował Downar.

– To pan major już teraz spokojny, że nie okradną państwa Mierzyekich?

– Tak, jestem zupełnie spokojny.

– A te aplegierki warto by zawinąć w wilgotną szmatkę. Pan wejdzie do mnie do mieszkania.

Zrobię to panu. Będzie pan miał cudne pelargonie. To rzadki gatunek. Takich kwiatów w całej Warszawie się nie zobaczy. Miał pan szczęście.

– Tak, Miałem szczęście -.powiedział Downar i zamyślił się.

* * *

Downar zaczął unikać zarówno Leśniewskiego, jak i Walczaka. Nie chciał z nimi rozmawiać na temat zabójstwa Rodeckiego. Bał się, że ich ewentualne hipotezy zaciemnią obraz, który coraz wyraźniej poczynał się zarysowywać w jego wyobraźni, Zdawał sobie oczywiście sprawę z tego, że mógł się mylić, ale postanowił zawierzyć swojej intuicji, która na ogól go nie zawodziła.

Wczesnym popołudniem odbył krótką naradę z porucznikiem Olszewskim; a raczej wysłuchał jego raportu.

– Byłeś u tych Domańskich?

– Tak.

– Co to za ludzie?

– Nadziani forsą. On z. gatunku tych kombinatorów, którym nigdy niczego nie można dowieść i którzy nie wiadomo z jakich źródeł czerpią dochody. Tak na oko, dałbym mu dychę bez prawa apelacji.

– Podobno jest adwokatem.

– Taki z niego adwokat, jak ze mnie astronauta. Owszem, tytułują go „panem mecenasem”, ale dałbym sobie głowę uciąć, że on nawet bardzo rzadko przechodził koło uniwersytetu.

– A ona?

– Taka panienka z okienka w wieku trolejbusowym. Udaje niewinne dziewczę, a cwaniara kuta na cztery nogi. Kiedyś nawet musiała być ładna babka. Jeszcze dzisiaj zgrabna i szykowna. Pierwszorzędnie ubrana.

– Rozmawiałeś z nią o Zenusiu?

– Jasne. Zakochana w synku. Cudów mi naopowiadała, jaki to on nadzwyczajny, po prostu geniusz.

– A o Kowierskim coś mówiła?

– Pogardza nim. Uważa go za starego idiotę,

– Zarejestrowałeś rozmowę?

– Tak. Miałem w teczce magnetofon.

– A pod jakim pretekstem poszedłeś do nich?

– Sprawdziłem w ZUS-ie, jakie ostatnio mieli pomoce domowe i niby wywiad przeprowadzałem w sprawie jednej z tych dziewczyn, a przy okazji…

– Dobrze pomyślane – pochwalił Downar. – Masz coś jeszcze dla mnie?

– O Zenusiu? Niewiele. Syneczek mamusi, pieszczoszek, kocha pieniążki, lubi pograć w pokerka, zabawić się z ładnymi babkami. Sadząc z fotografii, przystojny chłopak.

– Masz jego fotografię? Olszewski uśmiechnął się triumfalnie.

– Nie tylko jego. Zdobyłem całą grupę rodzinną. Jest i Waldek, brat Grabińskiej, i jego narzeczona, Grażyna Mierzycka, mamusia z mężem… Proszę, spójrz, jakie udane zdjęcie.

– Skądżeś to wytrzasnął? – spytał zdziwiony Dowuar.

– Powiedziałem, że potrzebna mi fotografia tej gosposi i pani Domańska pożyczyła mi zdjęcie. Ta z brzegu, po prawej stronie, to właśnie gosposia.

Downar był zadowolony ze swojego współpracownika.

– No, chłopie, odwaliłeś kawał dobrej roboty. Jedź zaraz do Zakładu Kryminalistyki. Niech zrobią powiększenia każdej postaci. To może nam się bardzo przydać. A co z tym taksówkarzem?

– Sprawdziłem go. Ma garaż przy Płockiej. Pojedziemy do niego?

– Oczywiście, tylko trzeba tak wycelować, żeby go zastać w garażu.

– To może lepiej jedźmy do niego do domu? Mam także jego prywatny adres.

– Dobrze. Wybierzemy się tam wieczorem, ale nie bardzo późno. Chcę zdążyć na pociąg.

– Wyjeżdżasz?

– Tak, Do Zakopanego. Zabieram narty i oczywiście ten kawałek parafiny. Zobaczę, jak to się zjeżdża na czeskiej parafinie.

– Ja też mam jechać?

– Nie. Jesteś potrzebny lulaj, w Warszawie. Będziesz miał jeszcze trochę zajęcia. Przede wszystkim chciałbym, żebyś odwiedził państwa Grabińskich. Nic należy także zapominać 6 Tarkowskim. Mam wprawdzie już pewną koncepcję w tej sprawie, ale zawsze musimy być przygotowani na rozmaite niespodzianki. Nic można wykluczyć, że idziemy fałszywym tropem.

* * *

Łukasiak skończył późny obiad, zaostrzył zapałkę i z pedantyczną dokładnością zaczął wydłubywać z zębów resztki łykowatej pieczeni wołowej. Nie poruszył się na odgłos dzwonka. Był pewien, że to któraś z kum jego żony. Pomylił się.

– Kaziu, pozwól na chwilę. Jacyś panowie do ciebie.

– Do mnie? – zdziwił się Łukasiak. Dźwignął się ociężale od stołu i wyszedł do przedpokoju.

– O co się rozchodzi?

– Jesteśmy z milicji – powiedział Downar, wyjmując służbową legitymację.

Taksówkarz wzruszył ramionami.

– To chyba pomyłka. Wóz i papiery w najlepszym porządku, żadnej kraksy nie miałem…

– Nic Chodzi o kraksę. Chcieliśmy z panem Chwilę porozmawiać.

. – Porozmawiać zawsze można. Dlaczego nie? Proszę, panowie wejdą do pokoju.

Usiedli na zabytkowej kanapie, przykrytej szarym pokrowcem, a Łukasiak otworzył kredensik.

– My ślę. że panowie nic odmówią kieliszeczka jałowcówki? Swojej roboty.

Downar energicznie potrząsnął głową.

– Nie, nie, dziękujemy bardzo. Spieszymy się. Proszę nam powiedzieć, czy zatrudniał pan u siebie niejakiego Michała Sołtysiaka?

– Owszem. Jeździł u mnie jako zmiennik, ale już nie jeździ.

– Dlaczego?

– Dlatego, że go na zbitą mordę wywaliłem…

– Narozrabiał coś?

– Jak panowie się o niego pytają, to już na pewno panowie wiedzą lepiej ode mnie, jaki to kawał bandziora. Jeszcze mi winien tysiąc pięćset złotych, a i dwa najlepsze klucze francuskie mi podgrandził. A w ogóle bez przerwy kombinował na swoją rękę, różne kurwy woził moją taksówką. I tak za długo go trzymałem.

– Gdzie on mieszka?

– Mieszkał w Leśnej Podkowie. Wczoraj do niego pojechałem, to mi powiedzieli, że wyprowadził się, nie wiadomo dokąd. Już ja go znajdę. Dam sobie z nim radę.-. Ale panowie mogą być spokojni. Nie pisnę ani słowa, że go szukacie.

– To nie żadna tajemnica – zapewniał Downar. – Wprost przeciwnie. Bardzo prosimy, żeby pan go zawiadomił, że mamy do niego interes. Niech się zgłosi do Komendy Miasta, do Pałacu Mostowskich.

Czerwona twarz taksówkarza wyrażała zdziwienie. Przyzwyczajony był do tego, że milicjant, przeprowadzający wywiad w jakiejś sprawie, zazwyczaj prosił o zachowanie dyskrecji. Ci przedstawiciele władzy, których miał przed sobą, wydali mu się dziwni.

– Jak panowie sobie życzą – mruknął, wyjmując z kieszeni paczkę „sportów". – Mnie tam bez łożnicy.

Downar odczekał chwilę, aż jego rozmówca zapali papierosa, i spytał:

– Czy Sołtysiak opowiadał panu kiedyś o swojej rodzinie?

– Nie. Na ten temat nie chciał rozmawiać. Widocznie nie miał się czym chwalić. Kiedyś tylko po pijanemu zwierzył mi się, że ma znajomości w wyższych sferach towarzyskich, że przyjaźni się z synem znanego lekarza, że najbogatsze babki na niego lecą. Takie tam brednie. Nie warto nawet gadać.

– Opowiadał coś o dziewczynach?

– Stale. Bez przerwy się chwalił, jaki to on kozak, jak kolegom babki odbija.

– Czy nie zauważył pan, że w ostatnich czasach miewał większe sumy pieniędzy?

Łukasiak skinął głową.

– Tak. Pamiętam, że raz w garażu nakryłem go przy tym, jak przekładał z płaszcza do marynarki cały plik pięćsetek. Bardzo się zmieszał i powiedział, że przyjaciel go prosił, żeby jakąś tam ratę zapłacił. Specjalnie się nie dopytywałem, co i jak. Co mnie to obchodzi. Za parę dni znowuż poprosił mnie, żebym mu pożyczył tysiąc pięćset złotych. Niby na jakieś zagraniczne lekarstwa dla chorej ciotki. Pożyczyłem i teraz żałuję. Ja, widzi pan, jestem ciężki frajer. Zawsze dam się komuś nabrać. Ale tego łobuza przyskrzynię, żebym nawet miał do całego interesu sporo dołożyć. Rzucę na parę dni robotę i poszukam go.

– Widywał pan Sołtysiaka z jakimiś dziewczętami?- spytał Downar.

– Nie raz i nie dwa. Często przywoził jakiegoś kociaka. Wreszcie surowo mu tego zabroniłem. Powiedziałem, że mój garaż to nie żaden burdel i żeby sobie takie rzeczy raz na zawsze wybił z głowy.

Downar poprosił Olszewskiego o fotografię rodzinną Domańskich.

– Przypomina pan sobie może tę dziewczynę? – spytał, pokazując palcem Grażynę Mierzycką.

Taksówkarz wziął leżące na kredensie okulary, ulokował jo na solidnie wyglądającym nosie i bardzo uważnie przyjrzał się zdjęciu.

– Nie przysięgnę, ale tak mi się zdaje, że widziałem tę ciziulę z Michałem. Jeżeli nie ona, to w każdym razie bardzo podobna do jednej, która przyjechała z nim kiedyś do garażu.

– Co robili?

– Pewnie to, co zwykle młody chłopak robi z młodą dziewczyną. Zresztą nie wiem. Nie podglądałem ich.

Downar wstał.

– Dziękujemy panu, panie Łukasiak. A jak pan spotka tego chłopaka, niech mu pan powie, że czekamy na niego.

Kiedy schodzili po schodach, Olszewski spytał:

– To jedziesz zaraz do tego Zakopca?

– Chyba dopiero jutro – odparł Downar. – Chcę mieć te fotografie. Sołtysiaka trzeba poszukać. Nie przypuszczam, żeby prysnął gdzieś daleko.

– Myślisz, że ten taksówkarz go znajdzie?

– Całkiem prawdopodobne. Specjalnie powiedziałem mu, żeby nie robił tajemnicy z naszej rozmowy. Jeżeli Sołtysiak ma coś poważniejszego na sumieniu, może sprowokuje go to do jakiejś akcji, która pozwoli nam ustalić pewne fakty

– Tak też sobie od razu pomyślałem – pokiwa! głową Olszewski. – Taksówkarz był solidnie zaskoczony.

Downar uśmiechnął się.

– Przypuszczał, że będziemy go prosili o zachowanie dyskrecji. Pamiętaj, załatw mi jutro z samego rana te fotografie. Zabiorę także ze sobą cały materiał daktyloskopijny. Może się przydać,

* * *

Downar źle spał. W przedziale było piekielnie gorąco, a staruszek, zajmujący środkowe posłanie, nic pozwolił otworzyć okna. Nie zgodził się nawet na maleńką szparkę, twierdząc, że przechodził niedawno grypę i nie może ryzykować przeziębienia.

Pociąg spóźnił się oczywiście prawie o dwie godziny, ale wreszcie dobrnął do zaśnieżonej stolicy Tatr.

Downar, który właśnie w ostatniej godzinie podróży zapadł w głęboki sen, ubrał się pośpiesznie i wysiadł prawie ostatni.

Ostre, górskie powietrze otrzeźwiło go. Odetchnął głęboko, zarzucił narty na ramię, dźwignął walizę i ruszył w kierunku wyjścia.

Po diabła zabrałem ze sobą tyle ciuchów? – myślał niezadowolony Nie mógł jednak przewidzieć, ile czasu będzie musiał tu spędzić, a chciał być przygotowany na każdą okazję. Dlatego też Oprócz strojów sportowych zapakował także i ubranie wizytowe.

Na postoju taksówek czekało dużo ludzi. Downar zrezygnował z mechanicznego pojazdu i wsiadł do sanek, zaprzężonych w.kudłatego, góralskiego konika. Kazał się zawieźć do „Orbisu".

Początkowo miał zamiar wziąć kąpiel i położyć się spać, ale pragnienie działania rozsadzało go. Gdzieś w podświadomości kryl się niepokój.

A może jego hipoteza jest z gruntu fałszywa? Może, wszystko to razem wzięte, nie ma najmniejszego sensu? Ostatecznie przesłanki rozumowe, na których opierał swoją koncepcję, były niesłychanie mgliste. Mogło być tak, ale równie dobrze mogło być zupełnie inaczej. Zasadniczo jego rozumowanie Wyglądało dosyć logicznie i miało wszelkie pozory prawdopodobieństwa, Downar był jednak zbyt doświadczonym człowiekiem, aby nic wiedzieć, że w podobnych wypadkach logika czasami całkowicie zawodzi, a życie płata figle, prowadząc do niespodziewanego i kompletnie alogicznego rozwiązania zagadki.-. Praktycznie rzecz biorąc, można było stworzyć sobie jeszcze, kilka prawdopodobnych koncepcji w tej sprawie.

Czuł, że nie zaśnie i mimo zmęczenia postanowił natychmiast przystąpić do akcji.

Zatelefonował do kapitana Świerczaka i poprosił, żeby odwiedził go w hotelu z zachowaniem wszystkich możliwych ostrożności. Wołał nie pokazywać się w komendzie.

Po upływie pół godziny rozległo się pukanie do drzwi. Wszedł Świerczak. W narciarskim stroju wyglądał raczej na trenera kadry olimpijskiej aniżeli na milicjanta.

Przywitali się serdecznie i Downar wskazał mu fotelik.

– Siadajcie, kolego. Dawno żeśmy się nic widzieli.

– No, właśnie – pokiwał głową Świerczak.- Nie przyjeżdżacie do Zakopanego. Zapominacie o nas.

Downar uśmiechnął się przyjacielsko.

– Przysięgam, że nie zapominam, a wprost przeciwnie, zawsze bardzo miłe wspominam wszystkie akcje przeprowadzane na waszym terenie. Po prostu ostatnio byłem zawalony robotą w Warszawie. Nigdzie się nie ruszałem, a jeżeli zrobiłem jakiś…wypad, to raczej w przeciwnym kierunku, nad morze. A co u was słychać?

– Po staremu. Pracy dużo, a ludzi ciągle za mało. Przy obecnym ruchu turystycznym powinienem. mieć przynajmniej dwa razy większy personel. Chłopcy pracują z poświęceniem, ale z jednego funkcjonariusza w żaden sposób nie da się zrobić dwóch czy trzech.

– Wszędzie podobna sytuacja – powiedział Downar. – U nas, w Warszawie, także ludzi brakuje. Może z czasem się to poprawi. Szkolimy przecież młode kadry. A nawiązując do naszej sprawy… O.- zdobyliście dla mnie jakieś informacje?

Świerczak sięgnął do kieszeni i położył na stoliku notatki i fotografie.

– Chodzi wam o Zenona Kowierskiego, Waldemara Grabińskiego i o Grażynę Mierzycką.

– Zgadza się – przytaknął Downar.

– Przeskrobali coś?

– Istnieją pewne dosyć poważne poszlaki, ale wiecie, jak to bywa z poszlakami. Może się w rezultacie okazać, że wszystko zupełnie inaczej wygląda. Dlatego należy działać bardzo ostrożnie.

– Jeżeli wy się nimi interesujecie, to jestem przekonany, że młodzi ludzie mają coś niecoś na sumieniu – uśmiechnął się Śwerczak.

– Co to za fotografie? – spytał Downar. – Podobizny waszych podopiecznych.

– O, pomyśleliście nawet i o tym. Bardzo dobrze. Będziemy mieli pewność, że nie zachodzi nieporozumienie. Czasami może się zdarzyć, że trafi się to samo imię i nazwisko – Downar obejrzał dokładnie zdjęcia. – To z białym niedźwiedziem zupełnie niezłe – uśmiechnął się. – Fotogeniczna dziewczyna. Jej amant też przystojny chłopak. A nie macie fotografii Zenona Kowierskiego?

– Nie. Tego chłopaka nie ma w Zakopanem. Chyba że mieszka gdzieś w okolicy, niemeldowany.

– Ciekawe – powiedział Downar. – I nie widuje się go z nimi?

– Nie. Ci dwoje chodzą razem, a Kowierski zniknął, wyjechał.

– Ale w ogóle był tutaj?

– Tak. Przyjechali we trójkę; Wynajęli początkowo dwa pokoje na Witkiewicza, tam zaraz za mostem. Pomieszkali kilka dni i wyprowadzili się.

– Ale są jeszcze w Zakopanem?

– Grabiński i Mierzycka – tak. Znaleźli sobie pokój niedaleko „Astorii". Wiecie; to ten dom literatów na Grunwaldzkiej.

– Wiem. Oczywiście. Mam nadzieję, żeście ich nie spłoszyli.

Świerczak poczuł się nieco dotknięty w swej zawodowej ambicji.

– Skądże! Działamy bardzo ostrożnie. Mogę was uspokoić, nie domyślają się, że są pod obserwacją.

– Kiedy tu przyjechali?

– Dwudziestego pierwszego grudnia. Posiedzieli na Witkiewicza, u tej Wójcikowej, do dwudziestego siódmego. Następnie, Grabiński i Mierzycka wyskoczyli na dwudniową wycieczkę na Bukowinę, a Kowierski pojechał do Krakowa. Ci dwoje wrócili do Zakopanego, a Kowierski już się tu nie pokazał.

– Skąd macie te wszystkie wiadomości?

– Od Wójcikowej, która im wynajmowała pokoje. Jeden z naszych ludzi poszedł do niej, ucharakteryzowany na listonosza. Udawał, że przyniósł dla nich pocztę i babka opowiedziała mu to wszystko. Nie ma oczywiście żadnej pewności, czy to nie łgarstwa.

– O, właśnie – podchwycił Downar. – Ja nawet mam całkowitą pewność, że to są łgarstwa.

– Może przesłuchać tych dwoje? – zaproponował Świerczak. – Zaprosimy ich do komendy i porozmawiamy. Niech powiedzą, gdzie byli na Bukowinie, dokąd naprawdę pojechał Kowierski. Ja pogadam sobie z amantem, wy z tą gwiazdką filmową. To przecież nie są zawodowcy. Sypną się raz, drugi i gotowe.

Downar potrząsnął głową.

– Nie. Nie chciałbym jeszcze iść na całego. Będę z wami zupełnie szczery. Po pierwsze nie jestem na sto procent pewien mojej hipotezy, a po drugie boję się ich za wcześnie spłoszyć. To mogłoby wypaść niezbyt zręcznie, tym hardziej że nie wiemy, co się stało z Kowierskim.

– Więc co proponujecie?

Downar wstał i przeszedł się po pokoju.

– No cóż… muszę z nimi nawiązać kontakt – powiedział po chwili.

– W jakim charakterze?'

– Właśnie… W jakim charakterze? Wiecie co? Mam pewien pomysł. Ja dość dobrze mówię po niemiecku. Jak byście się zapatrywali na to, żebym zaczął występować w charakterze niemieckiego turysty, który przyjechał do Zakopanego na narty?

Na twarzy Świerczaka odmalowało się zainteresowanie.

– To jest myśl. Niemców tu mamy w sezonie do cholery i trochę, tanio im się kalkuluje.

– Otóż to – mówił dalej Downar. – Nikogo nie zdziwi niemiecki turysta. Mam trochę forsy. Zaopatrzę się w zagraniczne ciuchy i poszukam kontaktu z młodzieżą.

– Służę wam tyrolskim kapelusikiem – uśmiechnął się Świerczak. – Na mnie trochę za duży, ale na was będzie chyba akurat.

– Świetnie. Tyrolski kapelusz to dobry szczególik charakteryzacji.

– A jeżeli oni nie mówią po niemiecku? Downar zasępił się.

– Rzeczywiście. Tego nie wziąłem pod uwagę. Teraz u nas hardziej w modzie angielski, ale znowu ja nie znam angielskiego. Zaraz…zaraz… Musimy znaleźć jakieś wyjście z sytuacji. Już wiem! Odegram rolę Polaka, mieszkającego stale w RFN. Będę bardzo źle mówił po polsku, wtrącając od czasu do czasu słowa niemieckie. Umiem to robić.

– Pomysł wydaje mi się dobry – powiedział Świerczak.

– Zadzwonię do Warszawy – ciągnął Downar – żeby mi przysłali jeden z moich dawnych lipnych paszportów. Przecież już zdarzało mi się grać rolę zagranicznego turysty. Przydałoby się także trochę obcej waluty, choćby na pokaz, ale nic wiem. czy zdołam na to namówić moją władzę. Zresztą dam sobie jakoś radę i ze złotówkami. Muszę tylko jak najprędzej zmienić mieszkanie. Tutaj podałem, niestety, własne nazwisko. Wprawdzie nie wiedzą, kim jestem, bo w recepcji przedstawiłem zwykły dowód osobisty, ale nic mogę nagle zmienić się w cudzoziemca.

– Załatwimy wam pokój w „Sport-Turyście". Mogę to zrobić zupełnie oficjalnie. Powiem, że zgłosił się do komendy zagraniczny turysta.

– Zapominacie o sprawach walutowych. Świerczak uderzył się dłonią w czoło.

– Racja. Kazaliby wam wymieniać walutę. Nie, nie, to odpada. Umieszczę was prywatnie. Niedaleko „Magnolii" mam zaprzyjaźnioną babkę, która wynajmuje pokoje. Jeżeli nie u niej, to zawsze coś tam w pobliżu się znajdzie. A teraz powiedzcie, w czym jeszcze możemy wam być pomocni?

– Znajdźcie mi Zenona Kowierskiego.

– Hm… – mruknął Świerczak ze strapioną miną. – To nie takie proste. Nie mamy przecież żadnej pewności, że ten chłopak znajduje się na naszym terenie: W każdym razie zajmiemy się, tym. Jeżeli nie pojechał na drugi koniec Polski, to sądzę, że wkrótce wpadniemy na jego ślad.

* * *

Dzień był pogodny i mroźny. Zmarznięty śnieg wesoło skrzypiał pod nogami, a słońce rzucało snopy iskier na długie sople lodu, zwisające z.drewnianych dachów zakopiańskich domków. Ostre, górskie powietrze wypełniało płuca, a mijający Downara ludzie sprawiali wrażenie naprawdę beztroskich, jakby choć na dwa tygodnie chcieli zapomnieć o codziennych kłopotach, konfliktach i kompleksach. Tu wszystko wydawało się prostsze, łatwiejsze, nie takie skomplikowane.

Na Krupówkach tłumy. Sportowe stroje, barwne skafandry, kolorowe wełniane czapeczki, potężne, zjazdowe buciory, nic mające najczęściej nic wspólnego z narciarskimi umiejętnościami ich właścicieli, wreszcie efektowne ciupagi, a przede wszystkim zaróżowione mrozem, roześmiane twarze. Coś w rodzaju zimowej rew.: mody, połączonej ze spotkaniami towarzyskimi.

Downar łatwo poddał się nastrojowi Krupówek. Szedł dziarskim, sprężystym krokiem, rzucając napotkanym dziewczętom powłóczyste spojrzenia. Odwzajemniały się zalotnymi uśmiechami.

Psiakość, wszystkie mi się podobają – myślał wesoło, obciągając na sobie komisowy sweter w dużą czerwono-szarą kratę.

Już drugi dzień krążył po Zakopanem, licząc na szczęśliwy przypadek. Chciał, żeby to wypadło zupełnie naturalnie, żeby nawiązanie znajomości nie miało cech sztucznie wyreżyserowanej sytuacji. Czuł. że właśnie dzisiaj dopisze mu szczęście. I rzeczywiście…

O tej porze szanujący się „narciarze" zwykli prezentować swe sportowe stroje w kawiarniach. Downar zajrzał do „Orbisu" i do…Europejskiej". Nie było ich. Poszedł więc w górę Krupówkami i skręcił w prawo do „Kmicica".

Od razu ją spostrzegł, ale udał. że nie zwraca na nią uwagi. Rozcierając zmarznięte dłonie, rozglądał się za wolnym miejscem. Na szczęście wszystkie stoliki, były zajęte. Podszedł i, uśmiechając się jakby z pewnym zażenowaniem, powiedział:

– Verzeihen Sie. Czy można siedzieć obok pani?

Spojrzała na niego z wahaniem, ale zagraniczny turysta zrobił odpowiednie wrażenie. Znajomość z walutowym cudzoziemcem nie była do pogardzenia.

– Bardzo proszę. Niech pan siada. Czekam wprawdzie na znajomego, ale jakoś go nie widać. Być może, w ogóle nie przyjdzie. Umówiłam się warunkowo.

– Ja, ja. – pokiwał głową Downar. – Sie sind… Pani sehr sympatyczna, bardzo…

Rozmowa nie kleiła się, ale po wstępnej wymianie kilku polsko -niemieckich zdań okazało się, iż „Fraulein Grażyna uczyła się kiedyś języka Goethego i coś tam rozumie piąte przez dziesiąte.

Downar przedstawił się jako Rudolf Lipke z Hamburga. Powiedział, że mówi trochę po polsku, ponieważ jego matka jest Polką i pochodzi z okolic Nowego Targu. Na stare lata pragnie wrócić do kraju. Dlatego on tulaj przyjechał i szuka jakiejś ładnej willi, którą mógłby kupić dla matki. Cena nie gra roli. Posiada 80% akcji dużego przedsiębiorstwa handlowo-przemysłowego i jest człowiekiem zamożnym. Nie będzie żałował pieniędzy, żeby zrobić przyjemność staruszce. On także chętnie nieraz tu przyjedzie, ponieważ okolica bardzo mu się podoba, a wymiana marek zachodnioniemieckich na złote jest korzystna.

Dziewczyna z coraz większym zainteresowaniem słuchała wynurzeń eleganckiego „cudzoziemca", rzucając od czasu do czasu szybkie spojrzenie w kierunku szatni. Widać było, że jest nieco zdenerwowana i zaczyna się niecierpliwić. Wreszcie przyszedł.

Downar poznał go, mimo iż fotografia zrobiona została prawie przed dwoma laty i od tamtego czasu Waldemar Grabiński trochę się zmienił. Wtedy był ładnym, może nawet zbyt ładnym chłopcem o żywym, łobuzerskim spojrzeniu i lekko drwiącym uśmiechu. Teraz podszedł do ich stolika zupełnie już dojrzały młody mężczyzna, wysoki, długonogi, barczysty. Bardzo przystojna twarz o regularnych rysach mogłaby się wydawać sympatyczna, gdyby nie jakiś niemiły grymas, zastygły w kącikach wąskich, mocno zaciśniętych ust.

Miał na sobie narciarski strój. Jasnoszafirowy golf podkreślał złotawą opaleniznę. Poruszał się z wystudiowaną nonszalancją, ignorując pogardliwie zaczepne spojrzenia dziewcząt. Widać było, że w pełni docenia swą urodę i że zdaje sobie sprawę z wrażenia, jakie wywiera zarówno na kobietach, jak i na mężczyznach. Zatrzymał się przy ich stoliku, spoglądając pytająco na nieznajomego.

Grażyna pośpiesznie dokonała prezentacji, dodając kilka wyjaśniających słów na temat zagranicznego turysty.

Grabiński próbował mówić po angielsku, ale ponieważ Downar nie znał tego języka, przeto w dalszym ciągu porozumiewano się niemiecko – polskim melanżem.

Początkowo Waldemar zachowywał się z dużą rezerwą, przypuszczając, że przemysłowiec z Hamburga chce poderwać mu dziewczynę. Po pewnym jednak czasie najwidoczniej postanowił zmienić taktykę, gdyż stał się bardziej elokwentny, nieomal serdeczny Być może na zmianę nastroju wpłynęła wiadomość, że cudzoziemiec jest człowiekiem zamożnym i pragnie nabyć w okolicy Zakopanego luksusową willę.

Po blisko godzinnej pogawędce Downar zaproponował zmianę lokalu, zapraszając swych „młodych Freunden" na obiad, co zostało przyjęte z entuzjazmem.

Poszli do „Jędrusia", gdzie nie żałowali sobie ani jadła, ani trunków. Atmosfera stawała się coraz bardziej przyjacielska, a pod koniec biesiady Waldemar wycałował „kochanego Rudolfa", zapewniając go, że w najbliższym czasie znajdzie mu przepiękną willę, którą prawie za bezcen będzie mógł kupić dla swojej staruszki-matki. „Kochany Rudolf tak się tym wzruszył, że kazał podać francuski koniak i solone migdały.

Uczta przeciągnęła się do wieczora. W szampańskich humorach wytoczyli się z zacisznej knajpki, zapewniając się wzajemnie o dozgonnej przyjaźni i obiecując sobie spędzić wspólnie w Zakopanem wiele przyjemnych chwil.

* * *

Nazajutrz spotkali się na Kasprowym i Downar musiał stwierdzić z przykrością, że jego narciarska forma pozostawia dużo do życzenia. Nic mógł równać się z Waldemarem i jego dziewczyną. To popsuło mu humor i napełniło melancholią.

Do diabła, starzeję się – myślał smętnie, gramoląc się ze śniegu po jakiejś „efektownej" krystianii. – A może po prostu za rzadko jeżdżę? – próbował się pocieszać.

W tej chwili uświadomił sobie, że przecież nic po to tutaj przyjechał, żeby się popisywać jako sportowiec. Uśmiechną! się sam do siebie.

Kiedy już mieli dosyć nart, wrócili do Zakopanego i poszli na wczesny obiad. Tym razem bez wódki i francuskiego koniaku. Wprawdzie Grabiński chciał postawić pól litra żytniówki. ale Downar stanowczo sprzeciwi! się, twierdząc, że alkohol nie sprzyja wyczynom sportowym.

– O, widzę, że pan serio myśli o najbliższej olimpiadzie – zaśmiała się Grażyna.

– Zgłoszę się kiedy Komitet Olimpijski ustanowi nową konkurencję – powiedział poważnie Downar

– Jakaż to konkurencja?

– Wpadanie w śnieg, głową albo inną częścią ciała.

Parsknęli śmiechem.

– Pan coraz lepiej mówi po polsku – zauważył Grabiński.

– Wprawiam się, meine lieber Waldek Morgen, jutro jeszcze lepiej będę mówić

Po obiedzie Grażyna powiedziała

– Wiecie co? Mam pewien genialny pomysł. Spojrzeli na nią pytająco

– Przejedzmy się sankami. Taki cudny dzień. Możemy zrobić wycieczkę na przykład do Doliny Kościeliskiej.

– Czy nie za późno? – spytał Downar

– Dlaczego za późno? A jeżeli nawet będziemy wracać w nocy, po ciemku, to co z tego? Jeszcze bardziej romantycznie. Chyba się pan nie boi "zbójników?

Niedaleko „Orbisu" stały sanki zaprzężone w dwa krępe, silne konie Wsiedli i pojechali.

Pod wieczór brał mróz. Płozy skrzypiały po stwardniałym śniegu. Słońce pośpiesznie toczyło się ku zachodowi, rzucając słabnący blask na biały krajobraz.

– Sehr schon. sehr schon – powtarzał Downar. – Wunderbar.

Góral strzelił z bata i konie ruszyły raźniejszym kłusem. Waldemar zaczął rozmawiać z,,kochanym Rudolfem" o kupnie willi. Grażyna milczała, zamyślona. Straciła nagle humor W pewnym momencie powiedziała:

– Słuchaj, Waldek, ja tu wysiądę i pobiegnę do Ewy. Wy jedźcie dalej. Zabierzecie mnie wracając. Wyjdę na wasze spotkanie.

– Ewa? Co jest „Ewa"? – spytał Downar

– Moja przyjaciółka. Mieszka tu niedaleko. Obiecałam, że ją odwiedzę. Chcę skorzystać z okazji.

Sanie zatrzymały się. Grażyna wyskoczyła w śnieg i pobiegła wąską ścieżką ku ciemniejącym w oddali chatom.

– Trzeba było Grażynka zawieźć. – zatroskał się Downar.

Grabiński wzruszył ramionami.

– Jak ma ochotę się przelecieć, to niech leci. Zresztą tutaj trudno dojechać. Musielibyśmy zrobić duże kolo.

Downar nie podtrzymywał tego tematu. Zaczął mówić o projektowanym kupnie willi.

– Ten pośrednik, który jest w Zakopane, nie ma żadna ładna willa. Wszystko szmelc.

– Przesada – uśmiechnął się Grabiński. – Trzeba tylko umieć szukać. Mam nadzieję, że za dwa, trzy dni będę mógł panu coś ciekawego pokazać. Ma przyjechać mój przyjaciel, który podobno dysponuje tutaj bardzo ładnym obiektem. Właściciele tego domu przed wyjazdem za granicę dali mu upoważnienie do sprzedaży.

– To wspaniale! – wykrzyknął Downar. – Ich bin sehr zu frieden. Mnie to cieszy ogromnie.

– Obawiam się tylko, że to nie będzie tania willa – powiedział Waldemar. – Spory dom, z ogrodem, drzewa owocowe:…

– Nic nie szkodzi. Niech kosztuje. Ja mam pieniądze.

– Będzie pan musiał, przyszykować z półtora miliona złotych. Albo i więcej…

– Może być i dwa miliony – roześmiał się Downar. – Ja mam mocna waluta, dolary, marki… Ładny dom – ładnie płacę. Mnie stać.

Wracając spotkali na drodze Grażynę. Czekała na nich. Downar spostrzegł, że była przygnębiona.

– Jak Ewa? – spytał Grabiński.

– Nie bardzo. Ma gorączkę. Chyba grypa.

W Zakopanem Downar nie chciał iść na wspólną kolację. Powiedział, że boli go głowa i ma ochotę położyć się wcześnie do łóżka. Poprosił, żeby go odwieźli do domu. Późnym wieczorem poszedł na pocztę. Połączył się z prywatnym mieszkaniem kapitana Świerczaka.

– Mam wrażenie, że wiem, gdzie szukać Zenona – powiedział.

* * *

Śwerczak zatrzymał się przed drewnianym domkiem, którego poczerniałe ściany pokryte były szronową siwizną. Rozejrzał się, wszedł na ganek i otrzepał śnieg z narciarskich butów. Najwidoczniej obserwowano go przez zamarznięte okno, gdyż w odpowiedzi na stukanie prawic natychmiast drzwi się otworzyły i stanęła przed nim niemłoda już kobieta w szarym waciaku i w kolorowej chustce na głowie.

– Pan do kogo?

– Słyszałem, że można u pani pokój wynająć – powiedział z uśmiechem Śwerczak. – Dobrze zapłacę – dodał zachęcająco. Przyjrzała mu się nieufnie.

– A panu kto powiedział, że ja pokój odnajmuję?

– Znajomi. Przecież w zeszłym roku wynajmowała pani pokój tym państwu z Warszawy.

– To pan zna państwu Wierzbickich? – ucieszyła się kobieta, spoglądając życzliwiej na przybysza.

– Oczywiście, że znam. To moi przyjaciele. Właśnie oni podali mi pani adres. Czy można wejść?

– Proszę, proszę, ale…

Weszli do przedpokoju i Świerczak jeszcze raz porządnie wytarł nogi. Wiedział, że to zrobi dobre wrażenie na gospodyni.

– Dosyć, dosyć – uśmiechnęła się. – Już ma pan czyściutkie buciki. Proszę, pan pozwoli do pokoju.

Okrągły stół, przykryty szydełkową serwetą, kredens, przyozdobiony gipsowym popiersiem młodej dziewczyny, parę krzeseł, radio, na ścianach landszafty przedstawiające sceny z polowań.

Gospodyni podsunęła gościowi krzesło.

– Proszę, niech pan siada. Przykro mi, że nie mogę odstąpić panu pokoju, ale już wynajęłam jednemu studentowi z Warszawy.

– Długo będzie mieszkał u pani ten student?

– A kto jego wie? Leży chory. Nie wiem, kiedy będzie mógł wstać. Myślę, że ma gorączkę. Chciałam zawołać doktora, ale nie pozwolił.

– A co jest temu chłopakowi?

– Mówi, że złamał rękę na nartach. W gipsie ma rękę.

– To pani się nim opiekuje?

– A co mam robić? Muszę. Przychodzi tu jego dziewczyna, ale rzadko..

– Może ja bym obejrzał tego chorego? – zaproponował Świerczak. – Jestem lekarzem.

– Naprawdę? A toż mi pan z nieba spadł, panie doktorze. Prawdę mówiąc, jestem trochę niespokojna, czy to nic jaka zakaźna choroba. Przy złamaniu ręki nie powinien mieć gorączki.

Świerczak wstał.

– Chodźmy do niego – powiedział może trochę zbyt energicznie.

Młody człowiek leżał w szerokim, małżeńskim łóżku. Na lewej ręce miał założony gips, który sięgał mu aż do ramienia. Twarz blada, wychudzona. Ciemne oczy błyszczały gorączką.

– Czego chcecie? Kim pan jest?

– To pan doktor – powiedziała łagodnie gospodyni. – Jest taki uprzejmy, że chce pana zbadać. Pan ma gorączkę.

– Nie potrzebuję żadnego doktora! – wrzasnął chłopak, podnosząc się na łóżku. – Mówiłem, że nic potrzebuję doktora! Zostawcie mnie w spokoju, do cholery!

Świerczak wycofał się bez słowa. Na razie wystarczyło mu, że zidentyfikował Zenona Ko-wierskiego.

* * *

Downar zżył się z Waldemarem i Grażyną. Okazali się całkiem sympatyczni. Już nie tak mocno pragnął sukcesu. Właściwie byłby nawet zadowolony, gdyby jego teoria okazała się zupełnie fałszywą. Niestety, coraz więcej faktów świadczyło o tym, że jest na dobrym tropie, a kiedy Świerczak znalazł kryjówkę młodego Kowierskiego, początkowe mgliste podejrzenia i hipotezy, oparte w dużej mierze na intuicyjnych przesłankach, nabrały realnych kształtów. Uczucie sympatii do dwojga młodych, wesołych ludzi, które mimo woli zrodziło się podczas wspólnych wypraw, było czymś bardzo przykrym i męczącym.

Niechby się to wszystko jak najprędzej skończyło – myślał, patrząc na roześmianą twarz dziewczyny.

Na trzeci dzień po wycieczce do Doliny Kościeliskiej, wczesnym rankiem Grabiński odwiedził „kochanego Rudolfa", z którym zdążył już przejść na „ty".

– Mam dla ciebie dobre wiadomości – oznajmił. – Wczoraj przyjechał do Zakopanego ten mój kumpel, o którym ci wspominałem. Sprawa jak najbardziej aktualna. Willę można kupić, tylko trzeba się śpieszyć, ponieważ jest jeszcze jeden reflektant, który już chce finalizować transakcję. Cena wyjściowa dwa miliony, ale sądzę, że płacąc gotówką będzie można utargować ze dwieście tysięcy. Masz tyle pieniędzy?

Downar pokiwał głową.

– Ja, ja. Mam. Mówiłem, ale…

– Rozmyśliłeś się? – zaniepokoił się chłopak.

– Nein… nie… Chcę kupować. Telefonowałem wczoraj do Hamburga. Muszę natychmiast wracać. Sofort. Rozumiesz?

– Rozumiem. To rzeczywiście świetnie się złożyło, że ten facet wczoraj przyjechał. Weźmiemy jego wóz, pojedziemy obejrzeć obiekt i jeśli ci się spodoba, skoczymy dziś jeszcze do Krakowa.

Jutro z samego rana załatwimy w Krakowie transakcję u rejenta i będziesz mógł wracać do Hamburga. Jestem pewien, że dom ci się spodoba. Piękny obiekt.

– Ja mam trochę złotówek, trochę marek i trochę dolarów – powiedział Downar.

– Nic szkodzi. W Krakowie zmienimy walutę. Damy Sobie radę. Zapakuj się i po obiedzie jedziemy. Stimmt?

– Stimmt.

O czwartej po południu przed domem, w którym mieszkał Downar, zatrzymał się mocno sfatygowany ford. Przy kierownicy siedział młody, barczysty blondyn o szerokiej, wulgarnej twarzy i mocno zarysowanej dolnej szczęce.

Zapewne bratanek gosposi Kowierskiego – pomyślał Downar, uśmiechając się życzliwie. Nie omylił się… Blondyn wysiadł z wozu, wyciągnął szeroką, muskularną dłoń i mruknął:

– Sołtysiak.

Przez twarz Grabińskiego przesunął się cień niezadowolenia, ale nic nie powiedział.

– A Grażyna? – spytał Downar.

– Grażyna poszła do tej swojej chorej przyjaciółki. Nie dotrzyma nam dziś towarzystwa.

– Nie mogę jechać i nie pożegnać Grażyna.

– Pożegnam ją w twoim imieniu – uśmiechnął się Waldemar. – Jedźmy, bo szkoda czasu.

Usadowili się na tylnym siedzeniu. Sołtysiak zapuścił motor. Ruszyli.

– A nie zapomniałeś przypadkiem pieniędzy? – spytał Grabiński.

„Kochany Rudolf" parsknął śmiechem.

– Dobra pytanie! Mam, mam. Trzymam tu.- Uderzył dłonią po wewnętrznej kieszeni futra. Jechali w kierunku Cyrhli. Szosa wolno wznosiła się ku porze. Minęli parę samochodów zdążających do Zakopanego, ale za nimi nikt nie jechał.

Czyżby Świerczak" nie zrozumiał, o co chodzi? – myślał Downar, którego zaczynał ogarniać lekki niepokój. Raz i drugi rzucił krótkie spojrzenie za siebie. Pusto, żadnego wozu. Szerokie bary Sołtysiaka nie wróżyły niczego dobrego. Waldemar milczał, bardzo zamyślony.

Downar zastanawiał się, który z nich ma pistolet? Może obydwaj? Wtedy sytuacja stałaby się o wiele trudniejsza. Prawdziwy cel tej przejażdżki był dla Downara oczywisty. A Świerczaka ani śladu. Albo coś pokręcił, albo wóz mu nawalił.

W pewnym momencie zjechali z szosy w boczną drogę.

– Daleko jeszcze? – spytał Downa r.

Grabiński spojrzał na niego szklanymi, niewiążącymi oczami. To już nie był wesoły, sympatyczny towarzysz wypraw narciarskich. W jego spojrzeniu kryła się jakaś ponura determinacja.

– Blisko, bardzo blisko – powiedział głuchym, nieswoim głosem.

Nagle samochód zatrzymał się.

– Co się stało?

– Coś nawala w karburatorze – mruknął Sołtysiak. – Muszę przeczyścić.

– Może się trochę przejdziemy? – zaproponował Waldemar.

Wysiedli. Downar zajrzał do bagażnika, gdzie ulokowano jego walizkę.

– A na co wam łopata? – spytał. Grabiński wzruszył ramionami.

– To kolega lubi wozić takie różne narzędzia. Mówi, że wszystko może się w drodze przydać.

– To prawda – pokiwał głową Downar. – Wszystko się może przydać. No… jak mamy pospacerować, to chodźmy. Dobrze jest rozprostować nogi. – Przez cały czas tak manewrował, żeby mieć przed sobą zarówno Sołtysiaka, jak i Waldemara.

– Zajdźmy tam – powiedział Grabiński, wskazując ciemniejący pomiędzy drzewami budynek. – Może dostaniemy ciepłego mleka?

– Dobrze – zgodził się Downar. Rozpiął futro i dotknął kolby pistoletu.

To była na wpół rozwalona, nie zamieszkana przez nikogo chata góralska. Tuż obok wznosiły się ściany nowo budowanego domu. Cisza. Ani żywej duszy.

Weszli do rudery. Waldemar wyjął z kieszeni płaszcza płaską butelkę.

– Golnij sobie – powiedział schrypniętym głosem.

Downar potrząsnął głową.

– Nie mam ochoty na alkohol. – Już nic wysilał się na kaleczenie języka polskiego.

– Pij! – nastawał Waldemar.

– Powiedziałem, że nie mam ochoty. Chłopak wzruszył ramionami.

– Jak chcesz.

Przed chatą zaskrzypiał śnieg. Downar odwrócił się błyskawicznie. W drzwiach stał Sołtysiak.

– Jedziemy?

– Nigdzie nic pojedziesz. – Głos Waldemara zabrzmiał twardo, bezwzględnie.

Downar wiedział, że nadeszła decydująca chwila. Odwrócił się raptownie i spojrzał wprost w lufę pistoletu. Jak błyskawica przemknęła mu przez głowę myśl; pistolet Rodeckiego czy Tarkowskiego?

Waldemar popełnił błąd. Stał za blisko. Potężne kopnięcie wytrąciło mu broń z ręki. Downar skoczył i trzasnął chłopaka w szczękę, aż kość chrupnęła. Sołtysiak rzucił się naprzód i chciał podnieść pistolet, ale Downar już trzymał swojego „waltera".

– Nie ruszaj się! Ręce do góry albo łeb ci rozwalę! Odwróć się! Stań twarzą do ściany!

Bandyta bez oporu wykonał rozkazy.

W tej chwili rozległy się pośpieszne kroki. W sekundę potem w rozwartych drzwiach chaty stanął kapitan Świerczak z bronią w ręku. Tuż za nim wtłoczyło się trzech milicjantów w mundurach.

– Koło musieliśmy zmieniać! W porę, cholera!

– Zjawiliście się w samą porę – uśmiechnął się Downar.

* * *

W przesłuchaniu brał udział także i Walczak, który prowadził dochodzenie w sprawie napadów w Płocku, w Rembertowie, w Sulejówku, w Żyrardowie. Wszystkie te akcje miały pewne wspólne cechy i to pozwalało przypuszczać, że we wszystkich wypadkach działała jedna i ta sama banda. Bandyci zawsze posługiwali się samochodem i byli uzbrojeni.

Z zeznań świadków wynikało, że banda składała się z trzech czy czterech mężczyzn i jednej kobiety. Mieli maski i ciemne rękawiczki. Szczegółowe śledztwo wykazało, że ślady bieżników, pozostawione na miejscu przestępstwa, odpowiadają ogumieniu opla Joanny Grabińskiej i warszawy, będącej własnością taksówkarza, Kazimierza Łukasiaka.

Obraz bandyckiej kompanii stawał się coraz wyraźniejszy, a wszelkie ewentualne wątpliwości rozwiały się z chwilą, gdy zdjęto gips z ręki Zenona Kowierskiego. Okazało się bowiem, że to nie było złamanie, lecz zupełnie wyraźna rana postrzałowa, zakamuflowana gipsem.

– Od kogo zaczniemy? – spytał Walczak, spoglądając na przyjaciela.

– Może na początek porozmawiamy z dziewczyną – powiedział Downar.

Weszła energicznym, szybkim krokiem. Robiła wrażenie bardzo pewnej siebie. Przelotnym spojrzeniem obrzuciła Walczaka, do Downara uśmiechnęła się.

– Ale pan nas zrobił w konia?- powiedziała wesoło. – Cały czas byłam pewna, że jest pan bogatym Szwabem. Ma pan cholerne zdolności aktorskie. A może kończył pan Szkołę Dramatyczną?

Downar zignorował ten żart. Spytał:

– Od jak dawna bierze pani udział w napadach rabunkowych?

Wzruszyła ramionami.

– Nie wiem, o czym pan mówi. To chyba jakieś nieporozumienie. W ogóle nie rozumiem, jakim prawem mnie zatrzymano. Przecież…

Downar przerwał jej niecierpliwym ruchem ręki.

– Dajmy spokój tej głupiej komedii. Szkoda czasu. Pani doskonale zdaje sobie sprawę z sytuacji, w jakiej się pani znalazła.

– Nie rozumiem, o jakiej sytuacji pan mówi.

– Jest pani podejrzana o udział w napadach rabunkowych oraz w zamordowaniu doktora Karola Rodeckiego.

Ciągle jeszcze nie dawała za wygraną.

– Równie dobrze może mnie pan oskarżyć o zamordowanie prezydenta Kennedy'ego.

Downar postanowił uzbroić się w cierpliwość. Wiedział, że sprawa właściwie jest zamknięta i że siedząca przed nim dziewczyna przegrała niebezpieczną i paskudną grę. Nie było sensu denerwować się.

– Więc pani zaprzecza, że brała pani udział w napadach rabunkowych wspólnie z Zenonem Kowierskim, Waldemarem Grabińskim i Michałem Sołtysiakiem?

– Stanowczo zaprzeczam.

Downar pochylił się nad biurkiem i spojrzał dziewczynie prosto w oczy. Wytrzymała to spojrzenie. Podziwiał jej opanowanie.

– Jest pani osobą odważną i zdecydowaną. Wielka szkoda, że tych cech charakteru nie wykorzystała pani w innym kierunku. Ale mniejsza z tym. Proszę mi powiedzieć, czy pani jeździła kiedyś wozem pani Joanny Grabińskiej?

– Nie. Nigdy.

– A może zdarzyło się pani jeździć wozem doktora Rodeckiego?

– Nie.

– To proszę mi wytłumaczyć fakt, że zarówno w oplu pani Grabińskiej, jak i w moskwiczu doktora Rodeckiego znaleziono zupełnie wyraźne odciski pani palców.

– To jakaś pomyłka.

– Powiedziałem, że odciski palców były bardzo wyraźne i możliwość pomyłki nie zachodzi. Musiała pani mieć wilgotne ręce. Zapewne pociły się pani. Bywa. Szczególnie, jeżeli przeżywa się napad, a następnie morderstwo…

Milczała. Jej spojrzenie było zimne, pełne nienawiści.

– To jeszcze nie wszystko – mówił dalej Downar. – W wozie Joanny Grabińskiej znaleziono nitkę, pochodzącą z pani swetra. Mam na myśli ten piękny, włoski sweter, w którym pani jeździła na nartach. W komisie musiał kosztować parę tysięcy, pani Grabińska takiego swetra nie ma. Sprawdziliśmy to. Może mi pani teraz opowie, jak to było z tym napadem i zamordowaniem doktora Rodcckiego.

Mocno zaciśnięte usta nie poruszyły się. Downar westchnął.

– Widzę, że pani nie jest skłonna zadośćuczynić mojej prośbie. Wobec tego ja spróbuję zrekonstruować bieg wydarzeń. Mieliście swój, jak wam się zdawało, niezawodny system. Planowaliście napad w jakiejś podwarszawskiej miejscowości, który zawsze realizowaliście wtedy, kiedy wyjeżdżaliście z Warszawy. Wydawało się wam, że jest to doskonałe alibi. Wracaliście z gór czy znad morza na jeden dzień, dokonywaliście napadu, a potem jazda z powrotem. W pensjonacie uzasadnialiście waszą nieobecność jedno- czy dwudniową wycieczką. Nikt niczego nie podejrzewał. Posługiwaliście się wozem Joanny Grabińskiej lub taksówką, którą przez pewien czas jeździł Michał Sołtysiak.

Ostatni „skok" jednak niezbyt się udał. Doszło do strzelaniny i Zenon Kowierski dostał kulę w ramię. Trzeba było tę kulę usunąć. Ale gdzie szukać chirurga? I wtedy przypomnieliście sobie, że pan Rodecki jest doskonałym chirurgiem, a jednocześnie przyjacielem doktora Kowierskiego, ojca Zenona. Pani zatelefonowała, udając gosposię, Rodecki wyszedł, zabierając narzędzia chirurgiczne, wsiadł do samochodu, przy którym czekaliście razem z Waldemarem Grabińskim. Grabiński miał pistolet. Być może, że sterroryzował nim doktora Rodeckicgo. Pojechaliście na Fabryczną, do mieszkania pani rodziców, gdzie leżał ranny Zenon. Rodecki wyjął kulę, ale chciał natychmiast zawiadomić milicję. Wobec tego zastrzeliliście go, a zwłoki postanowiliście zawieźć na Siekierki i wrzucić do tego bajora. Po drodze jednak nerwy wam nie dopisały i zostawiliście trupa Rodeckicgo na Czerniakowskiej. Noc miała Się już ku końcowi. Baliście się, że zacznie się ruch, ludzie będą szli do pracy… Czy ma pani jeszcze coś do dodania? Wzruszyła ramionami.

– Jeżeli pan -sobie tak to świetnie wszystko wykombinował, to cóż ja mam mówić? – Nie robiła wrażenia ani zaskoczonej, ani przestraszonej. Była zupełnie spokojna i opanowana.

– Twarda sztuka – powiedział Walczak, kiedy drzwi zamknęły się za Grażyna. – Chcesz teraz pogadać z jej chłopakiem?

Downar skinął głową.

– Chyba tak, zobaczymy, jak się będzie zachowywał ten przystojniaczek.

Grabiński przyjął taktykę milczenia. Najwidoczniej już w celi postanowił, że nie będzie odpowiadał na żadne pytania. Na próżno Downar próbował go przekonać, że takim uporem pogarsza swoją sytuację i że szczere przyznanie się do winy może wpłynąć na złagodzenie kary. Chłopak milczał, wzruszając od czasu do czasu ramionami. Miało to zapewne oznaczać najwyższą pogardę. Wreszcie Downar zrezygnował z tego monologu i kazał odprowadzić Waldemara.

Sołtysiak wszedł ciężkim, kołyszącym się krokiem. Miał mocno ściągnięte brwi i spoglądał spode łba na oficerów. Być może, że i on także. postanowił milczeć, ale Downar z miejsca zaatakował i zmusił go do całkowitej zmiany frontu.

– Siadajcie. Jesteście oskarżeni o zamordowanie doktora Karola Rodeckicgo.

Szofer wybałuszył niebieskie, wypłowiałe oczy i nagle począł gwałtownie trząść głową jak człowiek, który chce zrzucić z karku jakiś gniotący ciężar.

– Nie, nie! Jak pragnę Boga! Ja tego nie zrobiłem! To nie ja! – Początkowo niewyraźny bełkot przeszedł w krzyk.

– A kto to zrobił? – spytał szybko Downar.

– Waldek. Ja mówiłem, żeby nie strzelał. Waldek strzelił. Ja jestem niewinny.

– Więc twierdzicie, że to Grabiński zabił doktora Rodeckiego?

– To on. Jak pragnę wolności. On strzelił. On miał pistolet. Ja nigdy nie miałem pistoletu. Prosiłem, żeby tego nie robił. Nie chciał słuchać. Ja teraz nie będę za niego odpowiadał.

– Ale braliście udział w tych napadach rabunkowych?

– Zmuszali mnie, proszę pana. To oprychy. Zmuszali mnie.

– Jak to was zmuszali? – zdziwił się Downar

– A tak. Szantażowali mnie, dranie. Raz przypadkowo wziąłem udział w takim skoku… Nawet nie wiedziałem, o co się rozchodzi. Jeździłem na taksówce… no to pojechałem, gdzie mi kazali. A potem to mnie szantażowali, że mnie wydadzą, jak nie będę chciał z nimi kombinować. No to co miałem robić…?

– A w tym napadzie w Żyrardowie braliście udział?

– Musiałem. Bałem się, że mnie oddadzą milicji.

– Jakim wozem żeście pojechali?

– Tym oplem Grabińskiej.

– I wtedy Zenon Kowierski został postrzelony?

– W ramię dostał.

– I zawieźliście go na Fabryczną, do mieszkania Grażyny?

– Tak.

– I Grażyna zadzwoniła do doktora Rodeckicgo.

– Chciała ratować chłopaka. Cholernie krwawił. Kula została… Trzeba było wyjąc, bo zakażenie… A że doktor Rodecki był przyjacielem starego Kowierskiego…

– Kto pojechał po doktora Rodeckiego?

– Waldek z Grażyną. Pojechali taksówką. Grażyna zadzwoniła tam niedaleko z automatu, a potem doktora do wozu i przyjechali na Fabryczną. Prawdę mówię, jak na świętej spowiedzi.

– A potem oplem wieźliście zwłoki.

– Ja prosiłem, żeby go nie zabijać.

– A wozem doktora Rodeckiego wy pojechaliście do Podkowy

– Musiałem jakoś wrócić do domu. Nie?

– Więc twierdzicie, że we wszystkich tych napadach braliście udział pod przymusem.

– Zmuszali mnie. To fakt. Słowo honoru.

– Ale tam, pod Zakopanem, nikt was nie zmuszał, a chcieliście mnie zastrzelić.

– Bo myślałem, że pan jest imperialistyczny kapitalista z Niemiec Zachodnich.

Downar z trudem utrzymał powagę. Wolał nie patrzeć na Walczaka, żeby nie parsknąć śmiechem.

– Czy macie coś jeszcze do dodania w tej sprawie?

– Ja jestem niewinny, panie majorze. To wszystko przez to. że wpadłem w złe towarzystwo. Ciotka nieraz mi mówiła, żebym się wystrzegał złego towarzystwa. Bardzo mądra kobieta, chociaż nie wyrozumiała. Czy dużo dostanę, panie majorze?

– Nie wiem. To zależy od wyroku sądu.

– Ale ja się do wszystkiego przyznałem. Powiedziałem całą prawdę, tak jak faktycznie było.

Downar kazał wyprowadzić „ofiarę złego towarzystwa". Spojrzał na Walczaka.

– No i co ty na to?

– Niezły typ. Powiedz mi, Stefanku, w którym momencie zacząłeś podejrzewać tę całą dobraną kompanię?

Downar zastanowił się.

– Wiesz… Zacząłem ich podejrzewać właściwie od chwili, kiedy w wozie Kowierskiego znaleziono kawałek parafiny do smarowania nart.

***