/ Language: Русский / Genre:prose,

Каваль На Белорусском Языке

Эмиль Золя


Золя Эмиль

Квль (н белорусском языке)

Эмiль Зля

Квль

Перклд: Сяргей Муршк

Квль быў смы высокi мужчын ў нвколлi. Плечы меў мускулiстыя, твр i рукi счрнелi д гню, куродыму i жлезнг пылу. З гушчру, што буяў н яго квдртнй глве, глядзелi вялiкiя блкiтныя дзiцячыя вочы, светлыя, як стль. Клi ён смяяўся, з рот вырывўся хрып, пдобны н мгутне дыхнне квльскiх мяхоў, клi ён здволен псля добрй прцы пдымў рукi - д гэтг жэсту ён прызвычiўся з доўгiя гды рботы з молтм, - здвлся, яму лягчэй трымць н плячх цяжр пяцiдзесяцi гдоў, чым мхць "пненкй" молтм, якi вжыў двццць пяць фунтў, i толькi ён дзiн д Вернон д Рун мог пусцiць у скокi гэтую жхлiвую дзеўку.

Я пржыў цэлы год у Квля, год, клi пчў чуньвць. Я быў стрцiў мужнсць, розум, я ўцёк д усiх i не знходзiў сбе месц, я хцеў знйсцi смго сябе, знйсцi куток цiшынi i прцы, дзе б я здолеў зноў зрбiцц мужным. I вось днго вечр н дрозе, ужо мiнуўшы вёску, я ўбчыў смотную кузню, усю ў водблiскх гню, што неяк бокм прытулiлся н ростнi Чтырох Дрог. З нсцеж рсчыненй брмы бухл ткое святло, што яно злiвл ўсё рздрожж, тполi, якiя рслi нсупрць уздоўж ручiны, дымiлiся, быццм пходнi. Здлёк, з пўлье, яшчэ горнуты пяшчотй сутоння, я чуў грукт млткоў, пдобны н глоп коннiкў у лтх. Пзней, клi я пынуўся кля шырок рсчыненых врот i стяў у святле, сярод ляску, сярод усёй гэтй рзбушвнй нвльнiцы, ужо шчслiвы i суцешны вiдовiшчм прцы, я пчў нзiрць, як члвечыя рукi гнуць, скручвюць i сплюшчвюць чырвоныя злiткi.

У гэты сеннi вечр я ўбчыў Квля ўпершыню. Ён квў лямеш. З кшулi нросхрыст выпiнлiся дужыя грудзi, з кожным уздыхм уздымўся стлёвы кркс яго рэбрў; Квль дхiляўся нзд, узмхвў молтм i пускў яго ўнiз. Ён прцвў безустнку, спрытн i бесперпынн гйдючыся ўсiм целм, нпружвючы ўсе цяглiцы. Молт выпiсвў првiльную дугу, пдў, i з-пд яго ляцелi млнкi, вiрвлi iскры. Гэт был "пненк", якую Квль трымў беруч i якой прцвў, тым чсм яго сын - дзяцюк двцццi гдоў - зцiскў бцугмi рсплене жлез i тксм квў, ле з вогненнымi скокмi "жхлiвй дзеўкi" строг мль не было чувць глухог спеву яго млтк. Бх, бх-бх, бх нiбы сур'ёзны мтчын голс вучыць дзiця вымўляць першыя гукi. "Пненк" вльсвл нястомн, стрэсвл блiскўкi с свёй сукенкi, пкiдл дбiткi бцсў н лемяшы кожнг рзу, як пдл н квдл. Крывве полымя злiвл пдлогу i выхоплiвл з цемры вялiзныя постцi двух рбочых, ценi якiх рухлiся п змрочных i цёмных кутх кузнi. Агонь спквля пчў птухць, i Квль спынiўся. Ён стяў увесь чорны, бпершыся н дзяржльн молт, i нвт не выцiрў пот з iлб. Нягледзячы н гул мяхоў, якiя пвольн нпмпоўвў сын, я чуў, як нястрымн ндзiмюцц грудзi строг.

Я зстўся нчвць у Квля i нiкуды больш не рушыў. Нверсе, якрз нд смй кузняй, меўся вольны пкой, якi ён мне прпнвў i дзе я псялiўся. Н золку, пятй гдзiне, я пчынў жыць клоптм мйго гспдр. Мяне будзiў рогт усёй сям'i, i гэтя неўтймвльня весялосць трывл д смг вечр. А ўнiзе скклi млткi. Здвлся, што "пненк" скiде мяне з ложк, млоцiць у столь, гнiць мяне бiбокм. Убогi пкойчык з вялiкй шфй, простым дрўляным стлом, двум крэслмi пчынў тршчць i крычць, кб я хутчэй уствў. I я ўствў, сыходзiў унiз, дзе ўжо дўно плў горн. Нешт мрмытў мех, блкiтн-ружовым жрм, пдобным н лскве зерне, зiхцел вуголле, врушылся д кожнг пвеву ветру. А тым чсм Квль рыхтвўся д дзённе прцы: корпўся ў жлезе, што ляжл ў кутх, перврочвў плугi, глядў колы. Клi гэты шноўны члвек зўвжў мяне, ён брўся ў бокi i смяяўся - рот д вушэй. Ён весялiўся, што прымусiў мяне вылезцi з ложк пятй рнiцы. Мне здецц, што н свiтннi ён грукў, кб услвiць буджэнне новг дня. Ён клў све шырокiя длонi н ме плечы i кзў, што з чсу, як я пчў жыць сярод яго жлеззя, мне зрбiлся лепей. Штодня мы сядлi н кош строй перкуленй двухколкi i пiлi ўдвух беле вiно.

Пзней я чст прводзiў дзень у кузнi. А зiмою цi ў дождж я зусiм не выходзiў з яе. Мяне цiквiл прц. Упрте змгнне Квля з грубым жлезм, з яког ён ляпiў што хцеў, зхпiл мяне, быццм вялiкя дрм. Я счыў, як з печы метл трпляе н квдл, я бясконц здзiўляўся, - як ён гнецц, выцягвецц, скручвецц, нiбы нгрэты воск, i пддецц перможнй моцы рбочг. Клi плуг быў гтовы, я сядў перд iм н кукiшкi i ўжо не пзнвў у iм тго бясформнг лмчч, якое бчыў нпярэдднi, я пiльн ўглядўся ў псобныя чсткi плуг, i мне здвлся, што нечыя влтоўскiя рукi без гню длi рды ўсяму жлезнму хосу i нвялi лд. Мiмволi я ўсмiхўся, клi ўзгдвў сбе дзяўчынку, якя клiсьцi пд мiм кном неклькi дзён зпр скручвл кволымi пльчыкмi медныя дрцiнкi i шўковй нiткй увязвл н iх смробныя фiялкi.

Квль нiколi не скрдзiўся. Яму дводзiлся квць чтырнццць гдзiн зсб, ўвечры зноў смяяўся добрым смехм i здволен пцiрў рукi. Ён нiколi не сумвў, нiколi не нудзiўся. Клi б яго дом пчў влiцц, ён пдствiў бы плечы i ўтрымў яго. Зiмою ён кзў, што ў кузнi ўтульн. А летм рсчыняў нсцеж дзверы, i туды нплывў водр сенжцi. Клi сонц кцiлся ўнiз, мы сядлi поплеч, н гнк. Кузня стял н ўзгорку, i мы бчылi ўсю прстору длiны. Ён шчслiвiўся з гэтй небсяжнсцi ўзрных плёў, якiя ў светл-бэзвых прыцемкх хвлiся длёк н небкрi.

Квль любiў пжртвць. Ён кзў, што ўсе гэтыя землi нлежць яму, бо дзвесце год яго кузня рбiл плугi ўсяму нвколлю. Ён гнрыўся гэтым. Кожны ўрджй быў ягоны ўрджй. Клi рлля зелянел ў мi i жўцел ў лiпенi, дык гэт дзякуючы яму. Ён любiў урджй, нiбы свiх дчок, зхпляўся сонечнымi днямi i пгржў кулком хмрм, з якiх сыпўся грд. Чст ён пкзвў мне плетк, якi быў меншы з крысо яго курткi, i рскзвў, у якiм годзе выквў плуг для гэтг згончык з ўсом цi жытм. Iншы рз пкiдў све млткi, стнвiўся ўзбоч дрогi i, зслняючы вочы д сонц, глядзеў. Ён глядзеў, як яго дзецi-плугi ўгрызюцц ў глебу, узрэзвюць гонi. Плугi рлi п ўсёй длiне. Зпрэжкi, якiя нетропк рухлiся, былi пдобныя н пходныя рцi. Лемяшы ззялi н сонцы, рссыплi срэбныя зйчыкi. А Квль мхў мне рукой, клiкў мяне, крычў, кб я iшоў пглядзець, якую "вялiкую спрву" робяць яго плугi.

Метлiчны брзгт i ляскт, што вечн трывў унiзе, нсычў мю кроў жлезм. I д гэтг мне рбiлся лепш, чым д лекрскг зелля. Я прызвычiўся д вэрхлу, бо музык млткоў i квдл был мне небходн, кб дчувць сябе жывым. У пкоi пд шум мяхоў я зноў рбiўся сбою. Тук-тук-тук-тук - гучл пўсюль, быццм спеў вясёлг мятнiк, якi гойдецц ў ткт мёй прцы. Я чуў, як, пнтны прцй, Квль б'е п рспленым жлезе i як яно стогне д д'ябльскiх скокў рз'юшных млткоў; у гэткiя момнты мя рук iмкнулся пiсць, i я, здвлся, хцеў сплюшчыць гэты свет дным удрм пяр. Потым, клi кузня змўкл, мой iмпэт тксм сцiхў, я iшоў унiз, глядзеў н перможны метл, i мне рбiлся сормн з прцу, якой я зймўся.

Але ж якiм волтм быў Квль чсм у цёплыя поўднi! Ён стяў голы п пояс з моцн нпружнымi мускулмi i быў пдобны н дну з тых фiгур Мiкельнджэл, якiя выгiнюцц ў вышэйшым нмгннi. Клi я глядзеў н яго, дык бчыў тую сучсную скульптурную лiнiю, што мрн шукюць ншыя мсткi сярод мёртвых руiнў Грэцыi. Я бчыў у iм героя, выхвнг прцй, нястомнг сын ншг стгоддзя, якi бесперпынн куе н квдле зброю ншг нлiзу i гртуе гнём i жлезм будуче грмдств. Ён гуляў с свiмi млткмi. Клi хцеў псмяяцц, ён брў "пненку" i з ўсяе сiлы бiў. I ў ружовым ззяннi горн выбухл нвльнiц. Мне здвлся, што гэт быў уздых нрод, знятг прцй.

Менвiт тут, у кузнi, сярод плугоў я нзўсёды вызвлiўся д свёй ляноты i пдзронсцi.