/ Language: Polski / Genre:detective,

Detektyw Diamond I Śmierć W Jeziorze

Peter Lovesey

Peter Diamond to ostatni prawdziwy detektyw. Gliniarz z niezłomnymi zasadami. Kieruje się sztuką dedukcji, nie ufa technice i komputerom. Nie wierzy w skuteczność metod nowoczesnych laboratoriów. Śledztwo prowadzi zawsze po swojemu. Jego metody zostają wystawione na próbę, kiedy w jeziorze policja znajduje nagie ciało kobiety. Patolodzy i genetycy uznają wkrótce, że mają dość dowodów, by wskazać podejrzanego. Ale Diamond nie przerywa śledztwa…

Peter Lovesey

Detektyw Diamond I Śmierć W Jeziorze

Tytuł oryginalny: The Last Detective

Przekład Radosław Januszewski

Część I Pani z jeziora

Rozdział 1

Mężczyzna stał bez ruchu, po biodra w wodzie, skupiony, nieświadomy, co dryfuje w jego stronę. Łowił ryby na północnym brzegu Chew Valley Lake, jeziora o powierzchni blisko 490 hektarów, u podnóża Mendip Hills, na południe od Bristolu. Złowił już trzy zupełnie przyzwoite pstrągi.

Uważnie wypatrywał charakterystycznych zawirowań na spokojnej wodzie, tam, gdzie zarzucił wędkę. Warunki były pomyślne. W późne wrześniowe popołudnie niebo zasnuły chmury, miliony muszek w widowiskowym przedwieczornym locie krążyły tuż nad nim; wznosiły się i opadały nad lustro wody, masą ciemniejszą i bardziej gęstą niż chmury, brzęcząc jak pociąg w podziemnym tunelu. Dzienny wylęg, przysmak głodnych ryb.

Światło z południowego zachodu marszczyło powierzchnię wokół rybaka, ale przed nim rozpościerał się pas wody, którą wędkarze nazywają szumowiną, w zanikającym świetle układającej się w inne wzory. Z doświadczenia wiedział, że tam biorą ryby.

Był tym tak pochłonięty, że nawet z bliska nie zauważył bladego przedmiotu. To coś spływało bezwładnie z prądem wzbudzonym przez wiatr, zanurzone więcej niż do połowy, kołysząc się lekko i nieregularnie, co dawało złudzenie życia. W końcu dotknęło go. Biała dłoń prześlizgnęła mu się po biodrze. Całe ramię odsunęło się w bok i ciało zaczepiło się o niego pachą. To była martwa kobieta, naga, twarzą do góry.

Wędkarz spojrzał w dół. Z głębi jego gardła wydobył się przenikliwy dziecięcy krzyk.

Przez chwilę stał jak skamieniały. Potem z wysiłkiem zebrał myśli i spróbował wyplątać się ze strasznych objęć. Żeby nie dotykać trupa rękami, użył wędziska jako dźwigni, wetknął je topielicy pod pachę i odepchnął ją od siebie, jednocześnie odwracając zwłoki. Odsunął się, żeby spłynęły z prądem. A potem chwycił podbierak wbity w muł i nie zatrzymując się nawet, by zwinąć żyłkę, rozchlapując wodę, popędził do brzegu. Rozejrzał się. Nikogo.

Wędkarz nie miał poczucia obywatelskiego obowiązku. Jedyne, co zrobił, to pospiesznie zebrał sprzęt i najszybciej jak mógł wrócił do samochodu.

Zaświtała mu jednak pewna rozsądna myśl. Zanim odjechał, otworzył torbę i wypuścił trzy pstrągi z powrotem do wody.

Rozdział 2

W ten sam sobotni wieczór, nieco po wpół do jedenastej, posterunkowy Harry Sedgemoor z żoną Shirley w swoim domku z tarasem – w Bishop Sutton, na południowym brzegu jeziora, oglądali na wideo horror. Posterunkowy Sedgemoor zakończył służbę o szóstej. Wyciągnął długie ciało na kanapie, bose nogi wystawały znad jej oparcia. Tej gorącej nocy włożył czarny podkoszulek i szorty. W lewej ręce trzymał puszkę malthouse bitter, prawą głaskał Shirley po głowie, rozprostowując bezmyślnie czarne loczki, które po chwili wracały do poprzedniego splotu. Shirley, po prysznicu ubrana tylko w białą bawełnianą koszulę nocną, siedziała z zamkniętymi oczami na podłodze, opierając się o kanapę. Nie interesował jej film, ale nie miała nic przeciwko temu, żeby Harry go obejrzał, jeśli potem mocno przytuli się do niej w łóżku, co zwykle robił. W głębi duszy podejrzewała, że boi się bardziej niż ona, ale takich rzeczy nie mówi się mężowi, szczególnie jeśli jest policjantem. Cierpliwie czekała więc na zakończenie filmu. Niewiele już go zostało. Harry kilkakrotnie nacisnął guzik szybkiego przewijania, żeby przeskoczyć nudne dialogi.

Skrzypce podkładu muzycznego doszły do przeszywającego crescendo, kiedy Sedgemoorowie usłyszeli trzaśniecie furtki.

– Niemożliwe, która to godzina? – powiedziała napastliwym tonem Shirley.

Jej mąż westchnął, przerzucił nogi nad kanapą, wstał i wyjrzał przez okno.

– Jakaś kobieta. – Niewiele widział w świetle padającym z ganka. Rozpoznał gościa, kiedy otwierał drzwi: pani Trenchard-Smith mieszkała samotnie w jednym ze starszych domów na końcu wsi. Wyprostowana siedemdziesięciolatka chodziła zawsze w tyrolskim kapelusiku, który z latami wypłowiał z jaskrawego brązu do odcienia przypominającego ciemny róż miejscowych skał.

– Przykro mi, że niepokoję pana tak późno – powiedziała, obrzucając wzrokiem jego koszulkę i szorty. – Sądzę jednak, że zgodzi się pan z tym, iż to, co znalazłam, jest wystarczającym powodem, by usprawiedliwić najście. – Jej wytworny akcent dodawał wagi słowom. Mieszkała we wsi od wojny, ale nie upodobniła się do miejscowych i wcale się o to nie starała.

– A cóż to takiego? – zapytał pobłażliwie.

– Zwłoki.

– Zwłoki? – Dotknął palcem podbródka, próbując zachować spokój, ale puls mu przyspieszył. Po pół roku służby miał być wezwany do zwłok.

Pani Trenchard-Smith pospieszyła z wyjaśnieniami.

– Spacerowałam z kotami nad jeziorem. Ludzie myślą, że koty nie lubią spacerów, ale moje lubią. Domagają się ich. Nie dadzą mi zasnąć, dopóki ich nie wyprowadzę.

– Ma pani na myśli ludzkie zwłoki?

– Oczywiście. To kobieta. Bez ubrania. Biedactwo.

– Może pani mi pokazać? To… gdzieś blisko?

– W jeziorze, jeśli jej już nie zniosło.

Sedgemoor powstrzymał się od uwagi, że nawet gdyby zniosło, to i tak ciało zostałoby w jeziorze. Potrzebował współpracy pani Trenchard-Smith. Zaprosił ją na chwilę do domku, a sam pobiegł na górę, żeby zabrać sweter i nadajnik.

Tymczasem Shirley wstała i przywitała się z panią Trenchard-Smith, która pozdrowiła ją tonem niepozostawiającym wątpliwości, że jej zdaniem przyzwoita kobieta nie powinna pokazywać się w koszuli nocnej poza sypialnią.

– Jakież to musiało być dla pani koszmarne przeżycie – powiedziała Shirley, myśląc o tym, co zdarzyło się na brzegu jeziora. – Może napije się pani czegoś, żeby się uspokoić?

Pani Trenchard-Smith lakonicznie odmówiła i podziękowała.

– Ale może się pani zaopiekować moimi kotami, kiedy mnie nie będzie – rzekła, jakby robiła Shirley łaskę. – Lubi pani koty, prawda? – Nie dając jej szans na odpowiedź, podeszła do drzwi i zawołała: – Chodźcie, chodźcie, chodźcie! – Dwa syjamskie koty wbiegły z mroku prosto do domku i wskoczyły na ciepłe miejsce po Harrym, jakby to między sobą umówiły.

Kiedy Harry zszedł, Shirley spojrzała krytycznie na jego strój.

– Myślałam, że idziesz na górę, żeby włożyć jakieś spodnie.

– Może trzeba będzie wejść do wody, żeby coś wyłowić, prawda? – odparł.

Wzdrygnęła się.

Wziął latarkę z półki przy drzwiach.

– Cześć, kochanie – powiedział, całkiem nieźle udając opanowanie, i lekko ją pocałował, a żeby dodać jej otuchy, wyszeptał: – Myślę, że to się jej przywidziało.

O nie, nie tej starej sowie, pomyślała Shirley. Skoro mówi, że znalazła trupa, to znaczy, że go znalazła.

Harry Sedgemoor był tego mniej pewien. Wioząc panią Trenchard-Smith kilometr nad brzeg jeziora, myślał całkiem poważnie, że pewnie zrobiła to, by ożywić spokojną rutynę życia bezpłatną rozrywką. Wiadomo, samotne stare kobiety często zawracają głowę policji niewiarygodnymi historiami. Jeśli to ten przypadek, będzie zły. Miał cholerną pewność, że Shirley nie będzie się teraz chciała kochać. Czy coś było w jeziorze, czy nie, wspomnienie trupa pobudziło jej wyobraźnię tak bardzo, że nic, co by powiedział albo zrobił, jej nie uspokoi.

Zmusił się, żeby zachować się jak policjant i zapytał panią Trenchard-Smith, gdzie ma zatrzymać samochód.

– Gdzie pan chce – odparła ze złowrogą nonszalancją. – Nie mam zielonego pojęcia, gdzie jesteśmy.

Zatrzymał się przy końcu drogi. Wysiedli i świecąc latarką, zaczęli iść po murawie. Wodę otaczał niski płotek, za nim na wietrze poruszały się kępy trzcin. W przerwach między trzcinami rozpościerały się płaskie odcinki brzegu.

– Jak pani dostała się nad wodę? – zapytał.

– Przez jedną z furtek.

– To furtki dla wędkarzy.

– Ja im nie przeszkadzam. – Roześmiała się. – Nikomu nie powiem, że złamał pan prawo.

Otworzył furtkę i poszli w stronę brzegu.

– Czy to tutaj?

– Aż dziw, jak to teraz inaczej wygląda – powiedziała. Powściągając irytację, zatoczył szeroki łuk promieniem światła z latarki.

– Jakoś musi się pani orientować. Jak pani zauważyła ciało?

– Wtedy było trochę jaśniej.

Pięćdziesiąt metrów dalej, przy brzegu, znajdowało się miejsce, w którym rosły szczególnie wysokie trzciny.

– To tam?

– Nie zawadzi sprawdzić – powiedziała.

– Po to tu jesteśmy, proszę pani.

Zrobił krok i poczuł, jak stopa zapada się w miękkim mule.

– Lepiej niech pani zostanie tam, gdzie jest – rzucił do kobiety. Przebrnął na drugą stronę. Nie było tam nic poza rodzinką kaczek, które podniosły hałaśliwy protest.

Wrócił.

– Niech pan popatrzy, w jakim stanie są pana tenisówki! – powiedziała pani Trenchard-Smith.

– Szukamy ciała, proszę pani – przypomniał posterunkowy Sedgemoor. – Podchodzę właściwie do swoich obowiązków.

– Jeśli będzie pan brodził po wszystkich kępach trzcin, spędzimy tu całą noc – odparła beztrosko.

Dwudziestominutowe poszukiwania dały tylko tyle, że pani Trenchard-Smith zrobiła się bardziej impertynencka, a posterunkowy Sedgemoor zaczął tracić cierpliwość. Szli wzdłuż brzegu. Oświetlił latarką zegarek, myśląc z żalem o Shirley, samotnej w domku, z tymi antypatycznymi kotami, kiedy on musi nadskakiwać roztrzepanej starej pannie. Jest prawie wpół do dwunastej. Świetny sobotni wieczór! Niecierpliwym gestem przejechał promieniem latarki po powierzchni wody, jakby chciał pokazać bezsens ich wysiłków.

– Tam! – powiedziała nagle pani Trenchard-Smith.

– Gdzie?

– Proszę mi dać latarkę.

Patrzył, jak trzyma latarkę w wyciągniętej ręce. Promień oświetlił coś białego w wodzie.

Posterunkowy Sedgemoor zrobił szybki, krótki wdech.

– Coś podobnego – powiedział. – Miała pani rację.

Ciało utkwiło między trzcinami, niecałe cztery metry od miejsca, gdzie stali. Rosły tu gęsto moczarki, jaskrawozielone w sztucznym świetle. Była to bez wątpienia kobieta, twarzą do góry, z włosami rozpostartymi na wodzie i jednym kosmykiem w poprzek gardła. Blade ciało było upstrzone nasionkami. Nie było widać ran. Sedgemoorowi przypomniał się obraz, który widział kiedyś podczas szkolnej wycieczki do Londynu: martwa kobieta między trzcinami, najwyraźniej topielica. Zrobił na nim wrażenie, bo nauczyciel powiedział, że modelka musiała godzinami leżeć w kąpieli w studiu artysty. Pewnego dnia malarz zapomniał napełnić lampy, które podgrzewały wodę. W rezultacie dziewczyna nabawiła się choroby; wprawdzie nie zabiła jej natychmiast, ale z pewnością skróciła jej życie.

Tę historię opowiedziano młodzieży jako przykład obsesyjnej wierności tematowi. Sedgemoor stał przed obrazem, póki nauczyciel nie zawołał go po nazwisku, z następnej sali; był to jedyny obraz przedstawiający trupa, jaki widział, a śmierć fascynuje dzieci. Teraz, kiedy miał do czynienia z autentycznym trupem topielicy, z całą jasnością uświadomił sobie, jak wyidealizowany był prerafaelicki wizerunek. I nie chodziło tylko o to, że dziewczyna na obrazie była ubrana. Jej ręce i twarz układały się elegancko na wodzie. Twarz prawdziwej topielicy ciężar głowy ściągnął pod wodę. Najbardziej wystawał napuchnięty brzuch. Skóra na piersiach była pomarszczona. Ręce zwisały za nisko, żeby w ogóle można je było zobaczyć.

– Wiatr się wzmaga – powiedziała pani Trenchard-Smith.

– Tak – odparł zdawkowo.

– Jeśli pan czegoś nie zrobi, znowu odpłynie.

***

Inspektor dyżurny wydziału F w Yeovil wychwycił znaczące słowo z meldunku posterunkowego Sedgemoora. „Naga” oznaczało pełny alarm. Z reguły można wykluczyć wypadek albo samobójstwo, jeśli odkryje się nagiego trupa w jeziorze.

– Mówisz, że dotykałeś ich? Czy to było konieczne? W porządku, chłopcze. Zostań na miejscu. Dosłownie. Stój, gdzie jesteś. Nie zadepcz ziemi. Nie dotykaj już trupa. Nie pal, nie czesz się, nie drap po jajach, w ogóle nic.

Sedgemoor musiał zignorować polecenie. Zapomniał powiedzieć, że dzwoni z samochodu, gdzie bezmyślnie zostawił nadajnik. Truchtem ruszył nad brzeg jeziora.

Pani Trenchard-Smith stała w ciemności przy zwłokach, całkowicie obojętna.

– Wyłączyłam pańską latarkę, żeby oszczędzić baterię. Powiedział jej, że pomoc jest w drodze, a on zadba o to, żeby zaraz zawieziono ją do domu.

– Mam nadzieję, że nie – powiedziała. – Chciałabym pomóc.

– To bardzo szlachetne z pani strony – odparł Sedgemoor. – Z całym szacunkiem jednak, wydział kryminalny chyba nie będzie potrzebował pomocy.

– Pan był z niej zadowolony, młody człowieku.

– Tak.

Nie było na nią rady. Kobiety o takiej sile charakteru wspinały się w długich spódnicach na Matterhorn i przykuwały do ogrodzeń.

– Będą chcieli ją zidentyfikować – powiedziała z nutą przyjemności w głosie. – Nie jestem Sherlockiem Holmesem, ale już teraz mogłabym im powiedzieć parę rzeczy. Była zamężna, szczyciła się urodą i uwierały ją buty. Wydaje mi się, że miała rude włosy. Wyglądały na ciemnobrązowe, kiedy ją pan wyciągnął, ale przyjrzałam się dokładniej i powiedziałabym, że to raczej ładny odcień rudokasztanowy. Co pan sądzi? – Włączyła latarkę i nachyliła się nad twarzą z takim zachwytem, jakby nie nosiła ona śladów zniekształceń, spowodowanych długim przebywaniem w wodzie. – Nic dziwnego, że nosiła długie włosy.

– Niech pani niczego nie dotyka! – przestrzegł ją Sedgemoor.

Ale pani Trenchard-Smith już trzymała lok między palcem wskazującym a kciukiem.

– Niech pan zobaczy, jakie delikatne. I niech pan nie będzie taki przeczulony.

– Taka jest procedura. Nie wolno niczego dotykać. Spojrzała na niego z uśmiechem.

– Dopiero co wyciągnął ją pan z wody. Dotknięcie włosów niczego nie zmieni.

– Dostałem rozkazy – odparł twardo – i muszę prosić panią o współpracę.

– Jak pan sobie życzy. – Wyprostowała się i posługując się latarką, objaśniła to, co wydedukowała. – Ślad po obrączce na lewej dłoni. Pozostałości lakieru na paznokciach. Ściśnięte palce stóp i zaczerwienienia z tyłu pięt. To nie jest ani wiejska dziewczyna, ani feministka, drogi Watsonie. Gdzie oni są? Do tej pory powinni już tu być.

Sedgemoor z wyraźną ulgą spostrzegł w oddali błyskające światło samochodu policyjnego. Zatoczył latarką szeroki łuk nad głową.

W kilka minut cichy zakątek wypełniła krzątanina na skalę, którą młody posterunkowy widywał tylko na filmach instruktażowych. Samochód panda, dwie wielkie furgonetki i minibus przejechały po trawie i zatrzymały się. Wysiadło z nich co najmniej dwunastu mężczyzn. Teren został ogrodzony białymi taśmami i oświetlony lampami łukowymi. Dwóch starszych detektywów podeszło do ciała i zatrzymało się przy nim na chwilę. Potem wkroczyli do akcji funkcjonariusze zabezpieczający miejsce zdarzenia. Nadjechał zespół kryminalistyczny. Fotograf zrobił zdjęcia, ustawiono ekran. Panią Trenchard-Smith zaprowadzono do minibusa, gdzie wypytano ją o okoliczności znalezienia ciała. Detektywi bardziej interesowali się jej zielonymi gumowcami niż spostrzeżeniami, jakie poczyniła na temat ofiary. Poproszono ją o gumowce, sfotografowano je, zrobiono odlewy. Potem odwieziono ją do domu posterunkowego Sedgemoora.

Nie zatrzymywano go dłużej. Złożył zeznanie, przekazał zabłocone tenisówki funkcjonariuszom kryminalistyki, zaczekał, aż mu je zwrócą, odszedł z miejsca zdarzenia i pojechał do domu. Choć było po północy, pani Trenchard-Smith nadal tam rezydowała ze swoimi kotami. Była tam zresztą jeszcze o wpół do drugiej nad ranem, popijała kakao i wspominała czasy, kiedy podczas wojny służyła w karetce pogotowia. Jak to obrazowo określiła, nagła śmierć to dla niej bułka z masłem. Z Harrym Sedgemoorem było inaczej. Zrezygnował z kakao i poszedł na górę, żeby poszukać tabletek na niestrawność. O ósmej musiał stawić się na służbie.

Rozdział 3

W kostnicy miasta Bristol na stalowym wózku leżało ciało. Wystający brzuch z profilu przypominał górski krajobraz. Komuś obdarzonemu wyobraźnią mógł nasunąć też myśl o dinozaurze czającym się w pierwotnym bagnie, gdyby nie brązowy, filcowy kapelusz, z gatunku, jaki widuje się w filmach z lat czterdziestych, spoczywający na wybrzuszeniu. Ciało odziane było w dwurzędowy, szary, kraciasty garnitur, mocno pomięty w miejscach naprężeń. Garnitur ten dobrze znano na posterunkach w Avon i Somerset jako ubiór roboczy nadkomisarza Petera Diamonda. Okolona wianuszkiem srebrnych włosów łysa głowa spoczywała na złożonym, gumowym prześcieradle, które znalazł na półce. Równo oddychał.

Peter Diamond miał prawo tu nocować. Odkąd telefon przy łóżku w jego domu w Bear Fiat niedaleko Bath zadzwonił wkrótce po pierwszej w nocy, bez przerwy był na służbie. Zanim dotarł na miejsce zdarzenia w Chew Valley Lake i obejrzał ciało, chłopcy z wydziału kryminalnego uruchomili dochodzenie, ale były jeszcze decyzje, które podjąć mógł tylko kierujący akcją, sznurki, za które pociągnąć mógł wyłącznie Diamond. Pociągnął za więcej sznurków niż lalkarz w teatrze marionetek.

Nagie zwłoki w jeziorze były, rzecz jasna, sprawą podejrzaną, wymagającą opinii anatomopatologa z ministerstwa spraw wewnętrznych. Diamond postanowił zatrudnić najlepszego, nie żadnego z miejscowych lekarzy policyjnych, który miał prawo po prostu stwierdzić, że nastąpił zgon. Sam zadzwonił do doktora Jacka Merlina, do jego domu w Reading, położonego sto piętnaście kilometrów stąd, i przedstawił mu fakty. Na liście ministerstwa spraw wewnętrznych dla Anglii i Walii znajdowało się niespełna trzydziestu anatomopatologów, a kilku z nich mieszkało bliżej Chew Valley Lake niż Merlin. Diamond upatrzył sobie jednak Merlina. Doświadczenie nauczyło go, jak wyłuskiwać najlepszych. W praktyce dwóch czy trzech anatomopatologów brało na siebie ciężar pracy w całej południowej Anglii, czasem przebywając duże odległości, żeby znaleźć się na miejscu przestępstwa. Doktor Merlin był potwornie przepracowany nawet bez wezwań do nagłych wypadków, gdyż system zobowiązywał go do wykonywania wielu rutynowych sekcji w ciągu roku, żeby zapewnić fundusze dla wydziału nauk kryminalistycznych. Słusznie zatem zażądał, by kierujący dochodzeniem detektyw, który wezwał go do zwłok, uzasadnił, iż właśnie jego obecność jest tam niezbędna.

Nie poddał się porannemu urokowi Diamonda, mimo to zareagował bezzwłocznie. Na miejscu zjawił się o wpół do czwartej nad ranem. Teraz, po dziesięciu godzinach, dokonywał sekcji w pomieszczeniu obok.

Widok wolnych noszy okazał się zbyt kuszący dla Petera Diamonda. Teoretycznie był tutaj jako świadek sekcji. Nacisk na naukowe i techniczne umiejętności we współczesnej policji sprawiał, że starsi rangą detektywi prowadzący śledztwa w sprawach podejrzanych śmierci musieli obserwować patologa przy pracy. Diamond nie korzystał z tego równie chętnie jak niektórzy jego koledzy; zadowalał się raportem. Nie po raz pierwszy, jadąc na autopsję, wybierał pas wolnego ruchu i skrupulatnie przestrzegał ograniczenia szybkości. Po przyjeździe spędził jakiś czas, jeżdżąc po Backfields w poszukiwaniu miejsca parkingowego. Kiedy wreszcie zameldował się w kostnicy i dowiedział, że patolog zaczął bez niego, a inspektor Wigfull, jego zaufany asystent, już jest na miejscu, uśmiechnął się.

– No cóż, dla Johna Wigfulla to głupstwo. A dla mnie czas wolny. Dla śpiącego teraz nadkomisarza pierwsze godziny były jak zawsze stresujące. Trzeba przecież uładzić sytuację tak chaotyczną jak nagła śmierć. Ale maszyneria wydziału zabójstw już działała, w ruch poszły procedury z koronerem, policyjnymi specami od kryminalistyki, rejestrem osób zaginionych, laboratorium kryminalistycznym i biurem prasowym. Mógł sobie pozwolić na drzemkę, czekając na wiadomości od Jacka Merlina.

Drzwi od sali sekcyjnej otworzyły się nagle; to go obudziło. W powietrzu czuć było jakiś nieprzyjemny zapaszek: tania woda kwiatowa, rozpylona z flakonu przez gorliwego technika. Diamond zamrugał, przeciągnął się, sięgnął po filcowy kapelusz i uniósł go w symbolicznym powitaniu.

– Powinieneś wejść – powiedział doktor Merlin.

– Zaraz będzie lunch. – Diamond oparł się na łokciu. To prawda, nie lubił opuszczać posiłków. Przestał kupować gotowe garnitury, kiedy zaczął grać w rugby i przytył. Rugby skończyło się osiem lat temu, gdy miał trzydzieści trzy lata. Tycie nie. Nie przejmował się tym. – Jakie są twoje pierwsze uwagi, ze wszystkimi zwyczajowymi zastrzeżeniami?

Merlin uśmiechnął się z pobłażaniem. Ten siwowłosy mężczyzna, mówiący cicho, z akcentem z południowo-zachodniej Anglii, przywołującym na myśl błękitne niebo i gęstą śmietanę, promieniował takim optymizmem, że aż szkoda, iż ludzie, którymi się zajmował, nie byli w stanie tego docenić.

– Na twoim miejscu, nadkomisarzu, byłbym podekscytowany. Diamond wykonał kilka gestów wskazujących na ekscytację. Podniósł się do pozycji siedzącej, przekręcił i usiadł, zwieszając nogi ze stołu na kółkach.

– To okazja, o jakiej marzą tacy, jak wy. Prawdziwy sprawdzian umiejętności detektywistycznych. Niezidentyfikowane zwłoki. Żadnego ubrania, żeby odróżnić denatkę od miliona innych kobiet. Żadnych śladów. Żadnego narzędzia zbrodni.

– Co chciałeś powiedzieć przez „tacy jak wy”?

– Doskonale wiesz, o co mi chodzi, Peter. Jesteś ostatnim okazem tego gatunku. Ostatni detektyw. Prawdziwy glina, a nie jakimś dupek po szkole policyjnej z dyplomem z informatyki.

Diamonda to nie rozbawiło.

– Żadnego narzędzia zbrodni, powiadasz. Uważasz, że to zabójstwo?

– Tego nie powiedziałem. I nie powiedziałbym, prawda? Jestem od cięcia, nie od myślenia.

– Potrzebna mi każda pomoc, jakiej mógłbyś mi udzielić – odparł Diamond, zbyt zmęczony, żeby sprzeczać się o zawodowe rozgraniczenia. – Utonęła?

Merlin zagrał palcami na wargach, jakby chciał zyskać na czasie.

– Dobre pytanie.

– No?

– Powiem tak: zwłoki wyglądają tak, jak powinny wyglądać zwłoki po długim przebywaniu w wodzie.

– Daj spokój, Jack – popędził go Diamond. – Musisz wiedzieć, czy utonęła. Nawet ja znam objawy. Piana w ustach i nozdrzach. Rozdęte płuca. Błoto i muł w organach wewnętrznych.

– Dziękuję – odparł ironicznie Merlin.

– No, mów.

– Żadnej piany. Żadnego rozdęcia. Żadnego mułu. Czy to chciałeś wiedzieć, nadkomisarzu?

Diamond, przyzwyczajony do zadawania pytań, miał skłonność do ignorowania tych, które były skierowane pod jego adresem. Patrzył i nic nie mówił.

Ktoś wyszedł z sali sekcyjnej, niosąc białą plastikową torbę. Powiedział coś na powitanie, a Diamond rozpoznał w nim jednego z techników wydziału kryminalistyki. Torba, która miała teraz pojechać do laboratorium kryminalistycznego ministerstwa spraw wewnętrznych, była nazywana potocznie workiem na flaki.

– Utonięcie to jedna z najtrudniejszych diagnoz w patologii sądowej – mówił dalej Merlin. – W tym wypadku rozkład sprawia, że przypomina loterię. Nie mogę wykluczyć utonięcia tylko dlatego, że nie ma żadnego z klasycznych objawów. Piana, rozdęcie płuc i tak dalej mogą być obecne, jeśli ciało zostanie wyciągnięte z wody wkrótce po utonięciu. A może ich nie być. Ale jeśli ich nie ma, nie możemy wykluczyć utonięcia. W większości przypadków utonięć, które widywałem, brakowało tak zwanych klasycznych objawów. A po dłuższym czasie przebywania w wodzie… – Wzruszył ramionami. – Rozczarowany?

– Co jeszcze mogło ją zabić?

– Na tym etapie nie można tego stwierdzić. Przeprowadzą testy na narkotyki i alkohol.

– Nic znalazłeś innych śladów?

– Inne ślady, jak to ująłeś, były wyraźnie nieobecne. Laboratorium w Chepstow może da nam jakieś wskazówki. Dla mnie to też jest wyzwanie. – Merlin nie posunął się do tego, żeby zatrzeć ręce, ale niebieskie oczy błyszczały mu z niecierpliwości. – Prawdziwa łamigłówka. Mogę natomiast stwierdzić, co jej nie zabiło. Z pewnością nie została zastrzelona, zadźgana, zatłuczona ani uduszona.

– I nie pożarł jej tygrys. Daj spokój, Jack, czy mam coś, od czego mógłbym zacząć?

Merlin odwrócił się do szafki z napisem „trucizna”, otworzył ją i wyjął butelkę dobrej whisky. Nalał obfite porcje do dwóch papierowych kubków i wręczył jeden nadkomisarzowi.

– Coś, od czego mógłbyś zacząć? Masz białą kobietę tuż po trzydziestce, o naturalnych rudobrązowych włosach, sięgających ramion, metr siedemdziesiąt pięć wzrostu, około pięćdziesięciu kilogramów wagi, o zielonych oczach, przekłutymi uszami, wyjątkowo pięknymi zębami z dwiema drogimi plombami z białej emalii, lakierowanymi paznokciami palców rąk i stóp, znakiem po szczepieniu ospy tuż poniżej kolana, bez blizn po operacjach, ze śladem po obrączce ślubnej na odpowiednim palcu i, właśnie, z doświadczeniem seksualnym. Nie będziesz robił notatek? To szczyt wiedzy po dwudziestu latach noszenia gumowego fartucha. Chcę, żebyś o tym wiedział.

– Nie była ciężarna?

– Nie. Obrzmienie brzucha wynika wyłącznie z działania gazów rozkładowych.

– Możesz stwierdzić, czy urodziła dziecko?

– Mało prawdopodobne, tyle tylko mogę ci powiedzieć.

– Jak długo była w jeziorze?

– Jaką to mamy pogodę? Byłem zbyt zajęty, żeby to zauważyć.

– Przez ostatnie dwa tygodnie było dość ciepło.

– Więc co najmniej przez tydzień. – Merlin uniósł ręce w obronnym geście. – I nawet nie pytaj, którego dnia umarła.

– W ciągu ostatnich dwóch tygodni?

– To prawdopodobne. Sądzę, że przejrzałeś listę osób zaginionych? Diamond skinął głową.

– Nikt nie pasuje. Merlin się rozpromienił.

– Nie spodobałoby ci się, gdyby poszło zbyt łatwo, co? W takich wypadkach powinna się sprawdzić wasza technologia. Te wszystkie niesamowite komputery, o których ciągle czytam w „Przeglądzie Policyjnym”.

Diamond puścił ten docinek płazem. Doszedł do wniosku, że tak będzie lepiej, bo wiedział, w jakich warunkach Merlin i jego koledzy muszą czasem pracować: w publicznych kostnicach, ciasnych, słabo oświetlonych, źle wietrzonych, z byle jakim systemem wodno-kanalizacyjnym. Kostnice nie zajmowały wysokiego miejsca na liście priorytetów. Były sprawy, które nie podobały się Diamondowi w policji: płaca i warunki pracy, ale nigdy nie powiedziałby o tym Merlinowi. Po prostu powtórzył kpiącym tonem:

– Komputery? Merlin się uśmiechnął.

– Wiesz, o co mi chodzi. Wielkie Systemy Śledcze.

– Wielkie Systemy Śledcze, dupa blada. Zdrowy rozsądek i przesłuchania, tak uzyskujemy wyniki.

– Nie licząc tego, że czasem ktoś da cynk – powiedział Merlin i szybko dodał: – Co będzie z tą kobietą? Opublikujesz portret rekonstrukcyjny? Na fotografii niezbyt przypominałaby siebie, zanim wpadła do wody.

– Pewnie tak. Najpierw chcę zebrać wszystkie dowody, które są pod ręką-

– Jakie?

– Przede wszystkim poszukamy ubrania. – Na miejscu zdarzenia?

Diamond pokręcił głową.

– Miejsce nie ma tu znaczenia. Ciało tam dopłynęło. Z tego, co mówisz, wnioskuję, że najpierw musiało opaść na dno, a potem wypłynęło, tak jak to się zwykle dzieje, chyba że topielec jest obciążony.

– Zgadza się.

– A zatem wypłynęło i z wiatrem przedryfowało przez jezioro. Będziemy musieli przeszukać całą okolicę.

– Ile to kilometrów?

– Mniej więcej osiemnaście.

– Co oznacza wiele zawieszonych urlopów.

– Draństwo. Ale może będziemy mieli szczęście. Jezioro to ulubione miejsce wędkowania i na piknik. Zwrócimy się do ludzi przez telewizję i radio. Jeśli uda nam się znaleźć miejsce, w którym ciało zostało wrzucone do wody, będziemy mieli od czego zacząć.

Merlin odchrząknął, co miało znaczyć, że jest innego zdania.

– Bardzo wiele w tym założeń.

– Dedukcji – odparł Diamond, spoglądając na niego złym wzrokiem. – Daj spokój, co jeszcze mam założyć? Ze ta młoda kobieta postanowiła samotnie popływać, kiedy nikogo nie było w pobliżu, ale najpierw zdjęła obrączkę ślubną i całe ubranie, a potem utonęła? Trzeba być cholernie naiwnym, żeby złożyć to na karb przyczyn naturalnych. – Zmiął kubek w dłoni i wrzucił go do kosza.

Rozdział 4

Wydział do spraw zabójstw pracował w przewoźnym pomieszczeniu roboczym od niedzieli rano. Była to wielka przyczepa kempingowa zaparkowana na trawie jak najbliżej trzcin, w których znaleziono ciało. Za każdym razem, gdy Peter Diamond stąpał po podłodze, miało się wrażenie, ze przyczepa jest wyładowywana beczkami z piwem. Ten dźwięk niósł się do późnego wieczora. Detektyw kierował wstępną, istotną fazą śledztwa.

W ciągłym użytku było pięć telefonów, a zespół asystentów przenosił każdą informację najpierw na arkusz informacyjny, potem na karty. Pośrodku pomieszczenia stała standardowa złowroga, czterokondygnacyjna karuzela, która mogła pomieścić do dwudziestu tysięcy kart. Diamond wolał kartotekę, choć niektórzy z jego młodszych pomocników mruczeli coś o wyższości komputerów. Jeśli śledztwo nie zakończy się szybko, będzie musiał zainstalować pogardzane monitory i niech Bóg ma w swojej opiece malkontentów, gdyby coś miało się zepsuć.

Poszukiwanie ubrania denatki rozpoczęto na tych odcinkach brzegu, do których najłatwiej było się dostać z trzech dróg biegnących wzdłuż jeziora. Powstała dziwaczna kolekcja wyrzuconej odzieży, świadcząca o różnorodności działań człowieka na brzegach jeziora. Przedmioty były starannie znakowane, zamykane w plastikowych torbach, oznaczane na mapie i wpisywane na arkusze informacyjne, chociaż mało kto wierzył, że mają związek ze sprawą.

Sprowadzono nurków, żeby przeszukali fragment jeziora, gdzie znaleziono dryfujące zwłoki. Istniało prawdopodobieństwo, że wrzucono tam ubranie czy inne dowody. Nie można było pominąć tej czynności, chociaż większość policjantów, w tym Diamond, uważała, że ciało przypłynęło tutaj z innego miejsca przy brzegu albo nawet przydryfowało z drugiej strony jeziora.

We wsiach chodzono od drzwi do drzwi i wypytywano ludzi mieszkających w domach z widokiem na jezioro, szukano świadków jakichś dziwnych zdarzeń nad wodą, do których doszło po zmroku w ciągu ostatniego miesiąca. Plik zeznań wkrótce potwierdził to, co śledczy już wiedzieli, że pod wieczór okolica była ulubionym miejscem wędkarzy, osób obserwujących ptaki, właścicieli psów i flirtujących parek. Nie zauważono niczego, co przypominałoby nagie ciało ciągnięte albo niesione w stronę wody.

Dla Petera Diamonda ten proces zarzucania sieci, niezbędny, chociaż ogromnie niewdzięczny, był wstępem do tego, co uważał za prawdziwą pracę detektywa: identyfikacji i przesłuchania podejrzanych. Choć ostrożnie zdarzenie nazywano „wypadkiem”, Diamond prowadził śledztwo w sprawie zabójstwa. Był tego równie pewien jak faktu, że po nocy następuje dzień. Odkąd trzy lata temu dostał nominację do wydziału zabójstw w Avon i Somerset, poprowadził pięć śledztw, trzy miejscowe, dwa na wielką skalę i wszystkie, poza jednym, zakończyły się skazaniem. W jednym wystąpiono o ekstradycję, która jeszcze nie nastąpiła. Mogła się przeciągnąć o rok. Ale i tak wiedział, że przyszpilił właściwego człowieka.

Imponujące dokonania. A byłyby jeszcze bardziej imponujące, gdyby jego służby w Avon nie przerywał regularnie hałas wokół sprawy Missendale’a.

Cztery lata wcześniej młody czarny człowiek, nazwiskiem Hedley Missendale, został skazany za zabójstwo podczas kradzieży w towarzystwie budowlanym w Hammersmith, w zachodnim Londynie. Pewien klient, były sierżant, próbował zatrzymać złodzieja, dostał postrzał w głowę i zmarł niemal natychmiast. Śledztwo prowadził nadkomisarz Jacob Blaize z wydziału F stołecznej policji. Diamond, wtedy w randze detektywa nadinspektora, był zastępcą Blaize’a. Missendale, notoryczny złodziej, został szybko złapany i w trakcie przesłuchania przyznał się Diamondowi. Ponad dwa lata później, kiedy Diamond otrzymał awans na nadkomisarza policji Avon i Somerset, ktoś inny przyznał się do zbrodni, gdyż doznał religijnego nawrócenia. Wskazał broń, jakiej użył do zabójstwa. Zarządzono drugie śledztwo. Poprowadzili je inni funkcjonariusze i w końcu 1987 roku, po odsiedzeniu dwudziestu siedmiu miesięcy z dożywotniego wyroku, Hedley Missendale został ułaskawiony na wniosek ministra spraw wewnętrznych.

Prasa, oczywiście, dobrała się policji do skóry. Tabloidy otwarcie oskarżały Blaize’a i Diamonda o to, że biciem wymusili zeznania na niewinnym czarnoskórym młodzieńcu. Oficjalne śledztwo było nieuniknione. Jacob Blaize, przygnieciony stresem, przyjął na siebie pełną odpowiedzialność za pomyłkę i poszedł na wcześniejszą emeryturę. Prasa skierowała atak na Diamonda. Chcieli jego głowy na półmisku, ale dzielnie wytrzymał ostre przesłuchanie podczas śledztwa. Trzeba było jeszcze poczekać, czy zdecydowane odrzucenie przez niego krytyki wpłynęło na komisję śledczą. Mówiono, że nie ma się jak bronić, bo podstawowy zarzut brzmiał, iż do fałszywego zeznania doszło pod wpływem jego silnej osobowości, a na przesłuchaniach bronił tylko swojej wersji.

Komisja miała ogłosić stanowisko dopiero osiem miesięcy po przesłuchaniach. Tymczasem Peter Diamond nie okazywał skruchy i był skory do obrony swojego postępowania w tamtej sprawie wobec każdego, kto byłby na tyle nierozważny, żeby go zaatakować. Nikt się nie poważył; obrzucano go błotem z bezpiecznej odległości. Mógł na to odpowiedzieć, udowadniając swoją wartość jako detektywa, i to właśnie, między kolejnymi wyjazdami do Londynu, czynił, osiągając niezłe sukcesy.

Nadal z trudem się aklimatyzował w nowym miejscu. Chociaż ludzie z wydziału zabójstw wspierali go zawodowo, nie zaakceptowali go na poziomie towarzyskim. Przybył do nich jako cwany detektyw ze Scotland Yardu i co zrozumiałe, wzbudził pewien sceptycyzm w środowisku detektywów, którzy przez całe życie służyli w Zachodniej Anglii. A potem w najgorszym momencie wybuchła sprawa Missendale’a.

Trzeba było pracować mimo wszystkich przeszkód. Nauczył się dawać sobie radę z przygnębieniem. W każdym wydziale zabójstw nerwy człowieka kierującego zespołem są poddawane najcięższej próbie podczas kilku pierwszych godzin prowadzenia sprawy. Jest to swego rodzaju zabawa w wojnę, kiedy jeszcze nic się nie dzieje. Zastosowane zostają wszystkie kosztowne rezerwy. Potrzeba ludzi do innych zadań policyjnych. Jak długo można usprawiedliwić zatrudnianie tak wielu, jeśli wyniki nie są oczywiste? Nieuchronnie detektywi wydziału kryminalnego byli uważani za szefów cieszących się innymi warunkami służby niż mundurowi. Pracowali według elastycznego harmonogramu godzin, byli bardziej mobilni, niezależni i mogli tylko strzelić palcami, żeby wezwać posiłki, gdy ktoś zaginął albo znaleziono zwłoki. Pewna doza zawiści była zrozumiała, wbudowana w system i funkcjonowała na wszystkich poziomach. Może na szczycie wydawała się bardziej subtelna. Ale istniała. I trzeba było z nią żyć.

Diamond nauczył się pokonywać przeciwności tak, jakby nadal grał w rugby. Dowiódł, że jest człowiekiem, którego trudno powstrzymać, krzepką, szorstką osobowością walącą prosto z mostu. Technologia komputerowa była „gadżetem”, akceptowanym z niechęcią jako pomoc przy prawdziwej robocie detektywistycznej. Niektórzy karierowicze z jego otoczenia uważali za cud czy też nieporozumienie, że człowiek tak prosty, do tego z śledztwem w sprawie Missendale’a wiszącym nad głową, mógł awansować do rangi nadkomisarza. Nie potrafili docenić, że jego obcesowość była cennym atutem na tle wielu lizusów.

Było za wcześnie, żeby przewidywać, czy uda mu się zyskać szacunek w Avon i Somerset. Sceptycy twierdzili, że jego dotychczasowe sukcesy zależały w zbyt wielkim stopniu od płatnych informatorów. Nie mogli go winić za to, że korzysta z usług kapusiów, ale czekali niecierpliwie, żeby zobaczyć, jak sobie poradzi ze śledztwem, kiedy nie będzie mógł kupić pomocy.

A taka właśnie mogła być sprawa z Chew Valley.

***

Niedziela skończyła się rozczarowaniem. Nie znaleziono niczego znaczącego.

W poniedziałek Diamond dał wywiady dla telewizji BBC i HTV West, do informacji regionalnych, nadawanych po wieczornych wiadomościach. Pokazano portret rekonstrukcyjny zmarłej kobiety, a potem Diamonda nad brzegiem jeziora, apelującego o pomoc w jej rozpoznaniu. Prosił o informacje każdego, kto widział podejrzane zdarzenia w ciągu ostatnich trzech dni. Było to, jak powiedział potem ekipie telewizyjnej, zaproszenie dla wszystkich podglądaczy w dolinie, żeby przetarli okulary i podzielili się twoimi podnietami, ale musiał przyznać, że to się opłaciło. Trzydziesto-sekundowy spot telewizyjny przyniósł więcej informacji niż stu gliniarzy chodzących od drzwi do drzwi przez cały tydzień.

Późnym wieczorem tego samego dnia, kiedy przyjmowano i analizowano telefony, zadzwonił do Jacka Merlina i zapytał o wyniki badań laboratoryjnych.

– Na co właściwie liczysz? – zapytał anatomopatolog w ten swój łagodny, ale irytujący sposób, jakby jego głos należał do innej, inteligentniejszej formy życia.

– Przyczyna śmierci na razie mi wystarczy.

– To, obawiam się, pozostanie kwestią otwartą, dopóki nie spłyną wszystkie wyniki, a i wtedy…

– Jack, chcesz mi powiedzieć, że te cholerne testy nadal są nieukończone? Sekcja była wczoraj rano, trzydzieści sześć godzin temu.

Po tym opryskliwym wybuchu Diamond musiał wysłuchać wykładu o czasie potrzebnym na histologiczne zbadanie tkanek, które trwa co najmniej tydzień i o tym, jak zawalone pracą jest laboratorium kryminalistyczne ministerstwa spraw wewnętrznych.

– Obecnie są tak przytłoczeni, że mogą minąć całe tygodnie, zanim coś dostarczą.

– Tygodnie? Powiedziałeś im, że to podejrzany zgon? Nie rozumieją, jakie to pilne? – Diamond podniósł ołówek i włożył go między zęby. Wgryzł się w drewno. – Nadal nie możesz mi powiedzieć, czy utonęła?

– Wszystko, co mogę ci powiedzieć, to to, że jak do tej pory przyczyna zgonu nie jest jasna. – Merlin krył się za gotowymi formułkami, których używał, pisząc raporty.

– Jack, stary druhu. – Diamond postanowił zachowywać się przymilnie. – Nie mógłbyś ze mną porozmawiać nieoficjalnie i podać mi przybliżoną datę śmierci?

– Wybacz.

– No to świetnie! – Ołówek złamał się na pół.

– Nadkomisarzu, w tych warunkach daję z siebie wszystko – powiedział Merlin po długiej chwili milczenia. – Nie poddam się żadnym naciskom. Musisz zrozumieć, że mamy za mało ludzi.

– Jack, oszczędź mi tych gorzkich żalów, dobrze? Po prostu zadzwoń do mnie natychmiast, gdy tylko uzyskasz ekspertyzę.

– Nigdy nie miałem zamiaru zrobić inaczej.

Diamond rzucił słuchawkę, która zawisła rozkołysana poniżej blatu biurka. Telefonista podniósł ją bez słowa i sprzątnął kawałki ołówka. Diamond przeszedł w drugi koniec pomieszczenia, żeby zobaczyć, co nadeszło po apelu w telewizji. Przechodząc, o mało nie przewrócił karuzeli na fiszki.

John Wigfull, jego zastępca, przedstawił podsumowanie.

– Mieliśmy informacje od kilku osób, które są przekonane, że ofiarą jest Candice Milner. – Wigfull odczekał chwilę, żeby przekonać się, czy sprawa została uznana za poważną, i dodał: – Milnerowie to opera mydlana w BBC. Postać Candice zniknęła z niej co najmniej dwa lata temu.

– Rany boskie! Co jeszcze?

– Zadzwoniło dwóch porzuconych mężów. W jednym wypadku żona zostawiła wiadomość, że wyjeżdża na tydzień, żeby się zrelaksować. Dom znajduje się w Chilcompton. To było pół roku temu.

– Pół roku. Powinna być w spisie osób zaginionych.

– Jest. Fotografia nie jest zbyt podobna. Przekazaliśmy ją.

– Muszę na nią zerknąć. Dobrze, żeby ktoś jutro porozmawiał z tym facetem. Co jeszcze?

– No to. Trochę bardziej obiecujące. Farmer nazwiskiem Troop z Chewton Mendip pokłócił się z żoną trzy tygodnie temu, a ona zabrała się okazją z kierowcą ciężarówki, który zbiera bańki z mlekiem. Mąż nie widział jej od tej pory.

– Nie zgłosił zaginięcia?

– Dał jej czas, żeby wrócił jej rozsądek. To cała historia bójek i ucieczek.

– Jego zdaniem portret przypomina jego żonę?

– Tego nie powiedział. Tak twierdzi jego szwagierka. To ona do nas zadzwoniła.

Diamond otworzył szerzej oczy.

– Coś jest w tej teczce? Skargi o użycie przemocy? Wigfull skinął głową.

– Tylko jedna, z dwudziestego siódmego grudnia 1988 roku. Wygląda na to, że farmer Troop wykopał żonę z domu. Dosłownie. I zabronił jej wracać. Zgłosiła to siostra. Wysłano posterunkowego z Bath, który widział siniaki. Kobieta odmówiła złożenia skargi. Powiedziała, że jest Boże Narodzenie.

– Pokój ludziom dobrej woli. – Diamond z niezadowoleniem zaczerpnął tchu i powoli wypuścił powietrze.

– Co powinieneś zrobić? Lepiej, żebyśmy się tym zajęli razem, John. Chewton Mendip to jakieś osiem kilometrów od jeziora. Rano odwiedzę szwagierkę, a ty odszukasz nazwisko tego szlachetnego rycerza od baniek z mlekiem.

Wigfull uśmiechnął się ze zrozumieniem. Należało podtrzymywać wszelkie oznaki dobrego humoru nadkomisarza. Właściwie nie byli w zażyłej znajomości. Wigfulla mianowano zastępcą Diamonda w najgorszej chwili, kiedy skandal z Missendale’em trafił na pierwsze strony gazet. Wcześniej, w ciągu kilku miesięcy Diamond wspaniale zadebiutował w Avon i Somerset, rozwiązując sprawy dwóch zabójstw, wspomagany przez Billy’ego Murraya, inspektora, z którym się przyjaźnił. Ale parę godzin po tym, jak wyszedł na jaw udział Diamonda w sprawie Missendale’a, z komendy hrabstwa nadeszła instrukcja, żeby przenieść Murraya do Taunton, gdzie pojawił się wakat. Słusznie albo niesłusznie, Diamond był przekonany, że Wigfull to wtyka, człowiek komendanta, i że jego zadaniem jest raportowanie o wszelkich nadużyciach. W przeciwieństwie do Billy’ego Murraya Wigfull postępował dokładnie według instrukcji. Miał mnóstwo problemów z tym, żeby wkraść się w łaski wydziału, ale nie udało mu się nawet z własnym zwierzchnikiem.

– Coś jeszcze? – zapytał Diamond.

– Sporo ludzi coś widziało.

– Mianowicie?

– Najczęściej jak ktoś uprawiał jogging.

– Żadnych zgłoszeń o użyciu przemocy?

– Jak dotąd nic.

– Niewiele, prawda? Pod koniec tygodnia pewnie znowu stanę przed komisją. Sprawdźmy, czy Chewton Mendip to dobry trop. Jej siostra też tam mieszka?

***

Nazywała się Muriel Pietri, a jej mąż był właścicielem warsztatu samochodowego przy A 39, nad którym wisiał szyld obiecujący: „Niskie koszty za wysoką jakość usług. Postawimy cię na koła”. Policja często tam bywała, prowadząc sprawy kierowców, którzy uciekli z miejsca wypadku. Diamond zajrzał tam osobiście, następnego dnia, wcześnie rano. Mógł się tam pojawić ktoś niższy rangą, ale perspektywa przesłuchania była mniej przerażająca niż kolejny poranek spędzony w przyczepie.

Mdlącosłodki zapach farby celulozowej wisiał w powietrzu. Diamond przeciskał niezgrabnie ciężkie ciało między rzędami uszkodzonych wozów, zbierając rdzę na szary, kraciasty garnitur. Przyprowadził z sobą sierżanta, który miał spisać zeznanie.

Pani Pietri stała w drzwiach w sukience w kwiatki. Prawdopodobnie wkładała ją, kiedy oczekiwała gości. Umalowała się na tę okazję. Wszystko – i to, co nałożyła na twarz: podkład, szminka, tusz do rzęs, i tanie perfumy – sprawiało, że zapach farby wydawał się teraz całkiem przyjemny. Szczupła, ciemnowłosa, mówiąca powoli kobieta była wstrząśnięta potwornością tego, co się jej zdaniem zdarzyło.

– Tym razem naprawdę obawiam się najgorszego – powiedziała rozwlekłym akcentem z Somerset, prowadząc ich do starannie wysprzątanego pokoju od frontu. – Zachowanie Carla to prawdziwa hańba. Tłukł moją siostrę łobuz jeden. Straszne. Mogę wam pokazać zdjęcia, które zrobił mój mąż, gdy biedna Elly tu była ostatnim razem. Zbił ją na czarno. Mam nadzieję, że odpłacicie łajdakowi pięknym za nadobne, kiedy go odwiedzicie. Nie zasługuje na łaskę, nic a nic. Nie usiądziecie?

– Widziała pani portret kobiety, którą znaleźliśmy? – zapytał Diamond.

– Tak, ubiegłego wieczoru w „Points West”. To Elly, nie mam wątpliwości.

– Sierżant Boon ma egzemplarz obrazka. Proszę mu się przyjrzeć jeszcze raz. To tylko rysunek wykonany przez artystę, rozumie pani.

Oddała portret prawie natychmiast.

– Przysięgam, że to ona.

– Jakiego koloru włosy ma pani siostra?

– Rude, wspaniałe, płomieniście rude. To było w niej najpiękniejsze. I nie były farbowane. Kobiety wydają fortuny, żeby ufarbować sobie włosy u fryzjera na taki kolor i nigdy nie wyglądają nawet w połowie tak dobrze jak Elly.

Używała czasu przeszłego, sama umacniając się w przekonaniu, że zmarłą jest jej siostra. Diamond natychmiast to pojął.

– Płomieniście rude, mówi pani. Chodzi o całkiem czerwone?

– Mówiłam, że naturalne, prawda? Nikt nie ma całkowicie czerwonych włosów, chyba że punki albo gwiazdy popu.

– Muszę to wiedzieć.

Pokazała na ozdobną szkatułkę z palisandru stojącą na kredensie.

– Mniej więcej takiego koloru.

– A oczy? Jakiego koloru miała oczy?

– Niektórzy mówili, że piwne. Dla mnie zawsze wyglądały na zielone.

– Jakiego jest wzrostu?

– Takiego jak ja, metr siedemdziesiąt pięć.

– Wiek?

– Zaraz. Elly urodziła się dwa lata po mnie. Na świętego Jerzego. Musiała mieć trzydzieści cztery.

– Powiedziała pani, że mąż zrobił jej zdjęcia.

– Ale nie twarzy, kochany. Sfotografował tył nóg, gdzie były ślady. To na wypadek, gdyby chciała dowodów do sprawy rozwodowej. Chyba nie mam zdjęcia jej twarzy, najwyżej z czasów szkolnych. W mojej rodzinie nie robi się zdjęć.

– Ale powiedziała pani, że mąż ma aparat.

– Do swojej pracy. Fotografuje uszkodzenia, na wypadek gdyby ludzie od ubezpieczeń zaczęli wydziwiać.

– Rozumiem.

– To on wpadł na pomysł, żeby zrobić te zdjęcia nóg Elly.

– Fotografował uszkodzenia.

– Mogę ich poszukać, jeśli pan chce.

– Nie teraz. Niech mi pani powie, jak się pani dowiedziała, że siostra zaginęła?

– No cóż, mieszka blisko i co wtorek wpadała tutaj na ploteczki. W ostatni wtorek nie przyszła ani w poprzedni, więc siadłam do telefonu i zapytałam tego drania, mojego szwagra, co się stało z moją siostrą.

– I?

– Ten łajdak mi opowiadał jakieś bzdury, że Elly zwiała z panem Middletonem, który zbiera mleko. Twoja siostra to bezwstydnica, mówił, nie lepsza niż nierządnice babilońskie. I jeszcze inaczej ją nazywał, a tego w Piśmie pan nie znajdzie. No, mówię panu, ale się wściekłam.

– Kiedy to się stało?

– Powiedział, że dwa tygodnie temu, w poniedziałek. Nie wierzyłam w ani jedno słowo i miałam rację. Była już martwa i leżała naga w Chew Valley Lake, biedne maleństwo. Chce pan, żebym poszła i zidentyfikowała ją jak należy?

– To może się okazać niepotrzebne.

– Aresztujecie tego drania?

– Chciałbym, żeby pani podpisała zeznanie, proszę pani. Sierżant pani pomoże. – Diamond wstał i wyszedł.

Przez radio skontaktował się z inspektorem Wigfullem.

– Jakieś nowiny?

– Tak – odparł Wigfull. – Właśnie odwiedziłem chałupę mleczarza.

– W Middleton?

– Tak.

– I co?

– Elly Troop otworzyła mi drzwi.

Rozdział 5

W nowoczesnej policji, co powie każdy detektyw, sprawa zabójstwa rzadko bywa rozwiązywana za pomocą błyskotliwej dedukcji, oszałamiającej niższe umysły. Jeśli tożsamość zabójcy nie jest tak oczywista, że sprawa zostaje zamknięta w ciągu pierwszych godzin, proces śledczy bywa mozolny, wymaga wielu godzin pracy funkcjonariuszy policji, techników kryminalistyki i urzędników policyjnych. Jeśli ze skazaniem związana jest jakaś zasługa, to rozpływa się ona wśród licznych uczestników i musi być mierzona opóźnieniami administracyjnymi, fałszywymi założeniami, a czasem fatalnymi pomyłkami. Współczesne śledztwo kryminalne nie jest sportem dla łowców chwały.

Po nieproduktywnym przesłuchaniu pani Pietri Diamond wrócił do ruchomego centrum decyzyjnego i znów zaczął przemierzać pomieszczenie. Zażądał, żeby ponownie przejrzano listę osób zaginionych z Avon i Somerset oraz przyległych hrabstw, i wyładował gniew na urzędniczce policyjnej, bo stwierdził, że lista nie była uzupełniana, odkąd ją ostatnio przeglądał. Atmosfera w przyczepie stała się gęsta, kiedy doprowadził dziewczynę do łez, oskarżając ją także o inne braki na liście, które w oczywisty sposób nie wynikały z jej winy.

Powrót Wigfulla powinien był rozładować napięcie. Inspektor Wigfull, promyczek wydziału, jak nieżyczliwie przezwał go Diamond, zawsze miał słowo pociechy dla każdego, włączając w to urzędników cywilnych, których znał z imienia. To na jego ramieniu można było się wypłakać. Często się uśmiechał, a nawet kiedy się nie uśmiechał, to tak się wydawało, bo jego obfite wąsy miały skłonność do podwijania się na końcach. Tym razem widok wchodzącego po schodkach Wigfulla, bawiącego się przy tym kluczykami do samochodu, wywołał tyradę Diamonda.

– Nie spieszyłeś się, do cholery.

– Przepraszam, nadkomisarzu. Pani Troop była trochę zdenerwowana. Potrzebowała pociechy.

– John, jeśli masz ochotę wstąpić do grup terapii małżeńskiej i trzymać za rączki szlochające żony, czemu tego nie zrobisz? Ja tu pracuję nad sprawą zabójstwa. Jeśli ciebie to nie obchodzi, proponuję, żebyś mi o tym powiedział, a ja znajdę sobie kogoś, na kim będę mógł polegać.

– Została pobita przez męża. Namawiałem ją, żeby tym razem złożyła skargę.

– Praca socjalna – powiedział Diamond z obrzydzeniem, jakby mówił o chorobie wywołanej brakiem higieny. – Płacą ci za to, że jesteś detektywem. A ja tymczasem tkwię tu jak kołek w płocie.

– Sprawa posunęła się naprzód?

Diamond machnął ręką i zrzucił pudełko ze spinaczami do papieru.

– Do cholery, jasne że nie. Jak mogła się posunąć, kiedy ty wysłuchujesz łzawych opowieści nad kawą w Chewton Mendip? Trzy dni i tyle tego, że opaliłem sobie łysinę. Będziemy w poważnych tarapatach, jeśli nie damy nazwiska temu trupowi.

– Może powinniśmy jeszcze raz zerknąć na listę osób zaginionych? – zaproponował nieszczęsny inspektor.

W całym pomieszczeniu ciarki przeszły wszystkim po grzbietach, jak się okazało niepotrzebnie. Diamond uznał, że ciśnienie podniosło mu się niebezpiecznie, i powiedział łagodnym głosem, wiedząc, że czasem to lepiej działa niż wrzask.

– Właśnie to próbuję zrobić.

– Tylko na tym terenie?

– I w Wiltshire. – Chwycił plik kartek i machnął nim. – Cholernie długa lista i rośnie o ponad siedemdziesiąt pozycji tygodniowo.

Wigfull odchrząknął i powiedział.

– GKP zapewne mógłby nam pomóc.

Diamond musiał przez chwilę pomyśleć. Jego umysł nie był nastawiony na skrótowce, a ludzie, którzy lepiej go znali, taktownie woleli nie wspominać o głównym komputerze policyjnym.

– Tak – rzekł z pogardą – dając nam dwadzieścia tysięcy nazwisk.

– Można to ograniczyć, wprowadzając odpowiednie dane – próbował wyjaśnić Wigfull. – W tym wypadku trzeba szukać kobiety poniżej trzydziestki o rudych włosach.

W rzeczywistości Diamond miał całkiem niezłe rozeznanie w możliwościach GKP; inaczej nie przetrwałby w wydziale kryminalnym. Potępiał tylko rozpowszechnione mniemanie, że jest to lekarstwo na wszystko.

– Na razie będziemy pracować z listami z hrabstwa – powiedział. – Chcę dodatkowych informacji przy wszystkich nazwiskach, które podkreśliłem. Dzwońcie do miejscowych komisariatów. Wydobądźcie opisy, prawdziwe opisy, a nie te pieprzone dane, jak je z uporem nazywacie.

Chcę wiedzieć, co to za ludzie. Do wpół do czwartej. Zwołuję konferencję.

– Doskonale, nadkomisarzu.

– To się zobaczy. Pewnie wyczułeś, że jestem trochę spięty, Wigfull. Gdzieś tam jest zabójca, a my robimy za małe postępy, żeby go aresztować. Chryste, nie wiemy nawet, jak to zrobił.

– Wygląda na to, że będziemy potrzebowali GKP – powiedział Wigfull.

Diamond mruknął coś i odwrócił się, żeby sprawdzić kolejne sygnały, które napłynęły po apelu w lokalnych mediach. Portrety rekonstrukcyjne pojawiły się w poniedziałkowych wydaniach „BauYs Evening Chronicle” i „Bristol Evening Post”.

– Jeszcze dwie Candice Milner! – zawołał od razu do Wigfulla – To wiele mówi o współczesnych wartościach, kiedy ludzie nie potrafią odróżnić rzeczywistego życia od jakiegoś cholernego serialu telewizyjnego. – Trzeba byłoby wstrząsu na skalę kosmiczną, żeby wyciągnąć go z dołka.

Chcąc uciec od nieustannego dzwonienia telefonów, postanowił urządzić naradę roboczą w minibusie, zaparkowanym obok wozu dowodzenia. O wpół do czwartej czterech starszych rangą funkcjonariuszy wydziału usiadło z nim na tylnych siedzeniach wozu, w niewygodnej ciasnocie i po kolei składało sprawozdania ze swoich dokonań.

Praca przy telefonie dała Wigfullowi pewne wyniki: zgromadził dokładniejsze dane na temat trzech zaginionych kobiet, których opis ogólnie zgadzał się z wyglądem kobiety znalezionej w jeziorze.

– Janet Hepple jest rozwódką, ma trzydzieści trzy lata i pracuje dorywczo jako modelka malarzy w Coventry. Rude włosy, metr siedemdziesiąt pięć. Wyszła z domu siedem tygodni temu, nie zapłaciła czynszu i od tej poryjej nie widziano. Zupełnie nie zgadza się to z jej charakterem. Wszyscy mówili, że jest uczciwa i godna zaufania.

Na Diamondzie nie zrobiło to wrażenia.

– Druga?

– Sally Shepton-Howe z Manchesteru, zaginiona od dwudziestego pierwszego maja, kiedy to pokłóciła się z mężem i uciekła. Sprzedaje kosmetyki w domu towarowym w śródmieściu. Włosy opisano jako kasztanowe, oczy zielone, trzydzieści dwa lata, ładna. Kobieta odpowiadająca temu opisowi była widziana tamtego wieczoru przy Knutsford Services w okolicach M6, jak próbowała znaleźć okazję na południe.

– Sama się prosiła. Kto jeszcze?

– To coś dziwnego. Pisarka z Hounslow w zachodniej części Londynu. Pisze romanse. Jak nazywają się książki, które kobiety kupują?

– Wyciskacze łez? – ktoś podsunął.

– Nie, nazwa wydawnictwa.

– Mnie nie pytaj. Ja czytam tylko science fiction.

– W każdym razie ona to pisze. Nazywa się Meg Zoomer.

– Zoomer. Czy to pseudonim literacki?

– Prawdziwe nazwisko, zdaje się po trzecim mężu.

– Trzecim? – zdziwił się Diamond. – Ile lat ma ta kobieta?

– Trzydzieści cztery Chyba zachowuje się jak któraś z bohaterek jej książek. Szuka romansu. Nosi ciemnozieloną pelerynę i ma długie włosy. Kasztanoworude. Rozbija się sportowym samochodem MG i doświadczenie wykorzystuje w książkach.

– Ktoś cię nabiera – powiedział Keith Halliwell, inspektor nadzorujący policjantów pytających ludzi w domach.

– Lepiej, żeby tego nie robili – stwierdził ponuro Diamond. – To polowanie na mordercę, a nie wieczorna wyprawa do pubu. Co jeszcze? Kiedy ostatni raz widziano panią Zoomer?

– Dziewiętnastego maja na przyjęciu w Richmond. Wyszła niedługo po północy z mężczyzną, który wyglądał na kawał chłopa. Wszyscy uważali, że przyszedł z kimś innym. Wysoki, ciemnowłosy, około trzydziestki, potężnie zbudowany, z lekkim akcentem francuskim.

– Prosto z którejś z jej książek – zauważył Halliwell. – Czym jeździł, porsche czy terenówką?

– Zamknij się, dobrze? – parsknął Diamond. Uważał Halliwella za utrapienie i dlatego wyznaczył go do chodzenia po domach. – Kto był informatorem?

– Kobieta, która mieszka po sąsiedzku. Codziennie zabierała mleko, aż przestało się mieścić w lodówce.

– Czy ktoś pokazał jej już rysunek?

– Tak. A Scotland Yard próbuje znaleźć jej kartę dentystyczną.

– Modelka, sprzedawczyni i pisarka – podsumował Diamond i pociągnął nosem. – To wszystko?

– To wszystkie zaginione rude, które mniej więcej pasują do naszego opisu.

– Myślałem, że przyjdziesz z czymś więcej.

– Z całym szacunkiem, komisarzu, główny komputer policyjny dałby nam więcej.

Po chwili nieprzyjemnej ciszy Diamond powiedział potulnie:

– W porządku. Zajmę się tym.

Wigfull uniósł brwi w kierunku Halliwella, na którego teraz przyszła pora.

– Ponieważ mamy zamiar szerzej zarzucić sieć – kontynuował Diamond dość łagodnym tonem – może powinniśmy poszerzyć naszą bazę danych.

Ten żargon w ustach Ostatniego Detektywa zaskoczył wszystkich.

– W jaki sposób, komisarzu? – zapytał niewinnym tonem Wigfull.

– Brunetki. Ludzie mają rozmaite zdanie na temat rudych włosów. Nasza kobieta nie jest, jak to się mówi, ryża. Ma włosy rudawobrązowe.

– Bardziej rude niż brązowe.

– Ktoś może je nazwać brązowymi. Sprawdźcie w centralnym komputerze także brunetki.

To uciszyło i uspokoiło Wigfulla. Konferencja trwała jeszcze dwadzieścia przygnębiających minut, potwierdzając niepowodzenia w zdobywaniu informacji po domach, w poszukiwaniach i w apelach ogłaszanych w mediach, które nie przyniosły niczego, co miałoby znaczenie. W końcu, kiedy już wygramolili się z minibusa i rozprostowywali członki, inspektor Croxley cichy, ambitny człowiek, anioł wznoszący się we własnej światłości, który koordynował poszukiwania wokół jeziora, podszedł do Diamonda i powiedział.

– Nie podniosłem tej kwestii, komisarzu, ale się nad tym głowię. Zakładamy, że to morderstwo, bo znaleziono ją nagą, ale nie ma żadnych śladów przemocy.

– Na razie. Nie spłynął jeszcze raport patologa.

– Jeśli okaże się, że to pisarka, zastanawiam się, czy weźmie pan pod uwagę możliwość popełnienia samobójstwa?

– Jak to?

– Samobójstwo. Widziałem kiedyś w telewizji program o słynnej pisarce. To był film dokumentalny, a nie fabularny. Co prawda zwariowała, ale zabiła się, wchodząc do rzeki. To było w latach czterdziestych, podczas wojny. Utonęła. Wiemy, że ta Zoomer roi coś sobie na swój temat, ubiera się dziwnie. Załóżmy, że wpadła w depresję i postanowiła ze sobą skończyć. Może też zrobiłaby taki dramatyczny gest?

– Czy ta kobieta z telewizji rozebrała się, zanim się utopiła?

– Nonie.

– Przedobrzyła, tak?

– Słucham, proszę?

– Dramatyczny gest. Specjalna poza?

– Coś w tym stylu. To tylko pomysł.

– Powiem jedno, na temat pańskiej teorii, inspektorze. Słyszałem o sprawach, kiedy ludzie zostawiali ubranie na brzegu. Nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Ten poseł Partii Pracy…

– Stonehouse.

– Właśnie. Różnica polega na tym, że on symulował samobójstwo. Ludzie mieli znaleźć ubranie i uznać, że się utopił. Ale tutaj, inspektorze, nie mamy ubrania bez trupa. Jest trup bez ubrania. Jeśli znajdzie mi pan stos kobiecych ubrań, a w nim długą, zieloną pelerynę, może kupię pańską teorię. – Diamond poszedł w stronę pomieszczenia operacyjnego.

W lecie, kiedy nie był przeciążony sprawami, kupował kanapki na lunch i siadał między turystami na którejś z drewnianych ławek na podwórzu opactwa, brukowanym dziedzińcu przed zachodnim frontonem budynku. Tam spędzał przyjemne dwadzieścia minut, czytając Fabiana z Yardu, którego kupił za dziesięć pensów w sklepiku w Oxfam.

Fabian z Yardu. Uroczy tytuł. Nic dziwnego, że tak wielu słynnych detektywów od Freda Cherilla po Jacka Slippera używało etykietki, „…z Yardu” w swoich wspomnieniach. „Diamond z Avon i Somerset” nie brzmi już tak dobrze. Ale i tak nie zamierzał niczego publikować.

Podczas tych letnich przerw na lunch od czasu do czasu podnosił wzrok znad książki. Wieże po obu stronach zachodniego okna były ozdobione XVI-wiecznymi rzeźbami przedstawiającymi anioły na dwóch drabinach. Według Diamonda te rzeźby były raczej dziwne niż ozdobne. Zwietrzałe postacie przycupnęły w matematycznie precyzyjnych odstępach na szczeblach dwóch drabin sięgających nieba. Wielu sądziło, że miało to przedstawiać drabinę Jakubowa. Oficjalna wersja głosiła jednak, że była to drabina Olivera Kinga, od nazwiska biskupa, który przebudował kościół, rozpoczynając prace w 1499 roku, i zawzięcie utrzymywał, iż to jemu śniła się drabina. A któż poważy się wątpić w uczciwość biskupa? Zamarłe w swoich pozach na wieczność, niezmienne, nie licząc erozji wywołanej wiatrem, deszczem i zanieczyszczeniami, nieszczęsne anioły zdawały się raczej symbolami zawiedzionych nadziei niż obietnicy niebiańskiej szczęśliwości. Peter Diamond znał to uczucie. Pewnego razu podczas przerwy na lunch, patrząc na fronton opactwa, doznał osobistego objawienia i wyobraził sobie starszych funkcjonariuszy wydziału kryminalnego Avon i Somerset tkwiących na szczeblach drabiny. Ten obraz często wracał do niego, kiedy widział ich razem.

Rano w środę zatelefonował patolog, doktor Merlin. Z nieznanych przyczyn Diamond rozpoczął dzień w łagodnym nastroju. Przeszedł przez salę i podziękował dziewczynie, która wręczyła mu słuchawkę.

– Mamy tu wspaniały poranek, Jack. Co słychać w Reading?

– Słuchaj, zadręczałem całe laboratorium z twojego powodu – oznajmił Merlin, mocno zirytowany radosnym powitaniem. – Nieoficjalnie podali mi pierwsze wyniki.

– I?

– Nie znaleziono niczego, co jasno określałoby przyczynę śmierci.

– I ty to nazywasz wynikami?

– To potwierdza moje wstępne przypuszczenia.

– Nigdy w ciebie nie wątpiłem.

Brak wątpliwości Diamonda nie usatysfakcjonował patologa.

– Nadal jest całkiem prawdopodobne, że utonęła. Diamond westchnął.

– Już to przerabialiśmy. Czy nie zbliżyliśmy się do określenia przyczyny śmierci? Ujmijmy to tak, Jack – dodał szybko, nie chcąc usłyszeć trzasku odkładanej słuchawki. – Czy jest coś, co można wykluczyć? Substancje toksyczne?

– Za wcześnie, żeby to stwierdzić. Nic oczywistego, ale musisz pamiętać, że jeśli ktoś utonie, szczególnie w słodkiej wodzie, potwornie zwiększa się ciśnienie krwi – do stu procent w ciągu paru minut – w związku z osmotyczną absorpcją wody przez membrany płucne. W rezultacie rozwadnia to wszelkie stężenie narkotyków albo alkoholu w krwi do stu procent. Wszelkie pośmiertne analizy na próbkach tkanek mogą dać tylko półprawdy, jeśli chodzi o to, co było tuż przed śmiercią.

– Załóżmy, że nie utonęła. Przypuśćmy, że ciało wrzucono do jeziora po śmierci. Czy jest coś, co wskazywałoby na przyczynę śmierci?

– Zasadniczo była to zdrowa, młoda kobieta. Możemy wykluczyć chorobę wieńcową, migotanie zastawek, śpiączkę cukrzycową czy epilepsję.

– Wyczuwam, że coś jednak wiesz – powiedział Diamond. – Trzymasz mnie w niepewności, draniu.

– Dlatego ci to mówię, nadkomisarzu, bo bez tego moje wnioski w najlepszym wypadku są nieobowiązujące. Podczas sekcji znalazłem w gałkach ocznych pewną liczbę krwotoków wielkości główki od szpilki. Było ich też trochę na głowie, a w mniejszym natężeniu w mózgu i płucach. Obecność plamistych wylewów może podlegać rozmaitym interpretacjom, w zależności od innych objawów.

– W porządku, zrozumiałem. Nie możesz być pewien na sto procent. Na co byś postawił forsę?

Po drugiej stronie linii nutka w głosie Merlina ujawniła, że nie bardzo podoba mu się, że jego opinie przyrównywane są do hazardu.

– Przy nieobecności uszkodzeń zewnętrznych narzuca się droga rozumowania…

– Och, człowieku, daj spokój!

– …że przyczyną śmierci była asfiksja.

– Asfiksja?

– Zatem doceniasz problem. Utonięcie jest formą asfiksji. Diamond jęknął.

– Ale przecież właśnie wykluczyłem utonięcie.

– Ja nie. Istnieje fenomen zwany suchym utonięciem. Diamond przez chwilę zastanawiał się, o co chodzi.

– Suche utonięcie?

– Zdarza się to raz na każde pięć przypadków. Gardło ofiary kurczy się po pierwszym hauście wody i do płuc dociera jej bardzo niewiele. Toną, właściwie nie wciągając ani nie pijąc wody. Suche utonięcie, rozumiesz.

– A co z tymi krwotokami, które znalazłeś?

– Zdarzają się przy każdym rodzaju asfiksji.

– Czy to znaczy w końcu, że utonęła? To mi niewiele pomoże. W ogóle mi to nie pomoże. – Diamond znów wchodził na duże obroty. – To nie był wypadek przy pływaniu, Jack. W tych jeziorach nie wolno pływać. Poza tym była naga. Brakowało obrączki ślubnej.

– Czy możesz mnie wysłuchać? – powiedział Merlin.

– Mów.

– Żeby odpowiedzieć na twoje pytanie, czy można wykluczyć utonięcie jako jedną z możliwości i czy można wyeliminować narkotyki i alkohol, najbardziej prawdopodobną odpowiedzią jest, że zanim znalazła się w wodzie, została uduszona jakimś miękkim przedmiotem, powiedzmy poduszką albo jaśkiem.

– No to doszliśmy do sedna – powiedział Diamond do audytorium w przyczepie.

– Ja nie mówię, że tak było. Próbuję rozważyć prawdopodobieństwa. Śmierć z uduszenia najczęściej trudno wykryć – powiedział cierpko patolog.

– To samo mówiłeś o utonięciu. Czasem zastanawiam się, Jack, czy nie powiedziałbyś tego o nożu w plecach. – Diamond odłożył z trzaskiem słuchawkę i się rozejrzał. – Gdzie, do diabła, jest Wigfull?

– Na zewnątrz – odparł sierżant. – Przyjechali dziennikarze. Diamond zaklął i wyszedł z przyczepy.

– Żałuję, że nie jesteśmy u siebie, na komendzie – powiedziała jedna z urzędniczek policyjnych, nie kierując słów do nikogo konkretnego.

– Dlaczego? – zapytał sierżant.

– Bo się go boję. Nie podoba mi się, że jestem tak blisko niego. Nie można się przed nim schować w tej ciasnej przyczepie. I niszczy różne rzeczy. Widział pan? Niszczy przedmioty. Papierowe kubki, ołówki, wszystko, co mu wpadnie w ręce. To mi działa na nerwy.

Sierżant się uśmiechnął.

– W ten sposób doszedł do tego, kim jest teraz: niszcząc różne rzeczy. Na zewnątrz na znak Diamonda John Wigfull zakończył wywiad i obaj poszli wzdłuż brzegu jeziora, obok rybaków rozstawionych w równych odstępach. Wigfull czekał, kiedy Diamond przedstawi mu streszczenie rozmowy z Merlinem, a potem odparł ze zwykłym optymizmem:

– To wielki krok naprzód.

– .Może będzie wielki, kiedy wreszcie stwierdzimy, kim ona jest – powiedział Diamond. Coś go skłoniło, żeby zwierzyć się zastępcy. – Nie mogę nawet współczuć tej kobiecie, nic o niej nie wiedząc. Nie znam jej nazwiska, środowiska. Powinienem przejmować się tym, co przydarzyło się ofierze, a nie mogę. Jest po prostu zimnym trupem. A to za mało.

– Coś już wiemy – zauważył Wigfull. – Była zamężna. Dbała o wygląd. Nie była wyrzutkiem społecznym.

– Ciągle to sobie powtarzam. Do tej pory ktoś powinien zauważyć, że zaginęła. To ponad dwa tygodnie. Muszą być jacyś ludzie, których znała, przyjaciele, rodzina, koledzy z pracy. Gdzie oni są?

– Zajmuję się tymi zaginionymi kobietami, o których wczoraj mówiliśmy. Mam już długą listę brunetek, które warto byłoby sprawdzić.

Diamond ze złością kopnął szyszkę.

Wrócili tą samą drogą. Zanim doszli do obozowiska niebieskich i czarnych samochodów stojących za kordonem z taśmy, podjechał policjant na motocyklu i zatrzymał się przed pomieszczeniem operacyjnym. Wszedł, najwyraźniej powiedziano mu, gdzie ma dostarczyć przesyłkę, wyszedł, podszedł do Diamonda i wręczył mu brązową kopertę przysłaną z komendy policji w Bristolu.

– Na pewno moja promocja – powiedział ironicznie Diamond, otwierając ją. W środku był faks z rysunkiem. – Nie, to z Yardu. Karta dentystyczna pani Zoomer. Przykro mi to powiedzieć, panie Wigfull, ale na pierwszy rzut oka twoja ekscentryczna autorka ma dwa nadprogramowe zęby mądrości. O dwa więcej niż nasza pani z jeziora.

Tego samego popołudnia podjęto decyzję o zwinięciu obozu. Chodzenie po domach i przeszukiwanie jeziora zostały ukończone. Funkcjonariusze wydziału kryminalistyki dawno odjechali. Rozum podpowiadał, że czas przenieść się do Bristolu.

Miliony muszek pokrywały wieczorną mgiełką wodę, kiedy ostatni wóz policyjny ruszył z miejsca zdarzenia i pojechał przez Bishop Sutton w stronę A37. Diamond, siedząc z tyłu, rzucił uwagę:

– Wiesz, co najbardziej mnie przygnębia w związku z tym miejscem? Wigfull pokręcił głową.

– Ci cholerni wędkarze. Przynosili nam wstyd.

Tuż przed Whitchurch przez radio podano wiadomość. Mówił sierżant dyżurny z komisariatu przy Manvers Street w Bath.

– Nie wiem, czy to ma znaczenie dla pańskiego śledztwa, ale przyszedł jakiś człowiek i zgłosił zaginięcie żony. Ona się nazywa Geraldine Snoo.

– Snoozer?

– Snoo. Geraldine Snoo.

Siedzący obok Wigfull już otworzył usta, żeby coś powiedzieć, ale Diamond uniósł rękę, żeby go powstrzymać. Sierżant mówił dalej.

– Ma trzydzieści trzy lata, a mąż twierdzi, że ma brązowe włosy.

– Kiedy widział ją po raz ostatni?

– Niecałe trzy tygodnie temu.

Diamond uniósł wzrok z wyrazem prawie nabożnej wdzięczności.

– Jest tam jeszcze?

– Tak.

– Zatrzymaj go. Na litość boską, nic pozwól mu odejść. Jak się nazywa?

– Jackman, profesor.

– Profesor? Poczekaj. Nazywa się Jackman i jest jej mężem? Ale powiedziałeś, że ta kobieta nazywa się Snoo.

– Pod takim nazwiskiem występuje, komisarzu. To aktorka. Nie, to za mało powiedziane. Gwiazda. Oglądał pan Milnerów w telewizji? Geraldine Snoo grała rolę Candice.

Diamond tak mocno chwycił klamkę pod oknem, że wyrwał ją z drzwi.

Rozdział 6

Jeśli już gwiazda opery mydlanej miała gdzieś mieszkać, to mogło to być z powodzeniem Bath, lśniące czystością miasto na południowym zachodzie kraju. Wstęgi domów z tarasami w stylu z początku wieku ciągnęły się elegancką falą wzdłuż siedmiu zielonych pagórków, odciągając wzrok od szkaradniej szych widoków. Czyszczenie kamiennych fasad jest drugim z kolei, po turystyce, lokalnym przemysłem; w książce telefonicznej można znaleźć pięćdziesiąt cztery firmy. Strumienie wody wyrzucanej pod wysokim ciśnieniem zamieniły stare, poczerniałe budynki w lśniące tło do przedstawień telewizyjnych, w których Brytyjczycy ponoć celują. Liczące dwa tysiące lat Bath postanowiło zignorować w swojej historii wszystko poza okresem rzymskim i czasami panowania Jerzego V. Niektórzy mówią, że to po prostu rodzaj skansenu. Jeśli chce się zobaczyć normalne miasto, trzeba pojechać dwadzieścia kilometrów na zachód, do Bristolu. Gdy się tego spróbuje, jak Peter Diamond czynił prawie co rano, pozna się przekleństwo prawdziwego miasta – ruch uliczny. Mimo gwiazdy mydlanych oper i czyścicieli kamieni był zadowolony, że wybrał Bath na miejsce zamieszkania.

Jego dom na Wellsway znajdował się zaledwie dwadzieścia minut piechotą stąd, na południe od torów. Nie była to elegancka dzielnica miasta, ale na więcej detektyw nie mógł sobie pozwolić.

Prawie frunął przez parking, a potem po schodach do komisariatu przy Manvers Street. Zdążył już odpędzić lekkie zawstydzenie z powodu swoich uwag na temat ludzi, którzy dzwonili, żeby powiedzieć, że zmarła kobieta to gwiazda telewizyjna. Nie był zwolennikiem rozpamiętywania pomyłek z przeszłości. Stawka była nieskończenie wyższa niż jego dobre samopoczucie. W wielkim śledztwie liczyło się to, żeby człowiek, który je prowadzi, potrafił chwytać szansę, kiedy się pojawia. Diamond był pewien, że nadeszła właśnie ta chwila. Znowu mu się szczęściło, odkąd odjechał znad tego upiornego jeziora.

Przywitał go dobrze mu znany sierżant dyżurny.

– Jeszcze tu jest?

Sierżant skinął głową i w milczeniu wskazał na drzwi. Diamond prawie nie zniżał głosu.

– Jak się zachowuje?

– Bardzo się martwi o żonę.

– Powinien, po trzech tygodniach.

– Mówi, że długo nie było go w domu. Myślał, że pojechała do przyjaciół.

– I dopiero teraz zaczął jej szukać? Co o nim sądzisz? Sierżant wydął wargi, jakby pytanie przerastało jego wiedzę.

– Na mój rozum nie wygląda na profesora, komisarzu.

– Nie wszyscy są podobni do Einsteina. Czy mówi prawdę o żonie? To chciałem wiedzieć.

– Myślę, że tak, bo po co by tu przychodził?

Diamond odpowiedział spojrzeniem, które mówiło, że potrafiłby znaleźć kilkanaście powodów.

– Wie o zwłokach z Chew Valley Lake? Sierżant pokiwał głową.

– Przyjaciele mu powiedzieli.

– I to jest zamordowana żona, zdaniem przyjaciół? Widział rysunek, który opublikowaliśmy?

– Nie mówił o nim.

– Dobrze. Nie stój tu jak choinka na Boże Narodzenie. Mamy mnóstwo roboty. Proponuję, żeby tu założyć punkt dowodzenia. Mieliśmy jechać do Bristolu, ale to zmienia wszystko. Zorganizuj to, dobrze? Potrzebny mi ktoś, żeby zebrał zeznania.

Pewny siebie, jak to bywa z ludźmi, którzy mają zrobić coś, co lubią najbardziej, gwałtownie otworzył drzwi i wszedł do pokoju, gdzie czekał profesor, któremu zginęła żona.

– Nazywam się Diamond – oznajmił. – Nadkomisarz Diamond.

Natychmiast zrozumiał, co sierżant miał na myśli. Mężczyzna stojący przy oknie nie wyglądał na profesora tylko na sportowca. Jakby właśnie wziął prysznic i przebrał się po pięciu setach na Wimbledonie. Przyczyniały się do tego wrażenia nieco wywatowane ramiona czarnej, lnianej marynarki, ale i tak nie pasował do wzoru nauczyciela akademickiego. Musiał mieć niewiele ponad trzydziestkę. Nie nosił krawata, z lekka rozchylona błękitna, bawełniana koszula ukazywała podwójny złoty łańcuszek na szyi. Gęste czarne włosy były elegancko przystrzyżone, miał też wąsiki w meksykańskim stylu. Młodzi mężczyźni kierowali rynkami finansowymi. Czyżby teraz przejęli uniwersytety?

– Gregory Jackman – przedstawił się z akcentem prosto z Yorkshire. – Ma pan jakieś wieści o mojej żonie?

Diamond jak zwykle uchylił się od odpowiedzi.

– Pan jest profesorem, jak rozumiem, z uniwersytetu w Bath? Jackman skinął głową.

– Jaki przedmiot pan wykłada?

– Angielski. Niech pan posłucha, przyszedłem tu w sprawie mojej żony.

Weszła policjantka z bloczkiem do stenografowania.

– Pozwoli pan, że będzie robiła notatki? – zapytał Diamond.

– Tak. Czemu nie?

– Zatem proszę usiąść. Wyłącznie ze względów protokolarnych muszę pana poinformować, że nie musi pan mówić niczego, czego pan nie chce, a to, co pan powie, może posłużyć jako dowód w sprawie. Proszę teraz opowiedzieć mi o żonie.

– Mówiłem im o tym w dyżurce, pół godziny temu. Spisali szczegóły

– odpowiedział Jackman, nie podchodząc do krzesła.

– Proszę o cierpliwość, profesorze – Diamond wyrażał się z wyszukaną uprzejmością. – To ja dowodzę i wolałbym usłyszeć to od pana, niż przeczytać w książce raportów. Najpierw jej nazwisko.

Jackman z rezygnacją usadowił się w krześle.

– Geraldine Jackman, znana powszechnie jako Geny Snoo. To jej pseudonim artystyczny. Za tydzień, dwa będzie miała trzydzieści cztery lata, jeśli… Boże, to wszystko jest zbyt przerażające, żeby o tym myśleć.

– Czy zechciałby pan ją opisać?

– Czy muszę? Na pewno widział ją pan w telewizji w Milnerach. Prawda? Zatrudniono ją też przy paru reklamach, kiedy odeszła z BBC.

Nastąpiła przerwa. Diamond tak uważnie przyglądał się przesłuchiwanemu mężczyźnie, że musiał przewinąć w pamięci to, co zostało powiedziane, żeby zrozumieć jego słowa.

– A tak! Rzadko oglądam telewizję. Załóżmy, że nigdy jej nie widziałem. Jakiego koloru ma włosy?

– Rudawobrązowe. Kasztanoworude, jeśli pan woli.

– Sierżantowi powiedział pan, że brązowe.

– No to brązowe. – Jackman odpowiadał głośno tonem, który wskazywał, jak mocno przeżywa sprawę. – Co pan próbuje zrobić? Złapać mnie na kłamstwie? Nie przywleczono mnie tu na przesłuchanie, sam pan wie. Jestem tu, ponieważ moja żona zaginęła. Powiedziano mi, że być może nie żyje.

– Kto panu to powiedział?

– Kilka osób, które bardzo dobrze znają Gerry, widziało rysunek, jaki pokazywaliście w telewizji. Ci ludzie mówili, że to jej dokładna podobizna i że kontaktowali się z wami.

– Nie ze mną osobiście. Mieliśmy mnóstwo odpowiedzi na nasz apel

– wyjaśnił gładko Diamond. – Potrzeba czasu, żeby wszystko sprawdzić. Ale teraz, skoro pan już przyszedł…

– Proszę posłuchać, chcę wiedzieć, jak jest – przerwał mu Jackman. Na jego twarzy wyraźnie widać było zaniepokojenie, ale tak musiało być na tym etapie gry, bez względu na to, czy był winny, czy nie. – Znaleźliście jakąś kobietę. Gdzie ona teraz jest?

– W kostnicy miasta Bristol. Nie przeskakujmy od razu do wniosków. Może się okazać, że nie musi pan tam chodzić, jeśli wygląd pańskiej żony nie zgadza się w szczegółach z wyglądem zwłok. W bardzo intymnych szczegółach. – Przeszedł do pytań. – Kiedy widział ją pan po raz ostatni?

– W poniedziałek, trzy tygodnie temu.

– Jedenastego września?

– Hm, tak. Wcześnie wyjechałem do Londynu. Leżała jeszcze w łóżku. Powiedziałem jej, kiedy może się mnie spodziewać, a potem wyszedłem, żeby złapać pociąg o ósmej dziewiętnaście z Bath.

– Miał pan jakieś sprawy w Londynie?

– Jestem odpowiedzialny za zorganizowanie wystawy, dotyczącej Jane Austen, w Bath. Otwarcie nastąpi w tym tygodniu. Musiałem z kimś się zobaczyć w sprawie rękopisów.

Diamond nigdy nie czytał żadnej książki Jane Austen. Trudno było mu się identyfikować z detektywami z telewizyjnych kryminałów, którzy cytowali Szekspira i pisywali poezje w wolnym czasie. Wolał biografie, szczególnie te, które w tytule miały słowa: „z Yardu”.

– I ta wystawa sprawiła, że nie mógł pan wrócić przez trzy tygodnie?

– Nie, nie, wróciłem w środę.

Diamond wyprostował się na krześle i odpędził wszystkie myśli o Jane Austen.

– Wrócił pan do domu?

– Tak.

– A zatem wiedział pan, że żona zaginęła, już w środę trzynastego września?

– Nie wiedziałem, że zaginęła. – Profesor podkreślił negatywną odpowiedź ruchem ręki, jakby coś odgarniał. – Nie było jej w domu, ale to nie powód do wszczynania alarmu. Często zostaje u przyjaciół.

– I nie mówi panu o tym?

– Nie jestem stróżem Gerry.

Coś w tej odpowiedzi zazgrzytało; tak odpowiedział Kain pytany o Abla.

– Ale jest pan jej mężem. Prawdopodobnie chce pan wiedzieć, gdzie bywa.

– Nie nalegam na to. – Nastąpiła chwila ciszy. Jackman zbierał myśli, żeby odpowiednio rzecz wyjaśnić. – Żyjemy niezależnie od siebie. Jesteśmy dwojgiem ludzi, którzy potrzebują własnej przestrzeni. Na takiej zasadzie się pobraliśmy. Kiedy więc Gerry nie ma przez dzień czy dwa, nie zawiadamiam od razu policji.

– Nie mówimy o dniu czy dwóch, proszę pana.

– Myślałem, że tak.

– Potrzeba było panu trzech tygodni, żeby nas powiadomić – zwrócił mu uwagę Diamond. Sprytne wykręty nie robiły na nim wrażenia. Ten człowiek umiał posługiwać się słowami, czego można się było spodziewać po profesorze angielskiego, ale nie był w stanie prześlizgnąć się nad faktem, że dziwnie późno zgłosił zniknięcie żony.

– Nie przez cały czas byłem w domu – odparł Jackman. – Miałem nawał pracy z przygotowaniem się do nowego semestru. Londyn, Oksford, Reading. Biorę udział w zbyt wielu komitetach. Na parę dni wyjechałem do Paryża. Większą część lata poświęciłem na zorganizowanie tej wystawy i bardzo zaniedbałem prace na wydziale anglistyki.

– I myślał pan, że co wtedy robiła pańska żona?

– Odwiedzała przyjaciół. Zna mnóstwo ludzi w Londynie i Bristolu.

– Nie pracuje?

– Jest w stanie spoczynku, jak oni to nazywają.

– Oni?

– Bezrobotni aktorzy.

– Aha. – Diamond dobrze znał to wyrażenie. Jeśli wydawało się, że nie wie, o co chodzi, to tylko dlatego, że tak pracował jego umysł. Myślał o słowach, które tak często widywał na nagrobkach: „Niech spoczywa w pokoju”.

Jackman chyba coś wyczuł, bo pospieszył z dokładnymi wyjaśnieniami.

– Gerry nie występowała od półtora roku. Po odejściu z BBC brała udział w kilku reklamach, ale praca w telewizji już się jej skończyła.

– Dlaczego? Przecież wszyscy myślą o niej jako o Candice Milner? Jackman pokiwał głową.

– Z pewnością tak jest. Ale ona nie ma studiów aktorskich. Kiedy zaproponowali jej tę rolę, chodziła jeszcze do szkoły. – Dostał szansę, żeby pogadać o czymś mniej ważnym i chwycił się jej kurczowo. – Jej odkrycie było jak z marzenia nastolatki. Reżyser wyłuskał ją z tłumu na Wimbledonie. Przyszedł tam, żeby obejrzeć mecz, i stwierdził, że zamiast na grę patrzy na Gerry. Wyglądała dokładnie tak, jak młoda dziewczyna, którą wyobraził sobie w scenariuszu. Niepospolicie piękna. Zna pan tę oklepaną scenę z hollywoodzkich musicali, kiedy postać w typie Freda Astaire’a mówi: „Nie obchodzi mnie, kim pani jest, musi pani u mnie wystąpić”. To naprawdę zdarzyło się Gerry, kiedy miała osiemnaście lat. Przykroili rolę do jej osobowości, grała więc siebie i stała się popularna. A druga strona medalu to fakt, że trudno jej było zagrać inną rolę.

– Czy to ją martwiło?

– Z początku nie. Występowanie dwa razy w tygodniu w operze mydlanej wymaga wiele wysiłku, rozumie pan: młyn z uczeniem się kwestii, próbami i nagraniami. Do tego otwieranie uroczystości kościelnych w niedziele i umykanie przed reporterami z kronik towarzyskich. Ale było jej przykro, kiedy wykreślono ją ze scenariusza.

– Kiedy to się wydarzyło?

– Niedługo miną dwa lata.

– Ile czasu grała tę rolę?

– Zaczęła, kiedy miała osiemnaście lat, musiała mieć jakieś trzydzieści jeden, kiedy to się skończyło. Biedna Gerry. To przyszło dość niespodziewanie. Dotarło to do niej, kiedy przysłano jej scenariusz, w którym Candice wchodzi do samolotu. Potem jest wypadek nad Alpami, nikt nie uchodzi z życiem. Doskonale pamiętam, jaka była zła. Walczyła jak tygrysica, żeby zachować rolę. W końcu reżyser powiedział, że dłużej nie mogą ukrywać, iż jest naturszczykiem.

Jackman mówił z uczuciem, ale była w tym nutka oddalenia, jakby w jego słowach smutek był większy niż naprawdę. Nie umknęło to uwagi Petera Diamonda, który miał słuch wyczulony na fałsz. Sprawa mogła okazać się mniej skomplikowana, niż sądził z początku. Spodziewał się, że wkrótce ją rozwiąże.

Nie chcąc już dłużej wysłuchiwać historii rodzinnych, Diamond wyjął z kieszeni rysunek przedstawiający denatkę i pokazał go.

– To jest portret, który pokazywaliśmy w telewizji. Co pan o tym sądzi? Jackman rzucił okiem na rysunek, głęboko zaczerpnął tchu, jakby chciał stłumić uczucia, i powiedział:

– Cholernie mi przypomina Gerry.

Po kilku minutach siedzieli już z tyłu radiowozu i jechali do miejskiej kostnicy.

– Muszę dodać – powiedział Diamond – że zwłoki, które zobaczymy, leżały w wodzie przez dwa tygodnie. Rysunek sporządzony przez portrecistę policyjnego został upiększony żeby można go było pokazać w telewizji.

– Dziękuję za ostrzeżenie.

– Gdyby można było zidentyfikować ją na podstawie jakiegoś znaku czy blizny…

– Nie wiem o żadnej – powiedział szybko Jackman i dodał, jakby po namyśle. – Co będzie, jeśli się okaże, że to ktoś inny?

Diamond dobrze udał opanowanie.

– Skoro zgłosił pan zaginięcie żony, i tak odbędzie się śledztwo, które zaczniemy od nowa. Zajmie się nim ktoś inny.

– Możliwe, że się pomyliłem.

Diamond nie ufał sobie na tyle, żeby na to odpowiedzieć.

Dojechali niedługo po dziewiątej wieczór, przygotowania zajęły trochę czasu. Obsługa kostnicy pracowała w innych godzinach niż policja. Dopiero po dłuższym oczekiwaniu przyjechał na rowerze ktoś z personelu i otworzył drzwi.

Diamond nie odezwał się ani słowem. Za bardzo był pochłonięty obserwowaniem Jackmana.

Wyprowadzono zwłoki i odkryto twarz.

***

– Nie muszę mówić, że zależy mi na pańskiej współpracy.

To były pierwsze słowa Diamonda, odkąd opuścili kostnicę. Celowo użył trybu oznajmującego, a nie pytającego.

Profesor Jackman siedział pochylony w radiowozie, zasłaniając dłońmi oczy.

– Co? – zapytał.

Diamond powtórzył, słowo po słowie, jak szkolny wychowawca. Jackman nie podniósł wzroku.

– Zrobię wszystko, co w mojej mocy, żeby pomóc.

– Doskonale. – Diamond czekał, bo samochód zatrzyma się na światłach, i nie powiedział nic, dopóki nie ruszyli. – Na tę noc załatwię panu nocleg w Beaufort, chyba że wolałby pan inny hotel.

Tym razem profesor odwrócił się, żeby na niego spojrzeć.

– Hotel nie jest niezbędny. Mogę pojechać do domu. Naprawdę, tak bym wolał.

Diamond pokręcił głową.

– Tej nocy pański dom jest niedostępny, proszę pana.

– Dlaczego?

– Chcę, żeby zaraz rano go sprawdzono, za pańskim pozwoleniem. Do tego czasu jest zapieczętowany. Postawię tam człowieka na noc.

– Jak to „sprawdzono”?

– Funkcjonariusze zajmują się miejscem przestępstwa. Odciski palców i cały ten kram. Rozumie pan?

– „Miejsce przestępstwa”? Nie sugeruje pan chyba, że Geny została zamordowana pod moim dachem?

– Panie profesorze, nie zajmuję się sugestiami, pracuję, opierając się na faktach. Fakt numer jeden: pańska żona nie żyje. Fakt numer dwa: ostatnim miejscem, w którym widziano ją żywą, był pański dom. To gdzie mam zacząć?

Po krótkim zmaganiu się z tym pokazem policyjnej logiki, Jackman odparł:

– Nie rozumiem, dlaczego nie mogę spędzić jednej nocy więcej w tym miejscu, skoro byłem tam przez cały czas, odkąd Geny zaginęła.

Diamond uznał to za protest, który nie zasługuje na reakcję.

– Czym pan przyjechał dziś wieczór, żeby zgłosić zniknięcie żony? – zapytał, zamiast odpowiedzieć.

– Samochodem.

– A gdzie jest teraz?

– W dalszym ciągu na państwowym parkingu przy komisariacie, mam nadzieję.

– Ma pan kluczyki?

– Tak. – Jackman zmarszczył czoło.

– Może mi je pan dać?

– Po co, na Boga? Chyba nie rekwiruje mi pan samochodu? Na twarzy Diamonda pojawił się pocieszający uśmiech.

– Rekwirować? Nie. To tylko stara, nudna metoda sprawdzania faktów. Robimy między innymi odlewy opon. Potem, jeśli znajdziemy inne odciski opon, powiedzmy, przed pańskim domem, możemy wyeliminować pański wóz ze śledztwa. – Był zadowolony z tej odpowiedzi. Brzmiała bardzo rozsądnie, a przy tym nie dał poznać, jaki jest jego prawdziwy cel. Chciał sprawdzić bagażnik w poszukiwaniu śladów po zwłokach. Kiedy dostał kluczyki, zapytał od niechcenia: – Czy ma pan zamiar zjawić się jutro na uniwersytecie?

– Skoro mój dom ma zostać przeszukany, chcę tam być, żeby zobaczyć, co się dzieje – oświadczył stanowczo Jackman.

Rozdział 7

Następnego dnia okazało się, że przeszukanie domu profesora Jackmana nie odbyło się „zaraz rano”. Zaraz rano, po rozpoczęciu dnia Petera Diamonda o wpół do siódmej, rozległ się dzwonek telefonu stojącego przy jego łóżku. Była to wiadomość od samego zastępcy szefa policji, przekazana przez inspektora dyżurnego z komendy głównej. Diamondowi kazano się zgłosić do komendy o wpół do dziewiątej.

Domyślał się, że nie chodzi o pochwałę od szefa. Wyczuwał kłopoty.

Rzucił się z powrotem na poduszkę i jęknął. Cokolwiek było powodem tego nagłego wezwania, nie mogło się zdarzyć w bardziej nieodpowiedniej porze. Komplikacje! Będzie musiał odwołać ustalenia z wczorajszego wieczoru. Furgonetki detektywów, mundurowych i techników kryminalistyki miały zjechać do domu Jackmana o wpół do dziewiątej, dokładnie w tym samym czasie, kiedy miał spotkanie w Bristolu.

Znów usiadł, zdjął telefon ze stolika nocnego i postawił go na kołdrze między nogami. Jego żona, Stephanie, wyszła z sypialni, która zamieniła się w komisariat, bez słowa włożyła podomkę i zeszła na dół, żeby postawić czajnik na gazie. Diamond podniósł słuchawkę i wykonał pierwszy z kilku telefonów, przesuwając przeszukanie na jedenastą. Nie chciał, żeby ktokolwiek wchodził do domu bez niego. Teoretycznie mógł przekazać nadzór Johnowi Wigfullowi. To jednak Diamond wolał pominąć. Poprosił tylko Wigfulla, żeby odwiedził profesora Jackmana w hotelu i powiedział mu o zmianie planów.

Po drodze do Bristolu próbował zgłębić, co mogą myśleć w komendzie głównej. Doszedł do nieprzyjemnego wniosku, że poprzedniego wieczoru Jackman musiał wydzwaniać na wszystkie strony z pokoju hotelowego. Kiedy pojawiają się kłopoty, ludzie o wysokim statusie, tacy jak Jackman, nie chowają się do mysiej nory jak małe złodziejaszki, lecz wprawiają w ruch siatkę koleżeńskiej pomocy.

Tego ranka pan Tott, zastępca komendanta, siedział za biurkiem w białej koszuli z różowymi szelkami. Widok ten był tak niezwykły, że każdy funkcjonariusz niższej rangi zawahałby się w drzwiach. Ale Diamonda przywitał po koleżeńsku, zwracając się do niego po imieniu. Ruchem ręki wskazał mu czarną, skórzaną kanapę pod oknem. Zastępca komendanta, jakby chciał całkowicie rozwiać wszelkie obawy, że będzie jakaś reprymenda, wstał, podszedł do drzwi i poprosił, żeby przyniesiono kawę i herbatniki. Potem przysiadł na poręczy kanapy z założonymi rękami. Z przedziałkiem na czubku głowy, włosami gładko przylegającymi do głowy i wąsem jak u oficera gwardii wyglądał, jakby pozował do edwardiańskiej fotografii.

Cała ta wymuszona kordialność wywarła przygnębiające wrażenie na Diamonda. Ostatnim razem, kiedy potraktowano go z takimi względami, dowiedział się od lekarza, że jego żona poroniła.

– Przepraszam, że pokrzyżowaliśmy ci plany – powiedział Tott, próbując nadać słowom szczere brzmienie – ale musieliśmy spotkać się z tobą jak najszybciej. Przy okazji, jak posuwa się śledztwo w sprawie zabójstwa?

To „przy okazji” było jeszcze jednym wstrząsem, bo znaczyło, że dyskutowana będzie zupełnie inna sprawa niż przypadek Jackmana. Diamond powiedział kilka zdań bez przekonania, szybko myśląc o tym, co się dzieje.

– Wieczorem zidentyfikowaliśmy tę kobietę. Może pan już słyszał.

– Aktorka telewizyjna, czy tak?

– Tak. Zona profesora angielskiego z Claverton. Tott uśmiechał się przyjacielsko.

– Tak mi mówiono. Lepiej wyszlifuj Szekspira, Peter. – Przerwał i opuścił ramiona. – No dobrze, przejdźmy do rzeczy. Na biurku leży egzemplarz raportu ze śledztwa w sprawie Missendale’a.

Diamond właściwie odczytał sygnały.

– Rozumiem. – Był w stanie wydobyć z siebie tylko taką, nijaką odpowiedź. Za długo tłumił przykre myśli. Minęło ponad osiem miesięcy, odkąd stanął przed komisją śledczą, i ponad dwa lata, odkąd Hedley Missendale został wypuszczony na wniosek ministra spraw wewnętrznych z zaleceniem ułaskawienia. Fałszywe zeznania, niesłuszne uwięzienie. Niektóre gazety rozkręciły kampanię nienawiści przeciwko „łajdakom z policji”, oskarżając ich o rasizm i brutalność. Kampania skupiła się na nadkomisarzu Blaizie i na Diamondzie. Jacob Blaize został zaszczuty, musiał przejść na emeryturę w związku z nadwerężonym zdrowiem, co prasa złośliwie i bezpodstawnie opisała jako potwierdzenie publikowanych oszczerstw.

– Myślę, że powinieneś na to jak najszybciej rzucić okiem – powiedział Tott. – Ulży ci, kiedy się dowiesz, że nie ostał się żaden z poważniejszych zarzutów.

Diamond popatrzył w stronę biurka.

– Mógłbym…?

– Nie krępuj się. Po to tu jesteś.

Wstał niemrawo, przeszedł przez pokój i wziął raport.

– Najważniejsze jest oczywiście pod koniec – oznajmił Tott. – To, co znajdziesz w akapitach od strony osiemdziesiątej siódmej, dotyczy ciebie osobiście. Nie śpiesz się.

Diamond przekartkował raport i znalazł podsumowanie. Jego nazwisko rzucało się w oczy. Szybko przeczytał stronę, by wyłowić sedno sprawy. „Nie znaleziono dowodów rasistowskiego podejścia ze strony nadinspektora Diamonda… Ten funkcjonariusz podczas intensywnego przesłuchania w pełni oczyścił się z zarzutów… Jeśli chodzi o zeznanie Missendale’a, całkowicie zgadzało się ono z zebranymi dowodami… nadinspektor Diamond, podobnie jak uczynił to sąd, miał prawo wyciągnąć racjonalne wnioski, że zeznanie Missendale’a ma podstawy faktyczne”.

Odwrócił stronę, był dziwnie spokojny, ale nie czuł się zrehabilitowany po miesiącach obelg ze strony mediów. A potem skoncentrował się na jednym zdaniu.

– Boże Wszechmogący! Tott wrócił na krzesło.

– Coś nie tak?

– „Należy stwierdzić, że fizyczna obecność i siła osobowości nadinspektora Diamonda nie mogła nie zastraszyć Missendale’a” – przeczytał Diamond. – To nie w porządkują po prostu tak wyglądam. Nic na to nie poradzę, że jestem tak dobrze zbudowany.

– Tak, to nie w porządku – zgodził się Tott. Z jego tonu wynikało, że nie przywiązuje do tego wagi.

Ale Diamond nie miał zamiaru odpuścić.

– Nie zastraszano nikogo, żeby wydobyć zeznania. Sędzia podczas procesu ustalił, że nie było nacisków.

Diamond zaczął czytać dalej.

– Po prostu w to nie wierzę! „Z zaniepokojeniem należy stwierdzić, że próbki włosów z wełnianej czapki, zerwanej napastnikowi podczas walki, nie zostały porównane z włosami pana Missendale”.

– O co chodzi? – zapytał Tott.

– Wysłaliśmy czapkę do laboratorium.

– Ale nie sprawdziliście tego, o ile dobrze zrozumiałem. Nie wzięliście próbek włosów od Missendale’a.

– Ten człowiek się przyznał.

– Ale rozsądek nakazywał, żeby pobrać próbki. Diamond patrzył na niego ze zdumieniem.

– Właściwie po co?

– Dla porównania.

– To było w 1985 roku. Zanim pojawiły się badania genetyczne. Nawet gdybyśmy to zrobili, laboratorium kryminalistyczne nie byłoby w stanie nam powiedzieć, czy włosy na czapce należały do Missendale’a, czy do Sammy’ego Davisa juniora. Z raportu wynika, że gdyby porównano próbki, wyszłoby na jaw, że Missendale jest niewinny, a to po prostu nieprawda.

– W raporcie nie ma o tym ani słowa.

– „Z zaniepokojeniem należy stwierdzić”…? To sugeruje, że ktoś jest winny.

– Rzecz w tym, że należało to zrobić rutynowo. Nikt cię nie oskarża, że ukrywałeś dowody – odpowiedział stanowczo Tott.

– Oskarżają Jacoba Blaize’a i mnie, że go wrobiliśmy.

– Człowieku, nie dramatyzuj! Gdyby tak było, wyleciałbyś z pracy. Twoja uczciwość nie została podważona.

Diamond wiedział, że teraz powinien się zamknąć. Ale czuł się skrzywdzony.

– Podczas śledztwa powiedziałem im, co musiało się zdarzyć, ale oni, jak widać, zbagatelizowali to. Missendale został wrobiony, ale nie przeze mnie. To był mały złodziejaszek z kryminalną kartoteką. Miał niski iloraz inteligencji. W tle stali więksi macherzy, za sprytni, żeby dać się złapać. Jeśli spojrzeć wstecz, jest oczywiste, że Missendale był dla nich kozłem ofiarnym. Chcieli, żeby ten drugi facet, ten, który naprawdę zastrzelił sierżanta, dalej dla nich pracował, więc powiedzieli Missendale’owi, że jeśli nie złoży fałszywych zeznań, to go sprzątną. W pudle byłby bezpieczniejszy. Na wolności czekał go grób.

Tott pokiwał głową.

– Wierzę ci. W dzisiejszych czasach zorganizowana przestępczość często kryje się za prowadzonymi przez nas sprawami. Ale takie teoretyzowanie nie wchodzi w zakres śledztwa. Patrzono na konkretne okoliczności, w których naruszona została praworządność.

– Nie satysfakcjonuje mnie to.

– Dziwne byłoby, gdyby znalazł się ktoś usatysfakcjonowany zawartością raportu, liczącego ponad sto stron. Powinieneś chyba uznać, że dzięki temu cała ta paskudna sprawa została zakończona. Mediów nie zainteresują fragmenty, które tak cię dręczą.

– Ale nie sądzę, żeby to załatwiało sprawę do końca.

– Zdaje się, że słyszę brzęk filiżanek – stwierdził pan Tott. Diamond poczekał, aż naleją mu kawy ze szklanego dzbanka z chromowanymi okuciami. Kiedy znów zostali sami, powiedział:

– Chciałbym zapytać, jaki skutek wywrze to na moją pracę w Avon i Somerset.

– Żadnego – odparł Tott. – To, co zdarzyło się cztery lata temu w Londynie, jest już historią.

– Od tamtego czasu obrzucono mnie tonami błota.

– Ale nic nie przylgnęło.

– Nie zaprzeczy pan jednak, że podcięto mi skrzydła?

Tott zamieszał kawę i nic nie odpowiedział. Było oczywiste, że Komisarz mówi o zastąpieniu Billy’ego Murraya Johnem Wigfullem, zaufanym człowiekiem komendy głównej.

– Nie narzekam – przyznał Diamond. – Z waszego punktu widzenia to był racjonalny środek zabezpieczający, skoro wybuchła sprawa Missendale’a. Ale miałem prawo oczekiwać, że ten raport oczyści mnie, i sądzę, że oczyścił, choć niezupełnie.

– Jeśli raport sprawi, że będziesz dokładniej stosował procedury, to choć trochę spełni swoją funkcję. Musisz przyznać, że potrafisz być bardzo odporny na techniki. Przyznaję, że rozwój nauki w ciągu ostatnich kilku lat budzi trwogę, ale wypadałoby chociaż spróbować wykorzystywać go w naszej pracy.

– Do pewnego stopnia. Wrodzona inteligencja może dać doskonałe osiągnięcia. Zdanie się tylko na maszyny jest niebezpieczne.

– Daj spokój. Niczego takiego nie żądam. To kwestia zachowania proporcji.

Diamond zamknął raport i położył go na biurku Totta.

– Co się stanie, kiedy następnym razem jakiś złodziejaszek zakwestionuje moje przesłuchanie?

– Do wszelkich skarg podejdę merytorycznie – powiedział Tott tonem wskazującym, że jego cierpliwość jest na wyczerpaniu. – I przyjmę wszelkie uwagi, że mogę być uprzedzony. Nie widzę, żeby przywarło do ciebie to błoto, i mam nadzieję, że nie zobaczę więcej ani jednej plamki. Czy chciałbyś mi jeszcze coś powiedzieć?

– O czym?

– O twoim bieżącym śledztwie.

– Nie. Nic więcej. – Pod wpływem chwili powiedział i tak więcej niż należało.

– Doceniam to – odparł Tott. – Przeniesienie Wigfulla do twojej grupy nastąpiło na moje żądanie. Wigfull nie jest, podkreślam to, nie jest informatorem. Mam na oku wszystkich moich funkcjonariuszy i nie potrzebuję pomocy takich jak John Wigfull. Czy to jasne?

– Jasne.

– I przyjęte?

– Tak jest.

– Opowiem ci o Wigfullu. – Tott spojrzał na filiżankę i powoli przejechał palcem po jej krawędzi. – Wiedziałem, że raport niebawem spłynie, ale nie wiedziałem, co zawiera. Musiałem stawić czoło najgorszemu z możliwych scenariuszy, że zostaniesz bezzwłocznie usunięty z wydziału zabójstw. Potrzebowałem człowieka zdolnego do przejęcia sprawy i nie wchodząc w personalia, w twoim zespole nie było nikogo, komu mógłbym zaufać. Wybrałem Wigfulla. Oczywiście nie powiedziano mu o przyczynach, ale jako dobry detektyw sam mógł się tego domyśleć. Podoba mi się to, że macie różne temperamenty. Poza tym jesteś wielkim mężczyzną, co niesprawiedliwie podkreślono w raporcie. Bądź wielki w najlepszym tego słowa znaczeniu, tak wielki, żeby wyciągnąć z Wigfulla to, co najlepsze.

***

Tuż po jedenastej konwój samochodów i furgonetek policyjnych wtoczył się na podjazd przed domem Jackmana, niedaleko jednej z ustronnych uliczek na przedmieściach Bathwick Hill. Na przedzie jechało bmw Diamonda. Obok komisarza siedział Jackman. Za nimi jechał w toyocie Wigfull z dwoma detektywami sierżantami i posterunkowym. W innych wozach przyjechali technicy wydziału kryminalistycznego i wsparcie w postaci umundurowanych funkcjonariuszy.

W tym samym czasie niebieskie volvo Jackmana było poddawane badaniom na Manvers Street. Diamond, wręczając kluczyki chłopakom z laboratorium, powiedział:

– Nie rozczarujcie mnie, dobrze? Im się zawsze wydaje, że usunęli wszystkie ślady.

Brydon Housc wyglądał w sam raz na siedzibę profesora, chociaż nie stał tak blisko uniwersytetu, żeby można tam było dojść na piechotę. I tak jednak było niedaleko od uczelni, co z pewnością podkreślili pośrednicy, kiedy Jackman zainteresował się nieruchomością. Była to obrośnięta bluszczem klockowata budowla z gankiem, kolumienkami i balkonem na piętrze. Prawdopodobnie miała nieco ponad sto lat. Stała na obszernym podwórku, za niskim murkiem ułożonym z kamieni bez zaprawy. Parcele na przedmieściach były obszerne, domy różniły się od siebie. Dzielnica znajdowała się zbyt daleko od centrum Bath, żeby planiści nastawali na uniformizację i między solidnymi georgiańskimi i wiktoriańskimi willami stały nowoczesne budynki z jaskrawego, sztucznego kamienia.

Diamond poprosił Jackmana o otwarcie drzwi. Potem chwycił profesora za ramię i nie pozwolił mu wejść.

– Nie, proszę pana, ani pan, ani ja nie możemy tam jeszcze wejść. Jackman patrzył z niedowierzaniem i zaskoczeniem, jak dwaj ludzie w białych kombinezonach weszli na ganek, usiedli, zdjęli buty i zastąpili je skarpetami z tworzywa sztucznego.

– Jeśli pan pozwoli – powiedział mu na ucho Diamond – nie będziemy przeszkadzali kosmonautom w pracy. Może pokaże mi pan ogród?

– To ogromna strata czasu dla nas wszystkich – mruknął znękany profesor.

– W Doncaster mam szwagra. – Diamond chciał złagodzić napięcie. – Za każdym razem, kiedy go odwiedzamy, odciąga mnie od pań i mówi: „Chodź, zobaczymy ogródek za domem”. Żaden ze mnie ogrodnik. Nie będę udawał, że wiem, kiedy przycinać róże, ale wiem, że ogród Reggiego jest cholernie zapuszczony. W niektórych miejscach pokrzywy sięgają do piersi. Szukamy po omacku ścieżek, a Reggie wskazuje na jakieś żałosne roślinki, przygięte do ziemi ciężarem much i powojów, i mówi mi, jak się nazywają. Po godzinie siostra krzyczy, że herbata gotowa, wracamy więc do domu na ożywczą filiżankę. Zanim zdołam ugryźć kawałek ciasta, Reggie mówi: „Nie widziałeś ogrodu od frontu. Chodź, zobaczymy”. Podobno jestem detektywem, a nie wiem, dlaczego tak robi. Boi się pójść tam sam? A może dom ma wypchany kradzionymi towarami i nie chce, żeby to zauważył? Ciągle staram się to zrozumieć.

Jackman najwyraźniej nie miał ochoty wygłosić swojej teorii na ten temat, ale przynajmniej zgodził się pójść z nadkomisarzem. Tworzyli niedobraną parę: dobrze zbudowany naukowiec, posuwający się sprężystym krokiem, obok grubego policjanta, zmuszonego samą masą do ociężałego stawiania nóg. Oprawę tego widowiska stanowiły trawniki poprzedzielane kępkami krzaków i ładnie przystrzyżonymi drzewami. Dalej rosły jabłonie. Było ich tyle, że ogród można było nazwać sadem.

Nagle Diamond przeszedł od spraw rodzinnych do służbowych.

– Pańska żona. Muszę wszystko o niej wiedzieć. Pochodzenie, rodzina, przyjaciele z przeszłości i obecni. I wrogowie, jeśli są. Codzienne zajęcia, finanse osobiste, stan zdrowia, picie, hobby, miejsca, które odwiedzała, sklepy, do których chodziła.

– Byliśmy małżeństwem zaledwie od dwóch lat – powiedział Jackman, protestując przeciwko długości i zakresowi listy.

– To pewnie wystarczy, żeby dowiedzieć się wszystkiego – naciskał Diamond. – Weźmy się do sprawy od początku. Jak się spotkaliście?

Takie podejście dało korzyści. Jackman wydał dźwięk przypominający śmiech i pokiwał z zadumą głową, jakby pod wpływem wspomnień.

– To było przez gołębia, przynajmniej Gerry zawsze tak twierdziła. Ten gołąb mógł istnieć albo nie, ale stał się częścią naszej prywatnej mitologii. Jechała Great Russell Street swoim renault 5…

– Kiedy to było? – wtrącił Diamond.

– Troszkę ponad dwa lata temu. Jak mówiłem, jechała ulicą, kiedy ten zapóźniony umysłowo albo uparty londyński gołąb zaparł się, żeby nie odfrunąć. Gerry nie mogła znieść myśli, że zabije żywe stworzenie, zakręciła kierownicą i zmiażdżyła błotnik o stojącą obok ciężarówkę. Pewnie ciągle pan słyszy takie historie.

– Nie pracuję w wydziale ruchu.

– To było chyba w maju, a ja kończyłem pracę w Birkbeck College i miałem rozpocząć wykłady tutaj. Tamtego ranka pracowałem w British Library i wyszedłem na spacerek w porze lunchu. Pierwszy podbiegłem do samochodu, otworzyłem drzwi i sprawdziłem, czy nie jest ranna. Jeszcze teraz widzę, jak na mnie patrzy, pobladła i piękna, nieziemsko piękna. Nic się jej nie stało, to był tylko wstrząs, więc pomogłem jej zaparkować, znalazłem miejsce w pobliskim barze kanapkowym i zamówiłem mocną, słodką herbatę. Potem, nie przepuszczając szansy, żeby zagrać Galahada, poszedłem poszukać kierowcy ciężarówki. Okazało się, że to mnich buddyjski.

– Mnich w Londynie?

– Prowadził kwerendy, tak jak ja. Raz czy dwa razy widziałem go w czytelni. Kiedy powiedziałem mu o stłuczce, okazał łagodny brak zainteresowania jeszcze jednym wgnieceniem na ciężarówce. Co więcej, pochwalił Gerry za to, że uniknęła przejechania gołębia. Jego zdaniem zmierzała ku oświeceniu. Wróciłem do baru kanapkowego i uspokoiłem ją.

– Radząc jej bez wątpienia, żeby udała się na najbliższy komisariat i zgłosiła wypadek – zauważył sardonicznie Diamond.

– Zastałem ją przycupniętą na wysokim stołku, ocierała kąciki oczu tymi zdumiewającymi rudymi włosami. To była jej pierwsza w życiu kraksa i czuła się głupio, że wyrządziła szkody tylko dlatego, żeby nic przejechać parszywego gołębia. Pamiętam, że stanąłem twardo w obronie gołębia i jego prawa do przechodzenia przez jezdnię bez narażania się na zmiażdżenie. Sprawiłem, że znowu się uśmiechnęła. Miała oszałamiający uśmiech. Potem oznajmiła, że za dwadzieścia minut powinna być w studiu telewizyjnym, więc zaproponowałem, że zawiozę ją do White City. Żenująca sprawa. Było widać, że nie wiem, jaka jest sławna. Rzadko kiedy oglądam telewizję.

Zatrzymali się na skraju sadu, gdzie trawa była zbyt wyrośnięta, żeby wygodnie chodzić. Diamond wyrwał długą łodyżkę i zaczął ją żuć, zadowolony z siebie, że starczyło mu cierpliwości na wysłuchanie tego ględzenia. Miał jeszcze czas, żeby przejść do zabójstwa.

– Jak rozumiem, postanowiliście znowu się spotkać?

– Tak. Dobrze nam było ze sobą. Zainteresowanie było obustronne, chociaż sądzę, że z obu stron wystąpiło nadmierne idealizowanie. Ona ukończyła tylko szkołę średnią i pochlebiało jej, że włóczy się za nią profesor. A ja, poza tym, że była dla mnie niezwykle atrakcyjna, jak dla każdego pełnokrwistego samca w tym kraju, lubowałem się zazdrością tych, którzy oglądali Milnerów i nie potrafili zrozumieć, jak jajogłowemu profesorowi udało się poderwać gwiazdkę telewizyjną.

– A wasza rozmowa?

– Słucham?

– Nadawała na pańskich falach?

– Tak, była błyskotliwa. Gdyby nie przerwano jej nauki, z pewnością dostałaby się na uniwersytet.

Diamond zauważył, że w sposobie, w jaki Jackman mówił, był dystans, a nie duma, której należałoby się spodziewać po oddanym mężu. Chociaż wspomnienia sprzed dwóch lat przepojone były ciepłem. Historia ich pierwszego spotkania dźwięczała prawdą. Niewątpliwie Geny oczarowała tego człowieka i nietrudno było zrozumieć, dlaczego on ją pociągał. Był przystojny. Nie był wyniosły. W ogóle nie pasował do stereotypu nadętego intelektualisty.

Potwierdziło się to, kiedy Jackman zaczął mówić dalej.

– Po raz pierwszy kochaliśmy się pod gwiazdami w Richmond Park. Nie wiedzieliśmy, że zamykają bramy o zmierzchu. Musieliśmy przejść przez mur, żeby się wydostać, a mieliśmy już jakoś mniej energii. – Uśmiechnął się słabo. – Potem robiliśmy to w bardziej komfortowych warunkach. Przeprowadziła się do mojego bliźniaka w Teddington. Pobraliśmy się we wrześniu. Po wyjściu z urzędu stanu cywilnego wsiedliśmy na statek wycieczkowy i urządziliśmy sobie wycieczkę w górę Tamizy na dwieście pięćdziesiąt osób.

Diamond zanotował tę liczbę w pamięci, niepokoiła go. Jeśli dojdzie do wyszukiwania przyjaciół ofiary, będzie potrzebna ogromna grupa śledcza.

– Doprawdy, zaskakujące – zauważył Jackman – jak świat akademicki i świat show biznesu zdołały się zaprzyjaźnić. Podrygiwały w rytm kwartetu jazzowego do świtu.

– To był wrzesień 1987 roku? Kiedy więc przeprowadziliście się do Bath? – zapytał Diamond.

– Zaraz potem. Miałem tu zacząć wykłady. Geny nadal pracowała w BBC. Nie mieliśmy pojęcia, że jej dni w Milnerach są policzone. Wynajęła mieszkanie w Ealing, żeby tam przemieszkiwać podczas dni zdjęciowych. Jak już mówiłem, oboje byliśmy skupieni na życiu zawodowym i więź między nami była luźniejsza, niż nakazuje tradycja. Mieliśmy osobne rachunki bankowe. Ten dom jest na moje nazwisko; znalazłem go i zacząłem załatwiać sprawy prawne, zanim spotkałem Geny.

– Czy spodobał się jej pański wybór?

Profesor przyłożył dłoń do twarzy i przejechał nią po podbródku, zastanawiając się nad odpowiedzią.

– Tak, myślę, że się jej spodobał. Jest trochę oddalony od śródmieścia, ale miała samochód.

– Tego renaulta?

– Metro. Kupiła sobie nowy. Stoi w garażu. Chce pan zobaczyć?

– Później. – Teraz Diamond przejął pałeczkę. – Skoro jej samochód nadal stoi w garażu, nie zaniepokoiło to pana, kiedy zaginęła?

– Zupełnie nie. Często korzysta z taksówek, szczególnie kiedy ma zamiar wypić kilka drinków.

– Dużo piła?

– Mogłaby przestać, ale nie twierdzę, że piła nadmiernie.

***

Funkcjonariusz zawołał Johna Wigfulla, żeby w urzędowych skarpetach z tworzywa sztucznego wszedł na górę, do głównej sypialni. Patrzyli, jak jeden z zespołów kryminalistycznych na kolanach zbiera próbki włókien na kawałki taśmy samoprzylepnej.

Wigfull założył ręce na piersi i przyjrzał się pokojowi.

– A więc są dwa pojedyncze łóżka.

– Niektórzy tak wolą.

– Też byś wolał, gdybyś miał za żonę Geny Snoo? Funkcjonariusz się uśmiechnął.

– Jestem tylko technikiem kryminalistyki, John. Zupełnie brakuje mi wyobraźni.

Oba łóżka rozebrano do materaców, żeby je zbadać. To wystarcza, by pozbawić sypialnię charakteru. Pokój był duży, proporcjonalny, utrzymany w odcieniach szarości i jasnej zieleni. Na stoliku naprzeciwko łóżek stał telewizor i odtwarzacz wideo. Dwa obrazy w stylu Mondriana ożywiały ściany, ale w oczach Wigfulla wzmacniały tylko wrażenie hotelowej neutralności pomieszczenia.

Uderzająco inne wrażenie odniósł, kiedy przeszedł przez pokój i zajrzał do jednej z przylegających do niego garderób. Było to sanktuarium kariery telewizyjnej Geny Snoo. Ściany gęsto obwieszono oprawionymi w srebrne ramki zdjęciami z Milnerów oraz fotografiami prasowymi jej i innych znanych i lubianych osób podczas przyjęć. Toaletkę wyposażono w lustro otoczone żarówkami, jak w garderobie każdej gwiazdy, ściana z tyłu została udekorowana srebrnymi podkowami, telegramami, kartkami pocztowymi i gałązkami wrzosu. Wzdłuż pokoju stał składany parawan, całkowicie zalepiony wycinkami z gazet. Na półkach między szafą ścienną a oknem stały kasety wideo i tanie wydania książkowe Milnerów.

– Wspomnienia z czasów sławy, co? – powiedział funkcjonariusz kryminalistyki.

– To się rzuca w oczy. – Wigfull wrócił do sypialni. – Dużo znaleźliście?

– Kilka mikroskopijnych plamek na kołdrze. Być może krew. Może to ważne, a może nie. Zobaczymy, co powiedzą badania. Mnóstwo odcisków na powierzchni komody, prawdopodobnie jej własnych. W innych miejscach prawie żadnych. Szuflady i szafa zostały wytarte do czysta. Czy on to zrobił?

– Masz na myśli męża?

– No a kogo innego? Morderstwa z reguły zdarzają się w rodzinie, prawda?

Wigfull wzruszył ramionami.

Technik zamknął z trzaskiem metalową skrzynkę z przyrządami.

– Jeśli jest winien, twój szef go przyszpili. Widziałem, jak Diamond pracuje. Dla niego to gra w kotka i myszkę. Trochę się pobawi, a potem uderza. Jak nie odgryzie głowy, to złamie kark.

– Zanim do tego dojdzie – oświadczył Wigfull – chciałbym znać motyw.

– To oczywiste. Nie sypiali razem. Musiała to dostawać od kogoś innego. Mąż się dowiedział. Kurtyna zapadła dla Candice.

W ogrodzie Diamond cierpliwie rekonstruował historię małżeńską.

– W samochodzie mówił mi pan o ciosie, jakim dla żony było usunięcie jej z serialu. Rozumiem, że po początkowym szoku podeszła do tego całkiem pozytywnie.

– Tak – odparł Jackman. Był teraz spokojniejszy, bo pytania stały się bardziej klarowne, bardziej przewidywalne. – Oczywiście, powiedziała reżyserowi, co o tym sądzi, ale kiedy zobaczyła, że to stracona sprawa, zareagowała, jak sądzę, rozsądnie. Powiedziała mi, że chce nadrobić stracone lata.

– Co miała na myśli?

– Nigdy nie cieszyła się wolnością, której mogą używać nastolatki. Wreszcie mogła się wyrwać: jeździć na wakacje, tańczyć przez całą noc, zmieniać fryzury, przytyć, jeśli tylko miała ochotę, i nigdy nie odpowiadać na listy od fanów. Myślę, że był to bunt nastolatki odłożony o dekadę.

– Nie był to idealny początek małżeństwa – zaryzykował Diamond.

Odpowiedź była ostrzejsza, jakby Jackman wiedział, co kryje się za tymi słowami.

– Nie patrzyliśmy na to w ten sposób. Jak panu mówiłem, zostawiliśmy sobie sporo swobody, żeby pozostać sobą i niezależnie dążyć do własnych celów. Nie chcieliśmy, żeby jedno z nas wlokło się przez całe życie za drugim i ciągle się dla niego poświęcało.

– Ale podstawa tego waszego kontraktu, waszego porozumienia, czy jak to nazywaliście, zmieniła się – zauważył Diamond. – Ona nie miała już pracy.

– No to co? Nic spodziewałem się, że Gerry zostanie w domu i będzie cerować mi skarpetki tylko dlatego, że jest bezrobotna. Włożyła całą energię w zbudowanie życia towarzyskiego. Oczywiście zrezygnowała z mieszkania w Ealing.

– To trudne dla kobiety przywykłej do Londynu, gdy musi zaszyć się tam, gdzie nikogo nie zna – stwierdził Diamond przekonany, że małżeństwo doznało fatalnego uszczerbku.

– Nie dla Gerry. Szybko rozeszła się wieść, że przeprowadza się tutaj. Natychmiast przyszło mnóstwo zaproszeń.

– Pana też zapraszano?

– Bardzo często. Zazwyczaj nie mogłem jej towarzyszyć. Musiałem uruchomić zupełnie nowy wydział, i to zajmowało mi najwięcej czasu. Stopniowo poznawałem ludzi, z którymi przestawała. Co jakiś czas urządzaliśmy u siebie przyjęcia.

– Przychodzili ludzie z Bath?

– Raczej z Bristolu. Ze wszystkich stron, jeśli się nie mylę.

– Jeśli się pan nie myli? Czyżby nie poznał ich pan zbyt dobrze? Nie byli z pańskiego środowiska?

Jackman obrzucił go zimnym spojrzeniem.

– Znajomi nie muszą być z mojego środowiska, jak pan to ujął. Nie zawracałem sobie głowy pytaniem, gdzie mieszkają. Jeśli chce pan poznać ich nazwiska i adresy, przypuszczam, że uda mi się znaleźć jej notatnik.

– Chce pan powiedzieć, że nawet nie zna pan nazwisk przyjaciół swojej żony?

– Tego nie powiedziałem. Byli tam jacyś ludzie o nazwisku Maltby. Mieszkali w Clevedon, jak sądzę. Paula i John Hare. Liza jakaś tam. Wysoki facet o imieniu Mike… nie jestem pewien, gdzie mieszka.

– Proszę się nie martwić – odparł Diamond. – Przejrzę notatnik z adresami, tak jak pan zasugerował. Czy żona kiedykolwiek wspominała o kłótni z którymś ze swoich przyjaciół?

– Nie przypominam sobie.

– Może pójdziemy dalej? – Diamond ruszył w stronę domu po kamieniach ułożonych na trawniku mokrym jeszcze od rosy, która zostanie na nim przez cały dzień. – Z tego, co mi pan mówił o swoim małżeństwie, wnioskuję, że żona chyba nie rozmawiała z panem o swoich przyjaciołach – powiedział, stąpając niepewnie po kamieniach.

– Raczej nie – odparł zza pleców profesor. Nic nie zbijało go z tropu. Przed nimi, dosłownie pośrodku ogrodu, rozpościerał się porządnie wybrukowany teren, ciemniejszy w środku. Diamond z początku wziął to za grządkę kwiatów, ale kiedy podszedł bliżej, zobaczył, że poczerniałe fragmenty to wypalone fundamenty budynku, mniej więcej ośmiokątnego kształtu. – Wygląda na to, że był tu pożar – powiedział niezobowiązującym tonem.

– To była ozdoba ogrodu – odparł Jackman uprzejmym głosem idealnego gospodarza. – Altana. Spłonęła doszczętnie tego wieczoru, kiedy Gerry próbowała mnie zabić.

Diamond zatrzymał się tak gwałtownie, że o mało nie stracił równowagi. Kiedy udało mu się odzyskać głos, mówił zupełnie innym głosem, matowym, ściszonym.

– Nie wiem, czy dobrze usłyszałem, profesorze, ale zdaje się, że przeskoczyliśmy w tej opowieści kawał do przodu.

Część II Gregory

Rozdział 1

Moja żona, Geraldine, próbowała mnie zabić piątego sierpnia.

Żeby zabić męża, trzeba go bardzo nie lubić, żeby nie powiedzieć – nienawidzić. Wszyscy znali Gerry jako osobę ciepłą i wylewną. Była też nadzwyczaj ładna. Osiągnęła ten etap życia, kiedy „piękna” zaczyna ustępować słowom takim jak „elegancka” i „zadbana”. Słynne, płomieniste włosy nosiła ściągnięte i związane nad długą, białą szyją. Fakt, że lubiła czarne spódnice i bluzki niczemu nie przeszkadzał; ubrana była odpowiednio.

Muszę jednak powiedzieć, że w domu to była zupełnie inna kobieta. Przez ostatnie pół roku coraz trudniej przychodziło z nią żyć. Miewała nieprzewidywalne nastroje. Zdarzały się jej napady złości, irracjonalne wybuchy, kiedy oskarżała mnie o błahostki, które w czymś jej tam wadziły. Pamiętam, jak zarzuciła mi, że majstrowałem przy jej samochodzie, bo nie chciał zapalić, albo że schowałem jej gazetę czy opróżniłem zbiornik z gorącą wodą, kiedy sama zostawiła niezakręcony kurek – głupie, domowe sprawy wyolbrzymiała do rozmiarów wielkich katastrof, twierdząc, że to jawne dowody mojej złośliwości. Ale bywało, że nagle przeskakiwała do nastroju radości i rozbawienia równie trudnego do wytrzymania, po którym często następowała czarna, milcząca depresja. Martwiło mnie to wszystko, rzecz jasna, ale nie dochodziło do czynów gwałtownych, a przynajmniej tak mi się zdawało.

Kiedy patrzę wstecz, widzę, że pierwsze informacje, iż Gerry coś planuje, uzyskałem pośrednio od lekarza. Pod koniec lipca wybrałem się na coroczne badania. Nalegali na to moi uniwersyteccy pracodawcy. Pielęgniarka zważyła mnie, zmierzyła mi ciśnienie krwi, sprawdziła odruchy i wszystkie funkcje, które miała spisane na liście, a potem zostałem wprowadzony do gabinetu, żeby poczekać na werdykt. Mojego stałego internisty nie było i pierwszy raz w życiu spotkałem się z tym niemłodym lekarzem. Doktor Bookbinder, człowiek starej szkoły, był dziobaty, siwy, z muszką i spinkami do mankietów. Jeden z tych, którzy z daleka omijają komputer. Chociaż na ścianie wisiał plakat ostrzegający przed skutkami palenia, a okno było otwarte, w gabinecie cuchnęło cygarami.

– Jak pan się czuje?

– Jestem zdrowy jak byk – odparłem. I chociaż sam o tym mówię, wiem, że tak wyglądam: jasne spojrzenie, krzepa, wesoły nastrój.

– Ile pan ma lat? Trzydzieści sześć, trzydzieści siedem. Jest pan nieprzyzwoicie młody jak na profesora. Jakim przedmiotem pan się zajmuje? Mam nadzieję, że nic z nauk medycznych?

– Wykładam angielski.

– Doskonale. – Oczy doktora Bookbindera błyszczały, kiedy patrzył na mnie spoza okularów. – Proszę więc mi nie mówić, co mam robić. Nie wiedziałem, że w Claverton zajmują się naszym ojczystym językiem.

– Dopiero organizuję wydział. Katedrę stworzono kilka lat temu.

– Katedrę angielskiego? Wspaniale, ale niech pana nie kusi, żeby za długo siedzieć na tym stołku. Siedzący tryb życia może doprowadzić do obstrukcji albo hemoroidów.

– Nie siedzę przez cały czas. Czasem wstaję i przeciągam się.

– Doskonale. Czy to stresujące?

– Wstawanie?

– Nie, bieganie – powiedział doktor Bookbinder. – Po wydziale.

– Ależ nie. Nie mam jeszcze wielu studentów. Lekarz przejrzał formularz wypełniony przez pielęgniarkę i wepchnął go do pękatej teczki, zawierającej całe moje życie z punktu widzenia medycyny.

– Nie czytałem czegoś równie nudnego od czasów książki o hobbitach. A może kosmitach? Używając terminów z zakresu ubezpieczeń, panie profesorze, opisałbym pana jako czerstwego osiłka, dopóki się pan nie wypali. Jest pan mężem tej czarującej młodej kobiety, która grywała Candice Milner w telewizji, prawda? Jest moją pacjentką.

Skinąłem głową.

– Była tutaj w poniedziałek. To jedna z zalet tego zawodu, widujemy panie częściej niż ich mężów. Bez obrazy.

– Staram się unikać lekarzy, chyba że to nieuchronne – odparłem, zdejmując nogę z nogi, gotów do wyjścia. – A skoro nie jestem tutaj po to, żeby wyłudzić od pana tydzień zwolnienia chorobowego, nie powinienem zajmować panu więcej czasu.

Doktor Bookbinder wskazał gestem ręki, żebym usiadł.

– Kiedy pani Jackman ustala wizytę, w recepcji dostają bzika.

– Potęga telewizji.

– Chce pan wiedzieć, dlaczego do mnie przychodzi? Niedyskrecja unosiła się w powietrzu. Nie obchodziło mnie to.

– Szanujemy z żoną naszą prywatność – powiedziałem ostrożnie.

– Sypiacie razem?

Szeroko otworzyłem oczy. Podciągnąłem się na krześle i usiadłem wyprostowany.

– Czy to ma jakieś znaczenie?

– Inaczej bym o to nie pytał, prawda? – odparł doktor Bookbinder.

– Jeśli chodzi panu o to, czy w tym samym pokoju, odpowiedź brzmi: tak – stwierdziłem po chwili wahania.

– W takim razie nie brakuje mi profesjonalizmu. Musiał pan to zauważyć.

– Co zauważyć, panie doktorze?

– Bezsenność pańskiej żony.

– Bezsenność… mojej… żony?

– Dlatego pytałem pana o stres. Przyszło mi na myśl, że mimo woli może się pan z nią dzielić swoimi problemami zawodowymi, ale pan mi powiedział, że nie ma pan problemów.

W porządku, nie obchodzi mnie ta cała nowomodna psychiatria, w ogóle nie obchodzi mnie psychiatria.

– Rzadko rozmawiam z Geraldine o swojej pracy.

– Musimy więc poszukać gdzie indziej prawdopodobnej przyczyny niepokojów. Czyjej obecny styl życia może być ich podstawą? Rzadko zdarza się jej teraz występować w świetle reflektorów.

– To fakt. Czasem gra w reklamach, ale praca w telewizji się skończyła.

– Dlaczego? Wszyscy nadal o niej myślą jak o Candice.

– Coś w tym zapewne jest.

– Nie zauważył pan, że nie może zasnąć?

– Szczerze mówiąc, nie. Mamy oddzielne łóżka i kiedy tylko dotykam głową poduszki, natychmiast odpływam.

– Nie pyta pan rano, czy dobrze spała?

– Nie. Kiedy wstaję, zawsze mam wrażenie, że dobrze spała. – Przerwałem. – Muszę jednak przyznać, że czuję się skrępowany tą rozmową, panie doktorze. Jeśli Geraldine ma kłopoty ze snem, powinna mi o tym wspomnieć. Tymczasem nie zrobiła tego. Przyszła do pana w zaufaniu.

– Uczyniłem całkiem zasadne założenie, że wie pan o tej sprawie – powiedział lekarz. Po czym dodał coś, co bardzo mi się nie spodobało: – Jest pan zaniepokojony, o ile rozumiem?

Opanowałem się z trudem.

– Oczywiście, że jestem zaniepokojony, skoro mi pan to powiedział. Zrobię wszystko, co w mojej mocy, żeby pomóc, choćby to było przygotowywanie filiżanki czekolady w nocy.

Lekarz parsknął śmiechem.

– Nie musi pan wstawać i dotrzymywać jej towarzystwa. W ten sposób nie opanuje się bezsenności.

– Co pan proponuje? Odpowiedział natychmiast.

– Proszę się nie martwić. Teraz będzie spała. Dałem jej phenobarbiton.

Zmarszczyłem brwi.

– Jest aż tak źle?

– Próbowaliśmy już łagodniejszych środków. Powiedziała, że nie dają rezultatu.

– Zatem to trwa od jakiegoś czasu? Nie wiedziałem.

– To ostra, nieustępliwa bezsenność, profesorze. Musimy jakoś przerwać cykl, a w takich wypadkach dobre, staromodne barbiturany zrobią swoje, podczas gdy nowsze środki nie. Kiedy już przywrócimy nawyk snu, naturalny wzorzec powinien ustabilizować się w ciągu kilku tygodni.

– Chce pan powiedzieć, że niczego nie mogę zrobić?

– Pozostaje problem fundamentalny. Możliwe, że ma to jakieś podłoże fizyczne, ale pośród wszystkich powodów utraty snu najpospolitszy jest niepokój. Widzę, że pan współczuje, i już to samo pomaga. Jeśli będzie pan mógł ustalić źródło jej obaw i zrobić z tym coś konstruktywnego, na dłuższą metę uczyni pan więcej dobra niż phenobarbiton. Proszę pana jednak o dyskrecję.

– A to dobre!

– Profesorze, jestem pewien, że jako człowiek inteligentny zrozumie pan, iż zaufanie pacjentki do lekarza jest niezwykle istotne.

– Jasne – powiedziałem i tym razem nie powstrzymywałem się. – I jako człowiek inteligentny powinienem doradzić żonie, żeby zmieniła lekarza. Do widzenia.

Wstałem i wyszedłem.

Zanim zapaliłem silnik, siedziałem przez jakiś czas, próbując zrozumieć, dlaczego Geraldine cierpi na bezsenność i jak to możliwe, że tego nie zauważyłem. Nie przyszło mi na myśl, że phenobarbiton jest przeznaczony dla mnie.

Rozdział 2

Tego samego ranka na uniwersytecie w Bath złapałem się na tym, że patrzę, jak pani Hunter, osobista sekretarka dziekana wydziału literatury, układa na talerzu sześć czekoladowych herbatników. W pokoju obok komitet kierowniczy uniwersytetu odbywał naradę. Wezwano mnie w kwestii szóstego punktu porządku obrad. Miałem wejść razem z kawą. Po dwudziestu minutach zacząłem się niepokoić. Nadal nie mogłem dojść do siebie po nieprzyjemnej wizycie u doktora Bookbindera. Pamiętam, że poczęstowałem się herbatnikiem i zażartowałem, usiłując poprawić sobie nastrój.

– Dziwna nazwa: komitet kierowniczy. Co oni tam robią? Kierują w kółko rowerami?

Hilary Hunter lubi chichotać. Chyba spodobała się jej myśl, że pięciu profesorów z powagą pedałuje w kółko po gabinecie dziekana przez całe rano, ale jako lojalna sekretarka nic mogła wyśmiewać szefa, więc odwróciła się i nacisnęła przełącznik na czajniku. Woda zdążyła się zagotować już dwa razy.

Minęła kolejna minuta.

Zadzwonił brzęczyk na jej biurku. Nalała kawę i podniosła tacę. Otworzyłem przed nią drzwi.

– Niech pani uważa na lidera wyścigu w żółtej koszulce – mruknąłem.

Dla pani Hunter było to jak szturchnięcie w żebra. Parsknęła, wchodząc w drzwi.

– Potrzebna pani chusteczka? – zapytał dziekan. Pokręciła głową.

– Proszę zatem postawić tacę, sami się obsłużymy. Jackman, proszę do nas. – Dziekan wskazał gestem wielką, obitą perkalem kanapę. Wygoda jest dla niego ważna. Lubi kraciaste wełniane koszule i ręcznie tkane krawaty. Jego cyklistówka i torba do golfa wisiały na drzwiach. W tym roku to on przewodniczył komitetowi. Inni zostali ściągnięci z różnych wydziałów. Trzech z nich znałem z widzenia, a z czwartym, profesorem Oliverem, z wydziału sztuki, chadzałem do baru.

– Jak się ma nasze pisklę, wydział anglistyki? – zapytał poważnym tonem dziekan.

– Jest w niezgorszym nastroju – odparłem.

– Ha… tak. Gotowe do pierwszego lotu?

– A jaka jest propozycja? Wycieczka do Stanów? Dziekan się roześmiał.

– Optymista z ciebie. Czyż nie jest optymistą? Profesorze Oliver, niech pan mu wyjaśni.

– Ja? – Tom Oliver wyrzucił z siebie fontannę okruszków herbatnika. Musiał mieć coś do przeżuwania. Spotkania komitetu, na których nie wolno było palić, były prawdziwą męczarnią dla nałogowego palacza fajki. Wypił łyk kawy i przełknął głośno. – Greg, zapewne wiesz, że staramy się podnieść wizerunek uniwersytetu w okolicy.

– W mieście – powiedział dziekan.

– Przepraszam. W mieście. Jakiś rok, dwa lata temu trochę nas krytykowano, że zbudowaliśmy tutaj, w Claverton, przysłowiową wieżę z kości słoniowej i że zapominamy o mieszczuchach.

– Nie, nie mów tak – żachnął się dziekan.

– O mieszczuchach – powtórzył Oliver. – O dobrych obywatelach. Zarzut był, oczywiście, nieprawdziwy. Przy naszych zasobach naukowych i technologicznych zawsze wspieraliśmy lokalny przemysł, organizując kursy z praktykami. Prowadzimy ogromną liczbę szkoleń zewnętrznych. Towarzystwo Koncertowe organizuje występy muzyczne. Na Boże Narodzenie pozwalamy setkom ludzi wybierających się na zakupy korzystać z naszego parkingu. Studenci przeprowadzają zbiórki pieniędzy na cele społeczne i tak dalej.

– Wyścigi lektyk – dodał profesor religioznawstwa porównawczego, lekki jak piórko, który co roku zgadzał się, żeby obnoszono go po wydziałach.

– To też. Zmierzam do tego, że trzy lata temu, zanim do nas dołączyłeś, Greg, urządziliśmy wystawę w Victoria Gallery.

– Tej nad biblioteką publiczną – wtrącił dziekan. – Świetna wystawa, jak na pierwszy raz.

Ostrożnie, jak spod przyłbicy, spojrzał mi w oczy.

– Zorganizowanie jej spadło na mnie – kontynuował Oliver. – Moje zadanie polegało na urządzeniu wystawy pod tytułem „Sztuka w Bath”, przedstawiającej malarzy, mieszkających tutaj w którymś momencie swojego życia. Barwny tłumek, muszę przyznać. Gainsborough, Thomas Lawrence, Whistler, lord Leighton i kilku pomniejszych.

– Profesor Oliver wystawił jedno ze swoich płócien – powiedział dziekan. – O ile pamiętam, była to abstrakcja, utrzymana głównie w różu.

– Musiałem wypełnić lukę – zauważył nieśmiało Oliver. – Wolałbym zorganizować kompletną wystawę sztuki współczesnej, ale Towarzystwo Artystów z Bath miesiąc wcześniej miało w tej galerii swoją doroczną wystawę i powiedziano mi stanowczo, że moja musi mieć inny charakter, bardziej tradycyjny.

Wyczuwając chyba, że trzeba mocniej podkreślić pozytywne aspekty wystawy „Sztuka w Bath”, dziekan znów włączył się do rozmowy.

– Reakcja na naszą prośbę o wypożyczenie obrazów była fantastyczna. Zarówno prywatnych kolekcjonerów, jak i bardziej znanych źródeł. Po części jest to powód organizowania takich wystaw, sposób na przypomnienie mieszkańcom, że istniejemy. Było o tym w gazetach, w lokalnej telewizji i w radiu. Na koniec okazało się, że profesor Oliver to postać medialna.

Tom Oliver podniósł oczy w górę na to wspomnienie. Kiedy już wszystkiego wysłuchałem, usiadłem prosto ze skrzyżowanymi na piersi rękami.

– Do rzeczy, panowie. Co mi dokładacie? Dziekan się nachmurzył.

– Jackman, nikt panu niczego nie dokłada. Mam prawo sądzić, że profesor angielskiego będzie używał bardziej stosownych słów.

– Dowalacie?

– Wygląda, jakbyśmy mieli sprzeczne cele – powiedział dziekan. – Jackman, wiem, że nie liczy się pan ze słowami, ale nie ma powodu do obstrukcji, zanim zdołaliśmy powiedzieć, o co chodzi. Uważam, że jest wspaniała okazja, by wydział anglistyki wyrobił sobie markę. Jako najnowszy musi sporo pracować, żeby dorównać tym, które były tu od początku. I nie powiedziałbym, że jesteście przeciążeni, skoro robiliście dopiero drugi nabór studentów. Nie będziecie nadawać stopni naukowych jeszcze przez rok.

– Niezła wymówka. Chce pan, żebym to ja w tym roku bił w bęben. Czy dostanę wolną rękę?

– W pewnych granicach. Wzruszyłem ramionami.

– Nie dostanę wolnej ręki.

– Otrzymaliśmy propozycję, raczej trudną do odrzucenia, która wyszła od samej rady miasta. Oczywiście nasz komitet bardzo ją popiera.

– Co to takiego?

– „Jane Austen w Bath”.

Zapadła cisza.

– Jane Austen, ta pisarka – dodał sarkastycznie dziekan, nie bawiąc się w uprzejmości. – Na wypadek gdyby pan tego nie wiedział, mieszkała tu przez kilka lat.

– Człowiek codziennie dowiaduje się czegoś nowego – powiedziałem. – To już dogadane? Tylko Jane?

– I Bath. Tematyka wystawy to uczczenie lat, które Jane Austen spędziła w Bath.

– Uczczenie?

– Właśnie.

Głęboko nabrałem tchu i powoli wypuściłem powietrze.

– Szkoda, że jej nie ma z nami, żeby mogła docenić ironię sytuacji. Dziekan się najeżył.

– Lepiej, żeby pan wyjaśnił, o co panu chodzi.

– Lata, które Jane Austen spędziła w Bath, nie są powodem do organizowania uroczystości ku jej czci. To miasto strasznie ją wkurzało.

– Panie profesorze!

– W porządku, to był najmniej szczęśliwy okres w jej życiu.

– Dość ogólnikowe stwierdzenie, prawda?

Profesor religioznawstwa porównawczego sięgnął po ostatni herbatnik czekoladowy.

– Czymże jest szczęście? Do czego sprowadzało się szczęście dla Jane Austen? Mówimy o abstrakcjach.

– O ile pamiętam – powiedziałem – kiedy wielebny George Austen powiadomił rodzinę, że mają się tu przeprowadzić ze Steventon, gdzie Jane urodziła się i wychowała, zemdlała. Straciła przytomność. W Bath spędzili pięć lat. W jej ocenie Bath było o wiele gorszym miejscem niż Steventon. Przeżyła w tym czasie serię nieszczęść: zerwane zaręczyny, śmierć przyjaciół. Tu zmarł jej ojciec. Musieli się przeprowadzić do skromniejszego mieszkania, a kiedy wreszcie stąd wyjeżdżali, pisała o tym, jak o szczęśliwej ucieczce. Szczęście sprowadzało się do ucieczki z Bath.

Po kolejnej, nieprzyjemnej pauzie dziekan powiedział z uporem.

– Fakt pozostaje faktem, że tutaj mieszkała. I jest jedną z największych pisarek na świecie.

– Żadna z jej wielkich powieści nie została napisana w Bath. Dziekan spojrzał wściekle zza okularów.

– Panie profesorze, niech pan mnie poprawi, jeśli się mylę. O ile pamiętam, Bath często występuje w jej powieściach.

Popatrzyłem na innych członków komitetu.

– Nie da się tego uniknąć, prawda?

– Tu nie chodzi o unikanie czegokolwiek. To jest okazja, Jackman. Jak do tej pory każdy, kto o tym usłyszał, bardzo się ekscytował perspektywą tego wydarzenia. Bibliotekarz miejski i jego zespół obiecali wszelką pomoc.

Straciłem nadzieję.

– Ludzie już o tym wiedzą?

– Jedna czy dwie ważne osoby.

– Żałuję, że nie powiedzieliście mi wcześniej.

– Greg – mruknął Oliver – sami dowiedzieliśmy się o tym dzisiaj rano.

Westchnąłem ciężko, wstałem i podszedłem do okna.

– A ja pewnie mam znaleźć odpowiednią liczbę eksponatów, żeby zapełnić Victoria Gallery?

– Sale zgromadzeń – odparł triumfalnie dziekan. – Zaproponowano nam sale zgromadzeń.

– Boże… one są jeszcze większe.

– Nie może być bardziej odpowiedniego miejsca. Docenia pan znaczenie tego? Jane Austen musiała tam nie raz tańczyć.

– Panie dziekanie – przerwał Tom Oliver – podczas ostatniej wojny sale zostały wypatroszone przez bomby.

– I doskonale odrestaurowane.

– Zgadza się – powiedziałem, odwracając się do nich. – To cholernie wielka sala balowa. Jak mam ją wypełnić? O ile pamiętam, jest jeden portret Jane, wielkości kartki pocztowej, sporządzony przez jej siostrę, i znajduje się w National Portrait Gallery. Poza tym nie istnieje żadna jej podobizna. Jeśli mi to wypożyczą, co jest wręcz nieprawdopodobne, nie da się tym wypełnić sali balowej długości trzydziestu metrów.

Dziekan zaczął przekładać papiery.

– Jestem pewien, że jeśli pan wykorzysta okazję tak, jak trzy lata temu zrobił to profesor Oliver, będziemy mieli wspaniałą wystawę.

– Wykorzysta okazję… jak się to ma do abstrakcji? – zwróciłem się do profesora religioznawstwa porównawczego.

Tom Oliver pośpieszył mi z pomocą.

– Mógłbyś jakoś wykorzystać jej powieści.

– Otworzyć na odpowiednich stronach i wystawić w szklanych gablotach? – zapytałem. – Niezbyt pasjonujące, prawda? Nie przyciągnie tłumów, skoro tę samą książkę można kupić w każdym sklepie w okolicy.

– W mieście – mruknął Oliver.

– Może pan sfotografować domy, w których mieszkała – powiedział dziekan.

– I powiększyć je do naturalnych rozmiarów? – Na tym etapie nie byłem w nastroju, żeby poważnie przyjmować jakiekolwiek sugestie. – Prawda. Gdybym nakleił je na karton i postawił w pionie, jak dekorację teatralną, może zapełniłbym przestrzeń w tych cholernych salach zgromadzeń. Mógłbym przebrać moich studentów w stroje z epoki, kazać im chodzić wśród scenografii i mówić: „Słowo daję, dżentelmeni z komitetu kierowniczego zasługują na uznanie, gdyż szczęśliwsze połączenie miasta i profesorskiej togi nigdy się jeszcze nie zdarzyło”.

– Daj spokój, Greg – powiedział Oliver, zanim dziekan zdążył wybuchnąć. – Kiedy się nad tym zastanowisz, wpadniesz na jakieś kapitalne pomysły.

– To fasada, prawda? Jane Austen to nazwisko, które ma przyciągnąć turystów. Nikt nie wziął pod uwagę tego, co sama Jane naprawdę myślała o tym mieście. Zdaje się, że jest już za późno, żeby wytknąć tę maleńką obiekcję natury etycznej geniuszowi, który to zaproponował.

– Ależ to jest przeciwieństwo tego, co chcemy osiągnąć – powiedział dziekan. – Chcemy uczynić gest wobec miasta, a nie upokorzyć ich akademickimi dywagacjami. Poza tym rzeczywiście jest już za późno. Znacznie za późno.

– Ile mam czasu? – zapytałem z rezygnacją.

– Zasadniczo to jest wystawa letnia – powiedział Oliver.

– …otwarcie dziewiątego września. Potrwa trzy tygodnie – dodał dziekan, jakby kończył zdanie.

– No, to mam co robić w wakacje.

– Chciałbym prosić o raport z postępów za tydzień o tej samej porze, jeśli nie jest to zbyt wiele.

Przypadkiem, szczęśliwym lub nie, mam ostry słuch. Kiedy wychodziłem z gabinetu, usłyszałem, jak dziekan mówi.

– Cóż za niesforny typ. Nie przypominam go sobie z tej strony, kiedy starał się o etat profesorski.

– Nie było tu pana, dziekanie – powiedział Oliver. – To się stało podczas pańskiego urlopu naukowego.

– Aha.

– Studenci bardzo go cenią.

– Wierzę.

– Nie zawiedzie nas.

– Lepiej, żeby nie zawiódł.

Rozdział 3

Mnóstwo ludzi przechodzi po moście Pulteney, nawet nic zdając sobie sprawy, że przekraczają rzekę Avon. Powodem jest fakt, że po obu stronach mostu stoją budynki, jak na Ponte Vecchio we Florencji. Nie zobaczy się rzeki, jeśli się nie wejdzie do któregoś ze sklepów, żeby spojrzeć przez okno. Słyszałem, że Robert Adam, projektując ten obiekt, myślał o Ponte Vecchio, ale wszelkie podobieństwa są tu powierzchowne. Most Adama jest uroczą i oryginalną palladiańską budowlą opartą na trzech przęsłach z weneckim oknem pośrodku i sklepionych rogatkach po obu stronach.

W rogatce po zachodniej stronie, naprzeciwko biblioteki, mieści się kawiarnia, która nosi nazwę David’s. Poszedłem tam po spotkaniu z komitetem kierowniczym. Moja obecność tutaj nie miała nic wspólnego z nowym zadaniem; przyszedłem do kawiarni, żeby odreagować. Pomyślałem, że po seansach z doktorem Bookbinderem i komitetem mam prawo do odpoczynku. Nie trawiłem pokoju profesorskiego. Moja natura buntuje się przeciwko pozom i pretensjonalności większości prowincjonalnych nauczycieli akademickich. Jako profesor nowo powstałego wydziału czułem się zobowiązany, żeby siedzieć i wysłuchiwać cytowanych bez zrozumienia poglądów z „Guardiana” i „Independent” albo opowieści o niedociągnięciach selekcjonerów krykieta, o związkach zawodowych czy o fotokopiarce. Nie dziś.

David’s to dla mnie bezpieczna przystań. Niecałe trzy lata temu, w dniu, w którym przyjechałem do Bath na rozmowę w sprawie objęcia katedry anglistyki, wyglądało to na szczęśliwy omen, że natknąłem się na ten klejnocik, nie szerszy niż przedział kolejowy, pełen zapachu cappuccino, z wąskimi ławkami stykającymi się oparciami, lnianymi obrusami i wyciszoną klientelą, ślęczącą nad gazetami dostarczanymi przez właściciela. Na jednej ścianie wisi oprawione w ramki zdjęcie rzeźby Dawida dłuta Michała Anioła. Pod drugą współczesny David roznosi herbatę i kawę z części pomieszczenia zaplanowanego, żeby wykorzystać ograniczoną przestrzeń do maksimum. David jest szczupły i gibki, co jest wymogiem niezbędnym; potrzeba tutaj niemal zdolności linoskoczka, żeby dostać się za ladę.

Z najlepszych miejsc ma się widok na rzekę. Szeroka połać wody pod mostem jest zdominowana przez jaz, białą, podkowiastą, trzypoziomową strukturę. Ale jej eleganckie kontury kryją w sobie śmiertelną pułapkę. Tysiące litrów gromadzi się i spada na ograniczoną przestrzeń, tworząc wir, w którym rok po roku źle kończą lekkomyślni pływacy i kajakarze.

Zająłem miejsce przy oknie i pochyliłem się w wypraktykowany sposób, żeby nie trącać osoby siedzącej przy najbliższym stole. Zamówiłem kawę i myślałem o rozmowie u lekarza. Do diabła z Bookbinderem. Później opowiem Geraldine ze szczegółami, czego się dowiedziałem. Uczciwość małżeńska była ważniejsza niż etyka lekarska, którą doktor i tak zdążył już zszargać.

Zerknąłem na pierwszą stronę „Timesa”, odsunąłem gazetę i wyjąłem z kieszeni tanie wydanie Opactwa Northanger, które zdjąłem z półki w gabinecie, zanim wyszedłem na Bathwick Hill. Szukałem zdania, które Jane Austen włożyła w usta Isabelli Thorpe. Znalazłem je: Miałam już tak dosyć Bath; twój brat i ja doszliśmy rano do wniosku, że chociaż jest tu bardzo miło, jeśli spędzi się kilka tygodni, to nie zamieszkalibyśmy tu za miliony. To było jak balsam. Te słowa podniosły mnie na duchu, brzmiały mniej więcej tak, jak je zapamiętałem. Oczywiście błędem jest przypisywanie poglądów postaci fikcyjnych autorowi. Zresztą książka zawiera także komplementy na temat miasta. Jednak w nastroju, w jakim się znajdowałem, miło było wyobrazić sobie radnych, jak zwiedzają wystawę i odkrywają wdzięczne obrazki z georgiańskiego Bath, uchwycone w uszczypliwych cytatach z powieści Jane.

Popijałem kawę i mówiłem sobie, że muszę wyrzucić z głowy buntownicze myśli. Zrzucili mi na barki tę wystawę. Teraz to było moje dziecko, więc lepiej, żebym je pokochał. Uczczenie Jane Austen w Bath. W zasadzie byłem bardziej niż chętny, żeby uczcić jej sześć ukończonych powieści. Gdyby inaczej, musiałbym zmienić zawód. Uczczenie ich autorki stanowiło dla mnie większy problem. Nigdy nic miałem ochoty dołączyć do legionu jej wielbicieli, nazywających siebie janeitami. Nie dlatego, żebym miał jakieś obiekcje co do charakteru Jane. Przeciwnie, zdarzające się od czasu do czasu w jej listach drobnomieszczańskic uwagi czyniły z niej osobę bardziej żywą, dostępniejszą niż szlachetna Jane z powieści. Mój problem był natury zasadniczej. Nie lubię tych, którzy czczą pisarzy i drobiazgowo studiują ich życie. Każde dzieło literackie żyje własnym życiem, kompletnym i niezależnym od autora. Więc jestem przeciwny nurtowi współczesnej krytyki, który grzebie pracę twórczą w danych biograficznych.

Coś, co zobaczyłem za oknem, odsunęło te myśli. Na dole trzech małych chłopców zawędrowało na koniec jazu i stanęło tam, gdzie zbierały się niesione nurtem kawałki drewna. Prąd nie był tam tak wartki jak w środku, gdzie po kilkudniowym, nieustannym deszczu, woda wylewa się znad przegrody. Chłopcy wyciągali kawałki drewna i ciskali je w dół dla czystej radości psucia błyszczącej jednostajności nurtu.

Ta scena dobrze ilustrowała moje problemy. W wystawie musi być zawarta stymulacja wizualna. Stronice tekstu, choćby ładnego, nie nadawały się do pokazywania publiczności, chyba że wsparłyby je mocne obrazy. Powieści zawierały jednak niewiele dobitnych wyobrażeń. Zawsze uważałem, że ilustrowane wydania powieści Austen wpędzają w depresję. To były tylko obrazki przedstawiające modę. Cały dynamizm znajduje wyraz w tekście. Pomyślałem, że mógłbym zrobić zdjęcia miejsc, które Jane Austen opisała w Opactwie Northanger i Perswazjach, dwóch powieściach osadzonych w Bath, ale po co? Kto chce oglądać zdjęcia Milsom Street i Pump Room, skoro sam może je obejrzeć? Nie, będę musiał odłożyć na bok obiekcje i podejść do sprawy biograficznie, pokazać obrazy przedstawiające rodzinę Jane, domy, w których mieszkała, i ludzi, jakich spotkała. Ilustracje będą statyczne, ale przynajmniej nie nudne.

A może filmy? Mogłoby okazać się dobrym pomysłem ustawienie wideo, żeby puszczać fragmenty spektakli telewizyjnych filmowanych w Bath. Przypomniałem sobie niedawną ekranizację Perswazji. Prawdopodobnie BBC uzyskało zgodę od rady miasta Bath, żeby kręcić na miejscu, więc można by poprosić ich w zamian o współpracę.

Wyobraziłem sobie kilka rzędów krzeseł przed wielkim ekranem w końcu sali balowej i poczułem przypływ optymizmu. Znów skupiłem wzrok na jazie.

Jeden z chłopców szedł wzdłuż brzegu ku środkowi. Patyk, który tam zapewne wrzucił, utkwił u szczytu trójkąta. Dwaj pozostali patrzyli, jak idzie ku niemu pewnym krokiem. Wyglądał na dwanaście, trzynaście lat, był krzepko zbudowany. Ale sprawa i tak była ryzykowna. Napisy umieszczone na obu brzegach rzeki ostrzegały, że pływanie i kajakowanie w tym miejscu jest niebezpieczne.

Pamiętam, jak mówiłem do siebie, że chłopiec jest idiotą, a jednocześnie, że chłopcom w tym wieku potrzebne są wyzwania. Gdyby nie chodzili po brzegu jazu, pewnie jeździliby na deskorolce po rampach w jednym z miejskich parków. Chłopiec dotarł do celu i wyciągnął patyk z wody. Podniósł go do góry jak Excalibur.

Uznając zapewne, że to przesada, jeden z jego kolegów podniósł kawałek drewna i rzucił w stronę chwalipięty. Mały zobaczył nadlatujący pocisk i zachwiał się. Ale zapomniał o sile prądu, bo musiał zrobić krok w bok, żeby nie stracić równowagi. To sprawiło, że znalazł się bliżej krawędzi. Chyba wyczuł niebezpieczeństwo i zachwiał się, wymachując rękami. Potem musiał zejść na niższy poziom.

Było to rozsądne posunięcie. Betonowe progi były w tym miejscu dość szerokie, a różnica wysokości nie przekraczała kilkunastu centymetrów. Siła prądu zdawała mu się nie przeszkadzać. Z łatwością mógł się wydostać na bezpieczne miejsce.

Ale nie miał szczęścia. Poślizgnął się, stracił równowagę i upadł na plecy. Woda zniosła go na następny poziom.

Szybko wstałem, zaniepokojony, że chłopiec może wpaść w wir. Zdaje się, że krzyknąłem do Davida:

– Ktoś ma problemy! – Wypadłem z kawiarni i pobiegłem mostem. Inni mogli to obserwować z deptaka z widokiem na wodę, aleja byłem bliżej i miałem lepszy dostęp.

Na końcu mostu skręciłem w prawo, chwyciłem za żelazną balustradkę i zbiegłem po schodach na kamienne nabrzeże, na którym stał most. Podbiegłem do ogrodzenia. Widziałem wszystko dobrze, ale chłopca nigdzie nie było. Dwaj inni stali jak skamieniali i patrzyli na miejsce, w którym woda wylewała się z jazu i tworzyła kipiący wir.

Z tej strony rzeki część konstrukcji jazu stanowi śluza, wielkie wrota na sworzniach, zwieńczone pomostem. Żeby dotrzeć do jazu na piechotę, musiałbym przebiec jakieś pięćdziesiąt metrów do schodów po drugiej stronie, a potem pomost. Koło ratunkowe przymocowane do balustrady przy śluzie było równie daleko. Nie było czasu.

Zrzuciłem marynarkę i buty, przelazłem przez ogrodzenie i skoczyłem. Do rzeki było jakieś pięć metrów. Zanurzyłem się, wypłynąłem na powierzchnię, wyplułem trochę obrzydliwej w smaku wody i zacząłem płynąć. Moje działania do tego momentu były automatyczne. Teraz, kiedy ruszyłem w stronę jazu, pojawiły się wątpliwości. Czy naprawdę byli tam trzej chłopcy, czy tylko dwaj? Cóż by to był za bezsensowny i żenujący pokaz, gdyby dzieciak, który wpadł do wody, zdołał się już wydostać.

Prawą ręką dotknąłem twardej konstrukcji pod wodą. Chwyciłem się kamiennej podstawy jazu i z trudnością podciągnąłem do góry, nieco w bok, nogami do przodu. Udało mi się stanąć prosto, blisko miejsca, do którego dotarł chłopak, żeby wyciągnąć kawałek drewna. Prąd ciągnął mnie za nogi.

Chłopcy u końca jazu krzyczeli i machali rękami.

– Widzicie go?! – odkrzyknąłem.

– Jest pod wodą! – zawołał jeden z nich z akcentem przywodzącym na myśl szkołę podstawową i uczniowskie czapki w paski.

– Gdzie? Gdzie go widzisz? Chłopiec pokazał palcem.

– Tam, proszę pana! Tam!

Spojrzałem na lewo i zobaczyłem ramię wystające z piany, dłoń z wyciągniętymi palcami. Niemal natychmiast znikła z pola widzenia.

– Przynieście koło ratunkowe! – ryknąłem. – Wezwijcie pomoc!

Nie widziałem dla siebie wielkich szans przy takim prądzie, ale nie da się spokojnie patrzeć, jak dziecko tonie. Zszedłem dwa poziomy niżej, poczułem, że stopy mi się ślizgają, upadłem więc na kolana i popełzłem wzdłuż progu jak najbliżej miejsca, w którym pokazało się ramię. Widziałem doskonale, że spiętrzona woda uniemożliwia chłopcu wspięcie się z powrotem albo popłynięcie z nurtem.

Zrozpaczony szukałem na kotłującej się powierzchni jeszcze jednego mignięcia chłopca i nagle zobaczyłem, jak znów wyskakuje zaledwie dwa, trzy metry przede mną. Tym razem pokazał się tułów, obracał się w wodzie jak kłoda, jakby chłopiec był martwy.

Rzuciłem się ku niemu, rozpostarłem ręce, żeby go złapać. Zimna fala runęła na mnie jak szarżujący nosorożec i wepchnęła mnie pod powierzchnię. Poszedłem na dno, połykając mnóstwo wody. W uszach mi huczało. Odwróciło mnie do góry nogami, popchnęło, byłem zdezorientowany. Głową prześlizgnąłem się po czymś twardym. Ale udało mi się złapać chłopca. Trzymałem go za biodra.

Przyciągnąłem jego nogę i chwyciłem oburącz. Przeciwstawne prądy rzucały nami jak korkiem. Ściągały nas w dół, wlokły po dnie, wyrzucały w górę, okręcały wokół osi, biły po twarzy. Ale nie puszczałem chłopca. Stopniowo uświadomiłem sobie, że siła uderzeń słabnie. Wypłynęliśmy na wierzch, nadszedł czas na zrobienie wdechu. Nad głową przemknęły mi liście, co znaczyło, że zniosło nas na zewnętrzną stronę jazu, gdzie prąd nie był tak silny.

Otarłem się barkiem o kamienny brzeg. Udało mi się stanąć. Zaczerpnąłem powietrza i poprawiłem chwyt, podłożyłem rękę pod plecy chłopca i podniosłem mu twarz ponad wodę. Była liliowoblada i pozbawiona życia. Głowa opadła mu do tyłu.

Trzymając w rękach bezwładny ciężar, brnąłem pod prąd, aż dotarłem do najniższego stopnia jazu, w najbardziej oddalony punkt, tuż poniżej miejsca, w którym na początku stali chłopcy. Z powodzeniem mogę powiedzieć, chociaż to zabrzmi jak z książeczki dla dzieci, że chęć uratowania tego młodego życia dawała mi więcej sił, niż mogłem się spodziewać. Z początku klęczałem, potem udało mi się postawić przed sobą prawą nogę i zmusić do wstania. Potykając się, poszedłem przed siebie i wspiąłem na miejsce, gdzie jaz się kończył i przechodził w wał śluzy. Był tu na tyle szeroki, że posadzono na nim drzewa.

Ukucnąłem, położyłem małe ciałko na ziemi i wtedy naszła mnie paraliżująca myśl, że jeśli chłopiec ma przeżyć, należałoby bezwzględnie zastosować jakąś technikę ratunkową. Orientowałem się w tym tylko pobieżnie. Zza pleców, jakby wywołany moimi myślami, odezwał się dziecięcy głos:

– Usta-usta. Niech pan zrobi usta-usta. Był to jeden z chłopców z jazu.

Z trudem przypominałem sobie, co trzeba zrobić. Położyłem dłoń na czole nieprzytomnego chłopca i przegiąłem mu głowę do tyłu. Strumyczek wody spłynął mu z kącika ust, więc odwróciłem mu głowę, ale już nic więcej się nie wydostało. W ustach i nozdrzach nie było widać wodorostów ani innych obiektów.

– Musi pan zacisnąć mu nos i dmuchać w usta – powiedział stojący obok mnie dzieciak.

Zrobiłem tak. Wilgotne wargi nie dawały nadziei, że dziecko przeżyje. Wdmuchałem w nie kilka oddechów i zobaczyłem, że klatka unosi mu się, kiedy powietrze napełnia płuca. Nic więcej się nie działo. Nie szło mi dobrze, zacząłem więc uciskać mu pierś, raz za razem, w dolnej części mostka.

Nie odwracając wzroku od bladej twarzyczki, zapytałem chłopca:

– Poszedłeś po pomoc?

– Nelson poszedł. Ten chłopak, który wrzucił drewienko.

Nie zainteresowała mnie tożsamość tego, co rzucał patyki. Szybko traciłem zaufanie do moich umiejętności przywracania życia.

Przestałem uciskać klatkę i przyłożyłem palce do szyi chłopca, obok jabłka Adama, żeby zbadać puls. Jeśli tam tliło się jeszcze życie, to zbyt słabo, żeby to wyczuć. Uniosłem jego lewą powiekę. Żadnego ruchu. Znowu zacisnąłem mu nozdrza i przywarłem ustami do ust.

Trudno było to stwierdzić z bliska, ale wydało mi się, że kiedy wdmuchiwałem drugi oddech w płuca chłopca, oko, które badałem, mrugnęło. Nadal było zamknięte, ale mięśnie wokół niego jakby się napięły. Nie byłem tego pewien. I nie byłem pewien, czy aby sam nie wywołałem tego efektu, zaciskając palce na nosie.

Przerwałem sztuczne oddychanie i odsunąłem się, żeby lepiej się przypatrzeć. Kiedy zbliżałem dłoń do oka, otworzyło się i poruszyła się źrenica. Otworzył oboje oczu.

Chwila była pełna głębokiego wzruszenia. To było wybawienie. Ziściło się: życie zostało przywrócone.

– Dzięki Bogu! – mruknąłem. Nie jestem religijny, ale inne słowa nie byłyby w stanie wyrazić moich uczuć.

Chłopiec zakaszlał i zacharczał.

– Położę cię teraz na boku – powiedziałem, a radość z nawiązania kontaktu nigdy nie była tak cudowna.

Chłopiec kilkakrotnie, płytko, nabrał tchu i zwymiotował wodą. Masowałem mu plecy.

– Żyje! Pan uratował mu życie! – Drugi chłopiec uklęknął obok kolegi. – Mat, dobrze się czujesz?

– Ma na imię Mat? – zapytałem.

– Matthew. A ja jestem Pierś.

– W porządku, Pierś. Weźmiemy koszulę i go owiniemy. – Leżący chłopiec zaczął odwracać głowę. – Zaraz zabierzemy cię do domu, Matthew.

– Idzie Nelson ze Starym Billem! – zawołał Pierś.

Odwróciłem się, żeby popatrzeć. Obok Nelsona i Starego Billa nad rzeką było jakieś dwadzieścia osób. Biegli w stronę jazu. Musieli pokonać schodki, żeby przejść nad bramą śluzy. Wykorzystałem to, żeby powiedzieć coś w imieniu Nelsona.

– Pierś, gdybym był na twoim miejscu, nie powiedziałbym ani słowa o tym rzucaniu drewienkami. Matthew szedł po jazie i wpadł do wody. Nic więcej nie musisz mówić.

– Pewnie tak.

– Na pewno tak.

– Ma pan rację, proszę pana.

– To było niechcący – ochrypłym głosem odezwał się Matthew. Spojrzałem na jego bladą twarzyczkę, zaczerwienione powieki i czarne włosy gładko przylegające do głowy. Wyglądał na inteligentne dziecko.

– Jasne, synu. Czasami robimy w życiu głupie rzeczy i nie chcemy, żeby o nich pamiętano. – „Syn” pojawił się w moich ustach spontanicznie, chociaż nie mam ani syna, ani córki. W tej cudownej chwili, kiedy Matthew otworzył oczy, doświadczyłem czegoś podobnego do radości, którą musi odczuwać ojciec podczas cudu narodzin.

– Ten pan uratował ci życie, Mat – powiedział Pierś.

– Myślę, że Mat powinien odpocząć – rzekłem.

Nelson nie sprowadził policjanta, ale parkingowego. Przez pomost, po schodkach prowadził grupę tych, którzy pospieszyli z pomocą. Musieli przejść przez balustradę i zejść na dół.

Ktoś troskliwie niósł moją marynarkę i buty. Kiedy je zakładałem, chłopcy przedstawili swoją wersję tego, co się stało. Syrena nadjeżdżającej karetki ucięła tłumaczenia. Ktoś podał koc. Matthew chciał pójść do domu, ale owinięto go pledem i podniesiono do góry.

To była dla mnie szansa, żeby się wyślizgnąć. Rola dzielnego ratownika nie odpowiadała mi. Wolę być postrzegany jako niesforny typ, który wkurza dziekana.

Rozdział 4

Później tego samego popołudnia, kiedy piłem kawę w kuchni w swoim domu na Bathwick Tlili, hurkot zwijanych drzwi do garażu obwieścił powrót Geraldine z lunchu w pubie. Zaraz po tym rozległo się trzaśniecie drzwi samochodu, stukot obcasów po betonowej podłodze i zgrzyt klamki. Otworzyła drzwi szeroko. Tyle lat spędziła w telewizji, że nie mogła się powstrzymać przed robieniem wielkiego wejścia. To się jej udało doskonale.

– Chryste – powiedziała, kiedy zobaczyła mnie w białym płaszczu kąpielowym. – Co się dzieje? Niewierność?

Uśmiechnąłem się. Skoro była w dobrym humorze, a w tamtych dniach nie mogłem być tego pewien, warto było to podtrzymać.

– Chcesz kawy?

Kiwnęła głową. Była zaróżowiona od wypitych koktajlów. Skóra napinała się jej na szczęce i kościach policzkowych. Przez prawie dziesięć lat charakteryzatornie BBC zachowywały brzoskwiniową miękkość jej młodości. To już przeminęło. Od dwóch lat nie występowała w serialu, ale nie dało się zapomnieć o roli Candice, kiedy się na nią patrzyło. Nadal była uderzająco atrakcyjną kobietą, ale i zmiany były uderzające: cierpka ilustracja, dlaczego ślubne fotografie w ramkach w większości domów po kilku latach lądują w szufladzie.

– Przez chwilę wydawało mi się, że nie żyjesz – powiedziała.

– Nie żyję?

– Zobaczyłam garnitur wiszący w garażu. Na pierwszy rzut oka odniosłam wrażenie, że ty w nim jesteś. Co, na Boga, się tutaj dzieje?

– Przemoczyłem się. A przynajmniej spodnie miałem mokre. Dzisiaj zdarzyła mi się kąpiel. Moje rzeczy śmierdzą wodą z rzeki i tam je powiesiłem.

– Wodą z rzeki? Mówisz poważnie?

Nasypałem łyżeczkę kawy rozpuszczalnej do kubka, nalałem wrzącej wody z czajnika i opowiedziałem jej o chłopcu w jazie.

– Mogłeś utonąć. Naprawdę mógłbyś nie żyć – zauważyła, kiedy skończyłem.

W jej głosie nie czuło się głębokiej troski, która powinna się kryć pod takim stwierdzeniem. Przeciwnie, była w nim nutka zadumy.

Machnąłem na to ręką. Jako człowiek wykształcony wiem, że umysł jest zdolny do nieograniczonych wzlotów wyobraźni.

– Niemożliwe – rzuciłem radośnie. – Mam zaczarowane życie, jak ten gołąb na Great Russell Street.

– Ach, to.

– A więc nie zapomniałaś o nim z kretesem?

– O nie.

I nagle wtedy gołąb z Great Russell Street stał się jakby ptakiem złowróżbnym. Nasze małżeństwo już dawno by się rozpadło, gdyby nie sposób, w jaki je traktowaliśmy. Chociaż Geraldine nie miała teraz zobowiązań zawodowych, utrzymaliśmy nasz pakt, że gwarantujemy sobie swobodę. Jeździłem na zagraniczne kursy bez obawy, że Geraldine wybierze się ze mną, a ona samotnie wypuszczała się na narty. Mieliśmy własne samochody, łóżka, gazety, książki i nagrania. Ona chodziła do kościoła, ja nie. Czasem bywaliśmy osobno na przyjęciach. Założenie było takie, że czas spędzany razem jest cenniejszy, bo wynika z wyboru, a nie z okoliczności. I przez pierwszych kilka miesięcy to działało, seksualnie i emocjonalnie.

Mamy zatem małżeństwo w swobodnym stylu. Zmiana, jakiej uległo życie Gerry po stracie roli w Milnerach, niczemu zbytnio nie zagrażała. W telewizji uzbierała stosik pieniędzy i wydawała je szczodrze. Wkrótce przyłączyła się do wesołej kompanii z Bristolu i z entuzjazmem wsiadła na towarzyską karuzelę, której tak jej wcześniej brakowało.

Ale teraz, po dwóch latach, nasza niezależność była jedyną rzeczą, co do której panowała między nami zgoda. Jej zmienne nastroje, furia, oskarżenia zmieniły przestrzeń, którą stworzyliśmy, w otchłań. Seks zrobił się zdawkowy i oboje musieliśmy być mocno podcięci, żeby go uprawiać. Nasze rozmowy były wymuszone, nawet kiedy Geraldine była radosna i znajdowała się w stanie wielkiego ożywienia, gdyż nasze światy ledwie się krzyżowały. Miała przyjaciół, których nigdy nie spotkałem.

„Nudziliby cię – zwykła mawiać – i, Boże, ty byś ich nudził!”

Po sposobie, w jaki do siebie podchodziliśmy, widać było, że wszystko skończy się separacją.

Ale nie wiedziałem jeszcze, że Geraldine rozumiała pojęcie separacja w bardziej absolutny sposób niż ja.

A ja nadal czułem się trochę za nią odpowiedzialny.

– Dziś rano byłem u lekarza. Spotkałem twojego doktora Bookbindera – powiedziałem od niechcenia, kiedy siedzieliśmy, popijając kawę.

Geraldine spojrzała na mnie ostro.

– Nie mówiłam ci, że Bookbinder to mój lekarz.

– Że leczysz się na bezsenność, też mi nie mówiłaś.

– Cholera jasna! – Machnęła ręką, przewracając dzbanek z kawą. – To sprawa prywatna i poufna. Nie miałeś prawa pytać.

– Spokojnie, Gerry – odparłem. – Nie wściekaj się, Bookbinder sam mi to powiedział. Myślał, że o wszystkim wiem. Powiedziałem mu, że nie. To dla mnie nowość. Nie zauważyłem, że nie śpisz w łóżku.

Nie odpowiedziała. Patrzyła na mnie wściekle tymi swoimi zielonymi oczami. W każdej chwili mogło się sprawdzić stare porzekadło o rudzielcach i ich temperamencie.

– Gerry – zagadnąłem pojednawczo – nie chcę z tego robić sprawy. Przykro mi, że nie możesz spać. Ostatnio też kilka razy miałem bezsenną noc, ale słyszałem, że oddychasz równo, i uznałem, że śpisz. To chyba tabletki rozwiązały twój problem.

Szeroko otworzyła, a potem równie szybko przymrużyła oczy.

– O tym też się dowiedziałeś? Co jeszcze wiesz, do cholery? Czytasz moje notatki?

Próbowałem dojść do porozumienia. Teraz uznałem, że mnie obraża.

– Powinnaś o to winić swojego lekarza, a nie mnie. Wyładowała furię w przeraźliwym napadzie.

– Podstępny gadzie! Próbowałeś się czegoś o mnie dowiedzieć, co? Wtykałeś nos w moje leczenie. Co ty knujesz? Chodzisz za moimi plecami do mojego lekarza. To obrzydliwe!

Zwyczajna taktyka.

– Posłuchasz mnie? – zapytałem. – Mam już powyżej uszu twojej manii prześladowczej Wysłano mnie do Bookbindera, bo mój lekarz, Marshall, wyjechał. Poszedłem odebrać wyniki badań.

– Ustaliłeś termin, kiedy Marshalla nie ma. – Dźgała palcem w przestrzeń między nami. – Wymyśliłeś sobie te badania, żeby dostać się do mojego lekarza i sprawdzić, na co się leczę.

– Daj spokój, dobrze?

– To widać na kilometr. Boję się tego, co masz zamiar zrobić. Spiskujesz z nim za moimi plecami? O to ci chodzi, prawda? Ty draniu, sprzysięgłeś się z moim lekarzem!

– Gdybym to robił za twoimi plecami, to jak sądzisz, po co miałbym ci o tym mówić? – zauważyłem.

– Bo jesteś cholernie przebiegły! – krzyknęła. – Zacierasz po sobie ślady, udajesz, że wszystko jest jawne, a nie jest. Po co w ogóle o tym wspominałeś, skoro wiedziałeś, że mnie to zdenerwuje? Coś kombinujesz, bez dwóch zdań.

– Skończyłaś? Chcesz wiedzieć, dlaczego o tym wspomniałem. Powiem ci. Jest dokładnie odwrotnie. Powód, dla którego o tym wspomniałem, jest taki, że postanowiłem zawsze być wobec ciebie lojalny. Jest jeszcze jeden powód: uważam, że nie powinnaś pić ani używać phenobarbitonu, kiedy korzystasz z samochodu. Następnym razem musisz wziąć taksówkę.

– Idź do diabła. – Chwyciła torebkę i ruszyła do drzwi.

– Mówię poważnie – powiedziałem. – Zabijesz kogoś, jeśli będziesz się tak zachowywała.

Zaczęła się śmiać.

Zrezygnowałem z przemawiania do jej rozsądku.

Rozdział 5

W tym samym tygodniu, w czwartkowe popołudnie, znalazłem się na wprost kamery telewizyjnej, stojąc obok jednego z siedmiu marmurowych kominków w sali zgromadzeń w Bath, która tak niefrasobliwie została wybrana na miejsce wystawy poświęconej Jane Austen. Audycja nic dotyczyła bezpośrednio tego wydarzenia. Poproszono mnie tu, żebym wziął udział w programie BBC „Points West”, traktującym o historii budynku. Mimo to myślami bujałem we wrześniu. Sala była większa, niż pamiętałem. Uniosłem wzrok wzdłuż korynckiej kolumny na ozdobny sufit i przeniosłem go dalej, ku galerii dla orkiestry.

– Panie profesorze, czy zechciałby pan podejść bliżej Sadie?

– Jeśli Sadie powstrzyma podniecenie – odpowiedziałem.

– Wystarczy. Proszę się tu zatrzymać. – Nerwowy Nowozelandczyk, reżyser, zapytał oświetleniowca, czy jest zadowolony, i otrzymał w odpowiedzi kciuki wzniesione do góry. – Świetnie. Dźwięk w porządku?

Kiedy ustawiali ujęcie, odezwałem się poufale do Sadie, która miała ze mną rozmawiać.

– Zanim zaczniemy, chciałbym postawić jedną sprawę jasno. Dopiero co wspomniała pani o wystawie Jane Austen w Bath. Na tym etapie kochana Jane jest tylko błyskiem w moim oku, i to słabym. Dowiedziałem się o tym zaledwie kilka dni temu. Lepiej, żeby pani nic pytała mnie teraz o plany.

– Oczywiście – powiedziała. – Czy Dougie nie wyjaśnił wszystkiego? Nie będę pana o to pytać. Kiedy nakręcimy rozmowę, wspomnimy, że zamierza pan zorganizować tutaj we wrześniu wystawę. To wszystko. Trochę reklamy zaliczkowo. Ale możemy z tego zrezygnować, jeśli pan sobie życzy.

– Nie, niech to pójdzie.

– Dzisiaj mówimy o tym, jak wykorzystywano sale balowe przez stulecia. Panie profesorze, chcemy się od pana dowiedzieć, co tu się działo w czasach Jane.

– Pyta pani, co działo się za kolumnami? Na twarzy Sadie pojawił się niepokój.

– Spodziewamy się – powiedziała – że powie pan raczej o bardziej formalnych zachowaniach, o balach kostiumowych i tak dalej. Kręcę jeszcze dwie rozmowy, żeby wydobyć nieco mniej szacowne funkcje, którym sala służyła w bardziej nam współczesnych czasach. Między wojnami było tu, zdaje się, kino.

– Kino? – spytałem, nadal zachowując poważny wyraz twarzy. – Nie mogę sobie wyobrazić niczego mniej szacownego.

Każdy reporter telewizyjny boi się dowcipnisiów. Sadie spojrzała na mnie stanowczo.

– Nie wszystko zostanie wyemitowane. Materiał pójdzie dopiero w piątek. Dougie chce zrobić co najmniej dwa ujęcia na wypadek kłopotów. Gdyby pan zakasłał, niech się pan nie martwi. Tego się nie puści.

– Moja droga, ja nigdy się nie martwię. Sadie zwilżyła wargi, odwróciła się.

– Martwisz mnie, złotko – powiedziała cichym głosem, skierowanym jak sądzę, do ekipy.

Skinęła głową do Dougiego, reżysera.

– Cisza, proszę! – zawołał. – Kręcimy ujęcie. Ujęcie pierwsze… i akcja.

Nie zdołaliśmy przebrnąć przez pierwsze pytanie Sadie.

– Cięcie! – krzyknął Dougie.

Coś poszło nie tak z dźwiękiem. Zajęli się tym, a ja zrobiłem sobie krótką przerwę. Odszedłem od kominka, podszedłem do rzędu krzeseł w stylu chippendale, z których korzystała ekipa między ujęciami i wziąłem do ręki porzuconą przez kogoś gazetę „Bath Evening Chronicle”. Tytuł głosił: „Skromny bohater ratuje chłopca”.

Usiadłem i zacząłem czytać:

„Nieznany mężczyzna rzucił się wczoraj po południu na ratunek chłopcu tonącemu w jazie Pultency i wyłowił go z wody. Chłopiec, Matthew Didrikson (12 lat), z Lyncombe Rise, uczęszczający do Abbey Choir School, był nieprzytomny, kiedy został wyciągnięty na brzeg, ale jego wybawca przywrócił go do życia metodą usta-usta Z objawami wstrząsu, z wodą w płucach, chłopca zabrano do Royal United Hospital, ale nie hospitalizowano go. Wybawca Matthew, elegancki mężczyzna w wieku około trzydziestu pięciu lat, opuścił miejsce zdarzenia, nie ujawniając tożsamości.

Pan David Broadbent, emerytowany optyk, widział całe wydarzenie z deptaka.

– Chłopiec bawił się z dwoma innymi nad jazem i zaczął iść w stronę środka – powiedział. – Prąd był mocny po tych wszystkich deszczach, które u nas spadły. Chłopiec zachwiał się i poślizgnął. Potem zobaczyłem, że wpadł do wody pod jazem. Tamten mężczyzna musiał to zobaczyć z mostu Pulteney albo z jego okolicy, bo zbiegł ze schodów przy moście i zaraz skoczył do wody. Nie wahał się. Podpłynął do jazu i zaczął szukać chłopca. To było bohaterstwo, bo w przeszłości tonęli tam ludzie. Jakoś udało mu się złapać chłopca i wtedy zniosło ich w bok. Wyszedł z wody, wyciągnął chłopca i zrobił mu sztuczne oddychanie metodą usta-usta. Uważam, że powinno się zawiadomić królewskie pogotowie wodne, bo ten człowiek zasługuje na medal.

Doktor Rajinder Murtah, który zajmował się Matthew w szpitalu, powiedział:

– Chłopiec bez wątpienia zawdzięcza życie szybkiemu i rozsądnemu działaniu tego nieznanego mężczyzny.

Matka Matthew, pani Dana Didrikson, zatrudniona w Realbrew AJes Ltd jako kierowca, powiedziała:

– Bardzo chciałabym mieć możliwość podziękowania temu dzielnemu człowiekowi, który uratował życic mojego syna.

Matthew wyszedł z opresji prawie bez szwanku, nie licząc powierzchownych zadrapań, i jutro wróci do szkoły.

– Co najmniej troje ludzi utonęło w jazie Pulteney w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Sporo wypadków przytrafiło się też pływakom i kajakarzom. Ludzie nie zdają sobie sprawy, że pod jazem woda jest tak głęboka, iż można tam zatopić dwupiętrowy autobus. Przydenny nurt jest śmiertelną pułapką – powiedział nam rzecznik policji”.

Zza moich pleców odezwał się niespodziewanie jakiś głos.

– Nie ma ucieczki. Wyśledziłam pana.

– Co? – Odłożyłem gazetę pierwszą stroną do dołu.

– Będziemy robić kolejne ujęcie – oznajmiła Sadie.

***

Wieczorem tego dnia, kiedy w telewizji puszczano wywiad, utknąłem na posiedzeniu rady naukowej, a więc go nie zobaczyłem. Gerry za to widziała i troskliwie nagrała na odtwarzacz wideo, ale nie zauważyła, że jest nastawiony na kanał 4, kiedy więc przyszedłem, zanim zorientowałem się, co się stało, obejrzałem dziesięciominutowy program o ogrodnictwie. Ponieważ jednak miała to być gałązka oliwna po kłótni związanej z moją wizytą u doktora Bookbindera, podziękowałem jej za dobre chęci.

– Śmieszne – powiedziała. – Kiedy widzę cię w telewizji, zawsze wyglądasz inaczej, prawdę mówiąc prawie na przystojniaka.

– Przystojniaka? – zapytałem, udając obrazę. – Roztrząsaliśmy obyczaje społeczne w Bath za czasów Jane Austen. To był mój wygląd profesorski.

– Na mnie to nie działa – odparła. – To po prostu udawanie, prawda? Gregjackman udaje profesora, tak jak jakiś aktor grający efekciarsko Juliusza Cezara.

W jej słowach tkwiło więcej niż ziarno prawdy, ale niewiele sobie robiłem z tej analogii.

Trochę po dziesiątej wieczorem, kiedy popijałem koniak przed sprawdzeniem, czy drzwi i okna są pozamykane, zadzwonił telefon. Gerry brała prysznic, więc podniosłem słuchawkę, spodziewając się, że usłyszę jednego z jej wielu przyjaciół. Dzwonili z ploteczkami o każdej porze.

– Czy można mówić z profesorem Jackmanem? – zapytał kobiecy głos.

– Przy telefonie.

– Chyba rozpoznaję pański głos. Przepraszam, że dzwonię tak późno. Czy bardzo przeszkadzam?

– Hm, zastała mnie pani w domu – powiedziałem ostrożnie, próbując się domyślić, czy nie jest to aby jedna z moich studentek, której nie podoba się ocena. – Czyja panią znam?

– Nie. Nazywam się Abershaw, Molly Abershaw. – Przerwała, jakbym powinien o niej słyszeć, i znów się odezwała. – Z „Bath Evening Telegraph”.

Odpowiedziałem z większym taktem, niż zazwyczaj mi się zdarza.

– Skoro pani o tym wspomniała, wydaje mi się, że widziałem pani nazwisko w gazecie.

– A ja widziałam pana dziś wieczór w telewizji.

To dlatego rozpoznała mój głos. Poczułem się trochę pewniej, kiedy dowiedziałem się chociaż trochę o intencjach rozmówczyni.

– Usłyszała pani o wystawie poświęconej Jane Austen, o ile rozumiem?

– Tak, zgadza się. To we wrześniu, jeśli się nie mylę?

– Tak – odparłem, ale powstrzymałem się od stwierdzenia, że niechętnie odbieram telefony o dziesiątej wieczór.

– Jestem pewna, że będzie pan to chciał nagłośnić. Chcielibyśmy o tym napisać, kiedy przyjdzie stosowna pora.

– Świetnie. – Nie chciałem przedłużać rozmowy, kiedy już padły niezbędne formułki, wyrażające dobrą wolę. – Teraz jest jeszcze za wcześnie, ale będę chętnie współpracował. A skoro pani najwyraźniej ma mój numer domowy, podobnie jak uniwersytecki, nie powinno być problemów z kontaktem.

– Chciałabym zapytać pana o coś jeszcze – wtrąciła szybko. – Nie wiem, czy pan czytuje moją gazetę. Prawdopodobnie wtykają ją panu pod drzwi dwa razy w tygodniu. Jest darmowa, ale nasz dział informacyjny cieszy się bardzo dobrą opinią. Dziś wieczorem rozmawiałam z chłopcem, który w poniedziałek o mało nie utonął w jazie Pulteney. Widział pana dziś wieczór w „Points West” i sądzi, że pana rozpoznał. Uważa, że to pan jest tym człowiekiem, który uratował mu życie. Czy mógłby pan to potwierdzić, panie profesorze?

Zacząłem się wykręcać.

– Właściwie dlaczego mnie pani o to pyta?

– Myślałam, że to oczywiste. Chodzi o zainteresowanie czytelników. Był to bardzo odważny czyn i zasługuje na to, żeby go opisać.

– Ależ został już opisany.

– Tak, w „Evening Chronicie”. Nie potrafili jednak podać nazwiska…

– …skromnego bohatera.

– Właśnie.

– I ma pani nadzieję na wyłączność?

– Czy to był pan, profesorze?

Głupio przyznałem, że to ja, i dziewczyna z radości pewnie wykręciła koziołka.

– Niech pani słucha. Nie chcę zamieszania – dodałem, oczywiście za późno. – Każdy zrobiłby to, co ja, gdyby zobaczył chłopca w niebezpiecznej sytuacji.

Roześmiała się.

– Ależ to bzdura.

– Co pani powiedziała?

– Niech mi pan da skończyć. Ta opowieść została spisana milion razy i nikt nie zmienił w niej ani linijki. Mężczyzna ratuje dziecko albo starszą panią, albo kocię, a potem odchodzi, nie podając nazwiska. A kiedy go w końcu wyśledzą, mówi: „Każdy zrobiłby to samo”. Czyżby? Do diabła! W dzisiejszych czasach dziewięciu na dziesięciu odwróciłoby wzrok.

Poszukałem schronienia w równie zdartej formułce jak ta, którą atakowała.

– Proszę pani, nie wiem, czego pani ode mnie chce, ale sprawa jest zamknięta, jeśli chodzi o mnie.

– Moja gazeta – powiedziała – poda pańskie nazwisko. Pomyślałam, że chciałby pan poczynić kilka inteligentnych uwag. Czy nie narzucimy się panu, jeśli rano przyślemy fotoreportera, żeby zrobił panu zdjęcie?

– Tak.

– To miło z pańskiej strony. Czy może przyjść około dziewiątej?

– Powiedziałem, że tak, narzucicie się. Nie pozuję do fotografii.

– Panie profesorze – zauważyła stalowym głosem – jesteśmy największą lokalną gazetą. Blisko współpracujemy z uniwersytetem, nagłaśniamy różne wydarzenia.

– Zgadza się, ale to nie jest wydarzenie wymagające nagłośnienia.

– Z całym szacunkiem, ja uważam, że jest.

– A więc różnimy się co do tego. Wtedy wyłożyła kartę atutową.

– Nie chce pan wiedzieć, jak się miewa mały Matthew?

Była w tym groźba niechcianego rozgłosu. Odpowiedziałem, starając się nie okazać zatroskania.

– Owszem. Niech pani powie. Jak się miewa?

– Świetnie, ale chciałby się z panem spotkać i podziękować osobiście.

– O, nie – zaprotestowałem. – Cieszę się, że ma się dobrze i na tym koniec. Dziękuję za telefon, proszę pani. – Odłożyłem słuchawkę.

***

Następnego dnia, z ciekawości zmieszanej z obawą, wziąłem do ręki egzemplarz gazety Molly Abershaw. Było to jeszcze bardziej krępujące niż się spodziewałem. Główny tekst, wyróżniający się na stronie głosił:

„Profesor płynie z pomocą”

„Tajemniczym człowiekiem, który w ostatni poniedziałek rzucił się na pomoc chłopcu przy jazie Pulteney i metodą usta-usta przywrócił mu życie, jest, jak się okazało, profesor uniwersytetu w Bath, Gregory Jackman, z Bathwick. Ma trzydzieści siedem lat, w 1987 roku został mianowany profesorem świeżo utworzonej katedry anglistyki.»Evening Standard«apelował w tym tygodniu o pomoc w odnalezieniu bohatera, który po udzieleniu pomocy odszedł, nie ujawniając nazwiska. Pewna liczba naszych czytelników dzwoniła, podając szczegółowy opis tego człowieka, ale ostatecznie został rozpoznany przez uratowanego chłopca, dwunastoletniego Matthew Didriksona z Abbey Choir School. Matthew rozpoznał profesora w programie»Points West«, który był nadawany w telewizji wczoraj wieczorem. Był to filmowy reportaż o sali zgromadzeń.

»Jestem pewien, że ten profesor to człowiek, który uratował mi życie. Włączyłem program przypadkiem i on tam był. To naprawdę niezwykłe«- powiedział Matthew, kiedy zadzwoniliśmy do niego wczoraj wieczorem.

»Telegraph«skontaktował się z profesorem Jackmanem późnym wieczorem. Potwierdził, że to on był ratownikiem. Kiedy upewnił się, że Matthew jest już przytomny, a karetka jest w drodze, odszedł, gdyż, wedle jego słów:»Sprawa była zamknięta, jeśli chodzi o mnie«. Powiedział, że miło mu słyszeć, iż Matthew w pełni wrócił do sił”.

***

Oczywiście, aż mnie skręciło, ale mogło być gorzej. Cieszyłem się, że wygłosiłem już ostatni wykład w tym semestrze, bo artykuł stanowiłby doskonały pretekst dla moich studentów, żeby urządzić jakąś hecę.

Zaplanowałem sobie weekend tak, żeby nie rzucać się w oczy. Jedyną okazją towarzyską było przyjęcie, które wydawała w porze lunchu w niedzielę księgarnia Waterstone’s, żeby nagłośnić nowy zbiorek wierszy Teda Hughesa, nagrodzonego poety, który miał podpisywać swoje książki. Jeszcze nigdy nie spotkałem się z Hughesem, ale podobały mi się jego utwory i tematyka, którą się zajmował, więc chciałem tam być. Gdyby udało mi się wyrwać stamtąd odpowiednio wcześniej, miałem nadzieję, że jeszcze tego samego popołudnia zdążę dojechać do Hampshire, do wsi Chawton, żeby rzucić okiem na dom, gdzie kiedyś mieszkała Jane Austen. Przekształcono go w muzeum, więc miałem obowiązek jak najszybciej go odwiedzić i wyżebrać eksponaty.

Weekend był jedną z tych cennych, by nie rzec osobliwych, przerw w angielskim lecie, kiedy to zapowiadacze pogody niecierpliwią się, żeby oznajmić perspektywę upału nie do zniesienia. Cały naród przymierza wtedy ubiegłoroczne szorty i odkurza słomkowe kapelusze. Przed pubami i kawiarniami pojawiają się stoły i krzesła. Wzrasta fenomenalnie sprzedaż olejków do opalania, kremów przeciwko owadom, jasnego piwa i sałaty.

I, czego nie wiedziałem, moja żona coraz bardziej niecierpliwi się, żeby mnie zamordować.

W niedzielny poranek musiałem odwalić jakąś papierkową robotę, toteż spędziłem parę godzin na uniwersytecie, dopóki słońce nie sprawiło, że dalsza praca okazała się niemożliwa. Potem wróciłem do Bath, na przyjęcie z autografami, które zepsuł mi niespodziewany incydent. Kiedy przyjechałem, niedługo po dwunastej, ścisk wokół stołu na parterze, gdzie Ted Hughes zaczął już podpisywanie, wystawiał piękne świadectwo gustom literackim mieszkańców Bath, chociaż niektórzy obniżyli tonację, włażąc na stołki, żeby zobaczyć wielkiego człowieka. Rozglądałem się za kimś znajomym i dostrzegłem grupkę pokrewnych mi dusz z uniwersytetu. Wkrótce pogrążyliśmy się w dyskusji o nurtach poezji nowoczesnej.

Nie znałem wielkiej kobiety, która odepchnęła łokciem jednego z moich towarzyszy i zwróciła się do mnie po imieniu, chociaż jej głos był mi znajomy. Przedstawiła się jako Molly Abershaw, reporterka, dzwoniła do mnie późnym wieczorem w czwartek. Łagodnie mówiąc, byłem wkurzony. Przypomniałem jej, że prasie nie mam nic więcej do powiedzenia.

Pani Abershaw miała najwyraźniej czas, żeby opracować plan bitwy, podczas gdy ja zachowywałem się przewidywalnie. Gdy to wspominam, myślę, że zareagowałem przesadnie. Powiedziała z uśmiechem, że nie jest tutaj po to, żeby uzyskać ode mnie wypowiedź, po prostu chce mi kogoś przedstawić. Potem sięgnęła za siebie i wypchnęła w moją stronę chłopca, którego wyciągnąłem z jazu. Biedny dzieciak wyglądał na kompletnie oszołomionego. Pani Abershaw próbowała nakłonić go do jakichś wyrazów wdzięczności, ale zanim otworzył usta, powiedziałem, że to całkiem niepotrzebne.

Można sobie wyobrazić zdumienie ludzi, z którymi byłem. Nic nie wiedzieli o mojej przygodzie w jazie. Ale Molly Abershaw jeszcze nie skończyła. Powiedziała, że przyszła też matka chłopca, żeby się ze mną spotkać. Teraz już nie byłem w stanie zachować się uprzejmie wobec kogokolwiek. Kiedy błysnął flesz i zdałem sobie sprawę, że mnie osaczono, zareagowałem szybko. Chwyciłem fotoreportera, z całą pewnością nasłanego przez gazetę, i zażądałem, żeby wyjął kliszę i mi ją oddał. Nieszczęśnik zesztywniał ze strachu, a nie jestem przyzwyczajony do takiego zachowania ze strony ludzi, z którymi obcuję. Zażądałem rolki z filmem i dostałem ją.

Takich skandali trudno się spodziewać na przyjęciach literackich.

Rozdział 6

Natychmiast po skandalu w Waterstone’s opuściłem przyjęcie. Podczas jazdy do Chawton zmusiłem się do myślenia o innych sprawach. Domek, w którym Jane Austen spędziła ostatnie osiem lat życia, stoi po tej stronie Alton, tuż przy A31. Towarzystwo Jane Austen urządziło w nim muzeum. Nie było to miejsce, które bardzo chciałbym odwiedzić, ale komitetowi kierującemu wspaniale się udało wpłynąć na koncentrację mojego umysłu. Spisałem pewną liczbę przedmiotów – rękopisów, portretów rodzinnych i innych pamiątek – które uznałem za warte wypożyczenia, gdyby mi się udało. Na mojej liście nie było pukla włosów Jane, niedawno zabarwionego na kasztanowo, ani mikrofotografii fragmentów jej skóry, które przywarły do cebulek. Odrzuciłem większość swoich profesorskich skrupułów, były jednak pewne granice, nawet jeśli się miało trzydzieści metrów ścian do wypełnienia. Zanim odjechałem, powiedziałem kustoszowi, co mnie interesuje, i wybadałem, czy jest skłonny wypożyczyć eksponaty. Okazało się, że powinienem rozmawiać z zarządem Towarzystwa. Jak zwykle, pojawiły się komplikacje w związku z ubezpieczeniem.

Najgorszy upał już minął, kiedy ruszałem do domu, ale jazda i tak była nieprzyjemna, bo słońce pod ostrym kątem raziło przez przednią szybę. Zatrzymałem się na piwo i sałatę w Marlborough i dotarłem do Bath przed dziewiątą. Tu czekała mnie kolejna przykrość.

Bezmózgi rytm muzyki dyskotekowej dotarł do mnie, zanim jeszcze zobaczyłem sznur wielkich samochodów na podjeździe. Rozpoznałem czerwonego porsche i szarego, zabytkowego bentleya: bristolska kompania Geraldine. W powietrzu unosił się zapach węgla drzewnego i kebabu. Niebo i ziemia w porównaniu z Jane Austen.

Drzwi frontowe były otwarte, na progu siedział brodaty człowiek, którego nigdy nie widziałem. Wystukiwał palcami rytmy disco na pamiątkowej tacce z 1935 roku, która należała do mnie. Był to okaz kolekcjonerski i zazwyczaj stał na walijskim kredensie.

– Cześć – powitał mnie mężczyzna, nie podnosząc wzroku. – Co przyniosłeś?

– Nic. Mieszkam tutaj.

Teraz brodacz uniósł głowę, żeby na mnie popatrzeć spod zmrużonych powiek.

– Znaczy się z Geny? Niezła sztuka, facet. Chcesz wejść?

Zrobiłem krok nad jego nogami, przeszedłem przez dom i znalazłem Geraldine. Tańczyła na patio, przytulona do pośrednika handlu nieruchomościami, Rogera, który nosił koszulę w prążki, czerwone szelki i nigdy nie przepuszczał takich balang. Gerry pomachała do mnie. Muzyka była ogłuszająca, ściszyłem ją.

– Za wcześnie przyjechałeś, żeby dostać coś do jedzenia! – zawołała, nie przestając kołysać biodrami. – Musi się podgrzewać jeszcze jakieś pół godziny. Masz czas, żeby się przebrać w coś bardziej relaksującego.

Ona sama relaksowała się w szmaragdowym kombinezonie. Była bosa.

Stwierdzenie, że nie byłem w rozrywkowym nastroju, stanowiłoby eufemizm.

– Na litość boską, Gerry, powinnaś mi powiedzieć, że planujesz coś takiego.

– Nie miałam szansy, kochanie. Wyleciałeś z gniazdka bardzo wcześnie rano. Nic nie szkodzi. Zorganizowałam ci dziewczynę.

– Co?

– Dziewczynę. Spódniczkę czy jakich tam czarujących określeń używają faceci. – Kaseta skończyła się, Gerry przestała tańczyć, podeszła do mnie i usiłowała rozluźnić mi krawat. Była w radosnym nastroju, co rzadko się zdarzało, kiedy byliśmy razem. Po zapachu domyśliłem się, że piła wódkę. – Ubierz się w coś seksownego – powiedziała. – Nadejdzie lada chwila.

– Gerry, wylej sobie trochę wody na głowę – stwierdziłem.

– Nie oszukuję – upierała się. – Ta kobieta z nazwiskiem jak męskie imię dzwoniła godzinę temu i pytała o ciebie. Poczekaj, przypominam coś sobie. Pewna gwiazda filmowa z lat czterdziestych o sennych oczach i w filcowym kapeluszu. Dana Andrews. To było to. Na imię ma Dana.

– Nie znam żadnej Dany.

– Wkrótce poznasz. Tak bardzo chciała z tobą porozmawiać, że zaprosiłam ją na moje barbeeue. To matka tego dzieciaka, którego wyciągnąłeś z rzeki.

– Pani Didrikson. – To był jeden z tych dni. – Ty ptasi móżdżku, ci ludzie stanowią zagrożenie. Pojawili się, kiedy Ted Hughes podpisywał książki.

– Co cię naszło, skromnisiu? Myślałam, że sława jest dla ciebie jak powietrze.

– Ale nie chcę uchodzić za wiejskiego osiłka. Mam tego po dziurki w nosie. Nie pozwolę, żeby prasa napadała mnie w domu. A tymczasem to właśnie nam grozi.

– Powiedziała, że przyjdzie sama – odparła Geraldine.

– Tak, już to widzę.

Poszedłem na górę, do sypialni, zdjąłem z wieszaka czyste ubranie, zajrzałem do kabiny i stwierdziłem, że jakaś kobieta bierze tam prysznic, więc musiałem umyć się nad umywalką. Uwierzycie? Ktoś zdjął lustro ze ściany.

W pierwszym odruchu chciałem powiedzieć Geraldine, żeby wyrzuciła panią Didrikson, gdy tylko pojawi się na progu. Ale na Gerry nie można polegać, nawet kiedy jest trzeźwa. Zrobię to sam. Ubrałem się, wróciłem na dół, przekroczyłem mężczyznę, który leżał w drzwiach, i popatrzyłem na podjazd, czy nie nadjechał nowy samochód. Wyszedłem na drogę. O tej porze panowały już całkowite ciemności i błogosławiony chłód.

Kiedy jeszcze paliłem, byłaby to świetna okazja, żeby puścić dymka. Nie chciałem dołączyć do przyjęcia Geraldine. Nie miałem nic wspólnego z jej przyjaciółmi, chociaż wiedziałem, że końcu będę musiał się z nimi zbratać. Nie uda mi się zasnąć.

Usłyszałem, jak od strony Bath nadjeżdża samochód. Zanim go zobaczyłem, reflektory oświetliły mur i żywopłoty. Jechał powoli, jakby kierowca wypatrywał konkretnego domu. Potem pojawił się wóz i światła przygasły. Mercedes. Zatrzymał się po drugiej stronie drogi, naprzeciwko mnie, ale nikt nie wysiadł.

Kierowcą była ciemnowłosa kobieta. Opuściła szybę i zapytała.

– Może lepiej, żebym zaparkowała przy drodze?

– Przyjechała pani na przyjęcie?

– Niezupełnie – powiedziała z wahaniem. – Czy pan profesor Jackman?

– Zgadza się, ale to moja żona wydaje przyjęcie. Może pani tu zaparkować, jeśli pani woli. O tej porze mało kto tutaj jeździ.

– Myślę, że się nie rozumiemy. Chciałam porozmawiać z panem, panie profesorze.

– Pani Didrikson? – Nie spodziewałem się, że przyjedzie mercedesem.

– Tak. Nie powiedziano panu, że przyjadę?

– To nie jest odpowiednie miejsce do rozmowy. – Naszła mnie przyjemna myśl. Mógłbym wymanewrować Molly Abershaw, która bez wątpienia ustawiła to spotkanie, i uciec z przyjęcia, a jednocześnie zabrać się do najbliższego pubu. – Łatwiej będzie w mojej knajpce Viaduct. Ma pani coś przeciwko temu?

Zawahała się.

– No, nie… jeśli panu to odpowiada.

Wsiadłem. W czasie jazdy prowadziłem z nią pogawędkę o pogodzie i turystach i podziwiałem sposób, W jaki prowadziła mercedesa po ostrych zakrętach Brassknocker Mili. Panowała nad maszyną, jakby sprawiało to jej przyjemność. Dziwne, że nie wolała prowadzić czegoś bardziej przypominającego samochód sportowy, bo była naprawdę za niska jak na mercedesa. Siedziała na dwóch grubych poduszkach.

W pubie było pełno. Chciała zamówić coś bezalkoholowego, więc zaproponowałem wodę mineralną, a sam zamówiłem duży koniak.

– Było mi tak przykro, ze względu na to, co stało się dzisiaj w Waterstone’s, że musiałam osobiście się z panem skontaktować – zaczęła, gdy tylko dostaliśmy napoje. – Proszę mi wierzyć, byliśmy naprawdę zaskoczeni, ja i Matthew, gdy pojawił się ten fotoreporter. Poszliśmy tam, sądząc, że będziemy mieli okazję spotkać się z panem prywatnie i podziękować za to, co pan zrobił. Kiedy Molly Abershaw zaproponowała mi spotkanie, wydawało się, że to dobry pomysł. Teraz pluję sobie w brodę, że byłam taka głupia. Wybaczy mi pan?

W Waterstone’s tylko na nią zerknąłem. Incydent był tak niespodziewany, że ledwie zdążyłem rozpoznać chłopca, kiedy błysnął flesz i wywołał moją gniewną reakcję. Głęboko osadzone, brązowe oczy Dany Didrikson przyglądały mi się teraz z obawą. Czekała na odpowiedź. Kształt jej twarzy, wysokie czoło, ładne usta i podbródek sugerowały inteligencję, pozbawioną przebiegłości. Małe dłonie trzymała mocno ściśnięte.

– Niech pani o tym zapomni – powiedziałem. – Wściekłem się i nie jestem z tego zbyt dumny. Mam nadzieję, że pani syn doszedł już do siebie po tym przytopieniu.

– Całkowicie – odparła. – Ale nie mogę na tym poprzestać. Chcę podziękować panu za to, że uratował mu pan życie. Nie znajduję odpowiednich słów.

– Już dobrze – odpowiedziałem z uśmiechem. – Za chwilę może mi pani postawić drinka i oboje będziemy mniej skrępowani.

– A rachunek za pranie pańskiego ubrania?

– I tak należało je uprać.

– Myślałam, że marynarka jest kompletnie zniszczona. Pokręciłem głową.

– Nie zna pani właściciela mojej pralni chemicznej. To geniusz, artysta. Powinien restaurować freski Leonarda. A tymczasem czyści moje spodnie.

Dana należała do tego rodzaju kobiet, których piękno zawiera się w uśmiechu.

– A teraz porwałam pana z przyjęcia.

– To przyjęcie mojej żony – sprostowałem. – Czy nie lepiej powiedzieć, że to ja panią stamtąd porwałem? Geny panią zaprosiła, prawda?

– Nie miałam zamiaru zostawać. – Zaczerwieniła się. – Przepraszam, to brzmi nieuprzejmie. Jestem trochę zmęczona. Miałam ciężki tydzień.

– Gdzie pani pracuje?

– Jestem kierowcą w spółce, pracuję w browarze.

– Wygląda na to, że warto panią bliżej poznać. Kolejny szybki, wstydliwy uśmiech.

– Nie dostaję próbek. A samochód należy do firmy.

– To ciężka praca? – zapytałem.

– Muszę zarabiać na życie.

– Pani jest, hm…?

– Rozwiedziona. – Powiedziała to spokojnie, bez emocji. – Ojciec Mata wrócił do Norwegii. Pobraliśmy się, gdy byliśmy zbyt młodzi.

– Czy trudno jest wychować syna? Nie mam dzieci.

Opuściła wzrok na szklankę, zastanawiając się nad odpowiedzią. Zwróciło moją uwagę, że nie rzuciła zdawkowej odpowiedzi.

– To kwestia uczulenia na jego rozwój. Mat ma teraz dwanaście lat, niedługo czeka go egzamin do szkoły średniej. Wchodzi w okres męskości. Już nie jest chłopcem, a jeszcze nie mężczyzną. Ciągle sobie powtarzam, żeby nie dziwić się jego zachowaniu. Obawiam się, że straci do mnie szacunek. Jak mam go wspierać, skoro będzie mną gardził? Widzę już oznaki i jestem rozdarta między karceniem go a przytulaniem do piersi.

– Trudna sprawa. Ma jakiś kontakt z ojcem?

– Nie. Nie mamy wieści od Sverrego. Mat jest bardzo dumny z ojca. Sverre jest międzynarodowej sławy szachistą. Mat ma zbiór wycinków prasowych i kilka zdjęć, które mu dałam, ale to tak, jakby czcił drewnianego bożka. Sverre się nie odzywa. – Odsunęła się od stołu i zgarnęła ciemne włosy na plecy. – Co mi się stało, że o tym mówię? Dojrzał pan do kolejnego drinka?

Patrzyłem, jak odnosi kieliszki do baru, przekomarza się ze znajomymi, którzy siedzieli przy jednym ze stołów. Była mała, ale pewna siebie. Praca musiała ją zahartować. Czułem się zaszczycony, że zechciała mi opowiedzieć o problemach wynikających z tego, że dla Matthew musiała być zarówno ojcem, jak i matką. Kiedy wróciła z drinkami, powiedziała jednak jasno, że chce zmienić temat.

– Chyba dobrze usłyszałam w telewizji, tamtego wieczoru, że robi pan wystawę poświęconą Janc Austen?

– Tak, choć bez entuzjazmu. Wyciągnąłem najkrótszą słomkę. W wolnych chwilach jeżdżę po południowej Anglii i szukam eksponatów. Jest ich zdumiewająco mało. Jeśli usłyszy pani o zasłonie, którą wyszywała, albo o czepku z wyprzedaży, który nosiła, to właśnie ze mną należy się kontaktować.

– Wszystko, co jej dotyczy.

– Wszyściutko. Mówiąc ściśle, wystawa nosi tytuł „Jane Austen w Bath”, ale przyjmę wszystko – koronkowe chusteczki, imbryki, stare buty, rakiety do tenisa.

– Tenis… w czasach Jane?

– To żart. Muszę czymś wypełnić sale zgromadzeń.

– Mieszkała na Gay Street, prawda?

– Owszem. Proszę wybaczyć nietakt, ale skąd pani o tym wie?

– To część pracy, którą Matthew robi w szkole.

– Najwyraźniej powinienem poprosić Matthew o pomoc. Poza Gay Street były jeszcze trzy domy w mieście, w których pomieszkiwała rodzina Austenów: na Sydney Place, w Green Park Buildings i przy Trim Street. Zatrzymała się także na Queen Square, zanim sprowadziła się tu jej rodzina, i przy Roman Road, w szeregowcach, pod numerem 1, gdzie mieszkała jej siejąca zgorszenie stara ciotka.

– Jane Austen miała ciotkę, która siała zgorszenie?

Skoro już oczerniłem ciotkę pisarki i wywołałem zainteresowanie pani Didrikson, poczułem się zobowiązany do opowiedzenia całej historii.

– W biografiach jest to raczej pomijane. Ciotka mieszkała w domu o nazwie Wzór, ale sama wzorem nie była. Sądzono ją za kradzieże sklepowe, co było przestępstwem zagrożonym karą śmierci. Podejrzewano, że ukradła koronki modystce. Zna pani sklep z ubraniami na rogu Bath Street i Stall Street, tuż naprzeciwko wejścia do łaźni? Stoi na miejscu tamtego sklepu. W sierpniowe popołudnie 1799 roku ciotka kupiła tam sztukę czarnej koronki i wyszła, niosąc sztukę białej, za którą nie zapłaciła. Obsługa dopadła ją na ulicy i zatrzymała. Ciotka twierdziła, że w sklepie musieli się pomylić, ale oni wnieśli skargę. Spędziła siedem miesięcy w areszcie, czekając, aż sprawa trafi na wokandę.

– W tamtych czasach musiała to być ciężka próba.

– Mogło być gorzej. Ponieważ obracała się w wyższych sferach, pozwolono jej mieszkać w domu nadzorcy, a nie w więziennej celi. Wprowadził się tam także jej mąż. Mało brakowało, a i Jane Austen dołączyłaby do niej. Matka zaproponowała usługi Jane i jej siostry Cassandry, jako dam do towarzystwa, ale nie starczyłoby dla nich miejsca.

– Dobry materiał dla pisarza.

– Czy Jane też tak sądziła, to odrębna sprawa. Żona nadzorcy miała zwyczaj wylizywania do czysta noża, którym kroiła cebulę, a potem używała go do smarowania chleba masłem.

Pani Didrikson się skrzywiła.

– Lepiej już było siedzieć o chlebie i wodzie. Co się zdarzyło podczas procesu?

– W końcu ciotkę oczyszczono z zarzutów i uznano, że biedna, stara kwoka padła ofiarą fałszywego oskarżenia i spreparowanych dowodów, ale współcześni pisarze, którzy przeanalizowali jakość materiału dowodowego, są w tej kwestii bardziej sceptyczni. Udało się jej ujść cało chyba tylko dlatego, że cieszyła się opinią szacownej obywatelki. Wezwano wielu świadków, żeby bronić jej cnót. Byli to parlamentarzyści, parowie królestwa, księża i sklepikarze. Sędzia, zwracając się do ławy przysięgłych, podkreślił to, dodając, że bogata, powszechnie szanowana kobieta nie miała powodu, by dokonywać kradzieży sklepowej.

– Chociaż mogło być inaczej – zauważyła pani Didrikson. – Bogate kobiety też kradną. Mogą mieć inne motywy niż ciężkie położenie materialne.

Pokiwałem głową.

– Na szczęście dla ciotki w początku XIX wieku nikt nie słyszał o post-freudowskiej psychologii.

– Mimo wszystko to fascynujące. Mam nadzieję, że wykorzysta pan tę opowieść w swojej wystawie.

– Chyba tak. Rozumie pani, to nie jest tak drugorzędna sprawa, jak mogłoby się wydawać, jeśli weźmiemy pod uwagę to, co by się stało, gdyby sąd skazał ciotkę.

– Powieszono by ją?

– Realnie rzecz biorąc, zostałaby deportowana. Skończyłaby w Botany Bay, w Australii. A wtedy rodzina Austenów z pewnością nie zamieszkałaby w Bath. Mieszkali u ciotki, kiedy szukali domu dla siebie. Opactwo Northanger i Perswazje nigdy nie zostałyby napisane.

– Ale kto wie, co spłynęłoby z pióra Jane? Czy była jej krewną?

– Nie, ciotka była z domu Cholmeley. Wyszła za mąż za wuja Jamesa i została panią Leigh Perrot.

– Panią jaką?

– Dwa słowa: Leigh i Perrot. Dożyła późnego wieku – ponad dziewięćdziesiątki.

– Niewinność nagrodzona? Pokręciłem głową.

– Dobrzy umierają młodo, a źli żyją długo.

Za każdym razem, kiedy się uśmiechała, rysy jej łagodniały. To było wyzwanie, żeby ją dalej zabawiać. Ale zanim znów spróbowałem, założyła torebkę na ramię i powiedziała.

– Nie chcę być niegrzeczna, ale pozwoli pan, żebym pana podwiozła z powrotem?

– Już?

– Nie mogę zabierać pana gościom.

– Nie spieszy mi się z powrotem na przyjęcie, ale powiedziała pani, że jest zmęczona – przypomniałem sobie. – Nie powinienem zaczynać tej historii o ciotce Jane. – Dopiłem koniak. – Chodźmy.

Rozdział 7

Mercedes jechał drogą wijącą się pod górę Brassknocker Hill.

– Myślałem o pani synu – powiedziałem. – Może to zabrzmi głupio po tym, co się stało, ale czy lubi pływać?

– Tak sądzę – odparła pani Didrikson. – Udaje mu się przepłynąć całą długość basenu. Na pewno nie jest najlepszy w tym sporcie. Za mało się do tego przykładają w szkole. Według mnie za dużo czasu poświęcają śpiewaniu, choć nie powinnam narzekać, prawda? Przecież to ja wysłałam go do szkoły z chórem.

– Zmierzam do tego, że na uniwersytecie mamy basen. Aż dziwne, ale o tej porze roku mało kto z niego korzysta, podczas gdy inne baseny są zatłoczone. Prawie wszyscy studenci wyjechali. Myśli pani, że pływanie spodobałoby mu się?

– Panie profesorze, pan i tak zrobił dla Mata wszystko, co można.

– Chciałbym się z nim znów spotkać. W końcu nawiązaliśmy znajomość w wodzie.

Uśmiechnęła się słabo.

– Niewiele z tego pamięta.

– Będzie pamiętał, jak go obsztorcowałem dziś rano, w księgami. Tego rodzaju incydent może być bolesny dla dziecka w jego wieku. Chciałbym mu udowodnić, że nie było w tym nic osobistego. Może któregoś wieczoru, po szkole?

Droga przestała się wznosić. Pani Didrikson myślała przez chwilę, zanim odpowiedziała.

– Jestem pewna, że mu się to spodoba.

– Wtorek?

– Dobrze. Przywiozę go samochodem.

– Powiedzmy koło siódmej? A może pani do nas dołączy? Odpowiedziała zwięźle, jakby spodziewała się tego zaproszenia.

– Nie, dziękuję. Chciałem być tylko uprzejmy.

– Jak pani sobie życzy. Wie pani, gdzie jest basen w Claverton? Roześmiała się.

– Rozmawia pan z byłym taksówkarzem.

Kiedy zatrzymaliśmy się przy drodze, naprzeciwko domu na całym Bathwick Hill słychać było Rolling Stonesów. Z ogrodu na tyłach dobiegały niemal histeryczne wrzaski.

– Dobrze, że pańscy sąsiedzi nie mieszkają blisko – powiedziała pani Didrikson. – Kiedy my urządzamy barbecue, musimy uważać na hałas.

– Jestem gotów się założyć, że kiedy rozpala pani pod rusztem, zawsze któraś z sąsiadek wychodzi, żeby zdjąć pranie.

– Zawsze.

– Wejdzie pani na drinka? Coś przekąsić? Szybki kebab?

– Dziękuję, ale wolałabym wrócić i powiedzieć Matowi, jak sprawy się mają. Jest trochę zdenerwowany.

Zrozumiałem. Ze sposobu, w jaki to powiedziała, wywnioskowałem, że nie jest to tylko wymówka. Wysiadłem, życzyłem jej dobrej nocy i patrzyłem, jak eleganckim łukiem zawraca mercedesa i szybko odjeżdża w stronę Bath. Zdolna kobieta. Pod zbroją niezależności kryła się inteligentna i uczciwa osoba. Wysoko cenię te zalety.

Noc była duszna, prawie bez powiewu. Temperatura nie spadła od zachodu słońca. Zapach smażonego bekonu mieszał się przyjemnie z ciężkim aromatem kapryfolium. Poszedłem wzdłuż domu, w kierunku, z którego dobiegał hałas.

Reflektory wokół basenu były włączone i większość gości stała nad wodą. Patrzyli na trzy kobiety i dwóch mężczyzn, którzy zdjęli ubrania i gonili się po brzegu, żeby zepchnąć kogoś do basenu, zanim sami będą musieli zanurkować. Przyjaciele Geraldine lubią o sobie myśleć, że są przebojowi, i wysilają się przez cały czas. Z zasady założyłem, że Geny jest jedną z tej trójki, ale zauważyłem ją, jak ubrana nadal w swój kombinezon przyjęła rolę obserwatora. Jej dłoń spoczywała na ramieniu Rogera, pośrednika handlu nieruchomościami. Wyścig wokół basenu przywiódł mi na myśl seryjny komiks Jamesa Thurbera Wyścig o życie, gdzie nagie postacie były blade, brzuchate, spięte i raczej odpychające niż erotyczne. Nie wiem, jak długo to trwało, ale krzyki i śmiechy były jakby wymuszone, jakby z litości. Wreszcie jeden z mężczyzn został osaczony z dwóch stron i skoczył w bok, pociągając za sobą dwie kobiety. Rozległ się głośny plusk, wybuch śmiechu, potem pozostali też wskoczyli do wody. Niewiele czasu minie, jak zaczną skandować „chodźcie do nas” i łapać za kostki każdego na tyle nierozważnego, by stanąć na brzegu basenu.

Pamiętam, że spojrzałem na zegarek i przypomniałem sobie powiedzenie Woodhouse’a z Emmy, że im wcześniej przyjęcie się kończy, tym lepiej. Pan Woodhousc, pionier nowoczesnej obsesji na tle zdrowia, miałby z pewnością coś trafnego do powiedzenia na temat niebezpieczeństw nurkowania na golasa.

Odwróciłem się plecami do basenu i poszedłem na patio, gdzie musiałem osobiście zająć się barbccue, żeby przygotować sobie stek. Ręczną szufelką zdjąłem warstwę popiołu, odsłoniłem żarzące się węgle i rozdmuchałem je trochę. Mięso leżało na tacy pokrytej drucianą siatką. Zostało jeszcze mnóstwo kawałków. Zdjąłem pokrywę, wybrałem stek, bekon, plastry pomidora i grzyby i rozłożyłem wszystko nad ogniem.

Zdałem sobie nagle sprawę z czyjejś obecności. Geraldine wzięła mnie pod ramię.

– Gdzie się ukrywałeś cały wieczór?

– Wyszedłem na trochę. Dobrze się bawisz?

– Fantastycznie. Twoja przyjaciółka w końcu się nie zjawiła?

– Przyjechała. Nie mogła zostać.

– Szkoda. – Popatrzyła na stek. – Zostawiłam ile trzeba dla was dwojga. Musisz być teraz bardzo wygłodniały. Chcesz, żebym się tym zajęła?

– Nie ma potrzeby. Wracaj do przyjaciół.

– Nie jestem im potrzebna. Wciągną mnie do basenu i zniszczą ubranie. – Wzięła widelec i odwróciła plasterek bekonu. – Poza tym nie mogę zaniedbywać mojego najbliższego i najdroższego.

– Twojego podstępnego gada, chciałaś powiedzieć.

– Co?

– Niedawno nazwałaś mnie podstępnym gadem. Podobno knuję Bóg wie co z twoim lekarzem.

Ścisnęła mnie za ramię.

– Kochanie, zdążyłeś mnie już poznać. Jestem Lwem. Nie poskromię swojej osobowości. Ryknęłam, jak to robią Lwy, to wszystko. Mógłbyś podmuchać na węgle, bo stek nigdy nie dojdzie? Zostawiłam ci trochę mojego sosu. Rzucili się na niego jak sępy. Jest w domu.

– Gdzie? – zapytałem. – Przyniosę.

– Nie. Przypilnuj mięsa. Wiem, gdzie go schowałam. Przesunąłem pomidory na brzeg rusztu, żeby się nie spaliły, ale głowę miałem zajętą innymi myślami. Obiecano mi prawie cały materiał potrzebny na wystawę. Następnym wyzwaniem było interesujące przedstawienie eksponatów. Moja wcześniejsza niechęć do wystawy została zastąpiona silną chęcią sukcesu. Nadal nie miałem zamiaru stworzyć peanu na cześć życia w Bath. Byłem stanowczy co do tego, że stosunek Jane do miasta powinien zostać wiernie przekazany.

Gerry wróciła z dzbankiem sosu.

– Będzie ci smakowało. Masz talerz? Wziąłem jeden ze stosu.

– Hej, nie utop wszystkiego.

Za późno; szczodrze polała wszystko.

– Może przyjdziesz z tym nad basen – powiedziała. – Znasz większość gości.

– Dziękuję, zjem tutaj póki gorące.

– Nie odpowiadają ci moi szurnięci przyjaciele, profesorku?

– Nie skarżę się.

– Zaparzę kawę i zaniosę do domu. Będą wdzięczni za gorący napój po tym nurkowaniu.

Zabrała kilka talerzy ze stołu i podała mi nóż, widelec i papierową serwetkę.

– Słuchaj, wiedziałam, że będziesz miał ochotę przespać się po całym dniu na nogach, i przygotowałam ci łóżko polowe w altanie. Możesz się wymknąć, kiedy tylko zechcesz. Nie będą ci tam przeszkadzali. Zostawiłam pół butelki courvoisiera i paczkę cygar obok łóżka.

Taka troska ze strony Gerry była niezwykłą rzadkością. Zacząłem podejrzewać, że kryją się za tym jakieś głębsze racje. Trudno mi było jednak uwierzyć nawet w wypadku Gerry, że miałaby czelność zaprosić swego wielbiciela, pośrednika w handlu nieruchomościami, do sypialni, podczas gdy mąż spędzi noc w ogrodzie. Ale co innego mogłem sobie pomyśleć?

– Nie jestem zmęczony – odparłem.

– No to w porządku – powiedziała Gerry tak czarująco, że aż podniosła mnie na duchu. – Pamiętaj tylko, że łóżko tam jest, gdybyś zechciał uciec przed końcem przyjęcia.

Poszła w stronę domu, zostawiając mnie na patio razem z kolacją. Jedzenie było dobre, sos trochę zbyt pieprzny jak na mój gust. Zeskrobałem go ze steku. Nagle uświadomiłem sobie, że obok ktoś stoi ze szklanką piwa w ręku. To był Roger, pośrednik. Jego okrągła jak księżyc twarz świeciła zielonkawo w sztucznym świetle.

– Cześć, bracie Gregory. Co to jest, dokładka? Spojrzałem na niego niezbyt przyjaźnie.

– Dopiero co przyszedłem. Byłem na mieście.

– Biznes czy zabawa? Mam nadzieję, że to ostatnie. Sześć dni pracować będziesz…

– …a siódmego dnia będziesz miał barbecue? Roger się roześmiał.

– Skoro już mowa o pracy. Jutro rano muszę być w biurze radosny jak skowronek.

– Gerry robi kawę – powiadomiłem go.

– Chyba będziemy musieli z tego zrezygnować. Nie widziałeś przypadkiem Val?

– Val?

– Mojej żony.

– Nie. – Nie dodałem, że zawsze uważałem Rogera za kawalera, sądząc z tego, jak odnosił się do Gerry.

– To jedna z pierwszych, które wpadły do basenu – powiedział Roger.

– Może weszła do środka, żeby się wysuszyć.

– Nie, tam jest! – krzyknął Roger. – Val, kochanie, musimy iść. Chodź, pożegnasz się z gospodarzem.

Val zdążyła się już ubrać. Z wilgotnymi włosami przylepionymi do głowy jeszcze bardziej przypominała postać z komiksów Jamesa Thurbera. Miała mętny wzrok.

– A więc to ty jesteś mężem.

Poczułem się jak właściciel niesfornego psa. Roger uśmiechnął się słabo.

– Chciała powiedzieć, że dziękuje za przyjęcie. Chodź, moja nimfo wodna. Przyjęcie już się dla nas skończyło. Dobranoc, Greg.

Poszli obok domu. Zaraz potem usłyszałem, jak rusza i odjeżdża ich samochód. Zastanawiałem się, czy Gerry wie, że wyszli.

Kiedy skończyłem jeść, poszedłem do domu, żeby napić się kawy. Nie mogłem tam uniknąć rozmów z ludźmi luźno związanymi z bristolską szkołą teatralną, którzy chcieli mi zaimponować teatralnymi plotkami. Byłem bardziej rozkojarzony niż oni, bo jakoś dziwnie zacząłem tracić kontakt z rzeczywistością. Czarna kawa nie pomogła. Z minuty na minutę robiłem się coraz słabszy.

Nie byłem już w stanic ich słuchać, wymamrotałem jakąś wymówkę i wyszedłem na patio. Mogłem myśleć tylko o łóżku polowym w altanie. Poruszałem się tak, jakbym miał na sobie staromodny ubiór nurka z obciążonymi ołowiem butami. To nie alkohol był przyczyną; napiłem się tylko koniaku w pubie, a ten trunek nie działa na mnie usypiająco. Usłyszałem za sobą stukot szpilek i u mego boku stanęła Gerry.

– Greg, jak się czujesz?

– Jestem po prostu zmęczony – odparłem bełkotliwie. – Idę do łóżka.

– Dasz sobie radę?

– Tak.

Moje biodro boleśnie zetknęło się ze stołem. Odwróciłem głowę, ale Gerry już wróciła na przyjęcie. Uderzenie na chwilę mnie otrzeźwiło. Pomyślałem, że ktoś musiał mi coś podać. Nafaszerowali mnie środkami odurzającymi. Zacząłem macać po stole i znalazłem talerzyk z musztardą. Przyciągnąłem go do siebie, nabrałem solidną porcję na palec i wepchnąłem sobie do gardła. Natychmiast poczułem odruch wymiotny, pokuśtykałem do donicy z geranium i zwróciłem, ile mogłem, z grillowanej kolacji. Kiedy się wyprostowałem, zakręciło mi się w głowie. Czułem potworne zmęczenie. Po raz drugi wepchnąłem palec w gardło. Efekt był równie obfity. Czoło pokrywał mi lodowaty pot. Potykając się, zlazłem z patio, przeszedłem, narażając się na niebezpieczeństwo, obok basenu i przez trawnik dotarłem do altany, ośmiokątnego, drewnianego budyneczku, z dwóch stron otwartego na zjawiska atmosferyczne.

Zgodnie z obietnicą, Gerry rozstawiła tam łóżko polowe. Rzuciłem się na nie jak ścięte drzewo. Byłem zbyt zmęczony, żeby zdjąć buty.

Miałem wrażenie, że lewituję. Nie było to przyjemne uczucie.

Własnej roboty sos, pomyślałem, znów wpychając palec do gardła.

***

Odzyskałem przytomność, poruszyłem się, otworzyłem oczy i próbowałem przypomnieć sobie, gdzie jestem. Nadal było ciemno i cicho, ale coś mnie zaniepokoiło. Kończyny miałem ciężkie, myślałem powoli. Znowu zamknąłem oczy.

Jakiś dźwięk, ruch obok mnie.

Pamiętałem, że jestem w altanie i że jest ona otwarta z dwóch stron. Może to wiatr przybrał na sile i coś poruszył? Ale dźwięk był mocny, jakby ze mną była tu jakaś żywa istota. Lis? Czasem przebiegają przez ogród.

Nie poruszając się, otworzyłem oczy. Słabe światło księżyca pozwoliło mi zobaczyć ludzką postać – Geraldine w czarnym dresie. Zastanawiałem się, po co przyszła, ale byłem zbyt zmęczony, żeby znaleźć odpowiedź.

Znowu zamknąłem oczy.

Moje zamroczone zmysły zanotowały słabe bulgotanie, jakby ktoś wylewał płyn z butelki z wąską szyjką. Zobaczyłem, jak Gerry opróżnia butelkę courvoisiera. Trzymała ją denkiem do góry, a zawartość spływała na podłogę. Pomyślałem, że musi być pijana, skoro robi coś tak dziwacznego. Byłem zbyt oszołomiony, żeby się wtrącić. Patrzyłem na nią bez ruchu, jakbym oglądał surrealistyczny film, zbyt zwariowany, żeby go zrozumieć.

Kiedy butelka byłajuż pusta, Gerry odwróciła się, nachyliła i podniosła kolejną, którą musiała ze sobą przynieść. Odkorkowała ją i zaczęła szczodrze polewać wszystko wokół, włączając w to łóżko. Zaprotestowałem bełkotliwie, ale wydobyły się ze mnie tylko neandertalskie pochrząkiwania.

Geraldine nie zwracała na mnie uwagi. Wyjęła cygaro z pudełka, które położyła przy łóżku, przytknęła do niego zapałkę i zaczęła palić! Niezwykłe! Nigdy nie tykała cygar. Patrzyłem, jak wkłada je między wargi, ciągnie, czekając, aż koniuszek się rozżarzy. Potem ukucnęła i już jej nie widziałem.

Powieki mi opadły. Musiałem się wysilać, żeby tak długo mieć je uniesione.

Nic nie widziałem, ale mój zmysł powonienia nadal funkcjonował. Pociągnąłem nosem i wyczułem cierpki zapach dymu. Wpełzł mi w nozdrza i zmusił do otwarcia ust i odkaszlnięcia. Usłyszałem syk. Otworzyłem oczy i zobaczyłem, że łóżko stoi w ogniu. Nie tylko łóżko, ale i cała podłoga była pokryta trzaskającymi niebieskimi płomykami.

Jeśli nadal będę tutaj leżeć, pomyślałem, spalę się z altaną.

Część III Ludzie w białych kitlach

Rozdział 1

Centrum operacyjne przy Manvers Street nie było tak ciasne jak przyczepa kempingowa. Spinacze do papieru nie tańczyły w pudełkach, kiedy Peter Diamond przechodził obok. Urzędnicy policyjni też nie czuli jego oddechu na karkach. Luźnym kartkom i pudłom nie groziło zmiecenie z blatów biurek. Karuzela z kartami, zamiast zajmować środek pokoju, została odesłana do kąta. Cztery konie trojańskie, jak ochrzcił je Diamond, w postaci terminali komputerowych stały na stole obok drzwi. Komitet policji zadekretował, że żadne większe śledztwo nie może się odbyć bez komputerowego wsparcia, bez względu na opory jakiegoś kłótliwego detektywa.

– Zaraz się rozgrzeją – obiecał nierozważnie inspektor Dalton, który przybył z komputerami i czterema cywilnymi operatorami.

– Rozgrzeją się? Sam się rozgrzej – odparł Diamond.

Mimo tych słów atmosfera beznadziejności znad jeziora została zastąpiona pewnością siebie. Mieli teraz cel działań. Pospolicie, ale trafnie rzecz ujmując, to jeden człowiek pomagał policji w śledztwie. Od półtorej godziny siedział w pokoju przesłuchań.

Diamond i John Wigfull wyszli zjeść kanapkę, obaj bez marynarek. Ostatni Detektyw był w swoim żywiole. Poluzował krawat i rozpiął guzik pod szyją. Czuł się świetnie i chciał, żeby wszyscy o tym wiedzieli. Ledwie zerknął na ekrany komputerów. Spodziewał się, że wszelkie postępy w śledztwie wynikną z przesłuchania profesora Jackmana. Oparł potężne ciało o biurko, z trzaskiem otworzył puszkę piwa i odezwał się do Wigfulla.

– Wiesz, do czego się sprowadza ta historia o pożarze? Wigfull czekał, nie potrafił czytać w myślach.

– On kładzie fundamenty pod wersję obrony – powiedział Diamond. – Myślami już jest w sądzie, prosi o łagodny wymiar kary. Już raz próbowała go zabić, za drugim razem się bronił. Nie wiedział, że jest taki silny. Wpadł w panikę. Usiłował pozbyć się ciała, wrzucając je do jeziora. Zobaczysz, że mam rację, John.

Wigfull uniósł brwi.

– Nie tak mówił o tym wczoraj. Diamonda nie zbiło to z pantałyku.

– Zawsze zaczynają od tego, że dają ci czystą jak śnieg wymówkę. Wyszedł, kiedy spokojnie spała, i więcej jej nie zobaczył. To tylko pierwsza linia obrony. Nie spodziewa się, że długo ją utrzyma. I nie utrzyma.

– Myśli pan, że jest gotów przyznać się do zabójstwa?

– Jeszcze nie. Jackman ma głowę na karku, pamiętaj. Najpierw będzie chciał nas przeciągnąć na swoją stronę i pokazać się w jak najlepszym świetle. Ale ta sprawa z altaną dobrze pokazuje, jak działa jego umysł.

– Nie wierzy pan w to, komisarzu?

Diamond nic nie odpowiedział. Pozwolił, żeby cisza mówiła sama za siebie.

– Altana się spaliła – zauważył Wigfull.

– Wiem. Ale czy złożył wtedy meldunek? Nie. Może to teraz przedstawiać, jak chce.

– Może poprosimy techników kryminalistyki, żeby przypatrzyli się temu miejscu i sprawdzili, czy dowody potwierdzają jego wersję?

– Mamy to pod kontrolą. – Diamond nie był w stanie ukryć zadowolenia. Podobało mu się, że wyprzedza Wigfulla, który przecież nie jest idiotą. Z miną człowieka sukcesu chwycił torebkę z zamówioną kanapką z jajkiem i sałatą. – Nie zapominaj, że miną tygodnie, zanim laboratorium da nam jakąś odpowiedź. Obaj możemy to rozwiązać jeszcze dzisiaj. – Nie udało mu się otworzyć torebki. Ścisnął ją i w rezultacie rozgniótł kanapki. Wściekły rzucił torebkę do kosza i chybił.

– Może chce pan którąś z moich, z sałatą czy z pomidorem? – zaproponował Wigfull.

– Karma dla królika. Zabierzmy się do niego jeszcze raz. Dziś wieczór chciałbym wcześniej zjeść kolację.

– Chce pan mu odczytać prawa? Diamond popatrzył na niego podejrzliwie.

– To jakaś rada, czy co? Wigfull się zaczerwienił.

– Pomyślałem, że jeśli mamy powód, powinniśmy odczytać mu prawa.

Diamond dźgnął palcem pierś asystenta.

– Inspektorze, nie ucz mnie zawodu. To, co ci teraz powiedziałem, o jego winie, to przeczucie. Jeśli mamy pracować razem, przyjmij do wiadomości jedno: jeśli ja mówię, co myślę, to jest to mój przywilej. Kiedy będę chciał wiedzieć, co ty o tym myślisz, to cię o to, do cholery, zapytam. Jasne?

– Jasne, nadkomisarzu.

– Przedstawiłem mu jego prawa wczoraj wieczorem, zanim zdążył się do mnie odezwać. Przypomnij mu o tym, kiedy wejdziemy.

Kiedy wrócili, Jackman spojrzał na zegarek. Wyglądał na tak opanowanego, że byłby w stanie zadawać im pytania. Na biurku przed nim stał pusty kubek i leżał herbatnik, ostatni z paczki z trzema sztukami. Jednym, gwałtownym ruchem Diamond sięgnął i wsadził go sobie do ust.

Policjantka, która stenografowała zeznania, wślizgnęła się za nimi dyskretnie i zajęła miejsce za Jackmanem w chwili, kiedy Wigfull przedstawiał profesorowi jego prawa.

Diamond nie marnował czasu na pogaduszki.

– Wracając do pożaru w altanie, panie profesorze, rozumiem, że wydostał się pan z tego bez poważnych obrażeń?

– Tak.

– Udało się panu wstać, kiedy wyczuł pan niebezpieczeństwo?

– Z trudnością. To był ogromny wysiłek.

– Jest pan pewien, że podano panu środki oszałamiające?

– Jestem o tym przekonany. Musiała użyć phenobarbitonu, który dostała od lekarza. Bóg wie, ile tabletek domieszała do sosu. Gdybym nie zmusił się do wymiotów, jak panu mówiłem, w ogóle nie odzyskałbym przytomności.

– Miał pan szczęście.

– I to podwójne. Spłonąłbym w ciągu paru sekund. Kiedy wyszedłem, spodnie i buty tliły się na mnie.

– Chyba to przesadna nadzieja, że je pan zachował?

– Buty i spodnie? Wyrzuciłem je. Nie nadawały się do użytku. – Zmrużył oczy. – Czy pan wierzy w to, co mówię?

Odpowiedź Diamonda była dwuznaczna.

– Widziałem spaloną altanę. – Odchylił się w krześle i splótł ręce na karku. – Mnie interesuje, panie profesorze, to, co stało się potem. Zona próbowała pana zabić. Co pan z tym zrobił?

– Nie mogłem nic zrobić. Opadłem na trawnik w bezpiecznej odległości i patrzyłem, jak pożar dopala się sam z siebie. Nadal byłem pod wpływem środków oszałamiających i musiałem zasnąć, bo następną rzeczą, jaką zarejestrowałem, było światło dzienne i ból we wszystkich kościach. Jakbym się obudził ze snu, tylko przede mną leżały zgliszcza altany. Poszedłem do domu, żeby poszukać żony. Zachowała się jak wariatka, ale nie była głupia. Wyjechała.

– Skąd pan to wie?

– W garażu nie było jej samochodu.

– I co pan zrobił?

– Pospałem jeszcze kilka godzin. Nadal byłem zbyt słaby, żeby wybrać się na jej poszukiwania. Kiedy doszedłem do siebie, zacząłem powoli sprzątać po przyjęciu. Musiałem zająć się czymś praktycznym.

Diamond napomniał go łagodnie, jakby robił uwagę na temat gafy towarzyskiej.

– Nie zawiadomił nas pan.

– Nas?

– Policji.

– Chciałem, żeby Geny się wytłumaczyła.

– Ale nie wiedział pan, gdzie ona jest. Mogła się zabić. Ludzie często to robią po zabiciu współmałżonka.

– Ludzie na tyle sprytni, żeby upozować morderstwo jako wypadek, nie psują sprawy, popełniając samobójstwo – powiedział oschle Jackman. – Wiedziałem, że wróci.

Diamond wymienił spojrzenia z Johnem Wigfullem.

– Chce pan nam powiedzieć, że zaczął pan zmywać talerze? Jackman oparł łokcie na stole i nachylił się, żeby nadać mocy swoim słowom.

– Proszę posłuchać, jestem tutaj z własnej woli. Mówię wam o tym, co się stało. Nie życzę sobie, żeby kwestionowano moje zachowanie.

Diamond odpowiedział tonem człowieka, którego zachowanie było zbyt często kwestionowane, żeby coś sobie z tego robił.

– Chcemy po prostu zrozumieć, dlaczego tak to wszystko przebiegło. Idźmy dalej, dobrze? Kiedy znowu zobaczył pan żonę?

– Tego samego dnia, wczesnym wieczorem.

– Wróciła do domu?

– Tak. – Jackman relacjonował wydarzenia z bezpośredniością równie żywą jak przekonywającą. – Nie weszła od razu do środka. Patrzyłem, jak wysiada z samochodu na podjeździe, obchodzi dom i idzie do ogrodu. Była ubrana w czarny dres, w którym widziałem ją wcześniej. Przez chwilę patrzyła na wypaloną altanę. Nie podeszła blisko, stała w odległości dziesięciu metrów i bawiła się włosami. Potem odwróciła się i weszła do domu przez nadal otwarte drzwi od patio. – Uśmiechnął się lekko. – Oczywiście była wstrząśnięta do szpiku kości, kiedy zobaczyła, jak siedzę przed telewizorem z nogami założonymi na stół. O mało nie zemdlała. Chciałem zobaczyć, jak się zachowa, więc zapytałem, co robiła cały dzień. Powiedziała, że wyjechała wcześnie i spędziła dzień na leżaku w Paradę Gardens, trochę drzemiąc, bo nie mogła wytrzymać w domu. Prawdopodobnie mówiła prawdę.

– A co się stało, kiedy poruszył pan kwestię pożaru?

– Zaprzeczyła. Powiedziała, że chyba mi się to śniło, że przyszła do altany. Twierdziła, że na pewno upuściłem zapalone cygaro i sam spowodowałem pożar. Można się założyć, że taką wersję by podała, gdyby zdołała mnie zabić. Ale to w żadnym razie nie jest prawda – dodał szybko Jackman, wyczuwając, że otwiera im pole do pytań. – Przede wszystkim, z pewnością podała mi środki oszałamiające.

– Powiedzmy, że ktoś je podał – zauważył Diamond. Jackman szybko odrzucił tę poprawkę.

– Niech pan posłucha. Geraldine miała środek nasenny. Zachowała trochę sosu dla mnie. Nalegała, że sama go przyniesie. Zalała nim całe jedzenie. Wkrótce po zjedzeniu poczułem się jak pijany. Położyła cygara i postawiła alkohol obok łóżka polowego w altanie. Wszystko to było ukartowane. I jestem pewien, że to nie sen, że naprawdę ją zobaczyłem, bo widziałem, w co jest ubrana. Nadal nosiła ten czarny dres, kiedy wróciła następnego dnia.

– Już pan o tym wspominał. Myślał pan o tym niejednokrotnie, prawda?

Jackman pokiwał głową.

– I wniosek sam się narzuca.

– W porządku, panie profesorze – powiedział radośnie Diamond, jakby uwierzył w każde słowo z tej opowieści. – Jak pan sądzi, dlaczego tak postąpiła?

– Dlaczego chciała mnie zabić?

– Tak.

Jackman w zamyśleniu oparł brodę na dłoni.

– Składam to na karb stanu jej umysłu. Jak już mówiłem, jakiś czas przed tamtym wieczorem wykazywała objawy choroby. Podejrzewała, że spiskuję, żeby doprowadzić do jej zguby. To była iluzja, fantazja, ale dla niej najwyraźniej rzecz bardzo realna. Nie doceniałem powagi sytuacji aż do tego wieczoru.

– Czy miała jakieś incydenty świadczące o zaburzeniach psychicznych?

– Tylko to, o czym mówiłem. Nie jestem psychiatrą.

– Paranoja – powtórzył Diamond i z psotnym błyskiem w oku spojrzał na policjantkę spisującą zeznanie. – Chcesz, żeby profesor to przeliterował?

Pokręciła głową.

Diamond odwrócił się do Jackmana.

– A pan? Czuł się pan prześladowany? Jackman, spięty, odsunął się od stołu.

– Co?

– Prześladowany czy choćby zagrożony. Myślę, że miał pan prawo tak się czuć po tym, co się zdarzyło.

– Użyłbym innych słów

– Jakich zatem użyłby pan słów, żeby to opisać? Profesor się zawahał.

– Oczywiście, straciłem do niej zaufanie. Musiałem się od tego momentu pilnować – odezwał się z niechęcią, jakby wciągano go na obce terytorium.

– Uznał pan, że da pan sobie radę?

– Nie rzuciła się na mnie z siekierą. Przynajmniej tak to odebrałem. Incydent z altaną wymagał mnóstwa przygotowań głównie po to, żeby zabójstwo wyglądało na wypadek. Nie chciała, żeby ją przyłapano. Gdyby miała przygotowywać kolejny zamach na moje życie, umiałbym to rozpoznać, zanim sprawa stałaby się naprawdę groźna.

– Dzielny człowiek – powiedział Diamond, choć wcale tak nie myślał.

Jackman pochylił się do przodu, zabiegając o zrozumienie.

– Kiedy mieszka się z kobietą, jest się jej mężem, dzieli się radości i rozczarowania, nie sposób nie myśleć, że ma się na nią jakiś wpływ, nie można nie mieć nadziei, że przemówi się jej do rozsądku. Zgoda, magia ulotniła się z naszego związku, ale nie musieliśmy się nawzajem niszczyć.

Zapadła cisza. Ani Diamond, ani Wigfull nie powiedzieli ani słowa, żeby nie przerywać czegoś, co wyglądało na początek wyznania. Jackman chyba zobaczył oczekiwanie w ich oczach.

– Ujmę to inaczej. Byłem gotów wziąć na siebie część odpowiedzialności za to, co się stało. Oboje popełniliśmy błędy. Odstręczyłem od siebie Geny, gdyż nie udało mi się trafić do jej duszy. Jedyne, co mogłem zrobić, to spróbować usunąć podejrzenia, które wobec mnie żywiła.

– Obdarzyć ją dobrodziejstwem wątpliwości?

– Nie było wątpliwości – powiedział stanowczo Jackman. – Próbowała mnie zabić i jej się nie udało. Fakt, że byłem tego pewien, stanowił moją gwarancję.

Ktoś zapukał i otworzył drzwi. Diamond obrócił się na krześle, gotów ryknąć. Nie znosił, kiedy przerywano przesłuchanie. Ale intruzem był lekarz policyjny. Towarzyszył mu posterunkowy, który niósł stalową miseczkę w kształcie nerki, strzykawkę i inne przedmioty.

– Ach – powiedział udobruchany Diamond. Odwrócił się i odezwał do Jackmana, którego twarz wyrażała studium niedowierzania i przerażenia. – Prosiłem doktora, żeby tu wpadł. Chcielibyśmy pobrać panu próbkę krwi dla laboratorium kryminalistycznego. To rutynowa procedura. Rozumiem, że możemy liczyć na pańską współpracę?

– Tylko próbkę krwi?

Diamond uśmiechnął się nieuprzejmie.

– A pan myślał, że co to jest? Serum prawdy?

Rozdział 2

Obaj detektywi wyszli za drzwi.

– Co dalej? – zapytał Wigfull, ale zwierzchnik nie był w nastroju do rozmowy.

– To – powiedział Diamond, podniósł jakąś książeczkę na wysokość ramienia, jakby miał składać przysięgę w sądzie, tyle że książeczka miała laminowaną okładkę w różowe słonie. – Notatnik z adresami, własność Geraldine.

– Chce pan sprawdzić wszystkie nazwiska? Diamond przytaknął z uśmiechem.

– Z pomocą naszego przyjaciela, tego za drzwiami, oczywiście. Rzućmy mu jakąś linę ratunkową, John.

– Żeby się na niej powiesił?

– Jesteś niedzisiejszy.

Wigfull pokiwał głową. Poglądy Diamonda na karę śmierci były powszechnie znane. Twierdził stanowczo, że upadek imperium brytyjskiego zaczął się w 1964 roku, kiedy wprowadzono abolicję. To nie był moment, żeby pozwolić mu wsiąść na ulubionego konika.

– W jaki sposób się ujawni?

– Wskazując palcem na kogoś innego.

– Pokaże nam fałszywy trop, tak?

– Żeby nam pomóc – powiedział Diamond, robiąc zbolałą minę. – Nie chcemy przecież przyjmować żadnych przedwczesnych założeń na temat naszego profesora, prawda? Współpracuje najlepiej jak może. Przebiegły z ciebie drań.

– A z pana sarkastyczny – odciął się Wigfull. Diamond się rozpromienił.

Kiedy wrócili do pokoju przesłuchań, Jackman zapinał mankiet. Wyglądał na mniej pewnego siebie niż poprzednio.

– Po co wam moja krew? – zapytał szybko.

– Mówi pan tak, że czuję się jak wampir – odparł Diamond. – Powiedziałem panu, to obecnie standardowa procedura. Słyszał pan o genetycznych odciskach palców?

– Tak, ale co to ma ze mną wspólnego?

– Na kołdrze z łóżka pańskiej żony były ślady krwi.

– Nie zauważyłem niczego.

– Nie rzucały się w oczy. Po chwili, w której można było dokonać kilku przemyśleń, Jackman zapytał.

– Zaatakowano ją w łóżku?

– Na razie nie da się tego stwierdzić. Nie wiemy nawet, czy to była jej krew. Może się znaleźć całkiem niewinne wytłumaczenie, przypadkiem się zadrapała, to się zdarza wszystkim od czasu do czasu. A może to ma jakieś znaczenie. W każdym razie nie będziemy niczego wiedzieć jeszcze przez tydzień. Kryminalistyka nie polega na szybkim działaniu. A jeśli to pańska krew, jestem pewien, że ma to jakieś wytłumaczenie. Możemy o tym porozmawiać teraz, jeśli pan chce.

Jackman pokręcił głową.

– Strata czasu.

– Jak pan sobie życzy. – Diamond rzucił notatnik z adresami na stół i zaczęli sprawdzać po kolei wszystkie nazwiska. Można się spierać, czy książka adresowa jest świadectwem charakteru jej właściciela. W wypadku Geraldine Jackman był to całkowity chaos. Obok kilku nazwisk z imionami i adresami wpisanymi pod odpowiednią literą, znajdowały się tam liczne wpisy ograniczone do samych imion, często bez adresu, tylko z numerem telefonu. Niektóre były otoczone obwódką, inne mocno podkreślone, wiele zostało wykreślonych. Na stronach znajdowały się dodatkowe zapiski, odjazdy pociągów, spotkania, stany konta w banku i gęste bazgroły na wpisach, które wyglądały jak ilustracje z podręcznika o pajęczynach. Detektyw typu Sherlocka Holmesa z pewnością wydedukowałby wystarczająco wiele z tych zawiłych linijek, by wskazać mordercę i stwierdzić z całą pewnością, jak i kiedy dokonano zabójstwa. Bardziej pospolita metoda Diamonda polegała na obserwowaniu zachowania Jackmana i wysłuchiwaniu jego komentarzy, kiedy wszyscy trzej próbowali ustalić listę przyjaciół Geraldine.

Zadanie ukończyli po półtoragodzinnej mrówczej pracy, a przynajmniej prawie ukończyli, jak to zwykle bywa. Skupiając się na miejscowych adresach i numerach telefonów, Jackman zidentyfikował ponad trzydzieścioro przyjaciół żony z ostatnich dwóch lat. Garstka imion pozostała tajemnicą, ale jego gotowość do współpracy nie podlegała wątpliwości. Przeglądał metodycznie notatnik, interpretując wpisy. Można było mu zarzucić tylko jedno. Nie chciał wskazać choćby jednego podejrzanego.

Niezadowolony z rezultatu Diamond przeszedł do mniej subtelnych metod.

– Wspomniał pan z imienia Rogera, pośrednika handlu nieruchomościami, człowieka, który tańczył z pańską żoną podczas przyjęcia w ogrodzie.

– Tak, jest tu gdzieś, Roger Plato. – Jackman zaczął kartkować notatnik. – Pod „R”, dwa numery telefonów, domowy i do pracy.

Diamond sięgnął po notatnik i popatrzył na wpis, jakby go wcześniej nie zauważył.

– Nie ma tu nic o jego żonie.

– Chyba nie należy do towarzystwa z Bristolu.

– Powiedział pan, że przyszła na barbecue.

– Tak. Do tamtego wieczoru nie wiedziałem ojej istnieniu.

– Pańska żona prawdopodobnie wiedziała. Jackman wzruszył ramionami. Diamond zatrzasnął notatnik.

– Czy Plato sypiał z pańską żoną? – odezwał się niespodziewanie agresywnym tonem.

Próba uzyskania efektu była w zbyt oczywisty sposób teatralna. Jackman dał do zrozumienia, że go to nie bierze.

– Na ten temat trzeba porozmawiać raczej z Rogerem, a nie ze mną, prawda?

Diamond gładko wrócił do uprzejmych manier.

– Pozwoli pan, że ujmę to inaczej. Czy podejrzewał pan, że on z nią sypia?

Paradoksalnie to wywołało odruch zdenerwowania.

– Nie, nie podejrzewałem. Nie obnosiłaby się z tym. Afiszowała się z Rogerem jak z nowym kapeluszem.

– Był jakiś inny mężczyzna?

– Nie jestem w stanie tego stwierdzić. Po prostu nie wiem.

– Interesowało to pana? Jackman się zawahał.

– Tak.

– Zatem otwartość w waszych stosunkach, o której pan wspominał, nie rozciągała się na kochanków?

Na tym etapie przesłuchania profesor spróbował przejąć inicjatywę.

– Czy te pytania są konieczne, panie nadkomisarzu?

– Tak, bo zazdrość może być motywem, którego szukam – odparł szczerze Diamond.

– Zazdrość? Czyja zazdrość?

Diamond, nieprzyzwyczajony, by to jemu zadawać podchwytliwe pytania, wzniósł oczy do góry.

– Może zdradzanej żony.

– Albo męża? – podsunął gniewnie Jackman. – Jasno pan dał do zrozumienia, że jestem pańskim głównym podejrzanym, więc dlaczego pan tego nie powie?

– Głównym świadkiem – podkreślił z naciskiem Diamond. – Jak do tej poryjest pan moim głównym świadkiem. Potrzebna mi pańska pomoc. Nie mam zamiaru pana oskarżać, skoro pan nam pomaga. – Znów sięgnął po notatnik z adresami. – Jest tu kilka imion, nad którymi nie zatrzymaliśmy się długo. Andy. Bez nazwiska. Bristolski numer telefonu. Czy spotkał pan jakiegoś znajomego pańskiej żony o imieniu Andy?

– Nie.

– Czy ktoś o tym imieniu pojawił się na barbecue?

– Nie mam pojęcia. Wątpię, żebym widział wszystkich obecnych.

– Wspominał pan o kimś, nad kim przeszedł pan w drzwiach, kogoś, kto używał pańskiej tacki upamiętniającej koronację jako bębenka.

– Srebrnej tacki jubileuszowej. Nie powiedział mi, jak się nazywa. Diamond wybrał kolejny wpis.

– Chrissie. Czy to coś panu mówi?

– Nie.

– Fiona?

– Proszę posłuchać, gdybym rozpoznawał te imiona, powiedziałbym o tym, gdy przeglądaliśmy notatnik. Chyba jasno dałem do zrozumienia, że nie żyliśmy w zbyt ścisłym związku. Gerry miała swoje życie, ja uczestniczyłem tylko w jego części.

Diamond z pobłażaniem pokiwał głową i rozparł się w krześle.

– Skupmy się zatem na pańskim życiu. Niech pan nam opowie o tych tygodniach, które poprzedzały zniknięcie pańskiej żony. Ile czasu minęło od barbecue do jej zaginięcia?

– Barbecue było piątego sierpnia. Ostatni raz widziałem Gerry jedenastego września.

Diamond spojrzał na Wigfulla, który policzył w pamięci dni.

– Trochę ponad pięć tygodni.

– Jak zatem spędzaliście czas? Jackman westchnął z irytacją.

– Na litość boską! Harowałem jak wół, przygotowując tę cholerną wystawę.

Diamonda nie interesowała wystawa poświęcona Jane Austen.

– A życie osobiste? Co działo się w domu?

– Nic wielkiego. Po tym, co się stało, byliśmy wobec siebie bardzo podejrzliwi. Myślę, że Gerry celowo schodziła mi z drogi, kiedy tylko mogła, żebym się jakoś z tym pogodził. Ale mnie to szło niesporo.

– Nadal sypialiście razem?

– Jeśli chodzi panu o to, czy w jednym pokoju, to tak.

– I był pan w stanie zasnąć, wiedząc, że chciała pana zabić? – wtrącił Wigfull, jakby z ciekawości.

– Czułem się bezpieczniej, wiedząc, że jest w tym samym pokoju, niż gdyby była gdzieś w domu, gdzie Bóg jeden wie co mogła przygotowywać. – Powiedział to rozsądnym tonem.

Diamond też się postarał, żeby jego słowa zabrzmiały rozsądnie.

– Wasze życie przez te pięć tygodni do jej zaginięcia wyglądało więc tak: całymi dniami przygotowywał pan wystawę.

– Zgadza się.

– W dodatku nie mógł pan zbytnio odpocząć.

– Czasem pod koniec dnia szedłem popływać. Diamond uniósł palec.

– Właśnie. Miałem pana zapytać o to pływanie. Wcześniej wspominał pan o chłopcu, którego pan uratował. Jak ma na imię?

– Matthew.

– Tak. Zaprosił go pan na basen uniwersytecki.

– Napomknąłem tylko o tym – powiedział Jackman. – Nie wiem, dlaczego miałoby to interesować policję.

Diamond pochylił się do przodu oparty na łokciach i przykrył twarz dłońmi w geście wyrażającym zmęczenie albo zniechęcenie. Przejechał oburącz po czole i łysych zakolach.

– Panie profesorze – powiedział wreszcie – w tak poważnym śledztwie policję interesuje wszystko. Wszystko.

Jackman lekko wzruszył ramionami.

– Oczywiście. Matthew przychodził popływać. Był kilka razy. Zazwyczaj spotykałem się z nim przed ośrodkiem sportowym około dziewiątej.

– Był z matką?

– Podwoziła go do Claverton, ale nie pływała razem z nami. Obaj mieliśmy basen do wyłącznej dyspozycji prawie każdego wieczoru. Będzie z niego niezły pływak, jeśli nie zrezygnuje.

Przecząc złożonej dopiero co deklaracji, Diamond nie chciał się już niczego więcej dowiedzieć o pływackich postępach Matthew. Naprawdę uderzyło go to, że lekcje pływania mogły stać się pretekstem dla Jackmana do spotkań z rozwiedzioną matką chłopca. Nie umknęło jego uwagi, jak dobrze się wyrażał o pani Didrikson, robiąc nawet uwagi na temat jej pięknego uśmiechu.

– A po pływaniu…? – zapytał.

– Mat wracał do domu.

– Samochodem matki?

– Przeważnie.

– A jeśli nie, to…?

– Kilka razy ja go podwiozłem.

– Wchodził pan do domu, na przykład na kawę? – zapytał Diamond, jakby odpowiedź niewiele go obchodziła.

Niedbały ton nie zdołał zwieść Jackmana, który stracił cierpliwość.

– Na litość boską! Do czego pan znowu zmierza? Chce pan powiedzieć, że pływanie było tylko pretekstem do potajemnych schadzek z panią Didrikson? To nie jest początek XX wieku. Gdybym naprawdę chciał spędzać czas z tą kobietą, nie musiałbym szukać głupich wymówek.

– Może odpowiedziałby pan na moje pytanie, panie profesorze?

– Może powiedziałby mi pan, co mam wspólnego ze śmiercią mojej żony?

– To się dopiero zobaczy. Jest pan zmęczony? Może chciałby pan zrobić przerwę?

Jackman westchnął niecierpliwie.

– Dwa, może trzy razy zostałem zaproszony na kawę. To chciał pan wiedzieć? A skoro pan tak się uparł przy tej linii przesłuchania, to pewnego popołudnia zabrałem Mata na mecz krykieta w Trowbridge i na święto balonów w Bristolu. Lubię tego chłopca. Nie mam syna i miło było mi spędzać z nim czas. Przy obu okazjach jego matka była w pracy. Czy zechciałby pan uwierzyć, że ludzie czasem działają ze szlachetnych pobudek?

– Moja wiara nie ma z tym nic wspólnego – powiedział Diamond. – A co z pańską żoną? Nie miała za złe, że zabiera pan chłopca na krykieta czy gdzie indziej?

– A dlaczego miałaby coś mieć?

– Może przy jej podejrzliwości uznała, że robi pan wyprawy z matką chłopca.

– Mówi pan ojej podejrzliwości czy o swojej? – zapytał Jackman. – Niech pan posłucha, Gerry była w stanie wszystko uznać za spisek, ale proszę nie zapominać, że to ona zaprosiła panią Didrikson na swoje przyjęcie, więc trudno, by miała mi za złe, że gdy spotkałem tę kobietę następnym razem, zamieniłem z nią kilka uprzejmych słów. To wszystko. Nie poszedłem z nią do łóżka.

– Jaka była pańska żona przez ostatnie pięć tygodni życia?

– Ma pan na myśli jej zachowanie? Rzadko ją widywałem. Poranki spędzała w łóżku. Rozmawiała przez telefon z przyjaciółmi.

– Z kimś konkretnym?

– O ile wiem, z całą galaktyką. Kiedy się jednak spotykaliśmy, była nieznośna. Albo zbyt nadęta, żeby się odzywać, albo gotowa do walki, której nie podejmowałem.

– Czy była taka dla wszystkich?

– Nie, kiedy odbierała telefon od któregoś z przyjaciół, robiła się czarująca. Mogła być wściekła na mnie, a potem podnosiła słuchawkę i uwodzicielskim głosem mówiła: „Halo, tu Gerry”, zanim jeszcze wiedziała, kto dzwoni. Myślę, że to oznaka dobrego aktorstwa.

– O co walczyliście?

Jackman zacisnął pięści i huknął nimi w stół.

– Ludzie, czy nic do was nie dociera? Nie podejmowałem walki. To ona była napastliwa. Powody były banalne. Przykład. Zginęło lusterko z toaletki i oskarżyła mnie, że je zabrałem. Po co mi było lusterko z rączką z kości słoniowej? Powiedziałem, że musiało się spodobać którejś z kobiet uczestniczących w przyjęciu, ale Gerry nie chciała przyjąć do wiadomości faktu, że jedna z jej przyjaciółek ma lepkie ręce. Irytowały ją właśnie takie błahostki. W końcu, żeby się zamknęła, zaproponowałem jej moje lustro do golenia. Nie było jej potrzebne. Miała trzy ruchome lustra przymocowane do toaletki, jeszcze jedno w łazience i mnóstwo luster ściennych w całym domu. Ale powiedziała, że już była w łazience i wzięła to lusterko do golenia. Nie wchodziłem w to, dlaczego lusterko ręczne jest niezbędne. Gdy była w takim nastroju, żadne argumenty do niej nie trafiały.

– Twierdzi pan, że to kolejny objaw choroby, o której pan wspominał?

– Niczego nie twierdzę. Mówię o tym, co było. Nie mam ani doświadczenia, ani siły, żeby zajmować się jej problemami umysłowymi. Długo jeszcze macie mnie zamiar tutaj trzymać?

Diamond pominął to pytanie.

– Chcę szczegółowo przyjrzeć się kilku ostatnim dniom życia pańskiej żony. Przyszedł czas na przerwę, niech pan tymczasem to przemyśli. Pozwolę sobie zaproponować coś do zjedzenia. Wyślę kogoś po kanapki, proszę powiedzieć, co by pan chciał. Może coś gorącego do picia albo piwo?

– Myślałem, że takim jak ja podajecie chleb i wodę.

Rozdział 3

Peter Diamond zdjął marynarkę i zarzucił ją na szafkę z aktami, włożył dłonie pod szelki, dotykając palcami plamy potu na gorsie koszuli. Przesłuchanie nie rozwinęło się tak obiecująco, jak powinno. Profesor okazał się silniejszym przeciwnikiem, niż się z początku wydawał. Niektóre odpowiedzi były teraz mniej ostrożne, ale Jackman nadal intelektualnie prowadził dobrą obronę. Odmawiając oskarżenia kogoś innego, oparł się przynęcie, na którą łatwo złapałaby się większość winnych. Każdy w jego sytuacji powinien chwycić się szansy i zrzucić brzemię podejrzenia na któregoś ze znajomych z notatnika z adresami.

Diamond nie był zniechęcony, rozkoszował się wyzwaniem. Na tym etapie należało dokonać taktycznej zmiany, która pozwoliłaby przetestować zarówno profesora, jak i innego człowieka. Nie podnosząc wzroku znad wieczornej gazety leżącej przed nim na biurku, odezwał się do Wigfulla:

– Myślę, że teraz powinniśmy zabrać się do niego we dwóch. Ty będziesz go wypytywał o fakty, a ja wytrącę go z równowagi, kiedy dostrzegę sposobność.

Aż miło było patrzeć, jak wstrząsnęło to Wigfullem, do tej pory skazanym na bierność. Do tej chwili Diamond zawsze rozgrywał własny spektakl, nie zważając na to, że Wigfull przeprowadził co najmniej dwa śledztwa w sprawie zabójstwa, zanim wyznaczono mu marną rolę dublera. Stało się to nie dlatego, że nie cieszył się dobrą opiniąjako inspektor, wręcz przeciwnie. Według teczki osobowej Wigfull wstąpił do policji w wieku dwudziestu czterech lat, został przeniesiony do wydziału zabójstw w drugim roku służby i szybko awansował. Był zdolnym chłopcem, któremu każdy wróżył wysoką szarżę, miał stopień naukowy z Open University. Śpiewająco przeszedł egzaminy promocyjne i w nieprzyzwoicie młodym wieku osiągnął rangę inspektora. Potem bezczelnie wyjaśnił dwa zabójstwa rodzinne w Bristolu. Nie miał szczęścia, że raport w sprawie Missendale’a oczyścił Diamonda z zarzutów, w przeciwnym wypadku teraz sam prowadziłby to śledztwo.

– Jak się pan czuje? – z troską zapytał Diamond profesora, kiedy wrócili do pokoju przesłuchań… a potem zepsuł wszystko, nie wykazując zainteresowania odpowiedzią. – Godziny przed śmiercią żony: jest pan gotów? Pytania zadawać będzie inspektor Wigfull. – Oparł łokieć na stole i podłożył dłoń pod brodę, jak Neron w Koloseum, czekający na walkę.

Wigfull zajął krzesło naprzeciwko Jackmana. Podkręcony wąs i szeroko osadzone, brązowe oczy sprawiały, że nie wyglądał równie dostojnie jak Diamond. Zaczął tonem tak łagodnym, że prawie nieśmiałym. Skinął głową, zanim zaczął mówić.

– Jeśli się nie mylę, proszę pana, powiedział pan, że ostami raz widział pan żonę w poniedziałek, jedenastego września?

– Tak.

– Czy pamięta pan cokolwiek z tego weekendu?

– Trudno, żebym zapomniał – odpowiedział Jackman bez irytacji. – W tamtą sobotę wystawa „Jane Austen w Bath” została oficjalnie otwarta przez burmistrza. Biegałem jak opętany.

– Panika ostatnich minut.

– Ostatniej minuty Dojdę do tego. Wszystko było na miejscu już w czwartek wieczór. Nie sądzę, żebyście to oglądali, ale uważam, że to niezła wystawa. Nie mogę też powiedzieć, żebyśmy wypełnili sale zgromadzeń, ale odpowiednie rozstawienie gablot i aparatura wideo pomogły nam uzyskać ciekawe efekty przestrzenne. Było trochę ciepłych komentarzy w prasie ogólnokrajowej i programy w lokalnej telewizji. Ale nie będziecie chcieli słuchać o wystawie.

– Chyba że jest w niej coś, co wiązałoby się z tym, co się stało… – powiedział Wigfull.

Diamond głośno nabrał powietrza i ostentacyjnie zaczął się wiercić na krześle. Widział, że przesłuchanie schodzi na boczny tor.

– Nie mogę sobie nawet wyobrazić, żeby to miało jakiekolwiek znaczenie – przyznał Jackman, nie spuszczając wzroku z Wigfulla – ale śmierć Gerry i tak jest dla mnie niewytłumaczalna. Czy mogę opowiedzieć o weekendzie, tak jak pan prosił? W tamten piątek większą część dnia spędziłem na Heathrow, witając weekendowego gościa.

Wigfull szeroko otworzył oczy.

– Gościł pan kogoś w domu, w tamten weekend?

– To doktora Louisa Junkersa, amerykańskiego naukowca z uniwersytetu w Pittsburghu – odpowiedział niedbale Jackman. – Specjalizuje się w twórczości Jane Austen, czego ja o sobie nie mogę powiedzieć. Junker opublikował pewną liczbę artykułów na temat jej powieści i robił kwerendę do większej biografii. Dowiedział się o wystawie i zaaranżował swoje wakacje tak, żeby móc na nią przyjechać. Korespondowaliśmy przez całe lato i zaprosiłem go do nas na tydzień, w którym wystawa będzie otwierana. Niestety, jego samolot opóźnił się o sześć godzin. Zamiast przylecieć w czwartek o dziesiątej rano, przyleciał o czwartej po południu. Dobrze, że cała wystawa była gotowa już poprzedniego dnia.

– Czy wcześniej spotykał się pan z doktorem Junkerem?

– Nie, tylko korespondowaliśmy. Niejest niczym nadzwyczajnym w środowisku akademickim zaproponowanie koledze, żeby przenocował w domu gospodarza. Mnie samego goszczono tak, kiedy byłem w Ameryce.

– Był z panem przez cały weekend?

– Do niedzieli. Wziął udział w otwarciu i został całe popołudnie. Powiedział mnóstwo wielkodusznych słów. Ledwie trzymałem się na nogach tamtego dnia po tych wszystkich wywiadach i oprowadzaniu grubych ryb, więc musiałem zostawić go samego z jego zabawkami. A właściwie niezupełnie. Towarzystwa dotrzymywała mu Gerry. Sama zaproponowała, ku memu wielkiemu zaskoczeniu, gdyż zwykle nie wykazuje zainteresowania sprawami uniwersyteckimi. Chyba polubiła Junkera. Nie wiem, o czym mogli rozmawiać. W życiu nie wzięła do ręki poważnej powieści.

– Czy zachowywała się normalnie?

– Zależy, co pan rozumie pod pojęciem „normalnie”. Kiedy obcowała z innymi ludźmi, potrafiła użyć swego uroku. Jej szalone wybuchy były zazwyczaj skierowane pod moim adresem. – Jackmanowi wyrwało się westchnienie, jakby beształ się za to, co przed chwilą powiedział. – Tak czy inaczej, w sobotę wieczór wszyscy byliśmy skonani. Wystawę zamknięto o szóstej, we trójkę zjedliśmy coś w pubie, a potem wróciliśmy do domu. Niedzielny poranek spędziliśmy spokojnie nad papierami, a potem poszliśmy do pubu na duże piwo i kanapkę.

– Pan z doktorem Junkerem?

– Tak. Gerry jak zwykle wylegiwała się w łóżku. Wstała dopiero, żeby pożegnać naszego gościa. Zawiozłem go na stację mniej więcej kwadrans przed czwartą.

– Mówił pan o panice. Profesor skinął głową.

– To się stało później, tego samego wieczoru.

– W niedzielę?

– Tak. Nie wiem, czy ma to cokolwiek wspólnego ze śmiercią Gerry. Cały ten rozgłos towarzyszący przygotowaniom do wystawy sprawił, że ofiarowano mi pewną liczbę przedmiotów wiążących się z Austen – model statku, którego kapitanem był kiedyś brat Jane, Frank, kilka rysunków piórkiem, przedstawiających postacie z powieści, wczesne wydania w specjalnych oprawach i tak dalej. Większość nie nadawała się do moich celów, ale w przeddzień wystawy ofiarowano mi dwa listy datowane na rok 1800, które gdyby okazały się prawdziwe, mogłyby wywołać sensację w środowisku. Zostały prawdopodobnie napisane przez Jane Austen do jej ciotki Jane, która od paru lat mieszkała już w Bath.

– Ładny prezent! – skomentował Wigfull.

Jackman, jakby bojąc się, że przecenił znaczenie listów, dodał:

– Były króciutkie i nie było w nich niczego nowego, ale i tak wzbudziłyby zainteresowanie naukowców. Oczywiście bez potwierdzenia autentyczności nie mogłem umieścić ich na wystawie. Byłem tym jednak podniecony, jak może pan sobie wyobrazić, i chętnie pokazałbym je jako eksponaty, gdyby okazały się prawdziwe. Oczywiście pokazałem je doktorowi Junkerowi. Lepiej niż ja znał charakter pisma Jane. Według niego to ona je napisała.

– Naprawdę? A jak pan wszedł w ich posiadanie?

– Dał mi je ktoś, kto widział mnie w telewizji, kiedy mówiłem o wystawie. Ofiarodawca nie pragnął rozgłosu, aja obiecałem, że postąpię zgodnie z jego życzeniem. Myślę, że stanowiły część paczki starych listów, sprzedanych przez filatelistę ze względu na stemple pocztowe. To było, zanim wprowadzono znaczki i zanim zaczęto używać kopert. Listy pisano po jednej stronie kartki papieru, adresowano po drugiej, potem składano i pieczętowano. Ofrankowania dokonywała poczta. Ludzie zbierają je dla stempli pocztowych, a nie dlatego, żeby przylepione były do nich rzadkie okazy znaczków z okresu wiktoriańskiego jak czarna jednopensówka. Czasem można je kupić za grosze.

– Chyba że napisała to powieściopisarka światowej sławy.

Jackman pozwolił sobie na przelotny uśmiech.

– Chciał pan powiedzieć: chyba że sprzedający nie jest dość mądry, żeby wiedzieć, co sprzedaje. Te były podpisane: „Twoja kochająca siostrzenica, Jane”. Kobiet o imieniu Jane było w 1800 roku bardzo dużo. Należało wiedzieć, że pani Leigh Perrot to ciotka Jane Austen ze strony matki.

– Jaką cenę osiągnąłby list Jane Austen?

– Trudno powiedzieć. Istnieje około stu pięćdziesięciu listów i rzadko jakieś nowe wypływają na aukcjach. Myślę, że w Londynie można by uzyskać pięciocyfrową sumę.

– Ciekawe, czy ofiarodawca miał jakiekolwiek pojęcie o ich wartości – zastanawiał się Wigfull.

Jackman pokręcił głową.

– To mało prawdopodobne. Miałem zamiar je zwrócić, gdyby okazały się prawdziwe.

Powiedział to w czasie przeszłym i Wigfull zapytał:

– Coś poszło nie tak?

Jackman wyglądał na zażenowanego, kiedy przytaknął.

– Znikły z szuflady mojego biurka. Szkoda, że nie zamknąłem jej na klucz. Głupio, że tego nie zrobiłem. W tamten niedzielny wieczór, kiedy otworzyłem szufladę, nie było ich. Oczywiście wyjąłem wszystko i przejrzałem wszystkie papiery. Wyciągnąłem szufladę, żeby sprawdzić, czy nie wpadły pod nią. Zapytałem Gerry, czy ich nie zabrała z jakiegoś powodu. Powiedziała, że nie.

– Wiedziała o istnieniu listów?

– O, tak. Była obecna przy tym, jak Junker je badał. Panowie, czułem się jak zbity pies. Byłem pewien, że ktoś otworzył szufladę i je zabrał. Oczywiście przeszukałem dom. Harowałem do północy, ale to bez sensu, bo przecież listy nie mogły wyjść z szuflady biurka. W końcu zrobiłem wściekłą awanturę Gerry i oskarżyłem ją o kradzież. Cóż to była za cholerna ironia – musiałem wyglądać na takiego samego paranoika jak ona, kiedy oskarżała mnie, że majstrowałem przy jej samochodzie. Wyraźnie padło mi na głowę.

Diamond wspaniale potrafił zachować powściągliwość. Ale teraz nie wytrzymał i włączył się.

– Wściekła awantura? Co pan chciał przez to powiedzieć? Stłukł ją pan?

– Nie. Nie stosuję przemocy. – Jackman spojrzał na niego gniewnie, dotknięty tym podejrzeniem.

– Kiedy to było? W niedzielę wieczór czy w poniedziałek rano?

– Chyba w poniedziałek.

– Chyba?

– Musiało to być nad ranem. Mówiłem, że cały wieczór szukałem listów.

– Gdzie odbyła się ta awantura? W sypialni? Jackman przybrał minę zaszczutego człowieka.

– Tak. Była już w łóżku.

– Spała? Obudził ją pan i oskarżył o kradzież?

– Spokojnie – powiedział Jackman. – Nie spała jeszcze.

– Nie chwycił pan jej, żeby nią potrząsnąć?

– Jasne, że nie.

– Powiedział pan „wściekła awantura”.

– Było dużo krzyku. Powiedziałem, że je zabrała, żeby zrobić mi na złość. Kazałem jej powiedzieć, gdzie są.

– Proszę powiedzieć, gdzie dokładnie pan stał, kiedy toczyła się ta rozmowa – polecił Diamond.

Jackman zawahał się, zmarszczył czoło.

– Nie wiem. Chodziłem. Nie stałem w jednym miejscu.

– Podszedł pan do łóżka?

– Możliwe. Nie dotknąłem jej, jeśli o to panu chodzi. Nie dotknąłem jej nawet palcem.

– Wtedy nie?

– Ani później.

– Rano?

– Nie.

– Czasem, panie profesorze, ludzie urządzają wściekłe awantury i niewiele pamiętają z tego, co mówili i robili.

Diamond przeszedł na bardziej umiarkowane tempo. Przesłuchania w rytmie, który wcześniej narzucił, przestają dawać efekty po kilku minutach.

– Nie – upierał się Jackman. – Pamiętam dokładnie, co się stało. Krzyczeliśmy na siebie, a ona się ze mnie wyśmiewała, co jeszcze bardziej mnie złościło. Powiedziała, że zasłużyłem na to, żeby stracić te listy, skoro nie zamknąłem ich na klucz. Oczywiście miała rację, ale nie podobał mi się sposób, w jaki mi to wypominała, bo przez cały czas ją podejrzewałem, że złośliwie je gdzieś schowała. Po jakimś czasie po prostu przestaliśmy.

– Określiłby się pan jako człowieka wybuchowego? – zapytał Diamond, niechętnie ustępując pola.

– Co to znaczy? Ze szybko tracę kontrolę nad sobą? Nie, rzadko mi się to zdarza.

– Ale wtedy się zdarzyło.

– Tylko w tym sensie, że spontanicznie wypowiedziałem złe myśli. Gdybym zaatakował ją fizycznie, a pan pewnie chce, żebym to przyznał, sądzi pan, że opowiadałbym panu o tym?

Diamond uśmiechnął się łagodnie.

– Czasem opowiadanie przynosi ulgę.

Jackman mocno zacisnął usta. Diamond wycofał się z potyczki i zrobił szeroki gest ręką pod adresem swego asystenta.

– Czy rozważał pan możliwość – spytał John Wigfull – że listy zabrał doktor Junker? – Był to elegancki sposób na przywrócenie kontaktu.

Profesor milczał jeszcze przez chwilę, ale w końcu zdecydował się odpowiedzieć.

– Oczywiście przyszło mi to później do głowy. Geny narzucała się jako podejrzana, ale nie mogłem wykluczyć Junkera. To nieprzyjemne, ale naukowcy nie są ponad podejrzeniem, jeśli chodzi o kradzieże. Są bardzo zaabsorbowani swoimi badaniami i uważają, że mają prawo uzyskać oryginalne dokumenty i pierwsze wydania, czasem nawet nieuczciwie. Każdy bibliotekarz uniwersytecki ma w zanadrzu opowieści, w których występują badacze o lepkich rękach. Odpowiadam więc, tak, pomyślałem, że nie można wykluczyć Junkera.

– Ale on już wyjechał?

– Kilka godzin wcześniej. Tak jak mówiłem. Zawiozłem go na stację, żeby zdążył na pociąg o czwartej dwanaście do Paddington. W poniedziałek miał zamiar odwiedzić profesora Dalrymple’a z University College w Londynie, a potem wybierał się do Paryża na wakacje. Im dłużej o tym myślałem, tym bardziej przekonywałem siebie, że powinienem za nim pojechać. Po nieprzespanej niedzielnej nocy wstałem wcześnie rano w poniedziałek i złapałem pociąg do Londynu.

– Ten o ósmej dziewiętnaście, tak nam pan mówił, kiedy zgłosił zaginięcie żony.

Ten popis pamięci najwyraźniej zaimponował Jackmanowi, a może nawet samemu Diamondowi.

– Tak.

– I wtedy po raz ostatni widział pan żonę. Czy już nie spała? Jackman przechylił głowę.

– O tym też mówiłem.

– Co jej pan dokładnie powiedział?

– Powiedziałem, że jadę za Junkerem zapytać o listy. Diamond po drugiej stronie stołu poruszył się w krześle.

– Nie tak nam pan to przedstawił. Mówił pan, że musi odwiedzić różnych ludzi w sprawie wypożyczenia rękopisów. – Diamond chciał pokazać, że i on pamięta to, co zostało już powiedziane.

Jackman nie spojrzał na Diamonda.

– Kiedy rozmawiałem z wami na początku, nie sądziłem, że trzeba będzie wyciągać sprawę zagubionych listów.

– Chciał pan ją zatrzymać dla siebie?

– Tak, jeśli to możliwe. Diamond odwrócił się do Wigfulla.

– Warto wyciągać takie sprzeczności. Kontynuuj.

– Co się stało dalej? Dogonił pan doktora Junkera?

– W końcu okazało się, że nie odwiedził University College. Nie poszedł na spotkanie z Dalrymple’em, co napełniło mnie podejrzeniami. Zadzwonił do profesora Heathrow z jakąś wymówką, że zmieniła się godzina jego odlotu do Paryża. Błyskawicznie pojechałem na Heathrow i poleciałem pierwszym samolotem do Paryża.

– Wiedział pan, gdzie się ma zatrzymać?

– Nie. I wiedziałem, że nie zrobił rezerwacji, bo nie spodziewał się, że wyleci z Londynu przed wtorkiem, więc kiedy przyleciałem na lotnisko Charles’a de Gaulle’a poszedłem prosto do informacji turystycznej i poprosiłem o pomoc. Powiedziałem, że pilnie muszę odszukać kolegę. Dzwonił do nich i wysłali go do małego hoteliku w pobliżu Sorbony.

– Był tam?

– Wtedy, kiedy przyjechałem, nie, ale wynajął pokój. Ja też wynająłem tam pokój i postanowiłem czekać tak długo, jak to będzie konieczne. Około jedenastej przyszedł. Był zdziwiony, że mnie widzi, ale nie przestraszył się. Wyjaśniłem powód mojego przyjazdu. Wyłożyłem to jak mogłem najdelikatniej, że być może przypadkiem wśród innych papierów zabrał listy Jane Austen. Była to zachęta, żeby mi je zwrócił bez oskarżeń. Przemyślałem to. Nie chciałem nikogo oskarżać. Po prostu chciałem, żeby mi zwrócił te listy.

– I miał je?

Jackman pokręcił głową.

– Byłem zadowolony, że nie. Jeśli mnie oszukał, zrobił to genialnie. Był zakłopotany i wstrząśnięty, że mogłem go podejrzewać. Zaprosił mnie do pokoju i razem przejrzeliśmy jego bagaże. Wywrócił nawet kieszenie, otworzył portfel, wszystko. W końcu musiałem przyznać, że ukradła je Geraldine. Następnego dnia wróciłem, żeby wydobyć z niej prawdę – a jej, oczywiście, nie było.

– Nie pomyślał pan, że to sprawa dla policji?

– Kradzież listów? A któż inny mógł je zabrać, jeśli nie Geny? Pomyślałem, że wydobędę z niej prawdę, nie ujawniając sprawy. I nie chciałem, żeby ofiarodawca dowiedział się, że listy znikły.

– Nie podał nam pan nazwiska tego szczodrego dobroczyńcy.

– Już mówiłem. To poufne.

– Niech pan da spokój, panie profesorze – mruknął Diamond. – Prowadzimy śledztwo w sprawie zabójstwa, nie bawmy się w ciuciubabkę.

– Dałem słowo. I tyle – powtórzył niezłomnie Jackman.

– To jest utrudnianie pracy policji, jak pan wie.

– Nie utrudniam. To nie ma nic wspólnego ze śmiercią Geny.

– My o tym decydujemy.

– Nie – upierał się Jackman. – Decyzja należy do mnie.

Rozdział 4

Jakieś pytania?

Diamond parzył na funkcjonariuszy wydziału zabójstw, zgromadzonych w pokoju odpraw przy Milsom Street. Nie oczekiwał pytań. Jego polecenia były jasne. Chciał, żeby przesłuchano przyjaciół zamordowanej, i ustalono, kiedy widzieli ją po raz ostatni; kiedy po raz ostatni rozmawiali z nią przez telefon; o czym mówili; i wreszcie – zachęta dla plotkarzy zawsze łączy się z takim śledztwem – czy znają powód, dla którego została zamordowana.

– No, to do roboty.

Kiedy zostali sami w pokoju odpraw, Diamond zwrócił się do Wigfulla.

– Ty też, John. Jest ten jej chłopak, Roger Plato. I jego żona. Jak ma na imię?

– Val.

Nie spodziewał się tak pewnej i błyskawicznej odpowiedzi.

– Informacja wyszukana od ręki, co? – powiedział w przypływie uprzejmości. – Po co zagracamy komendę komputerami, skoro mamy ciebie? Weź sobie godzinkę wolnego i wybadaj tych Plato. Są zbyt ważni, żeby wysłać do nich chłopaczków zaraz po szkole.

Jako dobry detektyw Wigfull musiał uszanować argumenty stojące za tym rozkazem, ale był najwyraźniej nieszczęśliwy, że przesunięto go do innych obowiązków.

– A co z profesorem? Jeszcze z nim nie skończyliśmy, prawda?

– Niech się jeszcze trochę dosmaży – odparł beztrosko Diamond. Perspektywa profesora dosmażającego się przez jakiś czas nie zadowoliła Wigfulla.

– Zrobił się u nas trochę nerwowy. Ma prawo wyjść, chyba że go aresztujemy.

– Jest rozdarty, co? – powiedział Diamond. – Nie jest może odmówić nam współpracy. To się potem obróci przeciwko niemu.

– Współpracuje z nami już od doby.

– I wiele nie powiedział. Może wyjść z niego znacznie więcej.

– Aresztuje go pan?

– A ty byś go aresztował?

Obaj mieli na myśli ograniczenia czasowe, zawarte w Ustawie o policji i ewidencji kryminalnej. Funkcjonariusz w randze Diamonda miał prawo zatrzymać podejrzanego na trzydzieści sześć godzin bez wysuwania oskarżenia. Potem musiał uzyskać nakaz sądowy.

– Chciałbym najpierw zobaczyć raporty z laboratorium – powiedział Wigfull.

– Nie dostaniemy ich dziś wieczorem.

– Nie spędzi z nami kolejnej nocy – powiedział stanowczo Wigfull.

– Ale jeśli pozwolimy mu stąd wyjść – odparł Diamond – może nam zwiać.

Wigfull się zamyślił.

– Możemy sprawdzić, czy rzeczywiście poleciał do Paryża jedenastego września.

– Już to robią.

– A profesor Dalrymple?

– Boon się tym zajmuje.

– Więc co robimy, komisarzu? Diamond nie odpowiedział wprost.

– Sprawa ładnie się nawarstwia. Możliwości: był razem z nią w domu. Motywy: małżeństwo chwiało się, a ona była cholernie niebezpieczna, według tego, co powiedział.

– To nie usprawiedliwia zabójstwa.

– Nie mówię o zabójstwie z zimną krwią. – W głosie Diamonda brzmiała irytacja. – Najprawdopodobniej stało się to podczas gwałtownej sprzeczki. Zaginęły te listy i, słusznie lub nie, oskarżył ją, że je ukradła. Kobieta z takim temperamentem nie przepuści obrazy. Zaatakuje na oślep. Jeśli rzeczywiście w tę niedzielną noc odbyła się tam wściekła awantura, a on przykrył jej twarz poduszką i zabił ją, musiał wiedzieć, że to koniec jego kariery, chyba że pozbędzie się ciała. Wsadził je do samochodu, pojechał nad jezioro i wrzucił tam, najpierw zdejmując z żony ubranie i obrączkę ślubną z palca. Następnego dnia, żeby mieć jakieś alibi, zachowywał się tak, jakby żona nadal żyła, i udał, że podejrzewa Amerykanina o kradzież listów.

To wyjaśnienie, chociaż interesujące, nie rozwiało wszystkich wątpliwości Wigfulla.

– Jeśli to listy były powodem kłótni, która skończyła się jej śmiercią, dlaczego powiedział nam o tym?

– Bo to szczwany lis, Johnie. Jego alibi to sposób, W jaki o tym opowiada. Nie mam wątpliwości, że mówi prawdę o locie do Paryża i spotkaniu z doktorem Junkerem. Założę się z tobą o podwójną whisky, że gdy znajdziemy Junkera, zezna, że ich rozmowa wyglądała właśnie tak, jak to opisał Jackman. A nie zauważyłeś – Diamond gładko ukrył fakt, że sam dopiero co wpadł na tę myśl – że te zaginione listy mogą być po prostu dygresją odciągającą nas od tematu? Mógł ją zabić z zupełnie innych powodów.

– Jest i taka możliwość – zgodził się wielkodusznie Wigfull. Diamond pokiwał głową, podszedł bliżej i wycelował gruby paluch w inspektora.

– Podałem ci motyw. A teraz… jego zachowanie. Zachował się jak winny. Przeczekał ponad dwa tygodnie: dopóki nie odnaleziono zwłok, zanim zgłosił jej zaginięcie. Dlaczego? Bo miał nadzieję, że opadnie na dno jeziora i już tam zostanie. Kiedy ją znaleźliśmy i daliśmy jej podobiznę do telewizji, nie miał wyjścia, musiał się ujawnić. Ludzie byli pewni, że rozpoznali aktorkę, która grała Candice Milner.

– A w końcu nawet wydział zabójstw ją rozpoznał – mruknął Wigfull. Ironia nie zbiła Petera Diamonda z tropu.

– Miał mnóstwo czasu, żeby przygotować swoją wersję. Nie jest zła, ale daleko jej do doskonałości. Jest przerażony perspektywą tego, co nadejdzie z laboratorium. Widziałeś jego minę, kiedy przyszedł lekarz, żeby pobrać mu krew? To może go ostatecznie przyszpilić.

– Ludzie w białych kitlach przydają się na coś – zauważył Wigfull. Diamond uśmiechnął się lekko.

– Jako ostatnia deska ratunku, owszem. Mogą nawet udowodnić, że w jego samochodzie przewieziono zwłoki. A więc jako człowiek inteligentny Jackman zabezpiecza sobie odwrót. Chce, żebyśmy odnieśli wrażenie, że Geraldine była wariatką, i to niebezpieczną. Jeśli laboratorium udowodni ponad wszelką wątpliwość, że udusił ją i wrzucił do jeziora, będzie mówił, że sprowokowała go powyżej wszelkiej wytrzymałości. Dostanie symboliczny wyrok. – Sposób, W jaki Diamond wypowiedział ostatnie słowa, nie pozostawiał wątpliwości co do tego, co sądzi o pobłażliwych wyrokach.

To była intrygująca próba prawdziwej roli Wigfulla w tym śledztwie. Czy istotnie był w rezerwie, jak zapewnił go komendant, czy może miał uważać, żeby nie doszło do zastraszania? Jeśli tak, Diamond postawił go wobec problemu. W czasie, który Wigfullowi zajmie podróż do Bristolu i wydobycie zeznań od małżeństwa Plato, Diamond będzie w stanie zmusić profesora do przyznania się. Bardziej przypadkowo niż z rozmysłem. Język, którego teraz używał, ociekał agresją. Użył tylu sformułowań dotyczących fizyczności. „Jest rozdarty… przerażony… Widziałeś jego minę?”

– Jeśli planuje pan kolejne przesłuchanie, chciałbym być przy tym obecny – powiedział stanowczo Wigfull.

– Oczywiście – odparł beztrosko Diamond. – Poczekam na ciebie.

– A on? Mogę przesłuchać małżeństwo Plato później.

– Cała rzecz zasadza się na tym, żeby wszystkich przesłuchiwać jednocześnie. Nie chcemy, żeby jedna grupa przyjaciół telefonowała do drugiej i ostrzegała, że gliny są w drodze, o co pytają i co trzeba odpowiadać. Roger Plato to gruba ryba. Jest twój, dobrze? – Popchnął kartkę w stronę Wigfulla. Były na niej adresy wszystkich przyjaciół Geraldine Jackman.

Z nieskrywaną niechęcią Wigfull wziął papier i zaczął szukać adresu Platów.

Diamond ziewnął i się przeciągnął.

– Wyjdę zaczerpnąć trochę świeżego powietrza.

Przeszedł z Wigfullem przez dyżurkę. Natychmiast okrążyli go dziennikarze, którzy siedzieli tam ściśnięci.

– Jakieś postępy, panie Diamond?

– W ogóle żadnych. Dlaczego nie pójdziecie do domu? Ja mam zamiar stąd wyjść.

– Przesłuchuje pan kogoś? Zatrzymaliście go? Oskarżycie go?

– Przesłuchujemy każdego, kto może pomóc.

Detektywi wyszli na podwórze, gdzie stały zaparkowane samochody. Wigfull wsiadł do swojej toyoty, włączył silnik i odjechał.

Diamond patrzył za nim. Potem odwrócił się i energicznie wrócił po schodach do komisariatu.

Rozdział 5

Przeszedł przez centrum informacyjne, nie odzywając się do nikogo. Informacje napływały w takim tempie, że sześciu cywilnych urzędników nie miało czasu odejść od komputerów. Sterta formularzy i wydruków komputerowych czekała na przejrzenie, ale dowodzący akcją miał ważniejsze sprawy na głowie. Był pewien, że wydobędzie przyznanie się do winy, zanim John Wigfull wróci z Bristolu.

Pchnął drzwi do pokoju przesłuchań.

Jackman stał w postawie zaczepnej, jeśli nie bojowej. Twarz miał spiętą, najwyraźniej przygotowywał się do przesłuchania trzeciego stopnia.

– Niech pan posłucha – powiedział – chcę, żeby mi pan coś jasno powiedział. Jestem aresztowany czy nie?

– Aresztowany? – powtórzył Diamond, jakby to słowo nie było znane nowoczesnej policji.

– Przyszedłem tutaj z własnej woli, żeby wam pomóc. Chcę odejść. Diamond przyznał mu rację kiwnięciem głowy.

– Wolałbym, żeby pan tego nie robił. Jeszcze wszystkiego nie wyjaśniliśmy, prawda? – Czuł głębokie zadowolenie, że jego człowiek jest zdenerwowany. Odprężony naukowiec był trudnym przeciwnikiem.

Jackman poczerwieniał.

– A co jeszcze trzeba wyjaśniać? Powiedziałem wam wszystko, co wiem. Diamond uśmiechnął się łagodnie.

– Bardzo nam pan pomógł, proszę pana. – To pełne szacunku podejście oznaczało istotną zmianę taktyki. – Przy okazji, czy nie mówiłem, że mam na imię Peter? Nie miałbym nic przeciwko temu, żebyśmy się zwracali do siebie w mniej formalny sposób, skoro zostaliśmy sami.

Propozycja wywołała ironiczny śmiech.

– Mniej formalny? – Jackman z pogardą spojrzał na akustyczną wy – I ściółkę ścian.

– Nie nagrywaliśmy rozmowy. – Tym razem Diamond mógł powiedzieć prawdę. – Nie zrobilibyśmy tego, nie informując pana. To dlatego dziewczyna robiła notatki. – Przerwał na chwilę, żeby się upewnić, że nieobecność stenografistki została w pełni doceniona. – Jeśli chce się pan gdzieś przenieść, da się to załatwić. Zaproponowałbym wieczorny spacer, ale mielibyśmy towarzystwo prasy. Wiesz, jacy oni są, Gregory.

Jackman, wytrącony z równowagi tą dobrodusznością, skrzywił się na dźwięk swojego imienia.

– Greg, jeśli już musisz.

– Przepraszam… Greg.

Diamond rozmawiał z nim jak z przyjacielem. Wbrew plotkom, które krążyły o komisarzu, po przeniesieniu do Avon i Somerset nie zmuszał podejrzanych do posłuszeństwa. Był bardziej subtelny. Kiedy uznał, że nadeszła chwila, jego zwykłe szorstkie maniery ustępowały uprzejmości, której trudno się było oprzeć po wielogodzinnym przesłuchaniu. Na tym etapie uśmiech Petera Diamonda był bardziej produktywny niż zaciśnięta pięść. W swoim czasie sądził, że w ten właśnie sposób nakłonił Hedleya Missendale’a do przyznania się; chłopak wydawał się tak otumaniony, że sypał się równo, jakby był dumny z tego, że znajdzie się w towarzystwie Bony i Clyde’a i w ogóle rabusiów i morderców. W podręczniku Diamonda ta pojedyncza pomyłka nie przeczyła efektywności techniki.

– Musisz mi wybaczyć pewne rzeczy, które powiedziałem wcześniej – kontynuował tym samym towarzyskim tonem. – W mojej pracy człowiek tak bardzo szuka faktów, że ludzkie uczucia muszą zejść na dalszy plan. Mówię o tym, bo nietrudno mi było przeoczyć fakt, iż przyszedłeś tutaj z dobrej woli, żeby udzielić nam pomocy.

– I udzielałem jej do granic wytrzymałości – powiedział sarkastycznie Jackman. Widać umiał się oprzeć temu urokowi.

Diamond pokiwał głową.

– To prawda. Może wypiłbyś jeszcze jedną kawę, Greg? Zdumiony tą zmianą, ale prawidłowo oceniając ją jako cyniczny manewr, Jackman wyciągnął fałszywe wnioski.

– Czy to próba zmiękczenia mnie, zanim wróci twój pomagier i skopie leżącego?

Diamond uśmiechnął się rozbawiony. Delektował się wizją Johna Wigfulla, pana Porządnickiego z komendy głównej, rzucającego się na podejrzanego.

– Pojechał do Bristolu, żeby porozmawiać ze świadkiem.

– To miał być żart – odparł Jackman trochę niepewnie.

– Zaczynam rozumieć twoje poczucie humoru.

– Myślę, że napiłbym się tej kawy.

– Świetnie. Zejdźmy do stołówki. Nie wiem jak ty, ale ja umieram z głodu. – Popatrzył na telefon i podniósł słuchawkę. – Pozwolisz? – zapytał Jackmana. – Muszę przedtem zatelefonować. Ona jest do tego przyzwyczajona, ale lubi, jak sieją uprzedza. – Wykręcił numer. – To ja – powiedział chwilę potem do słuchawki. – Co u ciebie… Nie jestem pewien, kochanie, ale jak tylko będę mógł. Sama nie dasz rady?…zapomniałem… Tak, oczywiście, ale nie czekaj na mnie. – Odłożył słuchawkę. – Ogląda mecz. A kiedy ja jestem w domu i chcę oglądać, narzeka. Nigdy nie zrozumiem kobiet.

Celowo rozwijał ten temat przez jakiś czas, kiedy jedli kanapki z tostów i pili kawę przy akompaniamencie piosenek Beatlesów i hałaśliwej gry w karty, której przewodził były sierżant, obecnie zatrudniony jako cywilny operator komputera. Jedna czy dwie opowiastki Diamonda o zdziwaczałych kobietach, jakie spotkał w życiu, sprawiły, że na odprężonej twarzy Jackmana pojawiło się coś, co przypominało uśmiech. Komisarz opowiadał rozbrajająco, jak trudno było mu uwieść Stephanie, jego żonę, harcmistrzynię w miejscowej drużynie. Odwiedził skautów w Hammersmith jako funkcjonariusz współpracujący z lokalną społecznością, żeby wygłosić pogadankę o zasadach bezpieczeństwa na drogach, i oczarowała go urocza szefowa. Tamtego wieczoru lont został zapalony, a małe dziewczynki w brązowych mundurkach były świadkami, jak sypią się z niego iskry.

– Musiałem być cholernie zdeterminowany, żeby się z tym uporać – wspominał. – Steph zaczęła traktować mnie poważnie, dopiero gdy pojawiłem się na obozie letnim z parą osłów. Sierżant dyżurny z Hammersmith po przejściu na emeryturę otworzył schronisko dla starych osłów. Niezły był z niego kumpel. Chyba te osły przeważyły szalę. Wkrótce potem zaręczyliśmy się ze Steph. Wtedy byłem szczuplejszy. – Uśmiechnął się. – Trochę szczuplejszy. Mogłem usiąść oklep na ośle i nikt nie złożył skargi do Królewskiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami.

Przerwał i wepchnął resztkę kanapki do ust.

– Wierzysz w miłość, Greg?

– W miłość? Diamond pokiwał głową.

– Czy coś takiego istnieje, czy wszyscy ulegamy złudzeniu? Czy to tylko oszukańcza sztuczka piosenkarzy i tekściarzy? Pożądanie jestem w stanie zrozumieć. Podziw i szacunek. Ale miłość to co innego. Chodzi mi o to, czy kochałeś Geraldine, kiedy się z nią żeniłeś?

Jackman spojrzał na niego przeciągle.

– Do tego zmierzałeś? Chcesz się dowiedzieć więcej o moich stosunkach z żoną? Dlaczego nie zapytałeś wprost?

– Nie odpowiadaj, skoro tak uważasz. – Diamond był urażony. – Próbuję znaleźć wspólny język.

– Peter, stary druhu – powiedział z sarkazmem Jackman – powiem ci wszystko, bylebyś się ode mnie odczepił. – Odchrząknął. – Może powiem to inaczej: jeśli chcesz o coś zapytać, wal śmiało. Mam zamiar wrócić wieczorem do domu. Tak, myślę, że ją kochałem. Później wszystko się popsuło, ale zachowałem dla niej trochę czułości. Czy to wystarczy?

– Co cię w niej pociągało poza urodą?

– Wydawało mi się, że już to przerabialiśmy. Pochlebiało mi, że wolała mnie od słynnych aktorów telewizyjnych, z którymi pracowała.

– To nie jest miłość.

– Co teraz próbujesz udowodnić? Ze jestem pozbawiony ludzkich uczuć, że jestem psychopatą? Masz jakąś teorię na temat morderstwa i próbujesz mnie w nią upchnąć? Kochałem Geny, bo była inna niż wszystkie dziewczyny, które zdarzyło mi się spotkać. Inteligentna, spostrzegawcza, dzielna, optymistyczna. W niespotykany, tajemniczy sposób jej umysł kontaktował się z moim. To samo nas bawiło i cieszyło. Czy to wystarczy?

Wykład był krótki, ale przekonywający.

– A potem zaczęło być źle, okropnie źle. Nie wiem dlaczego. Do pewnego stopnia rozumiem to: jej kariera się rozpadła, ale dlaczego zwróciła się przeciwko mnie, jakbym był jej wrogiem, tego nigdy nie pojmę. Wobec swoich przyjaciół nadal była tą samą Geny, kipiącą życiem. Dla mnie już nie.

– Sprawiła, że to życie stało się nie do zniesienia – podpowiedział Diamond. – Jasno to wyraziłeś.

– Nie – szybko poprawił go Jackman. – Nie było nie do zniesienia. Nie użyłem tego słowa. Widzisz, ja ją znosiłem.

– To mnie nauczy, żeby liczyć się ze słowami wobec profesora angielskiego – powiedział cierpko Diamond, chcąc ominąć tę przeszkodę w rozmowie. – Powiedzmy, że była trudna. Dlaczego się z nią nie rozwiodłeś? Czy to nie było oczywiste rozwiązanie problemu?

Jackman sapnął, jakby w proteście, że znów wypycha się go na ring.

– A ty zakładasz, że rozwiązałem ten problem, zabijając ją.

– Tego nie powiedziałem.

– Nie musiałeś. – Odepchnął talerz z niedojedzoną kanapką. – Nie miałem nic przeciwko rozwodowi, Geny też. Myślę, że oboje widzieliśmy, jak szybkim krokiem zmierzamy ku temu, ale nie rozmawialiśmy o tym.

– Dlaczego?

– Musisz pamiętać, że byliśmy małżeństwem zaledwie dwa lata. To prawda, że w tym czasie zobaczyłem zdumiewające zmiany w osobowości Geny, ale wiedziałem, skąd się biorą. Przechodziła trudny okres, musiała zrezygnować z BBC, przenieść się na prowincję do mnie. Nie tak wyobrażaliśmy sobie życie. Może byłem naiwny, ale uważałem, że kobieta, którą się stała, nie jest prawdziwą Geny. Potrzebowała więcej czasu, żeby przyzwyczaić się do roli zwyczajnej śmiertelniczki, a nie postaci medialnej. – Rozejrzał się na lewo i prawo, jakby oznajmiał, że teraz nastąpi głębsze wyznanie. Nikt w stołówce nie mógł usłyszeć jego słów, zagłuszonych piosenką She loves you. – To zabrzmi głupio, ale czasem miałem wrażenie, że opętał ją diabeł. Gdyby udało mi się go przepędzić, nasze małżeństwo byłoby uratowane. Ale wróćmy do twojego pytania. Nie rozmawiałem z nią o rozwodzie, bo nie chciałem jej porzucać. Nasza miłość miała pomóc nam przetrwać kryzys.

– A jednak toczyły się między wami wściekłe awantury.

– Oczywiście. Irytowała mnie przy każdej sposobności.

– Zabiłeś ją, Greg?

– Nie.

– Bez premedytacji.

– Ach! – Jackman szerzej otworzył oczy. – To przynęta, co? Zabójstwo, a nie morderstwo.

– Widzę, że zapoznałeś się z terminologią.

– Poza Miltonem i Szekspirem czytuję też inne rzeczy. Nie, panie Diamond. Nie pójdę na ugodę, że to zabójstwo. Nie pójdę na żadną ugodę, którą zaproponujesz. Jeśli masz zamiar mnie w to wrobić, to bardzo się pomyliłeś. Nie spodziewaj się, że wezmę udział w tej intrydze.

Diamond zacisnął zęby. Przez chwilę bał się, że nie zapanuje nad sobą.

– A skoro mowa o pisarzach – dodał Jackman – to chyba jeden z bohaterów ze sztuki Joego Ortona mówi, że policjanci powinni być pod ochroną, jak wiewiórki. Twój puszysty ogonek może znaleźć się w niebezpieczeństwie, jeśli pomylisz się co do mnie.

Diamond nie wiedział, jak to się stało, ale zobaczył wyraźnie, że przesłuchanie poszło w zupełnie inną stronę i że teraz to on się broni. Przyszło mu na myśl nieprzyjemne podejrzenie, że wygadany profesorek wie o sprawie Missendale’a. Ten pomysł pojawił się chyba w samą porę; musiał za wszelką cenę stłumić chęć wyrwania z niego prawdy siłą.

Przełknął więc dumę i przywołał na pomoc ludzi w białych kitlach.

– Nie dasz rady zaprzeczyć raportom z laboratorium. Jeśli ją zabiłeś, wrobią cię, jak to ująłeś, dowody kryminalistyczne, nie ja. Twoja krew, odciski palców, próbki z twojego samochodu. Mogę poczekać jeszcze kilka godzin.

– Co mój samochód ma z tym wspólnego?

– Ciało trzeba było jakoś przewieźć do jeziora. – Mówiąc to, myślał, że traci panowanie nad rozmową. Przyznanie się do winy miał wyciągnąć z niego uprzejmością, nie pogróżkami.

– Moje odciski palców mają prawo być na moim samochodzie. – Jackman zmarszczył brwi.

– Tak, ale jeśli, na przykład, w bagażniku zostanie znaleziony ludzki włos i okaże się ponad wszelką wątpliwość, że to włos twojej żony, będziesz musiał odpowiedzieć na kilka pytań.

Wyglądało na to, że Jackman ma jakieś wątpliwości.

– Potrafią zidentyfikować taki włos?

– Nie chodzi o sam włos – odparł Diamond – ale o mikroskopijne cząsteczki skóry przyczepione do cebulki.

– A znaleźli jakiś włos?

– Są bardzo gorliwi. Ciągle znajdują jakieś śmieci i szczątki.

– Chcecie mnie wrobić.

– Gregory, powinieneś pilnować swojego Miltona i Szekspira. Wszedłeś na cudzy teren.

– Masz przeczucie, że to ja ją zabiłem i nie chcesz się z tego wycofać – odparł twardo Jackman.

Nastrój rozmowy zmienił się całkowicie. Diamond przez chwilę kręcił głową, dając poznać, że ma coś więcej niż przeczucie, coś znacznie więcej.

– Jak mam cię przekonać, że się mylisz? – zapytał Jackman.

– Zacznij od wyjaśnienia, dlaczego czekałeś prawie trzy tygodnie, zanim zawiadomiłeś nas o zniknięciu żony?

– Myślałem, że to oczywiste.

– Nie dla mnie.

– Nie byłem zaskoczony, że jej nie ma. Ukradła listy Jane Austen i nie chciała się do tego przyznać.

– Gdzie była, twoim zdaniem?

– U jakichś przyjaciół. Nie brakowało jej kryjówek.

– Dzwoniłeś do kogoś?

– Do tych, których najlepiej znałem, ale niczego nie wskórałem. Pomyślałem, że prosiła ich, żeby mi nic nie mówili.

– Ale nie zgłosiłeś nam zaginięcia. Nie zgłosiłeś nawet, że zginęły listy.

– Bo sam się chciałem z tym uporać – powtórzył Jackman. – Byłem pewien, że je zabrała. Gdybym pobiegł na policję i przypiął jej łatkę złodziejki, co bym osiągnął? Nie chciałem, żeby to dostało się do gazet. – Jego odpowiedzi brzmiały prawdopodobnie, niepokojąco prawdopodobnie.

– A więc jak się z tym uporałeś, nie licząc telefonów do jej przyjaciół?

– Pomyślałem, że pewnie chciała dokonać wyceny listów, pytałem o to w biurach aukcyjnych i handlowych w West Country i w Londynie. I znowu nic.

– Wyjaśnijmy jedną rzecz – powiedział Diamond. – Mówisz mi, że pewnie chciała sprzedać listy? Wcześniej powiedziałeś, że zabrała je ze złośliwości.

Jackman skinął głową.

– Tak myślałem z początku. Nie sądziłem, żeby ich wartość pieniężna miała dla Gerryjakieś znaczenie. Nie brakowało jej pieniędzy. Ale kilka dni po jej zniknięciu przyszedł wyciąg z konta bankowego. Otworzyłem list z nadzieją, że znajdę jakieś wskazówki, gdzie jest. Przekroczyła konto na trzy tysiące funtów.

– Przekroczyła konto?.

– Znalazłem wyciąg z jej karty kredytowej. Była zadłużona na tysiąc pięćset funtów Wyciągała pieniądze z karty kredytowej. To straszna głupota, jeśli wziąć pod uwagę, jakie za to nalicza się odsetki.

– Tak, ale na co mogła wydać tyle pieniędzy? Jackman uniósł ramiona na znak, że nie jest tego pewien.

– Używała życia z tak zwanymi przyjaciółmi.

– Przepuszczając fortunę?

– Nie wiem, czy można to nazwać fortuną. Kiedy się spotkaliśmy, odniosłem wrażenie, że jest bardzo dobrze sytuowana. W telewizji zarabiała świetnie i miała mnóstwo dodatkowych dochodów.

Na posadzce rozległ się stukot kroków. Jeden z dyżurnych posterunkowych wszedł do stołówki. Przerwał rozmowę, mówiąc Diamondowi, że jest do niego pilny telefon.

– Kto dzwoni?

– Inspektor Wigfull.

– Z Bristolu?

– Tak.

– Oby to rzeczywiście było pilne. Zaczekaj tu z profesorem. Zaraz wrócę.

Przeklinając pod nosem Wigfulla, że miał czelność – był pewien – sprawdzać go, chwycił słuchawkę w pokoju przesłuchań.

– Tak?

– Diamond? – Głos Johna Wigfulla był pełen napięcia.

– A któżby inny?

– Właśnie rozmawiałem z małżeństwem Plato. Powiedzieli mi coś, o czym powinien się pan, jak sądzę, dowiedzieć natychmiast. W dniu, kiedy profesor Jackman po raz ostatni widział żonę, w poniedziałek, Gerry telefonowała do Platów mniej więcej między dziesiątą a dziesiątą trzydzieści.

– Rano?

– Rozumie pan, komisarzu? Jeśli Jackman wsiadł o ósmej dziewiętnaście do pociągu do Londynu, jak twierdzi, a potem poleciał do Paryża, to nie mógł jej zabić. Żyła, kiedy wyszedł. Panie Diamond, jest pan tam?

Diamond rzucił słuchawkę bez odpowiedzi. Krzyknął przez pokój.

– Sierżancie Boon!

– Tak?

– Sprawdzałeś podróże profesora?

– Tak jest.

– Z jakim rezultatem? No, dalej!

– Wszystko się zgadza, komisarzu. Odwiedził profesora Dalrymple’a w University College w Londynie trochę przed jedenastą jedenastego września, a na Heathrow wsiadł do samolotu Air France, lecącego do Paryża. Lot numer 1410.

Diamond przez chwilę wyglądał jak sflaczały balonik. Potem wyszeptał z trudem:

– Podstawcie samochód. Profesor wraca do domu.

Rozdział 6

Pierwszy mróz. Przez całe lato mówiono o uszkodzonej warstwie ozonowej i efekcie cieplarnianym, nie wierząc, że w angielskim klimacie mogą zdarzyć się tygodnie, kiedy słońce świeci bez przerwy. Teraz normalność została przywrócona. W chłodny poranek pelargonie w skrzynkach okiennych wyglądały mizernie i blado. Peter Diamond dostrzegł to krytycznym okiem, kiedy stał w korku na Manvers Street, próbując dojechać do komisariatu. W tym roku wydział parków i ogrodów nie szczędził wysiłków, żeby wydrzeć Exeter, głównemu rywalowi Bath, tytuł najbardziej ukwieconego miasta. Każdy parapet, każda krawędź i powierzchnia, nawet dachy wiat na przystankach autobusowych były obstawione doniczkami. Ani jedna latarnia uliczna nie uniknęła kosza z kwiatami. Taki entuzjazm! Takie poświęcenie! Na darmo; Exeter utrzymało tytuł. Obfitość kwietna Bath przegrała.

Diamond za bardzo był policjantem, żeby myśleć cały dzień o przywiędłych pelargoniach, ale i tak chciałby, żeby ktoś je uprzątnął.

Autobus przed nim zwolnił przed przystankiem. Diamond skręcił, żeby go wyprzedzić, tylko po to, by stwierdzić, że cały pas ruchu stanął. Niezbyt obiecujący początek dnia, tkwić i blokować przeciwległy pas. Na szczęście, ktoś za nim błysnął światłami drogowymi i cofnął się o kilka metrów. Szlachetnie z jego strony. Diamond też cofnął się do szeregu i spojrzał w lusterko wsteczne, żeby stwierdzić, kto jest owym dobrym samarytaninem. Facet w toyocie. Gęste wąsy, szeroki uśmiech. John Wigfull, a jakże. Pewnie pomyślał, że dureń z szefa, skoro nie zauważył, że był to jeden z jaskrawo-żółtych piętrowych autobusów dla turystów. Każde dziecko w Bath wie, że autobusy wycieczkowe nie zatrzymują się na przystankach.

Włączył radio, automatyczna antena wysunęła się z trzaskiem (nie czyścił jej od tygodni), usłyszał spikera z Radia Bristol. „Można się spodziewać, że detektywi przyspieszą dzisiaj poszukiwania zabójcy Geraldine Snoo, byłej gwiazdy serialu BBC Milnerowie. Jej nagie zwłoki zostały wyłowione z Chew Valley Lake w końcu tygodnia. Profesor Gregory Jackman, który, jak twierdzi, dał policji…”

– …kopa w dupę – mruknął Diamond, wyłączając radio.

Autobus znowu ruszył, pokazując tył w całej okazałości. Żeby podkreślić zaangażowanie w turystykę, spółka nadała wszystkim autobusom nazwy, wzięte ze świetnej przeszłości miasta. Diamond przeczytał, jak nazwano ten autobus. „Jane Austen”. Jeszcze trochę i pomyślałby, że bogowie z niego szydzą.

W ostatniej chwili zauważył wejście do komisariatu i gwałtownie zakręcił kierownicą, nie wyrzucając kierunkowskazu. Dobrze, że jechał za nim Wigfull.

Żaden z nich nie mówił o incydencie, kiedy wkrótce w gabinecie Diamonda dołączyli do nich Halliwell, Croxley i Dalton. Narada w sprawie przestępstwa: niech nikomu się nie wydaje, że wydział zabójstw ma z górki. Raczej wspina się po drabinie, tej kamiennej drabinie z frontonu opactwa, trzymając się kurczowo swoich miejsc. A teraz byłoby lepiej, żeby czterej gramolący się w górę detektywi wykrzesali jakieś pomysły, i to szybko.

Diamond dość powściągliwie zagaił.

– Mamy więcej raportów z laboratorium kryminalistycznego, jak zwykle bez gwarancji – powiedział na wstępie. – Nadal wykręcają się od podania daty zgonu, ale jedenasty września wygląda na najmocniejszy wariant. Z całą pewnością była już martwa, gdy trafiła do jeziora. Jakbyśmy tego nie wiedzieli. Najbardziej prawdopodobną przyczyną śmierci jest uduszenie. Niech to cholera. – Wziął drugą kartkę. – To raport o samochodach. Jackmana i ofiary. Nie ma wskazówek, żeby użyto ich do przewiezienia ciała. Żadnych istotnych śladów czy włókien. Albo morderca użył odkurzacza, albo szukamy innego wozu. – Mrucząc, zabrał się do trzeciego raportu z laboratorium. – Grupy krwi. Ofiara miała Rh+ Ojej mąż też. Pamiętacie, że ktoś znalazł ślady krwi na kołdrze. Okazało się, że są za małe, żeby je zbadać, korzystając z testów wstępnych.

– Czyli że profesor nie jest już podejrzany – zauważył Keith Halliwell i pożałował, kiedy napotkał wściekły wzrok zwierzchnika. Podwoił tempo żucia gumy. Każdy w grupie śledczej Diamonda miał własną receptę na przetrwanie; młody Halliwell wyobrażał sobie, że jest wytrawnym nowojorskim gliną. Zawsze widywano go w skórze i dżinsach.

Diamond znów popatrzył na kartkę, którą trzymał w ręku.

– Piszą tu, że próbki krwi z kołdry przesłano do analizy DNA – genetyczne odciski palców – co powinno zadowolić chłopaków z prasy, ale pewnie tylko ich.

Coxley, zazwyczaj najbardziej małomówny pośród detektywów, ośmielił się zabrać głos w imieniu nauki.

– To są niezawodne testy.

– I na nic nam się nie zdadzą, dopóki nie znajdziemy podejrzanego z pasującym profilem – odparł Diamond.

Coxley się zaczerwienił.

Halliwell nierozważnie poparł Coxleya.

– Kiedy będą mieli profil z krwi na kołdrze, będziemy im podsyłać próbki krwi, aż znajdziemy coś, co pasuje. Tak zrobili w tej sprawie z gwałtem i morderstwem w środkowej Anglii.

Wigfull miłosiernie uprzedził Diamonda.

– Daj spokój, Keith. Jeśli mówisz o tej sprawie w Leicester, nie mamy szans, żeby to powtórzyć. Tam policja pracowała według względnie ograniczonych parametrów. Szukali mężczyzny między siedemnastym a trzydziestym czwartym rokiem życia, w trzech małych wioskach liczących około czterech i pół tysiąca mieszkańców płci męskiej, a i tak trwało to miesiącami. My nawet nie wiemy, jakiej płci był zabójca.

– I w końcu złapali faceta – powiedział Dalton – bo ktoś zaczął gadać. Sfałszował testy. Namówił jakiegoś idiotę, żeby poszedł zamiast niego.

– Jeśli już skończyliście – rzucił posępnie Diamond – chciałbym pomówić o sprawie, którą zajmujemy się teraz. Być może jestem nieuleczalnym optymistą, ale proponuję, żebyśmy dziś urządzili burzę mózgów.

To ich uciszyło.

Nie spieszył się, zanim znów zaczął, oceniał efekt, jaki wywołało jego oświadczenie.

– Po pierwsze, podsumujmy, co mamy. Przesłuchania z wczorajszego wieczora. Panie Dalton, może pan przedstawić raport?

Dalton, odpowiedzialny za wsparcie komputerowe, spojrzał z przerażeniem.

– Jeszcze nie przetworzyliśmy danych, komisarzu.

– Dlaczego?

– Jest za wcześnie.

– Myślałem, że wszystko poszło do komputera. – Diamond spojrzał na niego, jakby prosił o radę, ale w rzeczywistości tylko kpił z nieszczęsnego inspektora, który tak bardzo chciał zrobić dobre wrażenie, że sam wystawił się na łatwy strzał. – Mamy tutaj hardware warty tysiące funtów. Dlaczego nie leżą przed nami wydruki?

– Najpierw trzeba wprowadzić dane.

– Nie musisz nas dręczyć żargonem. Myślałem, że główna korzyć z tego cholerstwa to przyspieszenie śledztwa.

– I oczywiście tak jest, panie Diamond. Ale dane wejściowe wprowadza się ręcznie.

– No to daj sobie z tym spokój. Zdążyłem już przejrzeć raporty. Nie znalazłem niczego ciekawego – przerwał – z jednym, godnym uwagi, wyjątkiem.

Przez chwilę wydawało się, że nikt nie ma ochoty zapytać Diamonda, o co chodzi. Wreszcie inspektor Croxley uznał, że cisza za bardzo działa mu na nerwy.

– Co to takiego?

Diamond odezwał się jakby mimochodem:

– Z jednego z przesłuchań dowiedzieliśmy się, że Geraldine Jackman żyła jeszcze w poniedziałek rano, jedenastego września. Telefonowała. John, bądź tak miły i powtórz, czego się dowiedziałeś od państwa Plato.

– Wydaje się, że…

– Nie – przerwał mu Diamond. – Fakty, jeśli pozwolisz, nie to, co się wydaje.

Wigfull zacisnął ze zdenerwowania szczęki, zanim znów się odezwał.

– Pani Valerie Plato powiedziała mi, że między dziesiątą a dziesiątą trzydzieści odebrała telefon. Dzwoniąca przedstawiła się jako Geraldine Jackman.

– Są jakieś wątpliwości? – Diamond rzucił się na tę możliwość.

– Nie sądzę – powiedział pewnym tonem Wigfull. – Ale nie wiem, czy faktycznie głos w słuchawce należał do Geraldine. Muszę w tej mierze zaufać Platom.

– Mów dalej.

– Poprosiła Rogera, męża Valerie. Był tamtego ranka w domu. Podszedł do telefonu, ale jego żona nie wyszła z pokoju. Teraz, jeśli pan pozwoli, chciałbym odwołać się do swoich notatek.

Diamond nie był pewien, czy to zamierzony sarkazm. Nikt nie był na tyle lekkomyślny, żeby się uśmiechnąć.

– Pani Jackman powiedziała – kontynuował Wigfull z otwartym notatnikiem – że nie chce przeszkadzać, ale potrzebna jest jej pomoc. Powiedziała, że ma problem z Gregiem, profesorem Jackmanem, i musi na parę dni opuścić dom, żeby oczyścić atmosferę, jak to określiła. Chciała wiedzieć, czy mogłaby pomieszkać w domu Platów. Valerie Plato, która stała obok męża, jasno oświadczyła, że nie życzy sobie tej kobiety pod swoim dachem.

– Dlaczego? – zapytał Halliwell. Jego niewiedza była do wybaczenia. Jako najmniej doświadczony funkcjonariusz, na którego patrzono podejrzliwie ze względu na jego amerykański styl, został oddelegowany do chodzenia po domach i przez cały tydzień nie było go w centrum operacyjnym.

– Plato włóczył się z nią – odparł Wigfull.

– Czy „włóczyć się” to właściwe słowo?

– Tak myśli Valerie Plato. Roger ostro temu zaprzecza.

– Przy jego reputacji?

– Właściwie ja mu wierzę – stwierdził Wigfull. – Przesłuchiwałem go oddzielnie. Powiedział, że to nie było nic poważnego, tworzyli parę tylko dlatego, że ich współmałżonkowie z reguły nie chodzili na przyjęcia. Uważa, że Gerry Jackman nie szukała sobie kochanka.

– Może Valerie Plato widziała to inaczej.

– Możemy spędzić resztę poranka, powtarzając „może”. – Diamond był zirytowany – Wróćmy do tego telefonu.

– Właściwie to wszystko. Pani Plato powiedziała Gerry Jackman, że byłby to dla niej kłopot, gdyby zamieszkała u niej w domu. Potem odłożyła słuchawkę.

– Była w złym nastroju?

– Najwyraźniej nie. Musiała się domyślić, że nic z tego, skoro Valerie podniosła słuchawkę.

– A o kłótni z Jackmanem powiedziała tylko tyle, że ma z nim problem i chciałaby opuścić dom, żeby oczyścić atmosferę?

– Tak. Nie wydawała się zbyt zdenerwowana według tego, co mówili Platowie.

– Czy potem dzwoniła jeszcze do kogoś? Czego dowiedzieliśmy się z innych przesłuchań z wczorajszego wieczoru? – zapytał z zachodnim, irlandzkim akcentem Croxley. – Czy telefon do Platów jest ostatnim jej śladem za życia?

– Ostatnim, jaki mamy. – Diamond rozłożył ręce, zachęcając do wypowiedzi.

Krępująca cisza. Jeśli to była burza mózgów, błyskawica jakoś nie chciała zaświecić.

– W takim razie, panowie, w braku czegoś bardziej błyskotliwego, musimy wrócić do mojej metody prowadzenia śledztwa. Dobrego, staromodnego chodzenia od drzwi do drzwi. Halliwell, wyślij chłopaków do Widcombe. Chcę informacji o wszystkim i wszystkich widzianych w pobliżu John Brydon House w poniedziałek, jedenastego września. Przepytajcie sąsiadów, mleczarza, gazeciarza, listonosza. Rozumiesz?

– Tak, komisarzu.

– To na co czekasz?

Halliwell szybko opuścił naradę, bez wątpienia z uczuciem ulgi.

– I co teraz? – Diamond zwrócił się do reszty swojego zespołu.

– Może nie mam racji – Dalton wolał być ostrożny – ale sądzę, że warto sprawdzić, jak Valerie Plato spędziła resztę tamtego dnia. Słusznie czy niesłusznie, chyba miała jakieś podejrzenia co do intencji Gerry Snoo, słynnej gwiazdy telewizyjnej, która dobierała się do jej męża. Ten telefon mógł ją wytrącić z równowagi, skoro usłyszała, że Gerry bez ogródek pyta, czy może się do nich wprowadzić.

Diamond zwrócił się do Wigfulla.

– On uważa, że pani Plato jest podejrzana. Co o tym sądzisz? Teoria została potwierdzona niechętnym skinieniem głowy.

– Niewykluczone. To spokojna kobieta, dość ładna, ale nie olśniewająca piękność. Może w przypływie zazdrości wpadła w popłoch. Tak mogło być.

– Czy ma jakieś alibi? – zapytał Dalton.

– Czy ma samochód? – zapytał Diamond.

– Owszem, ma. Volvo. Siedzą w obrocie nieruchomościami i materialnie mają się całkiem dobrze. On jeździ land-roverem. Co do alibi, oboje byli w domu około pierwszej, a potem Roger wyjechał, żeby dokonać wyceny. Po południu Valerie poszła na zakupy.

– Czyli nie ma alibi – powiedział Dalton.

– Poczekaj – rzekł Wigfull. – Skoro poszła na zakupy, mogli ją widzieć ludzie w sklepach.

– A jeśli była w supermarkecie?

– Może zachowała rachunki kasowe.

Dalton wzruszył ramionami i wycofał się z dyskusji.

– Jaka była, kiedy z tobą rozmawiała? – zapytał Diamond Wigfulla. – Wyglądała na zdenerwowaną?

– Nieszczególnie. Była powściągliwa.

– A mąż?

– Był bardziej nerwowy, ale to nic dziwnego, skoro żona myślała, że ją okłamuje.

– Czy odniosłeś wrażenie, że pokłócili się o to?

– Postawiłbym na to wszystkie pieniądze.

– A jednak odrzucasz ich jako ewentualnych podejrzanych.

– Tak, ale może sam pan zechce z nimi porozmawiać.

– Dziękuję za radę – powiedział z sarkazmem Diamond. Rozparł się w krześle i położył ręce na brzuchu, jakby chciał zmierzyć jego obwód. – Panowie, nie muszę wam mówić, że nie jestem szczególnie zachwycony waszym wkładem.

Wigfull zawzięcie bronił swojego stanowiska.

– Uważam, że Platowie powiedzieli mi prawdę. Warto przypomnieć, że ich zeznanie zgadza się z zeznaniami profesora Jackmana.

– Mów dalej.

– Potwierdza to zeznanie Jackmana w sprawie zaginięcia listów Jane Austen. Jeśli zabrała je Géraldine, jak sądził, nie chciałaby się z nim spotkać, kiedy wróci z Paryża. Nic dziwnego, że zaczęła wydzwaniać tu i tam, żeby móc się gdzieś na jakiś czas przyczaić.

– Kryjówka.

– Tak.

– To Jackman tak to nazwał, nie ja – wyjaśnił Diamond. – Poprzedniego wieczoru powiedział mi, że kryjówek jej nie brakowało. To dlatego, jak twierdził, tak długo nie zgłaszał jej zaginięcia. Zakładał, że żyje, dopóki nie usłyszał o zwłokach z jeziora.

– Pytanie za milion. Co się stało, kiedy Platowie odmówili schronienia pani Jackman? Inni jej przyjaciele chyba nie odebrali od niej telefonu.

– Albo któreś z nich kłamie – podsunął Croxley.

Diamond zrobił grymas, w którym gniewne spojrzenie złagodzone zostało zaciekawioną miną.

– A co to ma znaczyć?

– Może kłamie kolejna osoba, do której zadzwoniła, morderca. Ktoś, kto zaproponował jej schronienie, a potem ją zabił.

– Dlaczego?

Wyglądało na to, że Croxley nie jest w stanie przedstawić prawdopodobnego motywu, wtrącił się więc pełen energii Halliwell.

– Z powodu listów Jane Austen. Musiała je ze sobą zabrać.

– Zabić kogoś za parę listów?

– Trochę były warte.

– Według szacunków Jackmana ponad dziesięć tysięcy – przyznał Diamond. – Ale ludzie, z którymi zadawała się Geraldine, nie są kompletnymi idiotami. Wiedzieli, jakie niebezpieczeństwo wiązałoby się z próbą sprzedaży tak rzadkich listów. Nie, nie kupuję tego.

– Mimo wszystko – powiedział cicho Wigfull – warto by uczulić na to antykwariuszy handlujących starymi listami. Nie może ich być wielu.

Nagrodą było lodowate spojrzenie Diamonda i zwięzłe polecenie.

– To się tym zajmij.

– Gdybym był na jej miejscu, zabrałbym je do Ameryki – zauważył Dalton. – Osiągnęłyby lepszą cenę.

Diamond pokręcił głową.

– Nie jestem przekonany, żeby to listy były wiarygodnym motywem. Nie jestem nawet całkowicie przekonany o ich istnieniu.

– Myśli pan, że profesor kłamał?

– Był dziwnie skryty.

– W kwestii, skąd je ma?

– Tak.

Dalton wzruszył ramionami.

– Dobierzmy się więc do niego. Diamond machnął lekceważąco ręką.

– Za późno.

– Jest inny sposób, żeby sprawdzić, czy listy w ogóle istniały – ośmielił się wtrącić Croxley. – Trzeba wyciągnąć zeznanie z tego Amerykanina, doktora Junkera. Podobno je badał?

– Junker. – Diamond strzelił palcami. – Tak… wykreśliłem go, bo myślałem, że nadal podróżuje po Europie. Teraz powinien już być w Ameryce. Spróbujemy go przepytać. Na jakim uniwersytecie wykłada?

– W Pittsburghu – odparł Wigfull.

– Natychmiast do niego zadzwonimy.

– Nie robiłbym tego teraz – zauważył Wigfull.

– A to dlaczego?

Inspektor wyciągnął z kieszeni kalkulator.

– Dlatego że tam jest teraz dziesięć po piątej rano.

Rozdział 7

Diamonda połączono z doktorem Louisem Junkerem krótko po trzeciej po południu. Detektyw korzystał z głośno mówiącego telefonu, żeby Wigfull i Dalton, którzy byli z nim w gabinecie, mogli słyszeć odpowiedzi.

– Kto mówi? – zapytał głos z Pittsburgha.

– Nadkomisarz Peter Diamond z Bath w Anglii. Pan mnie nie zna.

– Zgadza się.

– Prowadzę śledztwo w sprawie śmierci pani Geraldine Jackman z Brydon House, w Bath.

Zapanowała zrozumiała cisza. Trzej detektywi czekali.

– Pani Jackman… nie żyje?

– Niestety, nie żyje.

– Zona Grega Jackmana? Nie żyje?

– Jej ciało wydobyto z wody. Wygląda na to, że została zamordowana.

– Zamordowana? – Głos podniósł się o oktawę. – To niemożliwe.

– Ostatni raz widziano ją żywą w poniedziałek, jedenastego września. O ile wiem, był pan gościem profesora Jackmana w Brydon House mniej więcej w tym czasie.

– Jedenasty września? Pozwoli pan, że zbiorę myśli, dobrze? Nie, wyleciałem do Paryża dzień wcześniej… Niech pan posłucha, panie…

– Diamond.

– Panie Diamond, ja nic o tym nie wiem, nic. To jest dla mnie całkowite zaskoczenie.

Diamond grzmiał pocieszająco w atlantycki kabel.

– Panie doktorze, nikt nie twierdzi, że jest pan zamieszany w śmierć pani Jackman. Mam po prostu nadzieję, że pomoże mi pan ułożyć w porządku wydarzenia z tamtego wieczoru. Zrobi to pan?

Zapadła cisza. Trwała wystarczająco długo, żeby Dalton zdążył kpiąco wyszeptać do Wigfulla.

– Dzwoni z drugiego telefonu do adwokata. Junker znów się odezwał.

– Skoro naprawdę pan sądzi, że mógłbym pomóc, zrobię wszystko, co w mojej mocy. Nadal staram się to ogarnąć. Czy Greg czuje się dobrze?

– Profesor Jackman ma się świetnie.

– Ostatni raz widziałem go w Paryżu. Przyleciał, żeby ze mną porozmawiać. Mówi pan, że którego dnia została zabita?

– Powiedziałem, że zaginęła w poniedziałek, jedenastego września.

– W tamten poniedziałek? O mój Boże… to było w dniu, w którym późno spotkaliśmy się w hotelu. Musiało być około jedenastej wieczór. Powiedział, że wyleciał po południu. Niech pan posłucha, jeśli podejrzewa pan Grega Jackmana, myślę, że powinien mi pan to powiedzieć. Był dla mnie bardzo miły. Oboje byli.

Junker mówił szybko, a bezcielesne słowa wypowiadane z obcym akcentem trudno zrozumieć. Diamond kazał włączyć magnetofon, żeby później przeanalizować odpowiedzi. Teraz musiał przeprowadzić efektywne przesłuchanie według wzorca: pytanie, odpowiedź.

– Panie doktorze, nikt nie został postawiony w stan oskarżenia w związku z zabójstwem, jeśli o to panu chodzi. Proszę pana o pomoc w ustaleniu kilku faktów, dotyczących weekendu przed zniknięciem pani Jackman.

– Wszystko, czego pan sobie życzy.

– Dziękuję. Zacznijmy od chwili, kiedy po raz pierwszy zetknął się pan z profesorem Jackmanem.

– To było w lipcu. Wcześniej się nie widywaliśmy. Napisałem do niego, kiedy usłyszałem o wystawie poświęconej Jane Austen, którą organizował w Bath. Powieść dziewiętnastowieczna to zasadnicze pole moich badań. Tak się składa, że teraz piszę coś, co, jak mam nadzieję, będzie najpełniejszą biografią Jane Austen. Potrzebne panu informacje na mój temat?

– Nie na tym etapie. I co, postanowił pan przylecieć?

– Prawdę mówiąc, wybierałem się do Europy na wakacje. Uwzględniłem w planach Bath, gdzie chciałem zobaczyć wystawę, a Greg Jackman był tak uprzejmy, że zaprosił mnie do siebie.

– Zdaje się, że pojechał nawet na Heathrow, żeby spotkać się z panem.

– Tak. To było w tamten piątek. Niestety, pojawiły się jakieś techniczne problemy z samolotem i start został odłożony o parę godzin. To było prawdziwe bohaterstwo, że tak długo czekał. Pamiętam, że wylądowaliśmy o szesnastej dziesięć, z prawie siedmiogodzinnym opóźnieniem. Nie spodziewałem się, że go zastanę, ale był tam i przywitał mnie, jakby to była dziewiąta rano. Potem pojechaliśmy autostradą do Bath. Po drodze zatrzymaliśmy się na kanapkę. Nie pamiętam gdzie.

– Nie szkodzi.

– Podróż zajęła około dwóch i pół godziny. Rozmawialiśmy o naszych badaniach, o ile pamiętam. Mam pewne problemy z przypomnieniem sobie, co działo się tamtego wieczoru. Szczerze mówiąc, byłem skonany.

Zbliżała się wpół do ósmej, kiedy w końcu dotarliśmy do Brydon House, a ja byłem w podróży od wielu godzin. Gerry, pani Jackman, wyszła, żeby mnie powitać. Była jak marzenie; piękna, po prostu piękna. Nie znajduję innego słowa. Wie pan, że była aktorką telewizyjną? Chciała mi coś przyrządzić i musiałem jej powiedzieć, że jestem zbyt zmęczony, żeby zjeść normalny posiłek albo żeby go docenić, więc poczęstowała mnie kanapką i kawą. Greg poszedł do innego pokoju. Musiał jeszcze wykonać parę telefonów w sprawie wystawy. Biedaczyna nie przypuszczał, że większość dnia spędzi na lotnisku. Kiedy zjadłem, Gerry zaprowadziła mnie do mojego pokoju i mogłem wziąć prysznic.

Gdy Junker pokonał niechęć do rozmowy z policją, okazał się świadkiem, który dużo pamięta, nawet za dużo.

– Panie doktorze – powiedział Diamond – jeśli tamtego wieczoru nie zdarzyło się nic ważnego…

– Ale nie powiedziałem panu o gościu.

– O kim?

– O gościu. O kimś, kto wpadł z wizytą, zgadza się?

Diamond chwycił poręcze fotela, na którym siedział, i pochylił się do przodu.

– Rozumiem. Proszę mówić.

– Wtedy właśnie dowiedziałem się o listach Jane Austen. Prysznic trochę mnie ożywił, włożyłem czyste ubranie i zszedłem na dół. Myślałem, że jeśli uda mi się nie zasnąć przez kilka godzin, to przyzwyczaję się do angielskiego czasu i pokonam zmęczenie wywołane zmianą stref Kiedy zszedłem, usłyszałem głos Grega dochodzący z pokoju od frontu i zajrzałem tam. Towarzyszyła mu kobieta, nie Gerry. Była niska, z brązowymi włosami. Stali przy stole i oglądali jakiś dokument. Przeprosiłem, że przeszkadzam, ale Greg poprosił, żebym wszedł. Wyraźnie coś go wytrąciło z równowagi, bo zapomniał mnie przedstawić tamtej pani. Powiedział: „Louis, przyszedłeś we właściwym momencie. Nasyć tym oczy!” Od razu zrozumiałem, dlaczego jest taki podniecony. Niech mi pan wierzy, puls mi przyspieszył. Patrzyliśmy na dwa oryginalne listy, napisane charakterem pisma Jane Austen. Nie było wątpliwości.

Diamond słuchał bez słowa, unikając wzroku Wigfulla. Tyle razy podawał w wątpliwość istnienie listów Jane Austen, że mógł się spodziewać triumfalnych spojrzeń współpracownika. Nie przejmował się tym. Dobry detektyw niczego nie przyjmuje za pewnik.

Junker wdał się w tak szczegółowy opis listów, że nie można było nadal żywić wątpliwości. Oba zostały napisane we wrześniu 1799 roku i adresowane do pani Jamesowej Leigh Perrot, ciotki Jane, przebywającej w domu strażnika więziennego, w oczekiwaniu na proces z oskarżenia o kradzież sklepową. Napisano je w Steventon i podpisano: „Twoja kochająca siostrzenica Jane”. Pierwszy został napisany zapewne w związku z propozycją matki Jane, która chciała wysłać obie córki do Bath, żeby zamieszkały z Leigh Perrotami (wujek James towarzyszył żonie w areszcie) w domu strażnika do końca tej ciężkiej sprawy. „Głównym życzeniem” Jane było, żeby jej ciotka i wuj „pozwolili sobie ulżyć w samotności tego niezasłużonego odosobnienia”, dzieląc los z kochającymi siostrzenicami. Drugi, napisany, gdy propozycja została mile powitana, ale odrzucona, stanowił eleganckie uzupełnienie pierwszego. Jane nie potrafiła ukryć uczucia ulgi. Był lżejszy w tonie i bardziej spontaniczny, krótki, ale plotkarski, razem wziąwszy bardziej typowy dla jej stylu epistolarnego.

– Oczywiście trzeba uważać na fałszerstwa – mówił Junker – ale jestem gotów postawić ostatniego dolara na to, że oba są autentyczne. Styl, charakter pisma, wszystko się zgadzało. Nawet ortografia. Jane popełniała uroczy błąd w słowie „sądzę”, często zamiast „ą” pisała „on”. Pojawiło się to w drugim liście.

Trzej detektywi, którzy czekali w napięciu, żeby dowiedzieć się, kim była kobieta, która przyniosła listy, dowiedzieli się już nawet więcej, niż chcieli, o stylu i ortografii Jane Austen.

– Był to zatem hojny podarunek? – zapytał Diamond, żeby nakierować rozmowę na właściwe tory.

– Zdumiewająco. Opisałem panu wygląd listów?

– Dziękuję, ale tego mogę się dowiedzieć od profesora Jackmana. Bardziej interesuje mnie kobieta, która tamtego dnia była w pokoju. Czy sama znalazła te listy?

– Tak mi powiedziano.

– Mówił pan, że profesor nie przedstawił was sobie.

– Nie od razu. Greg był zbyt podniecony, żeby to zauważyć. Honory domu poczynił później. Jej nazwisko brzmiało, chyba się nie mylę, Didrikson.

Dana Didrikson.

Jedna tajemnica rozwiązana. Tym razem Diamond nawiązał kontakt wzrokowy z Wigfullem.

Otwierały się nowe intrygujące możliwości. Fakt, że Gregory Jackman odmówił ujawnienia jej nazwiska pod pretekstem, że dobroczyńca chciał zachować anonimowość, mógł zostać na nowo zinterpretowany.

– Usłyszał pan nazwisko? – zapytał głos z Pittsburgha.

– Tak, słyszałem je już wcześniej, w innym kontekście. Proszę mi powiedzieć, czy ofiarowanie tych listów było dla profesora Jackmana zaskoczeniem?

– Jestem tego pewien. Po prostu szalał ze szczęścia. A któż by nie szalał?

– Pani Didrikson też musiała być uradowana.

– Nie powiedziałbym tego. Nie znam jej, ale mogę stwierdzić, że podchodziła do tego z dystansem. Niewiele mówiła.

– Pewnie wyjaśniła mu, skąd je ma.

– Tak, zanim wszedłem do pokoju. Usłyszałem tę historię później, jak wpadła na te listy u jakiegoś filatelisty, sprzedającego znaczki pocztowe.

– Sądzi pan, że znała ich wartość?

– Oczywiście. Wiedziała, że są warte krocie. W jej obecności mówiłem, że moim zdaniem osiągnęłyby na aukcji wysoką cenę. Dziwne, ale nie zrobiło to na niej wrażenia. Wydawało mi się, że chce je jak najszybciej przekazać i wyjść z domu. Greg mówił, że je odda, kiedy wystawa zostanie zamknięta, ale ona twierdziła, że to dar dla niego osobiście. Najwyraźniej w ten sposób chciała podziękować mu za uratowanie syna. Czy pańskim zdaniem to się trzyma kupy?

– Pasuje do tego, co mamy.

– No cóż, poczułem, że nie powinienem przy tym być. Greg chciał omówić z nią całą sprawę. Nie wiedziałem o tej pani nic poza tym, że miała w ręku niezwykle cenne dokumenty. Dyplomatycznie zacząłem się cofać do drzwi, chciałem ich zostawić sam na sam. Właśnie wtedy drzwi się otwarły i weszła pani Jackman. Nie, to za mało powiedziane. Wkroczyła, jakby była gwiazdą zaproszoną do telewizji. Pachniała drogimi perfumami, ubrana w obcisłą, czarną długą suknię. Ta kobieta zaledwie pół godziny temu w kraciastej koszuli i wypłowiałych dżinsach przygotowywała mi kanapkę. Pomyślałem, że pewnie mają zamiar wyjść na kolację, chociaż Greg nadał był ubrany w codzienny strój, ten, który nosił na lotnisku. Tak czy inaczej, natychmiast powiedział jej o listach. Najwyraźniej znały się z panią Didrikson, ale od początku panowała między nimi chłodna atmosfera, która nie uległa ociepleniu, gdy Gerry Jackman rzuciła okiem na listy i powiedziała, że nigdy nie zrozumie ludzi, którzy zbierają stare szpargały bez wartości literackiej.

– Czy to była zaczepka?

– Tak to odczytałem. Ale reakcji właściwie nie było. Pani Didrikson nie odezwała się ani słowem. Greg próbował to jakoś zatuszować, ja wspierałem go jak mogłem. Gerry podeszła do mnie bardzo blisko – stykaliśmy się czubkami butów – spojrzała na mnie załomie i zapytała, co ciekawego leci teraz na Broadwayu. Najwyraźniej chciała przyćmić panią Didrikson. Poczułem się bardzo niezręcznie, powiedziałem, że nie mieszkam w Nowym Jorku i nie jestem na bieżąco w sprawach teatralnych. Nie ustawała w próbach wciągnięcia mnie w rozmowę, ignorując pozostałych. Wreszcie pani Didrikson powiedziała, że musi już iść. Gerry przerwała jej w pół słowa i zaproponowała Gregowi, żeby zabrał panią Didrikson na kolację.

– Jeszcze tego wieczoru?

– Tak, w podzięce za trud związany z odnalezieniem listów. Nie miałem pojęcia, jaką grę prowadzi Gerry. Nadal nie wiem, o co chodziło. Greg powiedział, że nie może mnie zostawić, na co Gerry odparła, że z przyjemnością dotrzyma mi towarzystwa. Tak ubrana – ona i ja sami w domu. Wyobraża pan sobie?

– Czy Jackman przyjął propozycję?

– Nie. Pani Didrikson ucięła sprawę, mówiąc, że jest zajęta. Odprowadził ją do drzwi. Wyszedł z nią nawet na podjazd, chyba po to, żeby zamienić kilka słów na osobności. Zostałem z Gerry. Przejechała mi palcem po kręgosłupie i powiedziała, żebym jej nie winił, że to robi. – Doktor Junker zakasłał nerwowo, jakby znów to przeżywał. – Jestem naukowcem, panie Diamond. Noszę grube okulary i mam czterdzieści sześć lat. Mam coraz wyższe czoło, a nos większy od przeciętnego. Nie jestem przyzwyczajony do zalotów atrakcyjnych kobiet. Żadna się do mnie nie zalecała. Co by pan zrobił na moim miejscu?

Byłoby interesujące móc wysłuchać Diamonda, ale odmówił odpowiedzi. Zadał natomiast pytanie.

– Czy chce pan powiedzieć, że między panem a panią Jackman coś zaszło? O to panu chodzi?

– Ależ nie! Mówię o tym, że nie przyjąłem tej propozycji. – Po tym mocnym zaprzeczeniu w głosie Junkera pojawiła się wyraźna nutka żalu.

– Sądzę, że nie byłoby to łatwe, szczególnie w obecności profesora Jackmana.

– Myśli pan, że robiła to poważnie? Czy raczej mnie podpuszczała?

– Skąd mam to wiedzieć – odparł Diamond. Jego cierpliwość była na wyczerpaniu. – Jestem policjantem, a nie paniusią z rubryki porad osobistych. Co stało się potem?

– Nalała mi drinka. Potem usłyszałem, że samochód pani Didrikson rusza i Greg wrócił. Spędziliśmy jeszcze trochę czasu nad listami. Greg, zresztą słusznie, stwierdził, że trzeba potwierdzić ich autentyczność, zanim umieści sieje na wystawie. Mógł to załatwić najwcześniej w poniedziałek. Boże, żałuję, że ich nie sfotografowałem. Pewnie ich pan nie znalazł?

– Nie.

– Wielka szkoda.

– A gdy dopił pan drinka, doktorze?

– Poszedłem do łóżka. Zasnąłem. Obudziłem się dopiero około jedenastej następnego dnia. Kiedy zszedłem na dół, Greg pojechał już na wystawę.

– Został pan sam z panią Jackman?

Z tamtej strony dobiegł zażenowany śmiech.

– Tak, tylko nie zachowywała się tak, jak poprzedniego wieczoru. Była całkiem inna w stosunku do mnie. Jakby przyjacielska, ale w ogóle się nie narzucała. Zawiozła mnie do sali zgromadzeń na uroczystość otwarcia i została ze mną przez całe popołudnie, co musiało być dla niej nieznośnie nudne. Mam na myśli wystawę. Sfotografowałem prawie wszystkie eksponaty. Trzeba oddać Gregowi sprawiedliwość, że wystawa była fantastyczna.

– Dużo rozmawialiście?

– Oczywiście.

– Dowiedział się pan czegoś interesującego o pani Jackman, ojej problemach lub planach?

– Przykro mi – odparł Junker. – Unikaliśmy tematów osobistych. Po doświadczeniu z poprzedniego wieczoru uznałem, że lepiej będzie się trzymać dziewiętnastowiecznych powieści.

– Spotkaliście tam kogoś? Na przykład jakichś jej przyjaciół?

– Kilku facetów z wydziału anglistyki. Chcieli ze mną porozmawiać o tekście, który niedawno napisałem dla dodatku literackiego „Timesa”, to wszystko.

– Nikogo, kto znałby panią Jackman?

– Było tam mnóstwo takich, którzy ją rozpoznawali. Kilkanaście razy musiała dać autograf. Nie sądzę, żeby spotkała kogokolwiek, kogo naprawdę znała. Powiedziała mi, że jej przyjaciele nie są molami książkowymi.

– To chyba prawda. – Diamond nadal próbował wyłowić jakichś podejrzanych. – Wspomniał pan komuś o listach?

– Boże broń. Ustaliliśmy z Gregiem, że nie powiemy o tym nikomu. W świecie naukowców takie rzeczy trzyma się w tajemnicy, dopóki nie ma się stuprocentowej pewności.

Junker kontynuował opowieść o wydarzeniach tamtego dnia. Historia, jaka się z tego wyłoniła, była zasadniczo taka sama jak ta, którą Diamond wydobył z Jackmana: posiłek w pubie po wystawie zamykał dzień. Decyzja, żeby wcześnie pójść spać. Następnego dnia spokojny poranek w innym pubie, z niedzielnymi gazetami.

– Tylko pan i profesor Jackman?

– Tak. Pani Jackman pozostała w łóżku, przynajmniej tak mi się wydawało.

– A więc po raz pierwszy Jackman miał okazję rozmawiać z panem w cztery oczy od tej historii w piątkowy wieczór?

– Tak.

– Nawiązał do tego?

– Pobieżnie. Chciał mnie przepraszać, ale powiedziałem, że to niepotrzebne. Mówił, że Gerry zdarzają się takie nieprzewidywalne epizody. Zlekceważyłem to, robiąc jakąś szowinistyczną uwagę na temat kobiet. To wszystko. Po lunchu wróciliśmy do domu, wkrótce potem musiałem wyjechać. Gerry zeszła na dół, żeby się ze mną pożegnać. Zachowywała się normalnie, niewinnie podaliśmy sobie ręce i to był ostatni raz, kiedy ją widziałem. Greg odwiózł mnie na stację na pociąg do Londynu. Następnego ranka miałem odwiedzić pewnego profesora w University College.

– Dalrymple’a.

– Jest pan dobrze poinformowany. Musiałem to odwołać. Kiedy rezerwowałem lot do Paryża, nie zdawałem sobie sprawy, że Heathrow leży tak daleko od miasta. Nie było mowy, żebym spotkał się z Edgarem Dalrymple’em i zdążył na samolot. – Junker przerwał. – Chce pan posłuchać o moim spotkaniu z Gregiem w Paryżu?

– Bardzo proszę.

– To krótka opowieść. W poniedziałek wyszedłem na kolację, a kiedy wróciłem, ku swemu zdumieniu zobaczyłem, że stoi w holu mojego hotelu. Powiedział, że zginęły listy Jane Austen, i zapytał, czy aby nie zabrałem ich przez pomyłkę. Może pan sobie wyobrazić, jak się czułem. Było oczywiste, co myśli. Nie ukrywałem zazdrości, kiedy te listy spadły mu jak z nieba. Teraz wyglądało to tak, jakbym nadużył gościnności i je ukradł. Zapewniam pana, że nie zrobiłem tego… i nie było możliwości, żebym je wziął przez pomyłkę. Razem przeszukaliśmy moje rzeczy. Bagaż, pokój, wszystko. Powiedział, że to Gerry musiała je złośliwie zabrać. Nikt inny o nich nie wiedział. Musiałem się z nim zgodzić. Zwróciłem mu uwagę, że może nie podobało jej się, iż jakaś inna kobieta daje mu taki niezwykły prezent. To by wyjaśniało, dlaczego zachowała się wtedy tak dziwnie.

– Co sądził o pańskiej teorii?

– Nie zgadzał się z nią. Powiedział, że takie kabotyńskie sceny są bardzo częste. Domyślam się, że bardziej zależało mu na odzyskaniu listów niż na analizie zachowania żony. Rozstaliśmy się w zgodzie. Obiecał, że zadzwoni, gdy tylko listy się odnajdą. Powiedziałem, że chętnie spotkam się z nim przy śniadaniu, ale on wymeldował się wcześnie rano. Więcej nie miałem od niego wieści.

Diamond gestem zaprosił Wigfulla i Daltona do zadawania pytań, ale tylko pokręcili głowami. Zakończył rozmowę i rozłączył się.

Nikt się nie poruszył.

– Po co ta tajemnica? – zapytał Wigfull po chwili milczenia.

– Jak to?

– O pani Didrikson. Dlaczego Jackman nic powiedział nam, że to Dana Didrikson dała mu listy?

– Szukasz odpowiedzi – powiedział Diamond – czy, jak się domyślam, już ją znasz?

Wigfull rozłożył ręce na znak, że odpowiedź jest oczywista.

– Osłaniają. Wie, że zabiła mu żonę, i chce ją chronić.

– Niezbyt mu się to udało – mruknął Diamond.

– Spodziewał się, że to wyjdzie na jaw, ale nie chciał tego zrobić sam.

– Dlaczego?

– Bo jej nie potępia. Uważa, że powinno ujść jej to płazem. Możliwe, że ją kocha.

Zaskoczeni wygłoszoną z przekonaniem analizą było prawie tak duże jak niedowierzanie Diamonda, że stać na nią właśnie Wigfulla, wtykę komendy głównej. Nie miał nic przeciwko temu, żeby członkowie jego sztabu wygłaszali oszałamiające teorie… ale Wigfull? Mógł uznać, że to zawrót głowy, chwilowa utrata równowagi, ale nagle poczuł cieplejsze uczucia do asystenta za to, że stać go na ludzkie odruchy.

– Chciałbym usłyszeć coś więcej. Jaki mogła mieć motyw?

– Miłość.

Diamond zerknął na Daltona, ale on zachowywał całkowitą neutralność.

– To klasyczna sytuacja – powiedział Wigfull, rozwijając swoją teorię. – Jest samotną matką, niezbyt dobrze się jej wiedzie, zaharowuje się, żeby wysyłać dzieciaka do prywatnej szkoły. Jackman to rycerz na białym koniu, nieustraszony, przystojny facet, który wyrwał jej dziecko z objęć śmierci. Dowiaduje się, że jest profesorem, że ma wielki dom i żonę, która nie tylko czyni z jego życia jedno pasmo udręk, ale nawet próbowała go zabić. Dana widzi w Jackmanie rozwiązanie wszystkich swoich problemów. Gdyby tylko porzuciłby żonę… Kłopot w tym, że on tego nie robi. Jest tak rycerski i tak lojalny jako mąż, że nie planuje rozwodu. No i… – Podkreślił argumentację, przeciągając palcem po szyi. Ten gest nie zgadzał się z faktami, ale wiadomo było, o co chodzi.

– Musimy z nią porozmawiać – powiedział Diamond, zachowując dla siebie ocenę.

– Pozwoli pan, że ja to zrobię? – zapytał Wigfull. Diamond się uśmiechnął. Nie był to wspaniałomyślny uśmiech.

Rozdział 8

W samochodzie Diamond rzucił parę ostrych słów, gdy przejechali ważny skręt, bo Wigfull, który pilotował, za późno go pokazał. Wigfull, żeby załagodzić sytuację, powiedział, że pani Didrikson (jej adres wzięli z książki telefonicznej) mieszka między Widcombe a Lyncombe, na środkowym fragmencie mapy, który trudno odczytać, bo załatano go kawałkiem taśmy samoprzylepnej. Jest jednak przekonany, że uda mu się znaleźć inny dojazd. Diamond, urażony posądzeniem, że to on jest tym naprawiaczem o dwóch lewych rękach, odparował atak, twierdząc, że droga, na którą władował ich Wigfull, nie została zbudowana dla nowoczesnych samochodów. Nigdy nie lubił wzgórz na południe od miasta, ich dziurawych jezdni, wzdłuż których ciągnęły się wysokie, kamienne murki i rosły drzewa iglaste tworzące ponury baldachim nad drogą.

Wigfull siedział cicho, dopóki nie pojawił się nowy problem. Nie mogli zawrócić, musieli więc pojechać stromo pod górę jezdnią tak wąską, że powinna zostać oznaczona jako jednokierunkowa. Na dowód, że tak nie było, wyjechała im naprzeciw furgonetka pocztowa. Musieli się cofać. Za drugim podejściem przebyli trzy czwarte drogi, gdy na szczycie wzgórza pojawił się inny wóz, czerwony mini, mały, ale wystarczająco duży, by zablokować przejazd. Według ogólnie przyjętych zasad kierowca powinien ustąpić i cofnąć się, a jednak jechał dalej z włączonymi światłami drogowymi.

– Wiesz, co mówią w wydziale ruchu – powiedział Diamond. – Zawsze trzeba uważać na tych, co noszą kapelusze i prowadzą czerwone samochody. To wyraźnie typowy okaz. – Zatrzymał samochód.

– Załatwię to – zaproponował Wigfull i odpiął pas. Atmosfera stanowczo się poprawiła, gdy razem stanęli wobec zawady.

Diamond jeszcze raz spojrzał na kierowcę, który też się zatrzymał.

– Nie. Daj mu spokój. Ma chyba dziewięćdziesiątkę, biedny stary piernik. Pewnie zapomniał, jak się wrzuca wsteczny.

– No to nie powinien wyjeżdżać.

Wigfull był przekonany, że współczucie jest skierowane pod niewłaściwym adresem. Miał już dosyć. Dlaczego bezmyślnemu starcowi wszystko ma ujść na sucho?

– Coś mi mówi, żeby go zostawić w spokoju, John – powiedział Diamond, odwrócił się i cofnął w dół wzgórza.

– Idę o zakład, że nie zrobiłby pan tego w Londynie – mruknął Wigfull.

– Masz rację. Zmiękłem, odkąd tu jestem.

– Nie zauważyłem.

U podnóża wzniesienia starzec dodał gazu i minął ich, lekkomyślnie zdejmując rękę z kierownicy, żeby unieść kapelusz.

– Widzisz? – rzucił Diamond. – Grzeczność za grzeczność.

Za trzecim razem im się udało. Skręcili w prawo na szczycie, pokonali dwa ostre zakręty i znaleźli nazwę ulicy wykutą na murze. Wysoko nad jezdnią znajdował się taras z sześcioma małymi, georgiańskimi domkami, odsuniętymi od ulicy. Każdy miał własną, żelazną furtkę. Dom pani Didrikson był drugi z kolei. Podobnie jak pozostałe domagał się malowania. Miał mnóstwo zacieków pod gzymsem i parapetami. Zatrzymali się przed nim i wspięli po trzech kamiennych stopniach do pomalowanych na niebiesko drzwi.

– Ktoś jest w środku – zauważył Wigfull.

– Dobrze. Nie chciałbym za często powtarzać tej wyprawy.

Otworzył im chłopiec w szarych spodniach, białej koszuli i prążkowanym krawacie jednej z najbardziej ekskluzywnych szkół w okolicy. Prawdopodobnie był to chłopak, którego profesor Jackman wyciągnął z jazu Pulteney.

– Witaj, synu – pozdrowił go Diamond. – Czy matka jest w domu? Na to przyjacielskie powitanie padła następująca odpowiedź:

– Nie kupujemy niczego od domokrążców.

Chłopiec był między dwunastym a czternastym rokiem życia. W tym wieku rysy stają się nieproporcjonalne i nadają twarzy wyraz niechęci do procesu wzrostu albo niechęci do świata w ogóle.

– Jesteśmy z policji – powiedział Diamond.

– Gdzie macie nakaz?

– Jak się nazywasz, synu?

– Matthew.

– Matthew i co dalej?

– Didrikson.

– Matthew Didrikson, oglądasz czasem Gliny?

– Czasami.

– Więc powinieneś bardziej uważać. Niepotrzebne są nam nakazy, chyba że chcemy dokonać przeszukania. Chcielibyśmy tylko zobaczyć się z twoją mamą. Pytam, czy jest w domu?

– Wyszła do pracy – odparł chłopiec.

– Wejdziemy i zaczekamy. – Diamond zrobił krok do przodu. Chłopiec wyzywająco stanął w drzwiach, potem odsunął się, kiedy Diamond wstawił wielką stopę w szparę.

Stojący za nim Wigfull zobaczył jakiś ruch w holu.

– Ktoś wychodzi tylnymi drzwiami! – powiedział.

– Łap go.

Po pierwszym susie pościgu Diamonda zatrzymał złośliwy kopniak w krocze. Jak zrobiłby to każdy były rugbista, zareagował na śmignięcie nogi gwałtownym skrętem połączonym ze ściągnięciem ud. Ten ruch uratowałby go, gdyby nie nabrał kilogramów, odkąd zarzucił grę. Zwinność nie dorównała intencjom. Kopniak mógłby wywołać większe szkody, gdyby Matthew Didrikson nosił skórzane buty, a nie gumowe, ale i tak Diamond odniósł wrażenie, jakby wbił się w niego pocisk na podczerwień i jednocześnie tarmosił go rottweiler. Chłopiec poszedł za ciosem i schylił się błyskawicznie, żeby złapać Diamonda za biodra.

Działając instynktownie, komisarz odepchnął go i runął na czworaki, rycząc z bólu. Gdzieś przed nim chłopiec rąbnął o ścianę.

Ból był niewyobrażalny. Diamond mówił sobie, że zaraz przyjdzie zdrętwienie. Ale czy wytrzyma tak długo?

Oczy miał mocno zaciśnięte. Spoza własnych jęków usłyszał Wigfulla.

– Niech mi pan to zostawi. – Zbyteczna propozycja.

Stopniowo ból rozchodził się i stawał mniej intensywny. Diamond otworzył oczy. Lały się z nich potoki łez. I dobrze, pomyślał, bo wątpił, czy organ przeznaczony do tego, żeby się z niego lało, będzie jeszcze kiedykolwiek zdatny do użytku. Rozejrzał się za młodocianym przestępcą, który go okaleczył. Matthew Didrikson rozsądnie rzucił się do ucieczki przez drzwi frontowe.

Wciągając się po nodze od stołu, Diamond zdołał podnieść się z podłogi. Jak zapaśnik sumo rzucający się na przeciwnika, kiwając się z boku na bok, zrobił kilka kroków do przodu i znalazł jakieś krzesło. Usiadł, nieświadom niczego poza ogniem w kroczu. Nie wiedział, jak długo siedzi. I nie obchodziło go to.

– Dobrze się pan czuje, komisarzu?

Podniósł wzrok.

To głupie pytanie zadał Wigfull.

– A czy dobrze wyglądam? – Ból sprawiał mu nawet dźwięk własnego głosu.

– Osoba, którą widziałem, to bez wątpienia pani Didrikson – powiadomił go Wigfull. – Niestety, nie złapałem jej. Tyły domu wychodzą na inną ulicę. Przebiegła przez podwórze i odjechała czarnym mercedesem. Spisałem numer.

– No to czego chcesz, żeby cię poklepać po ramieniu?

– Czy nie ma pan przy sobie radiotelefonu?

– A co ja bym robił z tym przeklętym radiem?

– Moglibyśmy nadać informację.

– Na stoliku obok ciebie stoi telefon – powiedział Diamond. – No, dalej, człowieku! – Kiedy to powiedział, poczuł się trochę lepiej.

Wigfull zadzwonił i zaalarmował patrole drogowe.

– W tak szybkim samochodzie będzie prawdopodobnie chciała dojechać do autostrady – powiedział, odkładając słuchawkę. – Przy odrobinie szczęścia złapią ją w godzinę. Śmieszne, ale dzięki temu posunęliśmy się mocno naprzód. Paniusia popełniła błąd i potwierdziła, że jest podejrzaną numer jeden. Jeszcze tego pożałuje. Niech pan słucha, chce pan, żebym poszukał jakiegoś środka przeciwbólowego?

– Pierwsza rozsądna rzecz, jaką powiedziałeś – mruknął Diamond.

Chwilę później siadał chwiejnie na miejscu dla pasażera w swoim samochodzie. Kodeina, którą Wigfull znalazł w łazience, zaczynała działać. Wigfull ostrożnie zamknął za nim drzwi, przeszedł dookoła i usiadł za kierownicą.

Zakaszlał z zakłopotaniem.

– Co znowu? – zapytał Diamond.

– Kluczyki.

– Dlaczego nie pomyślałeś o tym wcześniej? Dlaczego ja o tym nie pomyślałem? – Nic nie jest tak przykre, jak szukanie czegoś w kieszeni, kiedy siedzi się w samochodzie, ani tak niebezpieczne, kiedy boli cię na dole.

Z bólem i wysiłkiem Diamondowi udało się wyciągnąć kluczyki. Wręczył je Wigfullowi i odjechali. Nie zaproponował, że będzie szukał drogi na mapie. Wigfull powinien pamiętać. Wzięli dwa ostre zakręty i zjechali w lewo, na szczyt wąskiego wzgórza, które sprawiło im tyle problemów, kiedy jechali pod górę. Wigfull zatrzymał samochód.

– Znowu? O nie!

Droga przed nimi była zablokowana.

Diamond zaczął się śmiać. Było to głupie, bo każdy ruch wywoływał w nim spazm bólu, ale nie mógł się powstrzymać. Po prostu trząsł się ze śmiechu.

Samochodem stojącym w połowie drogi ze wzgórza był czarny mercedes. Stał, bo napotkał inny wóz, wjeżdżający pod górę. Stali tak zderzak w zderzak, całkiem dosłownie. Wozem, na który nadział się mercedes, był czerwony mini z włączonymi światłami drogowymi. Kierowca w znajomym filcowym kapeluszu wysiadł i stał obok samochodu, sprawdzając szkody. W mercedesie nadal ktoś siedział.

– To nie może być nic poważnego, skoro światła działają – zauważył Wigfull. – Przejdę się i zobaczę.

Diamond wysiadł i chwiejnie ruszył za nim. Warto czasem trochę pocierpieć.

Rozdział 9

Samochody były tylko lekko uszkodzone. Mercedes miał zarysowany lakier, na błotniku mini dostrzegli wgniecenie. Ale to wystarczyło. Wigfull, po sprawdzeniu, że czy któremuś z kierowców nie stała się krzywda, uroczyście odebrał zeznanie od starca, emerytowanego lekarza, właściciela mini. Diamond otworzył drzwi mercedesa, przedstawił się i poprosił, żeby kobieta, która siedzi wewnątrz, oddała mu kluczyki.

– Dziękuję. A teraz, czy zechciałaby pani przesiąść się na fotel pasażera?

Posłuchała go. Ręce jej drżały, kiedy wyciągnęła je, żeby się podeprzeć.

– Na pewno dobrze się pani czuje?

– Tak.

Schylił się, żeby usiąść na fotelu kierowcy, i wtedy zdał sobie sprawę, że się nie zmieści. Na siedzeniu leżały dwa kwadraty gumy piankowej, które sprawiały, że miejsca pod kierownicą było za mało, żeby mógł tam wcisnąć nadal obolałą część swojej anatomii.

– Będę musiał to usunąć.

Wzruszyła ramionami na znak przyzwolenia, a jemu udało się usiąść za trzecim podejściem.

– Pani Dana Didrikson?

– Tak. – Jej twarz przybrała kolor wodnistego mleka. Podkreślały to okalające ją brązowe włosy. Miała pięknie zarysowane usta i ciemne, inteligentne oczy, w których teraz czaił się strach. Gdyby nie to, Diamond mógłby pomyśleć, że ma do czynienia z nauczycielką albo pracownikiem opieki społecznej.

Zdolna do popełnienia morderstwa? – zastanawiał się.

– Czy może mi pani powiedzieć, jak to się stało? – zapytał kobietę.

– Jechałam za szybko. To nie jego wina. Myślałam, że uda mi się zahamować na czas.

– Skąd ten pośpiech?

Westchnęła, to głupie pytanie. Oboje wiedzieli dlaczego.

– Próbowałam uciec.

Prosta przyczyna, prosty skutek. Oczywiście, że się spieszyła, bo próbowała uciec. Z tą obojętną miną równie dobrze mogła mówić o pogodzie.

Diamond nie był tak opanowany. Drżał. Czuł przypływ adrenaliny. Nadchodził kryzys. Po paskudnych godzinach spędzonych nad jeziorem, w przyczepie, telefonach do Merlina, naradach, wpatrywaniu się w te idiotyczne ekrany komputerów, wyciąganiu informacji z profesora – teraz wszystko to się mściło.

W gardle mu zaschło. Wyłowił jedno znaczące słowo.

– Uciec?

– Tylnymi drzwiami. Nie widzieliście mnie?

– Widzieliśmy.

– No to… – Nie trzeba było więcej słów. Nie chcąc powiedzieć niczego, co mogłoby ją zrazić, trzymał się spraw praktycznych.

– Pani samochód stał od tyłu, tak? Skinęła głową.

– Wsiadłam i jechałam za szybko. Co ze mną będzie?

– Chcemy panią przesłuchać. Proszę tutaj poczekać, dobrze? – Wygramolił się z wozu i podszedł do Wigfulla, który nadal prowadził przesłuchanie staruszka.

– John, cofnij mercedesa. Myślę, że sporo nam wyśpiewa. Stary wszedł mu w słowo.

– Jeśli przyznaje się do winy, chcę, żeby to zaprotokołowano.

– Dziękuję, że nam pan o tym przypomniał – powiedział Diamond. – W odpowiednim czasie przyjdzie do pana funkcjonariusz. – Wrócił do mercedesa i usiadł z tyłu, za Daną Didrikson. – Z powrotem, do domu – powiedział do Wigfulla, kiedy inspektor wsiadł do wozu.

Na szczycie wzgórza przesiadł się do swojego samochodu i przejechał krótki dystans. Ból już nie był tak obezwładniający. Wigfull jechał za nim mercedesem. Zaparkowali oba wozy przed domem pani Didrikson.

Drzwi były otwarte, tak jak je zostawili. Diamond puścił panią Didrikson przodem. Zawołała kogoś głośno po imieniu.

– Jeśli woła pani syna – powiedział Diamond – to wybiegł tymi drzwiami, kiedy chcieliśmy wejść.

– Nie miał powodu, żeby uciekać. – Zawołała głośniej. – Mat, jesteś tutaj?

– Próbował nas nie wpuścić – wyjaśnił Wigfull. – Moglibyśmy oskarżyć go o utrudnianie i o napaść. Kopnął pana Diamonda celnie i boleśnie.

– To tylko mały chłopiec – odparła z pogardą.

Diamond, dając piękny przykład altruizmu, mrugnął na Wigfulla, żeby nie drążył sprawy.

– Chcemy panią przesłuchać. To zajmie sporo czasu.

– Tutaj?

– Nie, na Manvers Street. Jest już późno. Proszę spakować trochę rzeczy.

– Chcecie, żebym poszła na posterunek? Nie możecie porozmawiać ze mną tutaj?

– Nie da się tego zrobić.

– A co z Matem? Nie mogę zostawić go samego na noc. Przecież on ma dopiero dwanaście lat.

Diamond zapewnił, że zajmą się chłopcem pod jej nieobecność. Abbey Choir School dysponuje internatem na Lansdown Road. Kiedy pani Didrikson w towarzystwie Diamonda poszła na górę, żeby spakować rzeczy, Wigfull spędził trochę czasu przy telefonie, informując patrol, żeby poszukał chłopca i zawiózł go na noc do szkoły.

Sypialnia Dany Didrikson niewiele mówiła o charakterze właścicielki, choć widać było, że jest osobą bardzo metodyczną i skromną. Ściany pomalowano emulsją w odcieniu magnolii, ostatnio bardzo modnym. Półki umocowane na stałe, szafki i podwójne łóżko. Wolno stojąca toaletka. Dywan od ściany do ściany, utrzymany w neutralnej, kamiennej kolorystyce. Dopasowane do niego zasłony. Żadnych obrazów, zdjęć, książek, wypchanych zwierząt czy rozrzuconych ubrań. Sypialnia była podobna do pokoju hotelowego, być może dlatego, że praca szofera zostawiała pani Didrikson niewiele czasu na cokolwiek innego niż sen.

Zdjęła torbę z górnej półki w szafie i włożyła do niej parę rzeczy.

– Czy mogę teraz spakować torbę dla Matthew?

Diamond się zgodził. Słyszał, jak Wigfull na dole nadal rozmawia przez telefon.

Musieli pójść jeszcze wyżej, do pokoju chłopca. To pomieszczenie wykazywało więcej życia. Kartonowe ptaki i nietoperze z zestawów dla modelarzy zwisały z sufitu. Ściany były ozdobione plakatami z gwiazdami popu. Skarpetki i okładki płyt walały się na podłodze. Szachy z niedokończoną grą stały na biurku. Zdecydowanie częściej tu ktoś bywał, tym bardziej że lokator leżał na łóżku za drzwiami.

– Mat, myślałam, że wyszedłeś – powiedziała matka. – Wołałam cię i nie odpowiadałeś.

Leżał na brzuchu, kartkując komiks. Widać było tylko jego ciemne włosy. Nie podniósł wzroku.

– Mat, słyszysz mnie? Chłopiec nadal nie patrzył na nią.

– To gliny. Przewrócili mnie i wdarli się do środka. Pytałem ich o nakaz, ale nie zwrócili na to uwagi.

– Przewrócili cię?

– Kiedy mnie kopnął, odepchnąłem go – wyjaśnił Diamond.

– Na ścianę – odparł gwałtownie Matthew. – Rąbnął pan moją głową o ścianę i przewrócił mnie pan. A w ogóle, czego pan chce?

– Twoja matka pomoże nam w śledztwie. – Diamond powiedział to łagodniej, niż powinien. Dzieciak, jego zdaniem, nie zasługiwał na to. Wyglądał na klasyczny przykład chłopca, któremu brakuje ojca, więc wyżywa się na bezradnej matce. Diamond zszedł na półpiętro i krzyknął w dół.

– John, dzieciak jest tutaj. Był tu przez cały czas.

W sypialni chłopca pani Didrikson wyjaśniała synowi, dlaczego będzie musiał spędzić noc w internacie. Matthew bezskutecznie próbował wyprosić, żeby mógł zostać sam w domu, potem odwrócił się do wszystkich plecami i znów zajął się swoim komiksem. Matka pakowała mu torbę pod pobłażliwym okiem Diamonda, który mimo wszystko czuł litość dla chłopca. Łatwo nie docenić, co znaczy jedna noc w internacie.

Część IV Dana

Rozdział 1

Chodzi o to, co się stało z Geraldine Jackman, prawda? Chcecie wiedzieć, co mnie łączy z Jackmanami? Chętnie o tym opowiem, jeśli pozwolicie mi to zrobić po swojemu, ale będzie to dla mnie ogromny wysiłek. Nie jestem jedną z tych trajkotek, które opowiadają historię swojego życia każdemu, nawet w kolejce do kasy. Z natury jestem skryta; to brzmi tak, jakbym trzymała ludzi na dystans i często tak jest, ale nie powiedziałabym o sobie, że jestem nieśmiała – to kojarzy mi się z pięciolatką, zakrywającą rączkami buzię podczas przyjęcia urodzinowego. Lepiej powiedzieć, że nie potrafię się zwierzać. W rezultacie często mówią o mnie, że jestem niemiła, nieprzystępna. Nieustannie próbuję z tym walczyć, ale wierzcie mi, kiedy się jest samotną matką, trzeba umieć ująć się za siebie i za dziecko.

Kiedy Sverre, mój były mąż, porzucił mnie trzy lata temu, zostałam taksówkarzem. Możecie pomyśleć, że to dziwny sposób zarabiania na życic dla człowieka nieprzystosowanego społecznie. Tymczasem to było dla mnie zbawienie. Nauczyłam się nosić maskę i kryć za nią. Widziałam siebie, jak gram rolę taksówkarza i opowiadam te banały o ruchu i turystach, i o tym, co właśnie usłyszałam przez radio, a przez cały czas czułam, że jestem o milion kilometrów od tego. Osobiście w ogóle mnie to nie obchodziło. Ale ta sprawa jest inna.

W porządku, zaczynamy. Kiedy spotkałam Jackmanów, nie byłam już taksówkarzem. Pracowałam jako kierowca u pana Stanleya Buckle’a, dyrektora Realbrew Ales. Dlatego jeździłam mercedesem. Nie jest mój.

Tę pracę zaproponował mi osobiście pan Buckie pewnego wieczoru, kiedy jechał moją taksówką z Bath do swojego domu w Bristolu. Już kilka razy wcześniej był moim pasażerem i pomyślałam, że jest dość miły. Trochę ze mną flirtował, jak to mężczyźni w średnim wieku z kobietami taksówkarzami. Nic nadzwyczajnego. Wtedy nie wiedziałam, że jest szefem Realbrew. Orientowałam się, że ma udziały w paru przedsiębiorstwach w Bath i w Bristolu, i oczywiście widziałam jego piękny dom, stojący naprzeciwko Clifton College, więc byłam pewna, że mnie nie nabiera, kiedy zaproponował mi pracę. Pod koniec kursu zapytał mnie po prostu, ile zarabiam tygodniowo, i zaproponował, że da mi tyle samo, płatne raz na miesiąc w zamian za pracę przez sześć dni w tygodniu bez nocy. Będę mogła korzystać z samochodu służbowego, o ile dokładnie spiszę przejechane odległości.

Nie wahałam się. Taksówka dawała chleb, ale to był młyn. Do tego dnia nie widziałam dla siebie innego wyjścia.

Oczywiście wiecie o tym, że w lipcu uratowano mojego syna przed utonięciem. Powiedział wam o tym Greg – profesor Jackman. Był to jeden z najbardziej przerażających dni w moim życiu, i to nie tylko przez to, co przytrafiło się Matowi. Miałam problemy z policją, zanim jeszcze dowiedziałam się o nim. Nie w Bath, ale może o tym wiecie?

Przepraszam. To nie brzmi jasno, prawda? Może lepiej, jeśli opowiem o całym dniu, bo to ma związek z tym, co zdarzyło się później.

Wcześnie rano zadzwonił do mnie pan Buckie. Potrzebny mu był samochód. Miałam go podwieźć do Clifton przed dziewiątą.

Zwykle oznaczało to, że wybiera się w interesach do Londynu i chce, żeby go zawieźć do Bristol Parkway na pociąg; Intercity można dojechać do Londynu godzinę szybciej niż autostradą. Ale kiedy tamtego ranka zjawiłam się w rezydencji Buckle’a, okazało się, że chodzi o coś innego. Nawiasem mówiąc, zapowiadał się gorący dzień. Na niebie nie było ani jednej chmurki. Filipińska pokojówka zaprowadziła mnie na tył domu, gdzie mój szef w słomkowym kapeluszu, wytartych, niebieskich szortach i lustrzankowych okularach leżał na szezlongu obok basenu. Jedynym świadectwem, że zajmuje się interesami, była komórka leżąca w zasięgu ręki na kamiennym tarasie. Pokazał ręką, żebym usiadła na metalowym krześle.

Pan Buckie był w nastroju równie słonecznym jak pogoda. Przeprosił, że wezwał mnie tak wcześnie, i poczęstował świeżym sokiem z grejpfrutów. Potem zapytał, czy syn zdał już egzamin do szkoły średniej.

Powiedziałam, że Mat będzie zdawał za rok, gdy skończy trzynaście lat.

– W takim razie, Dano – powiedział – dam ci radę. Niech teraz odpocznie od książek. Pozwól mu nacieszyć się latem.

Skinęłam głową. Mężczyźni zawsze dają mi rady, o które nie proszę, jakby męska solidarność wymagała, żeby Mat nie skończył jako maminsynek.

Pan Buckie ściszył głos.

– Powód, dla którego cię tu poprosiłem, jest poufny. – Żeby to podkreślić, przyłożył palec do ust. – Klejnoty rodzinne, rozumiesz?

Otworzyłam szeroko usta, co miało znaczyć, że rozumiem, ale na nic się jeszcze nie zgadzam.

– Nie mam zamiaru sprowadzać młodych dam ze ścieżki cnoty – powiedział z wilczym uśmiechem. Ironia polegała na tym, że rzeczywiście nie miał tego zamiaru. Charmian, tygrysica, z którą mieszkał, urwałaby mu jego klejnoty za jedno pożądliwe spojrzenie. Jasno mi to powiedziała, kiedy po raz pierwszy się spotkałyśmy.

– Moja propozycja jest niemal nieprzyzwoita – ciągnął pan Buckie. – Jesteś kierowcą Realbrew, ten mercedes to samochód Realbrew, ale prowadzę także inne interesy, o czym z pewnością wiesz. Prawdę mówiąc, chcę cię wynająć na cały dzień. W Southampton czeka na odbiór niewielka partia towaru. Wszyscy moi kierowcy są zajęci. Bądź aniołkiem i pomóż mi, dobrze? – Uniósł błagalnie wzrok, jak te pieski z gipsu, do których wrzuca się datki na schroniska dla zwierząt. – To bardzo pilne.

Zawahałam się. Gdyby po prostu wydał mi polecenie, nie miałabym wątpliwości. Sposób, w jaki prosił, wzbudził we mnie podejrzenia. Nie byłam pewna, czy we wszystkim, co robi, ściśle trzyma się prawa. Ostatnia rzecz, na jakiej mi zależało, to wplątać się w jakąś aferę.

– A o co właściwie chodzi? – zapytałam.

– O pluszowe misie.

Po chwili, bo nie byłam pewna, czy dobrze usłyszałam, powtórzyłam:

– Pluszowe misie?

– Osiemset pluszaków wyprodukowanych na Tajwanie. Mniej więcej tych rozmiarów. – Pokazał palcem wskazującym i kciukiem. – Niewiele ważą. Są w czterech kartonowych pudłach, które łatwo zmieszczą się do samochodu.

W głowie zapaliło mi się ostrzegawcze światełko. Mózg pracował na przyspieszonych obrotach, kiedy zastanawiałam się, co to może być. Doki w Southampton… zezwolenie na import… niebezpieczne zabawki… ukryte narkotyki…

– Papiery są w porządku – powiedział, jakby chcąc rozproszyć moje wątpliwości. – Po prostu pokażesz przepustkę, którą ci dam, zabierzesz misie z magazynu i przywieziesz tutaj. A raczej nie, nie tutaj. Na Whiteladies Road jest garaż. Dam ci klucz.

– Ale po co ten pośpiech, skoro chodzi tylko o partię misiów? – powiedziałam, starając się, żeby w moim głosie słychać było tylko ciekawość.

Rozłożył ręce, jakby to było oczywiste.

– Daj spokój, słyszałaś chyba o wielkim festynie charytatywnym w Longleat House. Piknik Misiów w tę sobotę. Są tam wszelkiego rodzaju pluszaki. Setki misiów. I oczywiście dzieci. Poproszono mnie, żebym dostarczył te małe misie na prezenty, i nie mogę zawieść dzieciaków.

– O. – Nagłe poczułam się bardzo głupio. A Stanley Buckie się uśmiechał.

***

Oczywiście, że zgodziłam się przywieźć towar.

Jechałam A36 w stronę Warminster, kiedy mnie zatrzymano. Wcześniej nie było problemów. Znalazłam magazyn w dokach Southampton, potwierdziłam odbiór i załadowałam cztery pudła na tył mercedesa. Przejechałam jakieś sześćdziesiąt pięć kilometrów drogi powrotnej i byłam już w Heytesbury, kiedy zauważyłam, że jedzie za mną czerwony samochód. Zjechałam w bok, ale oni nie chcieli wyprzedzać, trochę przydepnęłam gaz, bo nie lubię, żeby ktoś za mną jechał. Jakieś półtora kilometra dalej znów spojrzałam w lusterko i zobaczyłam niebieski sygnał rozbłyskujący na dachu tego wozu. Wcześniej go tam nie było. Dwaj mężczyźni, którzy jechali za mną, o ile zdążyłam zauważyć, nie nosili mundurów, ale błyskali reflektorami jak szaleni, więc zatrzymałam się w najbliższej zatoczce. Oni też.

Opuściłam szybę.

Jeden z nich stanął przy drzwiach i powiedział, że jest z policji. Trzymał identyfikator i wyglądał poważnie. Powiedział, żebym wyłączyła silnik i wyjęła kluczyki.

Posłuchałam go.

– Wie pani, że jechała pani ponad sto dwanaście kilometrów na godzinę?

– Nie zdawałam sobie z tego sprawy.

– Wie pani, jaka szybkość jest tutaj dozwolona?

– Na tym odcinku sto.

– Dokąd pani jedzie?

– Do Bristolu. Z Southampton.

– Służbowo?

– Tak. – Kiedy to powiedziałam, pomyślałam o pudłach w bagażniku.

Zapytał mnie o nazwisko i poprosił o dowód tożsamości. Potem zapytał, co to za interesy. Powiedziałam, że jestem kierowcą. W tym wszystkim była jakaś okropna nieuchronność. Poproszono mnie, żebym wysiadła z samochodu, a ja wiedziałam, że nie chodzi o badanie alkomatem.

Drugi mężczyzna wysiadł z czerwonego samochodu i podszedł do nas. Pokazał identyfikator. Był detektywem inspektorem.

– Czy bagażnik jest zamknięty?

– Tak sądzę.

– Proszę go otworzyć.

Zrobiłam, co kazał, i otworzyłam klapę.

Stały tam cztery pudła. Pomyślałam, że mój szef wyleguje się nad brzegiem basenu, a ja muszę przechodzić tę gehennę. Wiedziałam, że pan Buckie musi dostać po łapach. Może istnieje jakiś złodziejski honor, ale ja nic jestem złodziejem. I nie przewożę świadomie kontrabandy, jeśli w tych pudłach jest coś trefnego. Stracę pracę, ale to i tak lepsze, niż gdyby miano mi założyć kartotekę kryminalną.

– Co w tym jest? – zapytał jeden z policjantów.

– Pluszowe misie – odparłam, starając się nadać głosowi przekonywające brzmienie. Jeśli ma mi to ujść na sucho, muszę trzymać się historyjki, którą mi opowiedziano.

Wymienili spojrzenia.

– Mówi pani, że w jakiej firmie pani pracuje? – odezwał się pierwszy z nich.

– Nie pytał mnie pan. To Realbrew Ales Limited, ale poproszono mnie, żebym odebrała te misie. To osobista prośba mojego szefa.

– Osobista. Lubi misie, co? Powiedziałam o pikniku w Longleat.

– Chyba będziemy musieli rzucić okiem na te misie. Zechce pani otworzyć pudła?

– Nic są moje. Nie mam do tego prawa – powiedziałam, wijąc się jak piskorz.

Inspektor skinął głową.

– Może pani powiedzieć właścicielowi, że wylegitymowaliśmy się jako policjanci i poprosiliśmy panią o współpracę. Zakładam, że pani chce współpracować?

Wręczono mi scyzoryk. W głowie mi się kręciło. Nacięłam winylową taśmę, którą zaklejone było wieko.

– Proszę zdjąć opakowanie.

Podniosłam warstwę pianki i odetchnęłam z ulgą, bo zobaczyłam dwadzieścia pięć małych misiów leżących na polistyrenowej wyściółce.

Policjanci kazali mi wyjmować wszystkie warstwy misiów, aż obejrzeli całą zawartość pudła. Dwieście misiów. Potem poprosili, żebym otworzyła kolejne pudło. Protesty na nic by się zdały; najwyraźniej sądzili, że coś znajdą. Przy każdej warstwie czułam ten sam przypływ zdenerwowania, ale misie, rząd za rzędem, patrzyły na mnie niewinnie, aż sprawdzono cały ładunek.

Inspektor wziął jednego misia, obrócił go na wszystkie strony i dokładnie obejrzał. Obaj policjanci odeszli o kilka metrów i zaczęli rozmawiać. Widziałam, jak wykręcają misiowi głowę i kończyny. Inspektor potrząsnął nim przy uchu. Przytknął do nosa i powąchał. Wyglądałoby to śmiesznie, gdyby tak bardzo nie wystraszyły mnie ich podejrzenia.

Nie wiem, co postanowili, ale musieli mieć na to czyjąś zgodę, bo inspektor poszedł do samochodu i skorzystał z radiostacji.

Próbowałam zwalczyć niepokój, z powrotem załadowując pudła. Policjanci znowu podeszli do mnie. Inspektor podał mi misia.

– Ze względu na pani współpracę nie złożę meldunku, że przekroczyła pani obowiązującą szybkość, ale proszę to uznać za poważne ostrzeżenie. Ograniczenie prędkości służy ochronie pani i innych użytkowników drogi. – O misiach nic nie powiedział.

Wymamrotałam coś ze skruchą, jak należy. Obaj wrócili do samochodu i odjechali.

***

Pan Buckie nadal leżał nad brzegiem basenu, kiedy dojechałam do jego domu. Odwrócił leżak, żeby leżeć twarzą do słońca, jego skóra wyglądała tak, jakby miała go później boleć. Nie był sam. Siedziało tam dwóch innych facetów w średnim wieku. Mieli szorty i grali w karty pod parasolem przy basenie. Nie spojrzeli na mnie. Trzeci mężczyzna pływał, powolnymi ruchami zagarniając wodę. Musiałam spojrzeć na niego dwa razy, zanim dotarło do mnie, że jego długie, unoszące się na wodzie włosy nie są białe tylko jasnoblond. Popatrzył na mnie oceniającym wzrokiem, tak jak to robią mężczyźni. Widać nie byłam warta nawet skinienia głową.

Szef spał. Musiałam dwa razy zawołać go po nazwisku. Wtedy poruszył się i zapytał, która godzina.

Powiedziałam mu i zapytałam, czy moglibyśmy porozmawiać bez świadków. Odparł, że wobec tych ludzi nie ma tajemnic.

Opowiedziałam więc, co się stało na drodze.

Słuchał bardzo uważnie i nie przerywał ani nie robił uwag.

– Myślę, że mam prawo wiedzieć, o co tu chodzi – powiedziałam na koniec i było to raczej żądanie niż prośba.

Potarł się po karku.

– To dla mnie zagadka, Dano. Czy wspominali moje nazwisko?

– Nie.

– No wiesz, taką mają pracę. Popełnisz jakieś małe wykroczenie drogowe i zaraz wyciągają surowe konsekwencje. Sprawdzali stan opon i hamulce?

Pokręciłam głową.

– Czy nie wyrażam się jasno? Stan wozu ich nie interesował.

– No tak, jest prawie nowy. Pewnie to zobaczyli i chcieli cię złapać na czymś innym. Dobrze, że zachowałaś zimną krew, moja droga.

Nadal byłam pewna, że chce mnie spławić.

– Myślę, że dostali cynk. Wydawali się bardzo pewni siebie. Nie zrobiło to na nim wrażenia.

– Wątpię – powiedział stanowczo. – Taką mają mentalność. Widzą wielkiego, lśniącego mercedesa i wydaje im się, że trafili na trop jakiegoś przekrętu. Musisz się przyzwyczaić do takich rzeczy albo jeździć wolniej.

– Mówi pan jak jeden z nich.

Uśmiechnął się i zapytał, czy miałabym ochotę popływać. W razie czego znajdzie dla mnie dwuczęściowy kostium.

– Albo jednoczęściowy – dodał.

Znów bawił się w podrywacza. Prawdopodobnie Charmian wyszła na całe popołudnie.

Bąknęłam jakąś wymówkę i już miałam odejść, kiedy przypomniał sobie, że szukano mnie przez telefon. Czy mogłabym pilnie zadzwonić do centralki w jego biurze? Wręczył mi komórkę.

I w ten sposób dowiedziałam się, że mojego syna zabrano do szpitala.

Rozdział 2

Możecie sobie wyobrazić moje przerażenie. Anita, telefonistka w Realbrew przekazała mi to tak spokojnie, jak tylko potrafiła. Powiedziała, że Matthew zabrano na obserwację do szpitala Royal United, bo wpadł do rzeki. Kiedy dostaje się takie wiadomości o własnym synu, człowiek natychmiast zaczyna sobie roić najgorsze. Ludzie często specjalnie tak przedstawiają sprawy, żeby nas nie wystraszyć.

Z głową pełną najczarniejszych myśli gnałam samochodem do szpitala, ryzykując prawo jazdy i życie. Sprawy nigdy nie są tak proste, jak przedstawiają je inni. Matthew był moim jedynym dzieckiem, stanowił całą moją rodzinę. Zaparkowałam w zatoczce przed izbą przyjęć, podbiegłam do wejścia, głęboko zaczerpnęłam tchu, żeby się opanować, weszłam i powiedziałam, kim jestem.

Poznałam recepcjonistkę, ale ona odpowiedziała mi tylko sztucznym uśmiechem, obliczonym na złagodzenie stresu, i powiedziała, że Matthew bada doktor Murtah. Zapytałam, czy chłopiec odniósł jakieś obrażenia, a ona nie pocieszyła mnie, poprosiła tylko, żebym usiadła. Pamiętam, że odwróciła się, potem znów na mnie spojrzała i zapytała, czy już się spotkałyśmy.

Zabrakło mi energii, żeby przypomnieć jej, że pracuję dla Realbrewy i w ubiegłym tygodniu przywoziłam tu jednego z robotników, który złamał sobie rękę.

Usiadłam w pierwszym rzędzie krzeseł i zaczęłam pocierać ramiona. Dostałam gęsiej skórki, ale nie dlatego, że było tam zimno. Przecież to był lipiec. Często mówią o mnie, że zbyt poważnie podchodzę do życia. Faktycznie, nie bardzo lubię się śmiać; jak wam mówiłam, moje reakcje są powściągliwe, chyba że chodzi o najbliższych przyjaciół. Nie ma w tym nic złego. Każdy, kto zawodowo siada za kółkiem, ma powody, żeby resztę ludzkości uważać za wilki i wampiry.

Zaraz podszedł do mnie mężczyzna w białym fartuchu. Przedstawił się jako doktor Murtah i poprosił, żebym poszła za nim. Kiedy przeszliśmy przez drzwi obrotowe, powiedział oficjalnym tonem, często używanym przez Azjatów, że młody człowiek – to znaczy Mat – wyszedł obronną ręką z nieszczęśliwego wypadku. Ma powierzchowne zadrapania i skaleczony bok. Doktor Murtah pomyślał, że dobrze byłoby dać mu zastrzyk z penicyliny na wypadek infekcji.

Zapytał, czy Mat często bawi się nad rzeką, a ja szczerze powiedziałam, że nie miałam pojęcia, gdzie był. Domyślam się, że poszedł na wagary.

– Powiedział mi, że uczy się w Abbey Choir School.

– Tak. Nie mieszka w internacie.

– Nie chcę się wtrącać, ale to w sumie dobry chłopak i nie chcielibyśmy, żeby takie wypadki się powtarzały. Gdybym był na pani miejscu, poprosiłbym męża, żeby dał mu burę. Teraz bym go nie ganił. Przeżył bardzo przykry wstrząs fizyczny. Mimo to nie przepuściłbym małemu narwańcowi.

– Rozumiem. – Nie powiedziałam, że jestem rozwiedziona. – Dziękuję, że się pan nim zajął, doktorze.

Zaprosił mnie do boksu i zostawił z Matthew. „Mały narwaniec”, najwyraźniej zawstydzony, siedział na kozetce.

– Mamusiu. – Oczy mu błyszczały.

Podeszłam do niego i bez słowa potrzymałam w objęciach. Nie miałam zaufania do swoich poszarpanych emocji.

– Ja… – zaczął. Przytknęłam mu dłoń do ust.

– Później. Porozmawiamy o tym później. Nie tutaj.

– Pożyczyli mi ten szlafrok – powiedział. – Moje ubranie jest jeszcze mokre.

– Nie szkodzi – odparłam.

Weszła pielęgniarka i zapytała, czy mamy czym pojechać. Potwierdziłam, że tak. Powiedziała, że lepiej byłoby, gdyby w domu Mat nosił szlafrok i klapki, a ja obiecałam, że później je zwrócę.

Próbowałam myśleć o sprawach praktycznych. Schyliłam się, żeby pomóc Matthew włożyć klapki, ale on był pierwszy. Nie chciał, żeby mu matkowano. Kiedy wstał, przypomniałam sobie, że jest o dwa centymetry wyższy ode mnie. Dziwne, jak zmieniły się nasze stosunki, odkąd tak urósł. Łatwo o tym zapomnieć i nadal traktować nastolatki jak małe dzieci.

Kiedy przeszliśmy przez obrotowe drzwi, recepcjonistka wychyliła się do nas z formularzem w ręku i poprosiła, żebym go wypełniła. Powiedziała, że trzeba to zrobić i że nie zajmie to więcej niż minutę.

Chodziło o moje nazwisko, adres, datę urodzenia Matthew i nazwisko naszego lekarza domowego. Wypełniałam formularz i zaskoczyło mnie, że Matthew z kimś rozmawia. Podniosłam wzrok i zobaczyłam, że stoi przy wózku z herbatą z tęgą dziewczyną o krótkich blond włosach, z wielkimi kolczykami. Nosiła niebieski, rozpięty lniany płaszczyk, czerwoną koszulę i białe dżinsy. Na pierwszy rzut oka wydawało się, że prowadzi wózek z herbatą. Potem razem z Matthew odeszli od wózka i uświadomiłam sobie, że płaszczyk nie jest uniformem, tylko częścią jej ubrania.

Podeszłam do nich.

– Sądzę, że i pani by się napiła – powiedziała dziewczyna, a kiedy się uśmiechnęła, na policzkach pojawiły się dołeczki. – Usiądziemy na minutkę? Matthew, może tam dalej?

Przyszło mi do głowy, że może jest pracownikiem socjalnym w szpitalu. Wzięłam papierowy kubek.

– Dziękuję, my się chyba nie znamy.

– Być może słyszała pani moje nazwisko – podjęła. – Jestem Molly Abershaw.

Nie słyszałam. Nie znałam go i nigdy wcześniej jej nie spotkałam. Pomyślałam, że chyba trochę zadziera nosa.

– Wiem, że chcecie pojechać do domu – mówiła – i nie powinnam was zatrzymywać dłużej niż trzeba, żeby napić się herbaty Może chcesz herbatnika, Matthew? Zawsze zapominam o to zapytać. Sama muszę uważać na kalorie.

Powtarzam, co mniej więcej powiedziała, bo to dobrze charakteryzuje Molly Abershaw, a ona w wielkim stopniu wpłynęła na to, co się potem stało. Musieliście spotkać takich ludzi, tupeciarzy, którzy bezczelnie zaczepiają was, jakbyście byli ich starymi przyjaciółmi.

Matthew był wystarczająco rozsądny, żeby odmówić herbatnika.

– Cóż to za poruszająca historia – powiedziała Molly Abershaw. – Byłam w Bathford, kiedy do mnie zadzwoniono. Naprawdę dociskałam gaz do dechy na A4. Bałam się, żeby tego nie przepuścić. To takie ważne, zjawić się na miejscu pierwsza. Mój fotoreporter jest w drodze. Matthew, chcielibyśmy zrobić ci zdjęcie.

– Pani jest dziennikarką? – zapytałam i usłyszałam niechęć w swoim głosie.

– Nie mówiłam? Z „Evening Telegraph”. Nie ma mi pani tego za złe, prawda? Tak miło pisać o uratowanym życiu, kiedy ciągle ma się do czynienia z tragediami i nieszczęściami.

Powiedziałam jej szorstko, że nie chcemy trafić do gazet.

– Droga pani – zaprotestowała – to nieuchronne. Jeśli my tego nie opiszemy, zrobi to inna gazeta. To było wielkie wydarzenie. Nie przekłamiemy niczego, obiecuję. Po to rozmawiam z wami, żeby zweryfikować fakty. Proszę, odpowiedzcie na moje pytania.

– O co chodzi? – zapytałam, szukając miejsca, gdzie mogłabym odstawić herbatę. – Mnie tam nawet nie było. Wiem mniej niż pani.

Matthew przyszedł mi z pomocą.

– A ja niewiele pamiętam.

– Słuchajcie, nie chcę być natrętna, muszę tylko sprawdzić podstawowe fakty. Nie wiem nawet, czy pani nazwisko pisze się przez c.

– Nie – powiedziałam.

– To dziwne.

– Wolałabym o tym nie mówić.

Nie przyjęła tego za odmowę, włożyła rękę do torebki i wyjęła notatnik.

– No dobrze. Tylko podstawowe fakty. Ile masz lat, Matthew? Matthew spojrzał na mnie, czy ma odpowiedzieć, a ja kiwnęłam głową.

Głupio sobie tłumaczyłam, że w ten sposób się jej pozbędę, jak tylko zrobi parę notatek.

– Dwanaście.

– I bawiłeś się nad jazem Pulteney. Z kolegami?

– Tak.

– Ilu ich było?

– Dwóch.

– Jak się nazywają?

– Nie chcę, żeby mieli kłopoty.

– Dlaczego… popchnęli cię?

– Nie, sam wpadłem. Szedłem wzdłuż brzegu i przewróciłem się.

– O mało nie utonąłeś.

– Niewiele pamiętam. Wstałam.

– Wystarczy. Tyle mogliśmy pani pomóc. A teraz, jeśli pani pozwoli, pójdziemy już. Chcę zawieźć syna do domu.

– Ale nie zebrałam jeszcze materiału o akcji ratunkowej.

– Słyszała pani, co powiedział. Nic nie pamięta.

– Musisz pamiętać człowieka, który cię uratował, Matthew. Zobaczyłeś go, kiedy otworzyłeś oczy.

– Tak.

– Dowiedziałeś się, jak się nazywa?

– Nie. Miał ciemne włosy i wąsy.

– Jakie wąsy?

Matthew przytknął obie dłonie do twarzy i przejechał palcami spod nosa do kącików ust.

– Takie.

– Meksykańskie? Pokiwał głową.

– Nosił koszulę w paski i krawat.

– Czyli elegancko ubrany. Młody?

– Nie bardzo.

– W średnim wieku? Powyżej czterdziestki?

– Aż taki stary nie.

– Coś ci powiedział?

– Rozmawiał głównie z Piersem.

– Twoim kolegą ze szkoły? Matthew westchnął ciężko.

– Proszę nie podawać jego imienia. Powinniśmy wtedy być w szkole.

– A zatem byliście na wagarach? Musiałam się wtrącić.

– Nie sądzę, żeby to był temat dla gazety – powiedziałam. – Niech szkoła się tym zajmie, a jestem pewna, że się zajmie. Chodź, Mat. – Zrobiłam krok w kierunku drzwi.

– Szkoda, że nasz fotoreporter tu nie dotarł – powiedziała Molly Abershaw. – Nie mogę kazać państwu czekać.

– I nie będziemy czekać.

Wyszła z nami z izby przyjęć i zaproponowała, że nas podwiezie. Powiedziałam, że mamy własny transport.

Spojrzałam na szeregi wozów lśniących w słońcu, próbując sobie przypomnieć, gdzie zostawiłam czarnego, firmowego mercedesa. Taka byłam rozkojarzona, kiedy przyjechałam.

– Tam. – Matthew pokazał wóz palcem. Pani Abershaw nadal stała przy nas.

– Jeździ pani mercedesem?

– Moja mama jest kierowcą – powiedział Matthew.

– Tak – odparłam gorzkim tonem – niech pani to zapisze. Chce pani poznać przebieg?

– Wszyscy musimy zarabiać na życie. – Zabrzmiało to niemal jak przeprosiny.

Zawahałam się, kiedy zaczęła szukać kluczyków. Widzicie, ta uwaga mnie zmiękczyła. Uporczywość dziewczyny zirytowała mnie, ale głos wewnętrzny mówił mi, że to trudny zawód. Redakcja ją wysłała, żeby zebrała materiał do artykułu. Niewiele to się różniło od mojej pracy. Mój szef, Stanley Buckie, wysyłał mnie na spotkania z ważnymi klientami w Bath albo na stacjach kolejowych w Bristolu. Niektórzy z tych ważniaków byli bardzo nieprzyjemni.

– Przepraszam, to był straszny dzień.

– Czy Maxim, nasz fotoreporter, może przyjść jutro do państwa do domu, zrobić zdjęcie?

Wsiadłam do samochodu, wyjęłam wizytówkę i nabazgrałam na odwrocie nasz adres.

– Dziękuję pani – powiedziała. – Naprawdę dziękuję. Czy mąż będzie w domu?

– Jestem rozwiedziona.

– Tatuś gra w szachy w barwach Norwegii – oznajmił Matthew. Zamknęłam drzwi i zapaliłam silnik.

– Nie musiałeś nic mówić o swoim ojcu – powiedziałam, kiedy wyjechaliśmy poza teren szpitala.

– Ale to prawda. Jestem z niego dumny. Nie odezwałam się więcej.

Rozdział 3

Matthew nie poszedł do szkoły następnego dnia, nie dlatego że był chory. Pomyślałam, że należy mu się dzień odroczenia, zanim będzie się musiał stawić w gabinecie dyrektora. W dodatku był prawie koniec semestru. Znacie, oczywiście, Abbey Choir School. Jest tam prywatna szkoła podstawowa, do której uczęszcza Mat, i szkoła średnia dla chłopców powyżej trzynastego roku. Na trzynaste urodziny zdają egzamin. To będzie w lutym. Prymusi idą do najlepszych szkół prywatnych w kraju, ale większość po prostu zdaje do szkoły średniej. W broszurze podkreślane są tradycyjne wartości. Rodzice muszą podpisać zgodę na karcenie za złe zachowanie. Uważa się to za dobry sposób na wzbudzanie szacunku i lojalności i większość rodziców też chyba tak myśli. Wagary prowadzą nieuchronnie do cięgów.

Uczyłam się w zwyczajnym, wielkim ogólniaku i muszę przyznać, że metody szkoły prywatnej są dla mnie niezrozumiałe. Zadręczałam się myślami, czy mam prawo trzymać Matthew w takiej szkole. Ale trzy lata wcześniej, kiedy miał dziewięć lat, poprosiłam dyrektora, żeby go przyjął. To było wtedy, kiedy mój mąż Sverre mnie opuścił. Znalazłam się wtedy w życiowym dołku, myśl o samodzielnym wychowywaniu syna przerażała mnie. Przegrałam na całej linii w stosunkach z mężczyznami: z moim ożłopanym piwskiem ojcem, z braćmi, których uważałam i nadal uważam za rywali, z mężem, który rzucił mnie nie dla innej kobiety, ale dla szachów. Jakie więc miałam prawo, by wychować syna na mężczyznę?

Cóż, pomyślałam, że szkoła to męska instytucja i Matthew nauczy się żyć pośród innych mężczyzn, co pomoże mu pokonać trudności wieku dojrzewania. To jest uzasadnienie, a teraz on jest w chórze i w ogóle. Wątpię, czy go stamtąd ruszę. Pracowałam bardzo ciężko, żeby związać koniec z końcem i zapłacić czesne. Najpierwjako taksówkarz, a teraz jako kierowca w spółce.

Byłabym bardziej zadowolona, gdybym wierzyła w ten system. Uznaję Biblię, muzyka kościelna musi odgrywać istotną rolę w życiu szkoły z chórem, a i łacina też powinna być obowiązkowa. Ale dlaczego do wszystkiego innego podchodzą tak staromodnie? Na angielskim spędzają godziny na analizie gramatycznej zdań. Lista lektur kończy się na Dickensie. Pan od matematyki zakazuje używania kalkulatorów. Sport ogranicza się do prawidłowego trzymania kija od krykieta. Nie ma w tym radości. Nie trzeba być pedagogiem, żeby zauważyć, że za dużo tam wkuwania. A kary cielesne są okropne. Przynajmniej ja tak uważam.

O dziwo, Matthew nigdy nie prosił, żeby go przenieść do innej szkoły. Jedyna rzecz, która mu się nie podobała, to śpiewanie od czasu do czasu w soboty podczas ślubów w opactwie, bo traci część wolnego dnia. Poza tym prawie nie narzekał. Te wagary (w mojej szkole nazywano to prostacko zrywa i często to robiłam) to coś nowego, chyba że wcześniej sprytnie się maskował.

– Pan Fortescue był nieobecny, bo zasiadał w ławie przysięgłych, a naszą klasę wysłano do biblioteki. Postanowiliśmy we trzech pójść nad wodę. To wszystko – powiedział, nie odrywając wzroku od telewizora.

– Wybraliście sobie niebezpieczne miejsce na pływanie.

– Nie pływaliśmy. Włóczyliśmy się nad wodą.

– To też było niebezpieczne. Dlaczego właśnie ty wszedłeś na jaz? Dlaczego nie kto inny?

– Podpuścili mnie.

– Och, Mat!

Popatrzył na mnie, przejechał palcami po włosach i tonem, który zapowiadał coś ważnego, powiedział:

– Mamo…

– Tak? – Ostatnio przestałam być „mamusią”. Uznałam to za znak, że Mat chce wyglądać na bardziej dorosłego. W szpitalu zapomniał o tym, ale teraz znowu był młodym mężczyzną.

– Przepraszam, że sprawiłem kłopot. To się nie powtórzy.

Nie oczekiwałam przeprosin, chciałam po prostu nawiązać z nim kontakt.

– Nie ty jeden popełniasz głupstwa – odparłam. – Każdy to robi w pewnym okresie życia.

Gapił się na mnie zaskoczony.

– On też to powiedział.

– Kto?

– Ten fecet, który mnie wyciągnął. Powiedział prawie to samo, co ty. Użył słów „głupoty” czy „głupie rzeczy”. Że w pewnym okresie życia robimy głupie rzeczy. Czy coś podobnego.

Odparłam, że to pewnie miły człowiek. Szkoda, że nie wiemy, kto to jest, i nie możemy mu podziękować. A poza tym musiał zniszczyć sobie ubranie.

– To śmieszne, że mówisz to samo – powiedział Matthew.

– Pewnie tak.

– Powinniśmy się dowiedzieć, kim jest. Chciałbym się z nim spotkać jeszcze raz.

– Nie wiem, dokąd mógł pójść w mokrym ubraniu – mruknęłam. Może poszedł na postój taksówek przy opactwie. Jutro zapytam chłopaków, z którymi pracowałam.

Podkręciłam głośność w telewizorze. Wysiłek związany z rozmową o wypadku był za duży dla nas obojga.

***

Następnego dnia rano przywitano mnie serdecznie na postoju przy opactwie. Nie obyło się bez wyśmiewania mojego wypasionego mercedesa. Przy pierwszej okazji zapytałam o wczorajszy wypadek. Nikt nie pamiętał klienta w mokrym ubraniu, ale kilku kolegów miało poranne wydanie wieczornej gazety. Wręczono mi „Telegraph”. Na pierwszej stronie wyróżniało się zdjęcie Matthew i tytuł: „Skromny bohater ratuje chłopca”.

Przeczytałam reportaż Molly Abershaw i musiałam przyznać, że w ogólnych zarysach historia była opisana zgodnie z prawdą. Nie pamiętałam z lekka świętoszkowatych wypowiedzi, które mi przypisano, ale istota sprawy odpowiadała prawdzie. Razem z Matthew rzeczywiście chcielibyśmy znaleźć człowieka, który przyszedł z pomocą, i osobiście mu podziękować.

Oddałam gazetę i poprosiłam taksówkarzy, żeby dali mi znać, jeśli coś usłyszą.

Wizyta na postoju sprawiła, że spóźniłam się do pracy prawie czterdzieści minut. Na parkingu nadepnęłam mocno na hamulce na widok innego czarnego mercedesa, stojącego na miejscu przeznaczonym dla prezesa. Spółka miała dwa takie wozy, jeden ja prowadziłam, drugim jeździł wyłącznie pan Buckie. Coś podobnego! Szef rzadko pojawiał się w Bathford, a tak wcześnie nigdy tu nie bywał. Zanim jeszcze porozmawiałam z Simonem, szefem biura, wiedziałam, że pan Buckie zostawił wiadomość: chce się ze mną widzieć, gdy tylko zgłoszę się do pracy.

Stanley Buckie kupił kontrolny pakiet akcji Rcalbrew w 1988 roku, kiedy browar, po latach nieudolnego zarządzania, znajdował się na skraju bankructwa. Zainwestował mnóstwo pieniędzy w nowe hale i sprowadził nową ekipę menedżerów. Wyglądało na to, że udało mi się zapobiec upadkowi firmy.

Kiedy zaczęłam tam pracę, dowiedziałam się, że pan Stanley Buckie nie każdemu kojarzy się ze Świętym Mikołajem. Zwolnił połowę załogi, kiedy przejął firmę, a kilku ludzi odeszło w związku z różnymi kłopotami. Wezwanie do jego biura nie było dobrym sposobem na rozpoczęcie dnia.

Zapukałam do drzwi i weszłam, przygotowana na to, że będę okazywać skruchę. Jeśli trzeba, poproszę o litość, włożę wór pokutny, posypię głowę popiołem, wszystko… Ta praca była mi potrzebna. Nie mogłam sobie pozwolić na powrót do taksówki. Sprzedałam ją i wydałam pieniądze na kilkanaście niezbędnych rzeczy.

Bardzo mnie więc podniosło na duchu, kiedy pan Buckie uśmiechnął się, patrząc na mnie sponad okularów do czytania. Ubrany jak zwykle w garnitur w prążki, na pewno włoski i szalenie drogi, z czerwonym pączkiem róży w butonierce, jasno dawał do zrozumienia, kto tu rządzi. Obszedł biurko i wyglądało, jakby chciał mnie objąć.

Przemknęła mi przez głowę myśl, że to cena za spóźnienie. Będę się musiała z tym pogodzić. Z punktu widzenia powierzchowności nie był to kochanek moich marzeń: łysy i z zaczątkami brzuszka, umiejętnie skrywanymi sztuką krawiecką, ale sprawa nie musiała wyjść poza symboliczne przytulanki. Sięgnął ręką, złapał mnie za ramię i mocno przyciągnął do siebie. Potem, niespodziewanie, ścisnął gorącą ręką moją dłoń i potrząsnął nią.

– Gratulacje!

Moje zmieszanie musiało być aż nadto oczywiste.

– …z powodu szczęśliwego ocalenia twojego syna! – wyjaśnił. – Czytałem w gazecie. Cudowne! Zwróciłem uwagę na nazwisko, a to niepospolite nazwisko. Ale nie byłem całkiem pewien, dopóki nie znalazłem wzmianki o Realbrew.

A więc to mu się spodobało: darmowa reklama w miejscowych gazetach. Uratowana przez potęgę prasy!

– Może kawy? – zapytał. – Ależ musiałaś być zdenerwowana! Chłopiec naprawdę dobrze się czuje?

– Doskonale – zapewniłam. – Spóźniłam się, ponieważ…

– Spóźniła się! – wszedł mi w słowo pan Buckie. – Nie spodziewaliśmy się, że w ogóle cię zobaczymy po tej koszmarnej przygodzie. Na pewno nie chcesz dnia wolnego?

– To bardzo wielkoduszne – udało mi się wykrztusić – ale wypadek zdarzył się przedwczoraj.

– Nie szkodzi. Jeśli mógłbym coś dla ciebie zrobić, wystarczy, że mi o tym powiesz.

Tego wieczoru Matthew wrócił do domu przede mną. Oglądał telewizję i jadł smażoną fasolę z chlebem. Nie dopytywałam się, co było w szkole, kiedy się tam znów pojawił. Pewnie miał już dość upokorzeń.

– Był telefon – powiedział. – Ta gruba reporterka, pani Abershaw. Westchnęłam, trochę dlatego że byłam na nią zła, a trochę w jej obronie

– ta męska gruboskórność.

– Mat, ona nic nie poradzi na to, że jest gruba. Czego chciała tym razem?

– Pytała, czy przypomnieliśmy sobie cokolwiek w związku z tym człowiekiem. Powiedziała, że zadzwoni jeszcze raz, kiedy przyjdziesz. Mogłaby poradzić, gdyby się odchudzała.

– Co jej powiedziałeś?

– Niewiele więcej. Nie miał kółka w nosie. Po prostu zwyczajny facet z wąsami. To jej powiedziałem.

Zapytałam go nieśmiało, czy ma jakąś pracę domową. Wyłączył telewizor.

– Mnóstwo. Słówka łacińskie. I stary Fortescue zadał nam cholerną pracę z historii. Każdemu przydzielił ulicę w Bath i mamy napisać jej historię.

– A co ty dostałeś?

– On to naprawdę dobrze przygotował. Powiedział, że przeżyłem dzięki metodzie usta-usta, powinienem więc dostać Gay Street. Wszyscy chichotali.

– Niektórzy z tych nauczycieli nie są lepsi niż chłopcy, których uczą. Co masz zamiar robić dziś wieczorem?

– Narysować duży plan ulicy. Musimy uwzględnić wszystkie budynki. Jutro będziemy ustalać, kiedy to wszystko zbudowano, kto tam mieszkał i tak dalej.

– To chyba bardziej interesujące niż łacińskie słówka – powiedziałam, żeby go zachęcić.

Zadzwonił telefon.

Molly Abershaw. Zapytała, czy miałam w ręku gazetę.

– Tak – odparłam tonem, który niczego nie sugerował.

– Podobało się pani?

– Podobało? – powiedziałam. – Nie jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że się nas opisuje w gazetach, o czym, jak sądzę, pani wie. Ale nie możemy narzekać. Trzymała się pani faktów. Mój szef był zadowolony, że wymieniła pani z nazwy jego spółkę.

Molly Abershaw po drugiej stronie linii była równie opanowana jak ja.

– Całkowicie bezinteresownie. Zastanawiałam się tylko, czy dowiedziała się pani czegoś więcej o człowieku, który uratował Matthew życie.

– Nie – powiedziałam. – Nic więcej nie wiem. Pytałam o niego, ale bezskutecznie. A to, co przypisała mi pani w swoim artykule, że chcę mu osobiście podziękować, to rzeczywiście prawda.

Teraz głos stał się bardziej ożywiony.

– Właśnie dlatego chciałam z panią porozmawiać. Wpadłam na pomysł ciągu dalszego. Myślę, że moglibyśmy poprowadzić akcję: „Znajdźcie bohatera” i poprosić czytelników o pomoc.

– Rozumiem.

– Nie wydaje się pani zachwycona.

– Prawdę mówiąc, myślałam, że nic więcej o nas się nie ukaże w gazetach.

– Ale chciałaby go pani odnaleźć.

– Oczywiście, tak.

– To sposób równie dobry jak inne. Od pani chciałabym tylko jeszcze jednej wypowiedzi, że bardzo pragnie go pani znaleźć.

– Oczywiście, że chciałabym go znaleźć. Zaryzykował życie, żeby uratować mojego syna. Bardzo pragnę móc mu wyrazić wdzięczność, ale…;

– Świetnie. A Maxim zrobi pani i Matthew zdjęcie. Może jutro, jeśli pani pozwoli, zanim Matthew wyjdzie do szkoły.

– To wcześnie. Wychodzi z domu o wpół do dziewiątej.

– To nie problem. Maxim przyjdzie do was po ósmej. Proszę pani…?

– Tak?

– Czy mogłaby pani zapytać Matthew, jak nazywają się jego dwaj koledzy? Mam nadzieję, że zapamiętali jakieś szczegóły, które mogłyby nam pomóc znaleźć tego człowieka.

Zrobiłam się ostrożna.

– Może nie mieszajmy w to tych chłopców?

– Chcę z nimi tylko porozmawiać. Zastanawiam się, czy można uzyskać więcej szczegółów i sporządzić portret pamięciowy tego człowieka.

– Policja to robi, żeby zidentyfikować przestępców – zwróciłam jej uwagę.

Na chwilę zapadło milczenie.

– Nie o to mi chodziło i wątpię, żeby nasi czytelnicy tak to rozumieli. W każdym razie chciałabym jutro skontaktować się z chłopcami. Mogą porozmawiać ze mną telefonicznie. Ma pani nasz numer? Jest na ostatniej stronie gazety.

Nie obiecałam jej niczego, powiedziałam tylko, że powiem o tym Matowi.

– To wystarczy. Jeśli Mat przypomni sobie coś jeszcze, chętnie bym z nim porozmawiała.

– Powiem mu. – Odłożyłam słuchawkę.

Takie zainteresowanie było męczące. Rozumiałam człowieka, który uratował Matthew, że chce pozostać anonimowy.

Rozdział 4

W piątek Matthew przyszedł do kuchni i otworzył lodówkę. Zapytałam, co spodziewa się znaleźć.

– Krem – odparł.

– Jesteś optymistą. Wczoraj zjadłeś resztkę. Jeśli naprawdę ci to potrzebne, to w zamrażalniku są lody. Jaką masz pracę domową w tym tygodniu? – Czasu zawsze jest tak mało, że moje rozmowy z synem są zredukowane do takich pogaduszek. Nie lubię udawać nadgorliwej mamuśki, ale on pewnie tak to widział, a i ja odnosiłam takie wrażenie. Był w wieku, w którym niechętnie ujawnia się myśli, więc trzymaliśmy się spraw praktycznych, a kwestia pracy domowej jest nie do pominięcia.

Powiedział, że musi dokończyć tłumaczenie z łaciny, przygotować się do sprawdzianu z Biblii na poniedziałek i – jak mówił – „zrobić ten pedalski projekt z historii”.

– Matthew! – słyszałam gorsze słowa, kiedy jeździłam taksówką, ale raziło mnie, że słyszę to od własnego syna. – Co ci właściwie w nim przeszkadza?

– Mamy znaleźć słynnych ludzi, którzy mieszkali przy tej ulicy i napisać coś o ich życiu. Pierś ma łatwo. Dostał Circus, a tam są tabliczki z nazwiskami. A ja utknąłem na Gay Street, co za pech.

– Musisz trochę poszukać. Chyba na tym polega to zadanie.

– Poszukać?

– Nie udawaj głupka, Mat. Muszą być jakieś książki, w których możesz to sprawdzić.

– Gdzie?

– Na początek w bibliotece.

– Chyba żartujesz.

– Nie w szkolnej bibliotece, tylko w publicznej. Pójdziemy tam jutro. Pokażę ci, gdzie szukać.

– O której? W soboty pracujesz.

– Jeszcze nie mogę ci powiedzieć, kochanie. Postaram się znaleźć czas.

Jego spojrzenie mówiło, że nie bardzo mi wierzy. Odwrócił się i zgarbiony powlókł do swojego pokoju. Usłyszałam, jak włącza telewizor. Poczułam napięcie w karku i ramionach. Jeśli nie mam czasu, żeby pomóc dziecku w pracy domowej, to jaki to wszystko ma sens? Niewdzięczność Mata jeszcze bardziej pogrążyła mnie w rozpaczy. Ciągle musiałam sobie przypominać, że jego zachowanie jest normą w okresie dojrzewania. Nie osiągnął jeszcze takiej dojrzałości, żeby dać sobie radę z hormonami, jeśli to w ogóle jest możliwe. Przykład jego ojca nie był zachęcający.

Z pokoju nagle usłyszałam krzyk.

– Mamo, chodź. Zirytowałam się.

– Nie mów tak do mnie, Matthew.

– Szybko.

Nutka ponaglenia w jego głosie zelektryzowała mnie. Zastałam Matthew na kolanach przed telewizorem. Palcem dotykał ekranu.

– To on!

– Kto?

– No ten, który uratował mi życie.

Na ekranie zobaczyłam ciemnowłosego mężczyznę z wąsem, a potem kamera pokazała inny obraz, jakieś ogromne wnętrze z filarami i kandelabrami. Potem ukazała się młoda kobieta w niebieskiej spódnicy i zadała pytanie.

– Znowu go pokażą – powiedział Matthew.

– Kto to jest?

– Nie wiem. Dopiero włączyłem.

Kobieta na ekranie zadała kilka pytań dotyczących Jane Austen.

Znów pojawiła się twarz mężczyzny. Odpowiadał z pewnością siebie, cedził słowa tak, jakby był przyzwyczajony do wywiadów. W oku miał wesoły błysk, jakby cała ta sprawa wydawała mu się śmieszna.

– To on… z tymi wąsami – upierał się mój syn.

– Tysiące mężczyzn nosi takie wąsy.

– Wiem.

– To nie może być ten człowiek, kochanie.

– Dlaczego nie? To on.

– Dostrzegłeś go wśród wszystkich innych twarzy, które widujesz w telewizji? Ten program może być nadawany ze Szkocji. Skądkolwiek.

– Mamusiu, to kanał pierwszy, „Points West”. Jeśli przestaniesz gadać i zaczniesz słuchać, może poznamy jego nazwisko.

Mężczyzna na ekranie mówił:

„…w Perswazjach pisała o publicznych salach stanowiących tło dla tego, co opisała jako»elegancką głupotę prywatnych przyjęć«. Było w tym coś z kwaśnych winogron, jak sądzę. Te przyjęcia czy rauty, jak je nazywano, były jak na owe czasy zwariowanymi imprezami, wolnymi od zasad i konwencji rządzących w salach zgromadzeń. Liczba uczestników bali była niewielka. W jednym z listów Jane pisze, jak się uradowała, kiedy do sal przybyło kilka tuzinów ludzi więcej, po zakończeniu prywatnych przyjęć. Może pani ją sobie wyobrazić, jak siedzi i bębni palcami o poręcz fotela, czekając na rozwój wypadków?”

– Mówi o Bath – powiedziałam.

– A więc wzorce życia towarzyskiego ulegały zmianie? – zapytała dziennikarka. – Biedna Jane zmarnowała tutaj najlepsze lata.

– Tak, kiedy jej rodzina tu przybyła, Bath pod względem towarzyskim znajdowało się na równi pochyłej. Modnym miejscem stało się Brighton. Książę Walii wolał morski klimat, więc wszyscy, którzy się liczyli, zaczęli zjeżdżać do Brighton, a nie do Bath.

Dziennikarka odwróciła się do kamery.

– A sale zgromadzeń zaczęły być wykorzystywane w innych celach. Dziękuję panu, profesorze Jackman. Profesor Jackman organizuje tu we wrześniu wystawę Jane Austen w Bath. Powiedzmy teraz o salach w czasach nam bliższych…

Matthew ściszył telewizor.

– Widzisz? To on – powiedział radośnie. – Nazywa się Jackman.

– Ale ten człowiek jest profesorem.

– No to co? To on mnie wyciągnął z wody. Mamo musimy mu podziękować, jak należy.

– Wyjdziemy na idiotów, jeśli się pomyliłeś.

– Nie pomyliłem się.

– Mat, bardzo łatwo się pomylić. Ludzie inaczej wyglądają w telewizji.

– On nie. – Zacisnął wyzywająco usta. – Nie chcesz go odszukać? Zawahałam się. To mogło się stać powodem zadrażnień między nami.

Ale łatwo było temu zapobiec.

– Oczywiście, że chciałabym go odszukać, o ile to jest ten człowiek, ale musiałbyś mu się dobrze przyjrzeć, zanim do niego podejdziemy, nie tylko w telewizji. Ciekawe, czy jest w książce telefonicznej.

Matthew poszedł, żeby ją przynieść.

Moje wszystkie podejrzenia co do partii misiów rozproszyły się w sobotę rano. Pan Buckie poprosi mnie, żebym zawiozła misie do namiotu Instytutu Kobiet na terenach Longleat House, na piknik pluszowych misiów. Dzikie pomysły, które lęgły mi się po nocy w głowie, że niektóre misie wypchane są heroiną albo diamentami, wyglądały teraz idiotycznie. A szef wyglądał na zadowolonego z siebie.

Nie skończył jeszcze ze mną.

– Młoda damo, ciągle czytam o tobie w gazetach. Widziałaś wieczorny „Telegraph”? – Wręczył mi egzemplarz.

– Czwarta strona.

Otworzyłam gazetę i zobaczyłam zdjęcie, na którym obejmuję Matthew ramieniem. Tytuł brzmiał „Pomóżcie nam znaleźć bohatera”.

– Dobre! – powiedziałam i nie czytałam dalej.

– Mam nadzieję, że ten facet wkrótce się odnajdzie – zauważył pan Buckie.

– Dziękuję.

– Jeśli nie odnajdzie się, powiedzmy, do początku przyszłego tygodnia, zaproponuję nagrodę w wysokości stu funtów każdemu, kto potrafi go wskazać.

Z trudem przełknęłam ślinę. Pomysł nie podobał mi się ani trochę. Być może szef w ten sposób chciał mi zrekompensować kłopoty z policją i misiami.

– To bardzo szlachetne – powiedziałam tak, żeby pokazać, że doceniam pomysł, ale nie podchodzę do niego zbyt entuzjastycznie.

Takie subtelności w ogóle do niego nie dotarły.

– Ale gdzież tam – żachnął się. – Tego rodzaju gest nie odbije się ujemnie na finansach firmy.

– Nie wiem tylko, czy taka nagroda jest na miejscu. Nagrody daje się za informacje o napadach na banki i włamaniach.

– A także zaginionych pieskach i kotkach. Nie widzę problemu.

Nie kwestionowałam jego sposobu myślenia. Powiedziałam coś innego.

– Proszę nie myśleć, że nie jestem panu wdzięczna. Po prostu nie chcę, żeby ten człowiek poczuł się zaszczuty. Może chciał pozostać anonimowy. Ma prawo do prywatności.

– Słusznie – przyznał. – Kto wie, może miał powód, żeby tamtego dnia nic być w Bath.

– Właśnie.

– Od czasu do czasu wszyscy mamy ochotę urwać się ze smyczy, zgodzisz się, Dano?

– W moim wypadku to nie wchodzi w grę. Ale doceniam pańską ofertę. Mam na myśli nagrodę. – I wyszłam zrobić, co do mnie należało.

Kiedy odbierałam cztery pudła z magazynu, sprawdziłam, czy nikt przy nich nie gmerał, odkąd je tam zostawiłam. Żeby zyskać całkowitą pewność, zajrzałam, czy wszystkie osiemset misiów jest na miejscu. Potem pojechałam do Longleat i przekazałam je Instytutowi Kobiet, żeby rozdano je dzieciom. Skończyłam przed wpół do jedenastej.

Skoro udało mi się osiągnąć tak dobry czas, uznałam, że mogę sobie pozwolić na urwanie się ze smyczy – chociaż niezupełnie tak, jak to sobie wyobrażał Stanley Buckie – i dotrzymać obietnicy, którą dałam Matthew. Zabrałam go z domu i pojechaliśmy do Bathwick Hill w poszukiwaniu John Brydon House. Właścicielem, według książki telefonicznej, był jedyny G. Jackman mieszkający w Bath. Mgliście przypominałam sobie, że przejeżdżałam obok tego domu kilka razy, ale nie chciałam się teraz zdawać wyłącznie na swoją pamięć.

– Niczego nie obiecuję – powiedziałam do Matthew. – Znajdziemy dom, zaparkujemy gdzieś w pobliżu i zobaczymy, czy on tam jest.

– A jeśli nie wyjdzie?

– Będziemy musieli wymyślić coś innego.

– Na przykład zapukać do drzwi?

– Mat, przestań. Powiedziałam ci, że niczego nie obiecuję.

Ale istotnie, miał rację. Należało wejść do domu. Siedzenie tego człowieka bez jego wiedzy było podstępne, ale miałam świadomość tego, że nie bardzo można polegać na moim synu. Fantazjował. Odkąd zaczął wypowiadać dłuższe zdania, zaludnił ulice Bath chochlikami, kosmitami, gwiazdami popu i postaciami z seriali. Chociaż ostatnio był bardziej powściągliwy z tymi zwidami, i tak uważałam, że oszczędzimy sobie wstydu, jeśli obejrzy profesora Jackmana z bezpiecznej odległości, zanim spróbujemy mu się przedstawić. Byłam przekonana, że Mat będzie musiał przyznać się do pomyłki.

Skręciliśmy w lewo i jechaliśmy powoli przez kilka minut, wypatrując nazw domów. Wkrótce ulica nabrała wiejskiego wyglądu, bo zwiększyły się odległości między parcelami. John Brydon House stał po prawej. Matthew zauważył nazwę na słupku chwilę przede mną.

Przejechałam mercedesem jakieś pięćdziesiąt metrów dalej i zatrzymałam się w miejscu, z którego nie było widać cofniętego od drogi domu. Szare ściany były ciemniejsze niż miejscowy wapień i mocno obrośnięte bluszczem. Nie był ani w stylu georgiańskim, ani nowoczesnym; domyślałam się, że to styl wiktoriański albo edwardiański. Brązowe volvo stało na szerokim, półkolistym podjeździe.

– W porządku, szefie – powiedział Matthew, zgrywając się na postać z powieści detektywistycznej. – Staniemy przed tą speluną?

Nie spodobał mi się ten żart.

– Najwyraźniej ktoś jest w domu. Przejdziemy powoli obok.

Wysiedliśmy i przespacerowaliśmy się wzdłuż kamiennego murku, odgradzającego podjazd, próbując nie gapić się na dom zbyt otwarcie. Zatrzymaliśmy się u końca muru, gdzie krzaki tworzyły wygodną dla nas osłonę, dając zarazem widok na dom i podjazd.

– Przejdziemy jeszcze raz? – zapytał Matthew.

– Myślę, że powinniśmy chwilę postać tutaj.

– Tam jest ścieżka. Jeśli pójdziemy na pole, będziemy mieli widok na tyły domu. Może jest w ogrodzie.

– Nie podniecaj się – powiedziałam.

Matthew wzruszył ramionami, wskoczył na murek, usiadł na nim i zaczął bić piętami o kamienie. Gdzieś nad nami rozległy się trele kosa. Było to miłe przeżycie. Rzadko słyszę śpiew ptaków.

– Gruba Molly dzwoniła wczoraj wieczorem – rzucił niedbałym tonem. Tym razem nie skarciłam go za obrażanie mojej płci.

– Nie mówiłeś. O której?

– Dość późno. Kiedy brałaś kąpiel. Powiedziałem, że nie możesz podejść do telefonu.

– Czego chciała tym razem?

– Tego samego, co poprzednio. Czy mamy coś nowego? Mówiła, że mnóstwo ludzi dzwoniło do gazety, kiedy puściła ten kawałek, że chcą znaleźć bohatera. Niektórzy widzieli, jak mnie uratował. Opisali go, ale żaden nie wiedział, kto to jest. Powiedziałem, że ja wiem, bo był w telewizji.

– Boże, Mat!

Założył ręce na piersi i popatrzył w niebo.

– Co cię teraz ugryzło? Miałam ochotę skręcić mu kark.

– Podałeś jej nazwisko profesora?

– Oczywiście.

– Ty głuptasie! A jeśli się pomyliłeś?

– Nie pomyliłem się. Już ci to mówiłem.

– Mat, mógłbyś patrzeć na mnie, kiedy mówię do ciebie? Takich rzeczy nie mówi się dziennikarzom, chyba że się jest na sto procent pewnym, a nawet wtedy nie zawsze mądrze jest z nimi rozmawiać.

– Dlaczego? Przecież niczego nie musimy się wstydzić. Pytała, czy chciałbym coś dodać. Wolałabyś, żebym skłamał?

– Mogłeś jej powiedzieć… zresztą, jakie to ma teraz znaczenie? Po co czaimy się za krzakiem, skoro wszyscy o tym wiedzą?

– To był twój pomysł, żeby tu przyjechać – wypomniał mi niewdzięcznie Matthew. Zeskoczył z murku. – Zapukamy?

– Chyba nie mamy wyboru. Jestem pewna, że już zdążyła do nich zadzwonić. Matthew…

– Tak?

– Pozwól, że ja będę mówić.

– Proszę bardzo.

Protekcjonalny ton Matthew dotknął mnie. Wyczuwałam w tej uwadze cień szowinistycznej, męskiej wyższości. Kryło się to prawie we wszystkim, co Mat powiedział dziś rano. Nauczył się tego w szkole. Na pewno. Nie mogę pozwolić, żeby tak już zostało. Byłam dla niego matką i ojcem i wymagałam szacunku. Złapałam go za rękaw szkolnej marynarki.

– Jeśli będziesz się do mnie tak odzywał, młody człowieku – skarciłam go stanowczo – będziesz musiał znaleźć sobie kogoś innego, kto wyciągnie cię z tarapatów, bo stracisz całą moją sympatię.

Szeroko otworzył oczy i nagle zaczął wyglądać bardzo dziecinnie.

– Przepraszam, mamusiu.

– Dobrze już – mruknęłam. – Zapomnijmy o tym. – I poszłam w stronę domu.

Nawet nie zdążyliśmy podejść do wejścia, kiedy Matthew stwierdził:

– Ktoś wychodzi.

Zerknęłam nad murkiem i zobaczyłam mężczyznę na ganku.

– To nie on! – powiedział Matthew teatralnym szeptem. – Mamusiu, to nie on.

Sama widziałam, że człowiek, który szedł teraz szybko, lekko rozkołysanym krokiem w stronę volvo na podjeździe, w niczym nie przypominał profesora. Oboje widzieliśmy go w telewizji. Ten to był kawał chłopa, około dwudziestu lat, same mięśnie i ścięgna, miał zaczesane do tyłu jasne jak słoma włosy i nie miał wąsów. Nosił chabrową koszulę z krótkimi rękawami, białe dżinsy i białe trampki. Zaświtało mi w głowie, że mogłam go już gdzieś widzieć w innych okolicznościach. Zazwyczaj, kiedy rozpoznaję ludzi, okazuje się, że jechali moją taksówką, ale bywa, że mózg nie potrafi kogoś umiejscowić. Coś mi mówiło, że ten młody przystojniak nigdy nie jechał moją taksówką. Widziałam go gdzie indziej. Wzięłam Matthew za nadgarstek.

– Nie powinniśmy tu dłużej stać. Lepiej chodźmy.

Nie zrobiliśmy nawet kilku kroków, kiedy nagle rozegrała się scena jak z melodramatu. Z otwartych drzwi dobiegł ostry krzyk.

– Nie możesz tak odejść, na litość boską! Wróć! – Na ganku pojawiła się kobieta z długimi, rozpuszczonymi, rudymi włosami i rzuciła się za mężczyzną. Dopadła go, kiedy otwierał drzwi samochodu. Musiała być o kilka lat starsza od niego, twarz nadal miała piękną, ale skóra na niej była napięta i zmęczona.

Wszystko to stało się, kiedy przechodziliśmy przed John Brydon House. Nie chciałam wydać się ciekawska, szczególnie że kobieta była bosa i miała na sobie tylko różową jedwabną, rozchyloną aż do bioder podomkę. Nie potrzebuję kłopotów. Oboje zbyt byli pochłonięci własnym dramatem, żeby zwracać uwagę na to, czy ktoś na nich patrzy. Kobieta wyciągnęła rękę i chwyciła mężczyznę za złoty łańcuszek na szyi. Nie chciała pozwolić, żeby wsiadł do samochodu.

– Andy, nie odchodź, nie możesz mi tego zrobić! Wróć, proszę! Co mam zrobić, uklęknąć i błagać cię?! – krzyczała.

Mężczyzna, do którego mówiła Andy, nie odpowiedział. Odrywał jej palce, jeden po drugim, od łańcuszka, jakby się bał, że go zerwie, kiedy ją odepchnie. Ona złapała go za bujne jasne włosy, ale to nie zrobiło na nim wrażenia. Kiedy udało mu się uratować łańcuszek, chwycił ją za nadgarstki, zmusił do uklęknięcia i przewrócił lekkim, pogardliwym pchnięciem.

– Ty draniu! – krzyknęła, gdy upadła bokiem na żwir, ale mógł ją pchnąć mocniej, wtedy bardziej by ją zabolało.

Zanim zdołała wstać, Andy wsiadł do samochodu i zatrzasnął drzwi. Włączył silnik. Biła pięściami w szybę i krzyczała.

– Andy, przepraszam!

Volvo zachrzęściło po żwirze, wyjechało na drogę i skręciło w kierunku Bath. Kobieta podbiegła aż do bramy i patrzyła jak odjeżdża. Szlochała.

Wlekliśmy się z Matthew oszołomieni, ale teraz przyśpieszyliśmy i dotarliśmy do naszego samochodu. Szczęśliwie nie stał z tej strony, dokąd pojechało volvo. Wsiedliśmy i zamknęliśmy drzwi.

– Jak myślisz, kto to był? – zapytał Matthew. Powiedziałam, że nie mam zielonego pojęcia.

– To ten dom.

– Wiem. Książki telefoniczne nie są na bieżąco uzupełniane. Może twój profesor sprzedał go i wyprowadził się dokądś. Tak czy inaczej, proponuję, żebyśmy nie pukali do tych drzwi.

– Czemu ona tak krzyczała?

– Nic nam do tego. To ich prywatne sprawy.

– Tak jak seks? To masz na myśli?

– Matthew, dość już tego.

– Pod podomką nic nie miała. Czy to prostytutka, mamusiu?

– Nie bądź śmieszny. – Uruchomiłam samochód.

– Tylko pytałem. Prawie nie rozmawiasz ze mną o seksie. Wyzwolona młodzież! W jego wieku prawie spaliłam się ze wstydu, kiedy matka powiedziała mi, czego mam się spodziewać, choć ani razu nie nazwała nawet organów rozrodczych.

Zawróciłam i przejechałam obok domu. Kobieta zniknęła, drzwi frontowe były zamknięte. Pojechaliśmy do Bath i zaparkowaliśmy naprzeciwko Orange Grove. Byłam zadowolona, że mam w zanadrzu obietnicę, jaką złożyłam Matowi – wizytę w centralnej bibliotece, w dziale historii lokalnej. Zaprowadziłam go na parter i spędziliśmy w ciszy pół godziny, zdejmując książki z półek i szukając informacji o Gay Street. Odkryliśmy, że została nazwana na cześć kogoś, kto nazywał się Robert Gay i był właścicielem gruntów, na których ulica została wytyczona.

– Wielkie rzeczy! – powiedział Mat. Ale udało nam się sporządzić listę byłych mieszkańców i gości. Na tej liście znaleźli się John Wood, Tobias Smollett, Josiah Wedgwood, Jane Austen i William Friese-Green. Matthew spisał te nazwiska i oświadczył, że o żadnym z nich nie słyszał.

– Musisz się czegoś o nich dowiedzieć. Taki jest cel tego ćwiczenia – tłumaczyłam, próbując wykrzesać z niego trochę entuzjazmu. – Pójdziemy teraz do księgozbioru podręcznego i pokażę ci, gdzie szukać.

Zostawiłam go, gdy robił notatki ze słownika biograficznego, i poszłam wykupić nowy bilet parkingowy. Obok samochodu czekała wielka znajoma, niezbyt mile widziana osoba.

Molly Abershaw oznajmiła, że to chłopaki z postoju zauważyły mój wóz. Mówili, że pewnie niedługo będę wracać. Tego dnia była w kolorowym poncho, które prawdopodobnie kupiła w sklepiku z wyrobami rzemiosła latynoamerykańskiego.

– Pomyślałam, że chciałaby pani dostać świeży egzemplarz. – Wręczyła mi „Evening Telegraph”.

Reportaż nosił tytuł „Profesor idzie na ratunek”. Przeczytałam go szybko. Było jasne, że razem z Matem moglibyśmy oszczędzić sobie kłopotów, gdybyśmy usiedli przy telefonie, zamiast zaglądać przez mur John Brydon House. Potwierdzono, że to profesor Jackman był bohaterem znad jazu Pulteney.

Molly Abershaw się rozpromieniła.

– Muszę przyznać, że jestem bardzo z tego zadowolona. Ten reportaż jest mój od samego początku. To naprawdę daje satysfakcję, kiedy można wszystko prześledzić krok po kroku.

– Rozmawiała pani osobiście z profesorem?

– Tak, Mat dał mi namiary. To inteligentny chłopak.

– Ma pani na myśli Mata?

Molly Abershaw zatrzęsła się ze śmiechu.

– Obu, ale mówiłam o Matcie. – Ze sposobu, w jaki się uśmiechała, jasno było widać, że chowa coś w zanadrzu.

– Pozwoli pani, że porozmawiam z Matem?

– A mam wyjście? – odparłam realistycznie. Nie chciałam się spierać. – Odbiera telefony pod moją nieobecność.

– I jest bardzo zdolny. Większość dzieci w jego wieku odpowiada monosylabami. Jestem pewna, że to zasługa szkoły.

– Być może. – Byłam czujna. Nie chciałam, żeby w gazecie znów wspomniano szkołę. Mat też by tego nie chciał.

– Muszę zapytać, czy chce pani spotkać się z profesorem Jackmanem, żeby mu podziękować osobiście?

I teraz Mat wypaplałby wszystko o incydencie przy John Brydon House. Ale dzięki panu Fortescue i pracy domowej z historii prasa nie dostała sensacyjnej historyjki.

– Z pewnością znajdziemy jakiś sposób, żeby wyrazić wdzięczność – odparłam, starannie dobierając słowa.

– Mogę zaaranżować spotkanie.

– To chyba nie będzie potrzebne – rzuciłam szybko.

– Nie chce się pani z nim spotkać?

– Chcę, ale… – zaczęłam mięknąć.

– Uścisnąć mu dłoń i w ogóle?

– Chyba tak.

– Jutro będzie w księgarni Waterstone’s. Ted Hughes podpisuje tam swoje wiersze, wszyscy miejscowi intelektualiści zostali zaproszeni.

– Prawdopodobnie mnie nie wpuszczą.

– Dlaczego? Spotkanie jest otwarte dla wszystkich. Na tym polegają takie imprezy. Chodzi o sprzedaż książek. Może pani z Matem podejść cicho do profesora i porozmawiać z nim spokojnie przy herbacie. To znacznie łatwiejsze niż telefonowanie do niego do domu czy wizyta na uniwersytecie.

Zawahałam się. Rzeczywiście, to wydawało się najmniej kłopotliwe.

– I Mat nie będzie musiał zwalniać się ze szkoły – dodała Molly Abershaw.

– W niedzielę śpiewa na mszy.

– Po południu?

Przyznałam, że nie znajdzie się chyba lepsza okazja, żeby wyrazić wdzięczność profesorowi. A że jestem próżną istotą, od razu zaczęłam się zastanawiać, w co się ubrać.

– Pewnie się tam spotkamy – dodała Molly Abershaw.

Rozdział 5

W niedzielę w porze lunchu w księgarni Waterstone’s kłębiło się od ludzi, którzy chcieli zobaczyć poetę albo dostać jego autograf. Razem z Matem staliśmy z boku, na względnie spokojnej przestrzeni między fantastyką a powieściami detektywistycznymi. Wypatrywaliśmy innego ważnego człowieka.

Mat, mimo protestów, włożył szkolną marynarkę w czerwone i białe paski, szare spodnie, białą koszulę i krawat. Powiedziałam mu, że przy takiej okazji nie może się pojawić w swoim zwyczajnym, niedzielnym stroju – podkoszulce i dżinsach, które chórzyści noszą pod sutannami podczas mszy w opactwie. Gderał, że gdyby zobaczyli go koledzy z klasy, jak idzie Milsom Street w mundurku szkolnym, przy najbliższym spotkaniu zamieniliby mu życie w piekło. Powiedziałam mu, że moi koledzy taksówkarze też by mnie skrytykowali, gdyby zobaczyli mnie w spódnicy.

– To on! – powiedział nagle Matthew.

– Gdzie?

– W tej grupce, z tyłu, przy książkach.

– Książki są wszędzie wokół nas.

– Pod ścianą, pod napisem „Beletrystyka”, przed kobietą w zielonym kapeluszu. Stoi z wysokim czarnym i łysym z muszką.

– Czy to on? – zapytałam. – Wydawało mi się, że jest wyższy, kiedy widziałam go w telewizji.

– To na pewno on – upierał się Matthew. – I jest wysoki.

– No tak, jest. Rzeczywiście, podobny. Masz rację.

Profesor Jackman z ożywieniem rozmawiał z ludźmi, którzy przy nim stali. Z czarnym wąsikiem, rozbieganymi oczami i gestykulacją, podkreślającą to, co mówił, wyglądał raczej na gondoliera targującego się o zapłatę niż na naukowca. Najwyraźniej był człowiekiem komunikatywnym. Bez wątpienia warto chodzić na jego wykłady. Złapałam się na tym, że chcę podejść bliżej, żeby usłyszeć, co mówi. Ale paraliżowała mnie perspektywa przerwania mu, żeby przedstawić syna. Nie byłam w stanie przewidzieć jego reakcji.

Matthew też wzdragał się przed wykorzystaniem okazji, kiedy wreszcie się nadarzyła.

– Włosy mu teraz bardziej sterczą niż wtedy, kiedy go widziałem – powiedział. Najwyraźniej chciał zyskać na czasie. – Ale wtedy były mokre. I nie nosił marynarki.

– Jest szyta na miarę, tak myślę – mruknęłam. – Musi mu być gorąco.

– Mnie też.

– Tam stoi pani, która rozlewa sok pomarańczowy – powiedziałam. – Może sprawdzimy, czy każdy może się napić?

Ledwie zrobiliśmy kilka kroków, poczułam, jak ktoś łapie mnie za ramię. Zrobiło się cieplej, gdy usłyszałam brzęk biżuterii. Molly Abershaw znalazła nas.

– Idziecie w złym kierunku, kochani. On jest tam. Ależ ty elegancko wyglądasz, Mat. Chodźcie, przedstawię was.

Przepchnęła się przez salę. Szliśmy za nią z Matem jak piechota za czołgiem. Grupka skupiona wokół profesora nadal z uwagą słuchała jego słów.

– Profesor Jackman?

– Tak? – Odwrócił się z uniesionymi brwiami, bo przerwano mu w pół słowa.

– Nazywam się Molly Abershaw. Wczoraj rano rozmawialiśmy przez telefon. Jestem z „Evening Telegraph”.

Zacisnął szczęki.

– Wydawało mi się, że ustaliliśmy, proszę pani, iż nie mam prasie nic więcej do powiedzenia.

Czołg zatrzymał się dosłownie, ale w przenośni brnął dalej.

– Spokojnie, panie profesorze. Nie proszę o wypowiedź. Chcę tylko panu kogoś przedstawić. To raczej spotkanie starych znajomych niż przedstawianie obcych ludzi. Pamięta pan małego Matthew? – Położyła rękę na ramieniu Mata, jakby mogły być jakieś trudności z rozpoznaniem go.

– Mat, powiedz to, co masz do powiedzenia.

Zanim Matthew zdążył otworzyć usta, profesor Jackman rzucił lakonicznie.

– Nie ma potrzeby.

– To jego matka, pani Didrikson – wtrąciła Molly Abershaw. – Przyszli tu specjalnie, żeby się z panem spotkać.

– Co jest, Greg, nie chcesz, żeby cię rozpoznano? – odezwał się łysy z muszką.

Molly Abershaw mocniej chwyciła Matthew za ramię i popchnęła go bliżej profesora.

– Proszę się odsunąć – rzuciła do mnie.

– Panie profesorze, zechce pan spojrzeć w tę stronę? – dał się słyszeć jakiś głos.

Błysnął flesz.

Nikt się tego nie spodziewał, poza oczywiście fotoreporterem i Molly Abershaw. Aż do tego momentu nie zauważyłam nikogo z aparatem. Byłam wściekła. Cała sprawa wyglądała na zastawioną pułapkę, ja z Matem byliśmy przynętą.

– Co tu się, do diabła, dzieje? – zapytał profesor Jackman.

– Niech pan się nie rusza. Jeszcze jedno – powiedział fotoreporter, wysoki, brodaty młodzieniec w różowej koszuli.

Profesor działał szybko. Zrobił krok do przodu, sięgnął nad półką z książkami, za którą stał fotoreporter, i chwycił go za nadgarstek. Powiedział, żeby otworzył aparat i wyjął film.

– Nie mogę tego zrobić.

– Aleja mogę. – Jackman wykręcił mu do góry rękę z aparatem.

– Uszkodzi pan to! – powiedział fotoreporter.

– To niech pan sam to zrobi.

– Hej, nie ma pan prawa… – krzyknęła Molly Abershaw.

– Błąd. – Profesor nie zwolnił chwytu. – To wy nie macie prawa. Jesteście bezczelni. To jest spotkanie na cześć pana Hughesa, a nie mecz piłkarski.

Ludzie odwracali głowy, rozmowy wokół nas się urwały.

– W porządku, niech mnie pan puści – powiedział fotoreporter. Profesor Jackman zwolnił chwyt.

Fotoreporter nacisnął guzik i otworzył aparat.

– Niech pan wyjmie film i odda mi go – rozkazał profesor. – Tak. Chcę dostać film. – Włożył go do kieszeni i popatrzył na ludzi. – Sprawa zamknięta – powiedział, po czym wrócił do swoich rozmówców.

Stał do nas plecami. Ani ja, ani Matthew nic mogliśmy już z nim porozmawiać. Byłam zażenowana i zła bardziej ze względu na Mata niż na siebie. Ta szczera próba wyrażenia wdzięczności zakończyła się koszmarnie, a winna temu była Molly Abershaw. Nie profesor. Jego reakcja była zrozumiała. Wykorzystano nas wszystkich cynicznie.

Spojrzałam gniewnie na Molly Abershaw rozmawiającą z fotoreporterem.

– Daj spokój, mamo – powiedział Mat.

Miał rację. Nie było sensu robić kolejnej sceny. Wyszliśmy.

Część V Ból głowy

Rozdział 1

Na komisariacie przy Manvers Street Diamond podał Danie Didrikson kubek kawy i powiedział, że właśnie przyszła informacja na temat syna. Patrol policyjny odwiózł chłopca do internatu. Kiedy wychodzili, oglądał z kolegami Benny Hill Show.

– Teraz może się pani uspokoić – powiedział z lekkim uśmieszkiem, którym dawał do zrozumienia, jak absurdalna, choćby i uprzejma, jest ta uwaga.

Nie odpowiedziała, błądziła powoli wzrokiem po ścianach pokoju przesłuchań przypalonych petami, zaplamionych kawą, brylantyną i innymi nieokreślonymi substancjami. Przez godzinę dała się poznać jako świadek gotów do współpracy. Wspominała pierwsze spotkania z Jackmanami i robiła to szczerze, z godnością, jakby nie uciekała tego wieczoru i zawsze chciała porozmawiać z policją. Diamond, patrząc na jej dziecięco małą lewą dłoń, spokojnie leżącą na drewnianym stole, najwyraźniej odprężoną, pomyślał, że Dana Didrikson nie ma sobie nic do zarzucenia. Czy nie obiecywał sobie zbyt wiele, sądząc, że postanowiła przyznać się do morderstwa i zaraz z niezmąconym spokojem opowie, dlaczego i jak go dokonała?

– Możemy kontynuować? – zapytał, z niecierpliwością dążąc do rozstrzygnięcia.

Nałożono kolejną taśmę i John Wigfull, który jak zwykle przestrzegał litery prawa, rytualnie opatrzył ją numerem, godziną i datą.

– Zacznijmy zatem od spotkania w Waterstone’s – podpowiedział Diamond. – Była pani najwyraźniej zakłopotana tym, co się tam stało.

– Zażenowana. – Pokręciła głową na samo wspomnienie, a potem opowiedziała, jak jeszcze tego samego dnia zebrała się na odwagę i zadzwoniła do Jackmana. Nie było go, odebrała Geraldine. Była urocza i zaprosiła ją wieczorem na barbecue. Wyglądało to na dobrą okazję, żeby porozmawiać z profesorem i szybko wyjść. A potem było jeszcze lepiej, bo po przyjeździe sam Jackman wyszedł jej na spotkanie. Zaproponował, żeby podrzuciła go do pubu, gdzie nad paroma drinkami wyjaśnili wszystkie nieporozumienia.

Wigfull pozwolił sobie na komentarz.

– Dobrze się wam rozmawiało w cztery oczy?

Uchyliła się od odpowiedzi i nic dziwnego. W ocenie Diamonda słowa Wigfulla były tu równie na miejscu jak wiwaty na pogrzebie. To nie był czas na zgłębianie jej stosunków z Jackmanem, tym bardziej że znów wchodziła w koleiny swojej opowieści.

Pani Didrikson na chwilę zamilkła, żeby zapomnieć o tej uwadze, i znów zaczęła mówić.

– Powiedział mi, że organizuje wystawę ku czci Jane Austen i że ma problem z zebraniem eksponatów. Rozmowa jakoś zboczyła na ciotkę Jane Austen, którą zatrzymano w Bath pod zarzutem kradzieży sklepowej. Gregory opowiedział mi o tym, a w mojej głowie odezwał się dzwonek, ale wtedy to przemilczałam. Był tak miły, że chciał się znowu spotkać z Matem. Zaproponował, że zabierze go na uniwersytecką pływalnię.

Tym razem przerwał jej Diamond, bezczelnie zrobił to samo, co sprawiło, że wcześniej spojrzał spode łba na Wigfulla.

– Niech nam pani opowie o ciotce Jane Austen.

– O tej historii z kradzieżą sklepową?

– Nie. O tym, dlaczego odezwał się w pani głowie dzwonek. Najpierw wypiła łyk kawy, jej dłoń w dalszym ciągu leżała zadziwiająco spokojnie.

– Musicie wiedzieć, że nazywała się Leigh Perrot. Mówiłam wam o Matcie i jego pracy domowej z historii i o tym, jak zabrałam go do biblio teki, żeby wyszukał słynnych mieszkańców Gay Street.

– Ciotka tam mieszkała? Pokręciła głową z lekką irytacją.

– Opowiem wam o tym, ale dajcie mi szansę. Jak wspomniałam, zaczęliśmy od działu historii lokalnej, w piwnicy, w głównej części biblioteki. Jak można się spodziewać, półki były zapchane książkami o Bath, Bristolu i okolicznych miasteczkach. Kiedy przeglądaliśmy tytuły, zerknęłam na tom, który wyglądał, jakby zawieruszył się tu z działu teatrologii. Na pierwszy rzut oka jego tytuł brzmiał: W poszukiwaniu Pierrotów. Kiedy go zdjęłam, zobaczyłam, że się pomyliłam. Perretów. Książkę napisał mieszkaniec Bath, Gcorge Perret. Traktowała ona o historii jego rodziny. Nie pasowała do naszych poszukiwań związanych z Gay Street, więc odłożyłam ją na półkę, ale później, kiedy Greg opowiedział mi historię pani Leigh Perrot, postanowiłam sama wybrać się do biblioteki i przyjrzeć się jej. Być może znalazłabym coś, co by go zainteresowało… Pomyślałam, jak by to było cudownie, gdybym znalazła coś, o czym on nie wie, co przydałoby się na wystawę i stanowiłoby symboliczne podziękowanie za uratowanie Mata.

– Nie powiedziała pani tego profesorowi Jackmanowi?

– Nie. Nie byłam pewna, czy w książce wspomniano o pani Leigh Perrot. – W tym momencie Dana Didrikson mocno złożyła dłonie, splotła palce i przypominając sobie tamtą chwilę, przestała się kontrolować. – Ale wspomniano – powiedziała z satysfakcją. – W samym środku znajdował się akapit, w którym było napisane, że wielu Perretów nie uznano za wartych wzmianki w archiwach, bo przestrzegali prawa. Inaczej pewnie zasłużyliby na jakąś wzmiankę,,jak niejaka pani Leigh Perrot”, którą w 1800 roku sądzono w Taunton za kradzież sklepową. – Wytrzeszczyła oczy, jak dziecko. – To nazwisko wstrząsnęło mną. To musiała być ciotka Jane! A co bardziej ekscytujące, autor dodawał, że w archiwum hrabstwa Wiltshire zachował się plik papierów relacjonujących rozprawę i list podpisany przez kogoś z rodziny Leigh Perrot.

– Archiwum Wiltshire to musi być w Trowbridge – wtrącił flegmatycznie Wigfull, według Diamonda tylko po to, żeby popisać się erudycją, ale przy okazji zepsuł nastrój.

Na szczęście pani Didrikson była zbyt podniecona wspomnieniami tamtych wydarzeń, żeby przerwać. Opowiedziała, jak przy pierwszej nadarzającej się okazji wybrała się do Trowbridge i złożyła zamówienie na te dokumenty.

– Szczerze mówiąc, przeżyłam rozczarowanie, kiedy je przede mną położono. List został napisany przez kogoś o nazwisku John Leigh Perrot i kiedy w końcu udało mi się odcyfrować jego pismo, nie znalazłam tam niczego interesującego. Protokoły z procesu były bardzo nudne. Porozmawiałam z pomocnikiem archiwalnym, czy aby nie ma czegoś o ciotce Jane. Przejrzał, ale nic nie znalazł. Już miałam dać za wygraną, kiedy wszedł ktoś wyżej postawiony, archiwistka, jak sądzę, i zapytała, kogo szukam. Sama przejrzała dokumenty, które zamówiłam. Powiedziała, że jeden z jej kolegów tym się zajmuje. Krótko mówiąc, zadzwoniła, a tamta osoba potwierdziła, że mniej więcej w latach sześćdziesiątych ktoś zaproponował archiwum sprzedaż sporej paczki listów rodziny Leigh Perrot. Zakupili tylko wybór. Sprzedawca nie miał pojęcia o tym, że listy mają związek z Jane Austen. Dysponują nazwiskiem człowieka, który zaoferował sprzedaż listów. To kapitan Crandley-Jones z Devizes.

– I pani go odszukała?

– Nie od razu. Zajęło mi to więcej czasu, niż się spodziewałam. Nie było go w książce telefonicznej.

– Profesor Jackman nie wiedział, że jest pani na tropie listów? Pokręciła głową.

– Nie powiedziałam mu ani słowa. Mogło z tego nic nie wyjść.

– Potem skontaktowała się pani z tym człowiekiem z Devizes?

– Z jego zięciem. Kapitan zmarł, ale podano mi adres wykonawcy jego testamentu, zięcia, który mieszkał na wyspie Wight. Napisałam do niego i przez dwa tygodnie czekałam na odpowiedź. Myślałam, że sprawa skończona, a do otwarcia wystawy zostało zaledwie kilka dni. Wreszcie pewnego wieczoru, w pierwszym tygodniu września, zatelefonował do mnie. Powiedział, że przeglądał papiery kapitana i znalazł kwit poświadczający sprzedaż zbioru sześćdziesięciu trzech listów rodziny Perrot. Sześćdziesięciu trzech! Nabywcą był filatelista z Crewkerne o nazwisku Middlemiss. Kupił całość w 1979 roku za sto pięćdziesiąt funtów. Pojechałam tam następnego dnia i tym razem miałam szczęście… więcej szczęścia, niż mogłam sobie wymarzyć. Pan Middlemiss nadal mieszkał pod tym samym adresem i nadal miał większość listów Perrotów. Kupił je, bo na niektórych były wczesne znaczki pocztowe, które, jak sądzę, sprzedał z niezłym zyskiem. Resztę włożył do pudła i od tamtego czasu ich nie ruszał. Wyciągnął pudło i pozwolił mi przejrzeć zawartość. – Pani Didrikson na chwilę zacisnęła powieki. – Nie umiem opowiedzieć, jak bardzo byłam podniecona, kiedy przeglądałam te pokryte kurzem, stare listy. Przechodziły przez wiele rąk i obejmowały chyba okres osiemdziesięciu lat. W niektórych wycięte były kwadraty, tam, gdzie naklejono znaczki pocztowe. Na szczęście te, które mnie interesowały, zostały napisane, zanim wprowadzono znaczki, a nie pamiętam, kiedy je wprowadzono.

Wigfull, jak prymus klasowy, podpowiedział datę: 1840. Ale Dana Didrikson zbyt pochłonięta była opowieścią, żeby to zauważyć.

– Wyobraźcie sobie, jak się czułam, kiedy znalazłam dwa krótkie listy z 1800 roku, zaadresowane do pani Jamesowej Leigh Perrot, w domu strażnika, wwiezieniu Ilchester, podpisane: „Twoja kochająca siostrzenica Jane”. Znalazłam żyłę złota.

– Czy Middlemiss zdawał sobie sprawę z ich znaczenia? – zapytał Diamond.

– Obawiam się, że mu nie powiedziałam.

– Nieładnie.

Wzięła to za poważną naganę.

– Nie byłabym w stanie pozwolić sobie na cenę, której by zażądał. A tak chciał za nie trzydzieści funtów, bo myślał, że prowadzę badania historii mojej rodziny. Zapłaciłam gotówką i wyszłam. Czy to nieuczciwe?

– Nie, to czysta gra – powiedział Diamond. – Pierwsza zasada wolnego rynku: przedmiot nie jest wart ani więcej, ani mniej, niż nabywca jest gotów zapłacić. Stawiał swoją wiedzę przeciwko pani wiedzy. Pani była dość mądra, żeby wiedzieć, że to jest coś warte, a on nie. Byłaby pani głupia, gdyby go pani oświeciła. Może pani spać spokojnie, tyle że mogła pani zbić cenę do dwudziestu pięciu funtów. Zwykle są gotowi się targować.

– Wiem, ale nie mogłam już wytrzymać napięcia.

– I szybko pani wyszła.

– I pojechałam do domu, wyobrażając sobie chwilę, kiedy wręczę je Gregowi.

– Nadal pozostała pani z nim w kontakcie?

Pani Didrikson zawahała się, chwyciła za brzeg stołu obiema rękami i odchyliła się do tyłu, jakby wyczuła w pytaniu pułapkę.

– Widziałam go kilka razy, kiedy zabierał mojego syna na pływalnię.

– I na krykieta, i na święto balonów – podpowiedział jej Wigfull z subtelnością młota kowalskiego.

To dało efekt.

– Wygląda na to, że wszystko już wiecie – powiedziała ozięble. Po nieprzyjemnej przerwie Wigfull spróbował naprawić szkodę.

– Chodzi mi o to, że profesor poświęcał swój czas, żeby być miły dla pani syna.

– No, tak – przyznała.

– Co dawało pani kolejny powód, żeby ofiarować mu listy Jane Austen.

– Kiedy je pani przekazała? – zapytał Diamond – Tego samego wieczoru?

Znów zrobiła przerwę przed udzieleniem odpowiedzi. Potok słów skończył się, a Diamond wiedział, kog o ma o to winie.

– Nie – odparła w końcu. – Kilka dni później.

– W przeddzień wystawy, jak słyszałem – powiedział Diamond. – Dlaczego tak późno?

W sposobie, w jaki odrzuciła ręką włosy, objawiło się jeszcze większe skrępowanie.

– Bo, hm… Kiedy wróciłam z Crewkerne, miałam… obrzydliwą scenę z Geraldine Jackman. Ku mojemu ogromnemu zaskoczeniu zastałam ją u siebie w domu, siedziała w saloniku i piła kawę.

– Sama?

– Nie. Było tak: kiedy Mat pływał z Gregiem w Claverton, ktoś zadzwonił do domu Jackmanów z Chawton, to domek w Hampshire, w którym zorganizowano muzeum Jane Austen, i powiedział, że Greg uzyskał zezwolenie na wypożyczenie kilku dodatkowych eksponatów na wystawę. Aż się palił, żeby zaraz pojechać do Chawton i poprosił Geraldine, żeby podwiozła Matthew do domu swoim samochodem, co też uczyniła. Mat uznał, że byłoby uprzejmie zaprosić ją na kawę, a ona natychmiast się zgodziła. Tak ich zastałam. Nie jestem w stanie zrozumieć, skąd wziął się ten złośliwy i zupełnie niesprowokowany atak. Rzuciła się na mnie w chwili, kiedy weszłam do własnego saloniku.

Diamond błyskawicznie wymienił spojrzenia z Wigfullem, żeby przypadkiem znowu jej nie przerwał.

– Chodzi o atak fizyczny?

– Nie, nie uderzyła mnie, ale natarła tak mocno, że odczułam to prawie fizycznie. Właściwie wtedy spotkałyśmy się po raz pierwszy, rozumie pan. Kilka tygodni wcześniej rozmawiałyśmy telefonicznie, kiedy zapraszała mnie na swoje przyjęcie i wydawała się bardzo miłą osobą. Nie byłam w stanie uwierzyć, że to ta sama kobieta. Prawdę mówiąc, przez chwilę nie wiedziałam, z kim mam do czynienia. Po prostu obrzuciła mnie obelgami.

– Jakimi obelgami?

– Muszę to powtarzać?

– Bardzo proszę, wszystko, co pani sobie przypomni.

Dana Didrikson znów zaczęła bawić się włosami, spojrzała na kubek z kawą i powiedziała cicho.

– Zaczęła od tego, że zapytała, czy sądzę, że kogoś nabiorę, jeżdżąc sobie mercedesem, skoro i tak wiadomo, że jestem miejską rikszą.

– Kim? – zapytał Wigfull.

– John, na litość boską – warknął Diamond. – Niech pani mówi dalej.

– Byłam bardziej zaskoczona niż obrażona. Zapytałam, kim jest, a ona, że przypadkiem żoną człowieka, z którym się aktualnie pieprzę. To wszystko działo się w obecności mojego dwunastoletniego syna. – Podniosła wzrok, twarz miała wykrzywioną bólem, jaki wywołało to wspomnienie. – Wyobraża pan sobie? Poprosiłam ją, żeby wyszła. Biedne dziecko, wyglądał, jakby piorun go strzelił. Zanim przestąpiła próg, zaczęła rzucać na mnie oskarżenia tak pokrętne, że zwątpiłam, czy jest przy zdrowych zmysłach. Powiedziała, że wykorzystałam Matthew jako przynętę, żeby złapać jej męża. Odkryłam, że Greg nie ma dzieci, i zamachałam mu przed nosem Matthew – właśnie takich słów użyła – wiedząc, jak bardzo pragnie mieć syna.

– Co pani na to powiedziała?

– Prawdę. Ze opowiada cholerne bzdury i że nigdy nie spałam z jej mężem. Potem, oczywiście, starała się jak mogła uzasadnić te szalone oskarżenia. Przypomniała, że zaprosiłam Grega na kawę, kiedy przywiózł Matthew z basenu. Pomyślałam, że kawa i herbatnik w mojej kuchni to jeszcze nie powód do rozwodu, i tak jej powiedziałam. Ale w oczach Geraldine wszystko to było częścią utkanej przeze mnie pajęczyny: pływanie, wspólne wyjścia, drink, który kupiłam Gregowi w Viaduct… oczywiście, ktoś nas widział. Nie można było jej przekonać. W końcu przestałam protestować i dałam się jej wygadać z nadzieją, że jak skończy, to sobie pójdzie. I tak się stało. Nie przyszła, żeby mnie wysłuchać. Chciała po prostu wypuścić nadmiar pary i zrobiła to. Wreszcie wybiegła jak furia.

– Nie groziła pani, nie stawiała ultimatum?

– Nie, to był po prostu stek obelg.

– Jak się pani czuła po tym wszystkim? Wyobrażam sobie, że musiała pani być wściekła.

– Raczej oszołomiona. Kręciło mi się w głowie. Natychmiast porozmawiałam z Matem i powiedziałam mu, że ta kobieta jest najwyraźniej niezrównoważona. Przeprosił za to, że wpuścił ją do domu, ale była bardzo miła, dopóki ja się nie pojawiłam. Tak to bywa z tego rodzaju szaleństwem. Dziewięćdziesiąt pięć procent czasu wydają się całkowicie przy zdrowych zmysłach.

Diamond pokiwał głową.

– Na wypadek gdyby Matthew uwierzył w któryś z jej zwariowanych zarzutów, przysięgłam uroczyście, że wszystkie są nieprawdziwe. Zgodziliśmy się co do tego, że Greg ma problemy z tą kobietą, przecież razem żyją. Powiedziałam Matowi, że po tym, co zostało powiedziane, nie powinien już chodzić z Gregiem na pływalnię.

W uchu Diamonda brzmiało to jak sztuczny patos, ale podszedł do tego z powagą.

– Jak to przyjął?

– Po męsku, jak na chłopca w jego wieku. Z początku nie widział w tym sensu. W końcu Greg był dla niego drugim ojcem przez cały lipiec i sierpień, więc odczuł ból rozstania. Musiałam zwrócić mu uwagę, że i Greg będzie musiał zaprzestać wypraw na basen wobec tego, co powiedziała Geraldine.

– Zrozumiał?

– Tak.

Cała sprawa natchnęła Diamonda istotnymi przeczuciami. Ten incydent nie musiał być bezpośrednim motywem morderstwa, ale najwyraźniej głęboko utkwił w psychice Dany Didrikson. Nie tylko zaatakowano jej moralność, ale także uczciwość jako matki, a to wystarczy, żeby niebezpiecznie rozjuszyć każdą kobietę. Mimo że tyle czasu minęło od incydentu, w jej oczach i głosie czaiła się dzika wściekłość, kiedy mówiła o Geraldine Jackman.

Znów naprowadził ją na główną linię śledztwa.

– Miała pani kolejny problem na głowie: listy Jane Austen.

– Teraz pan rozumie, dlaczego nie przekazałam ich tamtego wieczoru?

– Ale w końcu zrobiła to pani.

– Tak, po kilku bezsennych nocach. Pomyślałam sobie: dlaczego mam pozwolić, żeby ta głupio zazdrosna kobieta pozbawiła Grega satysfakcji płynącej z posiadania cennych listów? Dla mnie nie miały znaczenia, ale w jego rękach namieszałyby w literackim światku. Zagwarantowałyby sukces jego wystawie. Po ogromnym ryzyku, jakie wziął na siebie, ratując mojego syna, musiałabym być kompletnym mięczakiem, gdybym bała się powtórnie narazić na połajanki Geraldine. W piątek wieczorem, na dzień przed otwarciem wystawy, zebrałam się w sobie i poszłam do niego do domu.

– Przecież mogła pani wysłać listy pocztą i uniknąć spotkania z panią Jackman? – powiedział Wigfull.

– Były zbyt cenne, żeby powierzać je poczcie. Poza tym było za mało czasu.

Diamond odezwał się z większym zrozumieniem.

– Myślę, że chciała pani zobaczyć jego reakcję, kiedy mu je pani pokaże.

Uśmiechnęła się lekko, potwierdzając, że trafił w sedno.

– Szczerze mówiąc, tak. Najpierw zadzwoniłam, żeby się upewnić, że będzie w domu. Powiedziałam tylko, że mam coś, co chciałabym mu dać, i zapytałam, czy nie będę przeszkadzać, jeśli zaraz przyjadę. Skorzystałam ze sposobności i jeszcze raz podziękowałam mu telefonicznie za jego uprzejmość wobec Mata i mnie, a potem jasno postawiłam sprawę, że spotkania na pływalni muszą się skończyć.

– Powiedziała pani dlaczego?

– Myślę, że wiedział. Geraldine z pewnością powiedziała mu o swoich podejrzeniach. Nie wyglądała na osobę skrytą. W każdym razie nie oponował. Kiedy przyjechałam, ulżyło mi, że to Greg powitał mnie w drzwiach.

A kiedy pokazałam mu listy, cóż to była za wspaniała chwila! Tak się cieszyłam, że jednak przyszłam. Ucieszył się. Kazał mi opowiedzieć ze szczegółami, jak na nie natrafiłam. A potem wszedł nieznany mi mężczyzna, Amerykanin.

– Doktor Junker.

– Tak się nazywał. Chyba był autorytetem w sprawach Jane Austen i kiedy zobaczył listy, aż zadrżał z podniecenia. Był całkowicie pewien, że wyszły spod ręki Jane. Kiedy parę minut później weszła Geraldine Jackman, nie ściągnęła na siebie takiej uwagi, która według niej należała się jej z założenia. Wygłupiała się jak rozkapryszone dziecko.

To było fascynujące, móc wysłuchać opowieści o znanym epizodzie z innego punktu widzenia, ale Diamond skupił się raczej na faktach, a nie na wrażeniach. Relacja Dany Didrikson ściśle odpowiadała temu, co powiedzieli Jackman i Junker. Zauważyła rażące umizgi Geraldine do Jackmana i powtórzyła złośliwą propozycję złożoną przez panią domu, żeby Jackman okazał wdzięczność, zabierając ją, Danę Didrikson, na kolację do restauracji.

– Tylko dla porządku, nie umawiała się pani na ponowną wizytę w tym domu?

– Czy nie wyraziłam się jasno? – zapytała. – Kończyłam znajomość z Jackmanami.

– I skończyła pani?

– Tak. – Odchyliła się do tyłu. W jej brązowych oczach widać było zmęczenie. – To wszystko, nie mam wam nic więcej do powiedzenia.

Diamond patrzył na nią, nie wiedząc, czy powiedziała to złośliwie, czy stawia opór. Nagle poczuł się rozbity, nieprzygotowany na zakończenie przedstawienia w połowie seansu.

– Chce pani powiedzieć, że potrzebna jest pani przerwa.

– Nie – odparła. – Nie to chcę powiedzieć.

– Niechże pani da spokój – powiedział łagodnie. – Musi być coś jeszcze. Wiemy, że jest.

W oczach miała coś, co potwierdzało jego przypuszczenia, ale nie chciała tego przyznać.

– Jestem zatrzymana, tak?

– Jeszcze nie.

– W takim razie chciałabym wyjść.

– W takim razie – powiedział Diamond – będę zmuszony zatrzymać panią.

– Za co?

– Za nieostrożną jazdę. To wystarczy.

– To absurd.

– Przykro mi. Tak, jest pani zatrzymana.

– Co to znaczy?

– To znaczy, że możemy panią przetrzymać przez dobę albo trzydzieści sześć godzin, jeśli tak postanowię.

Warga jej zadrżała.

– Jutro muszę być w pracy. Szef będzie chciał, żebym go woziła.

– No to będzie musiał skorzystać z taksówki, prawda? – Spojrzał na Wigfulla. – Zatrzymaj taśmę. Wkrótce będzie nam potrzebna nowa.

Rozdział 2

Zanim wrócimy, John…

– Tak?

– Słówko.

Wigfull uniósł wysoko brwi. Z tymi swoimi operetkowymi wąsami wyglądał tak, jakby naprawdę nie miał pojęcia, o co chodzi Peterowi Diamondowi. Detektywi zostawili Danę Didrikson w pokoju przesłuchań, żeby przemyśleć to, czego do tej pory nie ujawniła, i każdy z nich zajął się tym z osobna – Diamond przy swoim biurku, Wigfull przy telefonie, w dyżurce. Teraz stanęli oko w oko u szczytu schodów.

Diamond przeszedł do rzeczy.

– Pojawiło się między nami nieporozumienie. Ja jej daję mówić, a ty wsadzasz kij między szprychy.

– Na przykład…?

– Do cholery, doskonale wiesz, o co mi chodzi.

– Panie Diamond, jeśli ma mi pan coś za złe, wolałbym, żeby wyłożył pan to jasno.

Diamond z trudem opanował przypływ złości.

– John, w tym jest coś bardziej zasadniczego. Nie nadajemy na tych samych falach. Ty z zasady jesteś wrogo nastawiony do kobiet, i to widać.

– Wrogo nastawiony? Przecież nam uciekała.

– Co nie znaczy, że mamy na nią naciskać.

– Oczywiście – mruknął jadowicie Wigfull, jasno dając do zrozumienia, że taka gadka ze strony człowieka, który wsadził Hedleya Missendale’a, niewiele wnosi.

Diamond nie dał się zbyć.

– Naszym celem jest wydobycie prawdy.

– Tak, a prawda jest taka, że zadurzyła się w Jackmanie i zamordowała jego żonę.

Wigfullowi wydawało się to aż nazbyt oczywiste.

– Może masz rację, ale to ma także inny wymiar – powiedział Diamond.

– Łzawa historyjka, o to chodzi?

– Nie wiem. Z pewnością wyjdzie więcej, jeśli damy jej szansę, żeby nam powiedziała.

– Innymi słowy chce pan, żebym trzymał niewyparzony jęzor za zębami. Nutka autoironii była ustępstwem, krokiem wstecz od zimnej wrogości i Diamond uśmiechem okazał, że przyjmuje to do wiadomości.

– Szansa już minęła. Okopała się. Musimy coś z tym zrobić, ale z głową. Według mnie nie zareaguje na groźby.

– W porządku, już powiedziałem, że będę milczał.

– Nie. Chcę, żebyś się wtrącał. Pomaga mi to, że panujesz nad szczegółami. Tak do niej podejdziemy, prawdą, sprawdzając jej wersję za pomocą faktów, o których wiemy, że są prawdziwe. Razem, John, jako zespół.

Wigfull odpowiedział niechętnym skinieniem głowy. Dość ostro zapytał też, jaką linię przyjmie teraz przesłuchanie.

Diamond wiedział, czego chce. Zaczną od zasugerowania Danie Didrikson, że była w domu Jackmana w dniu morderstwa. Bez względu na jej odpowiedź każą jej zdać sprawę z jej czynności w tamten poniedziałek. Dopiero kiedy będą dysponowali obrazem całego jej dnia, spróbują zgłębić jej motywy albo wykazać niespójności w zeznaniach. Było to przesłuchanie złożone, ulubione przez instruktorów w szkołach policyjnych i Wigfull nie mógł temu niczego zarzucić. Diamond, żeby dodać ludzkiego wymiaru tej rozmowie, dodał, że odbędzie się to jego osobistym kosztem, gdyż jego żona, Stephanie, wykorzystuje późne powroty męża jako amunicję w kampanii o zmodernizowanie kuchni. Składa mu późnym wieczorem przypalone ofiary.

– Powinien jej pan kupić kuchenkę mikrofalową – doradził Wigfull.

– Nie mam do nich zaufania.

– To nowa technologia. Bez naszej nie wiedziałbym, jak żyć.

– Tak też myślałem – powiedział Diamond, skłonny wierzyć, że dom Wigfulla nie da się odróżnić od salonu sprzedaży urządzeń elektrycznych.

– Być może widział mnie pan przed chwilą przy telefonie – kontynuował Wigfull. – Nie dzwoniłem do żony. Nie robię tego, odkąd mamy mikrofalówkę. – Kiedy Diamond myślał o przyczynie i jej skutku, Wigfull dodał niedbale, ale z łobuzerską nutką.

– Prawdę mówiąc, zadzwoniłem do Buckle’a, pracodawcy pani Didrikson.

– Po co?

– Powiedziałem mu, że pani Didrikson jutro nie przyjdzie do pracy.

– Czy nie było trochę za późno?

– Złapałem go w domu.

– Rozumiem. – Diamond, nieco zbity z pantałyku, ale czujny, poszedł do pokoju przesłuchań. – Jestem pewien, że będzie ci wdzięczna.

Usłyszał za sobą, jak Wigfull mówi podniesionym głosem.

– Nie zrobiłem tego z uprzejmości, panie Diamond. Zapytałem, czy stawiła się do pracy w poniedziałek, jedenastego września.

Diamond obrócił się na pięcie.

Wigfull wyglądał jak zadowolony kot, leżący na poduszce.

– I nie stawiła się. Buckie sprawdził w zapiskach. Wzięła dzień wolnego. W dniu morderstwa nie było jej w pracy. – Rozdzielał słowa jak aktor, kończący odcinek słuchowiska radiowego. Brakowało tylko głośnej muzyki.

Diamond jej nie zapewnił. Zaledwie kiwnął głową.

– Wiedział pan o tym? – Wigfull aż zapiał z niedowierzania.

– Zeznania przynieśli chłopcy, którzy chodzili po domach. Właśnie je przeczytałem. Widziano, jak kobieta w czarnym mercedesie skręcała na podjazd John Brydon House krótko po jedenastej piętnaście.

Naprawdę czuł się zadowolony.

***

Kiedy wrócili, stała tyłem do drzwi i w jej postawie było widać napięcie. Smukła postać patrząca przez okno na światła Bath z ramionami założonymi na piersi. Diamond pomyślał o tym, jak mało dowiedział się o charakterze tej kobiety przez dwie, trzy godziny pytań i odpowiedzi. Wynikało to częściowo z tego, że najwyraźniej wyuczyła się swojej opowieści na pamięć, wiedząc, że wcześniej czy później policja ją dorwie. Gładkie przedstawienie niewiele sugerowało, nie licząc tych wybuchów rozdrażnienia, kiedy Wigfull zaczął jej pod koniec przerywać. Wprawdzie emanowało z niej silne poczucie obowiązku, czy to w stosunku do jej niegrzecznego syna, czy szemranego szefa, czy też rycerza w lśniącej zbroi, profesora Jackmana, ale trzeba było jeszcze sprawdzić, ile jest obliczone na pokaz. Jedną rzecz Diamond zapamiętał dobrze: mocne uczucie triumfu, towarzyszące jej opowieści o poszukiwaniach listów Jane Austen, listów, które coraz bardziej zaczynały wyglądać na motyw morderstwa.

– Możemy wrócić do rozmowy? – zapytał.

– Nie mam nic więcej do powiedzenia. – Nie musiała tego mówić. Mógł odczytać odmowę z ułożenia jej ramion.

Kiwnął głową do Wigfulla, żeby założył nową taśmę i nagrał informacje wstępne. Kiedy miał to za sobą, przypomniał jej formalne ostrzeżenie i dodał.

– Właśnie otrzymaliśmy nowe informacje na pani temat. Nie przyniosło to spodziewanego efektu.

– Wiemy, że odwiedziła pani Geraldine Jackman w dniu, kiedy została zamordowana. Widziano panią…

Tym razem wstrząsnął nią dreszcz, próbowała go ukryć, udając, że pociera sobie ramiona.

Diamond dokończył zdanie:

– …więc musi być coś więcej do powiedzenia.

Wigfull odezwał się, przybierając nowy, nieagresywny styl.

– Może pani usiądzie?

Odwróciła się przez ramię, niezdecydowana, co robić, a potem podeszła do stołu i zajęła miejsce naprzeciwko Diamonda. Oczy jej błyszczały, jakby w jej mózgu działo się zbyt wiele, żeby mogła właściwie zinterpretować to, co widzi.

– Przyznaje pani, że weszła do tego domu? – zapytał Diamond. Opuściła głowę, co można było odczytać jako przytaknięcie.

– Dlaczego? – zapytał Diamond, odchodząc od przesłuchania strukturalnego, które sam zaproponował. – Dlaczego pani tam weszła?

Odpowiedziała szeptem zbyt cichym, żeby mógł go zarejestrować magnetofon.

– Poprosić ją, żeby oddała listy.

– Geraldine? Pokiwała głową.

– Byłam pewna, że schowała je gdzieś w domu. – Powiedziała to nieco głośniej, oczy znów zaczęły spoglądać inteligentnie. – To oczywiste, że je zabrała.

– Skąd pani wiedziała, że zaginęły? – zapytał Wigfull.

– Wcześnie rano zadzwonił do mnie Greg, około wpół do ósmej. Myślał, że zabrał je doktor Junker. Pojechał za nim pociągiem do Londynu.

– Ale dlaczego miałby pani o tym mówić?

– Był pewien, że Geraldine zadzwoni do mnie, tylko po to, żeby zatriumfować. Nie chciał, żebym usłyszała to od niej.

Diamond uznał, że wyjaśnienie jest prawdopodobne. Zgadzało się z podejrzeniami, jakie Jackman żywił wobec żony.

– I Geraldine zadzwoniła?

– Nie. – Pochyliła się do przodu, ciemne oczy znów zrobiły się twarde. – Co jeszcze bardziej mnie przekonywało, że ma te listy. Greg się mylił, ja nie: ona je miała. – Powiedziała „ona” z nieskrywaną pogardą, z pełnej pasji nienawiścią, której nie wymazało zabójstwo. Nienawiść między tymi kobietami musiała przybrać większe, znacznie większe rozmiary niż usprawiedliwiałyby to opisane do tej pory fakty.

Diamond wiedział, że może zboczyć z głównej linii przesłuchania i tym razem trzymał się relacji z tego, co stało się w ów fatalny poniedziałek.

– Co pani postanowiła z tym zrobić?

– Z początku nic. Odczekałam kilka godzin, wreszcie dotarło do mnie, że jest łajdaczką. Byłam tak zdenerwowana, że zadzwoniłam do szefa i pod byle jakim pretekstem wzięłam sobie zwolnienie. Około wpół do dziewiątej zawiozłam Matthew do szkoły i zrobiłam zakupy w Bath. Wypiłam kawę w jednym z barów przy stacji autobusowej i zaczęłam myśleć. Kiedy tak siedziałam, przypomniałam sobie coś, co powiedziała Geraldine, kiedy wręczałam listy Gregowi. Ze to śmiecie. Stare, zbutwiałe szpargały bez literackiej wartości.

To zdanie, przypomniał sobie Diamond, usłyszeli w prawie tym samym brzmieniu od doktora Junkera. Dana Didrikson wcześniej o tym nie mówiła.

– Musicie zrozumieć, jaka przerażająca myśl powstała mi w głowie. – szukała na ich twarzach współczucia. – Bez zastanowienia zniszczyłaby te cenne listy. Przyłożyłaby do nich zapałkę, żeby tylko nie powiedzieć Gregowi, że je schowała ze złośliwości. Tylko ja mogłam ją powstrzymać. To, żeby ją powstrzymać było ważniejsze niż obawy przed ponowną scysją.

– I pojechała pani do Brydon House?

– Tak.

– O której godzinie?

– Kiedy tam dotarłam? Chyba około wpół do dwunastej. Może troszkę wcześniej. Zadzwoniłam do drzwi. Nikt nie odpowiadał, więc przyjęłam, że wyszła. Obeszłam dom, żeby zobaczyć, czy drzwi nie są otwarte. I były. Te od tyłu. – Przerwała i zapatrzyła się na grzbiet swojej lewej dłoni, jakby zbyt męczące wspomnienie nie pozwalało jej mówić dalej.

– Weszła pani? – nalegał Diamond.

– Tak.

– No i?

– Zawołałam. Zawołałam ją parę razy po nazwisku. Nie otrzymałam odpowiedzi. Postanowiłam szukać listów sama.

– Proszę mówić dalej.

– Zaczęłam od sypialni. Gdybym była na jej miejscu, tam bym je schowała. Weszłam na schody i jeszcze raz ją zawołałam, na wypadek gdyby wcześniej nie słyszała. Znalazłam ich sypialnię i zajrzałam do środka. Była tam.

– Co?

– W łóżku. Była w łóżku. Diamond nie spuszczał z niej wzroku.

Wyglądało to tak, jakby Dana Didrikson nie potrafiła wydusić z siebie, że Geraldine leżała martwa, ale widać to było po sposobie, w jaki to powiedziała. To właśnie chciała przekazać.

Diamond zareagował z początku tak, jakby była to kolejna próba przerwania przesłuchania. Nie uwierzył.

Najwyraźniej Wigfull też.

– Mówi pani poważnie?

– Mówię, co widziałam – odparła. Zdjęła dłonie ze stołu, ale pod blatem ścisnęła je tak mocno, że głowa i ramiona zadrżały.

– Muszę prosić – powiedział Diamond – żeby zeznała pani jasno do protokołu. Powiedziała pani, że leżała na łóżku.

– Tak.

– I…?

– Była martwa – wyszeptała.

– Jest pani pewna?

– Nie wymyśliłam sobie tego.

– Niech pani opisze, co pani zobaczyła. Głęboko zaczerpnęła powietrza.

– Leżała twarzą do góry. Oczy miała otwarte, jakby gapiła się na sufit. Wreszcie… wreszcie zobaczyłam, że są nieruchome. Jej twarz miała koszmarny kolor, jakby nałożyła maseczkę kosmetyczną. Wargi miała niebieskie.

Zsinienie, szczególnie warg i uszu, to znaki asfiksji.

– Dotykała jej pani, szukała pulsu, czy coś takiego?

– Nie. Była martwa. To oczywiste.

Zmusili ją do szczegółowego opisania tej sceny, jakby akceptowali każde jej słowo. Diamond ustalił podstawowe zasady: sprawdzą fakty, które im podała. Metoda polegała na tym, że nakłonią ją do mówienia i stłumią sceptycyzm do chwili, gdy nadarzy się okazja.

Ciało, powiedziała, leżało wzdłuż łóżka, przekrwiona, posiniała twarz i rozrzucone kasztanowe włosy z jednej strony, część pod poduszką, która leżała obok jej głowy, tam, gdzie powinna. Ramiona miała pod jasnozieloną kołdrą. Pani Didrikson nie podnosiła kołdry ani nie dotykała ciała, ale z odkrytej części ramion poznała, że Geraldine ma na sobie nocną koszulę bez rękawów. Nie zauważyła zadrapań na skórze.

W sypialni nie było widać wyraźnych śladów walki, nie licząc pustego, szklanego kubka, który leżał przewrócony na stoliku nocnym tuż obok trupa. Na drugim łóżku była taka sama kołdra, złożona na pół. Pani Didrikson przypominała sobie, że na poduszce leżały chyba spodnie od męskiej piżamy. Nie zajrzała do żadnej z ubieralni. Drzwi do sypialni były otwarte, a okno częściowo uniesione. Przez rozsunięte zasłony do pokoju wpadało światło.

– Co pani zrobiła?

– Myślałam, że zemdleję. Podeszłam do okna i kilka razy zaczerpnęłam świeżego powietrza. Potem uciekłam, nie patrząc już na nią. Chyba napiłam się wody z kranu w kuchni. Poruszałam się jak robot, jakbym nie była sobą.

Diamond nie mógł tego przepuścić.

– Proszę to wyjaśnić.

– Miałam wrażenie, że steruje mną autopilot.

– Nie odpowiadała pani za to, co robi? – zapytał Wigfull gorliwie. Zbyt gorliwie.

Popatrzyła na niego wściekle.

– Próbuje mnie pan przyłapać, tak?

– Próbujemy panią zrozumieć – pocieszył ją Diamond.

– Czy nigdy nie byliście wstrząśnięci do głębi? – zapytała. – Nie rozumiecie, że próbuję powiedzieć, że byłam w szoku? Doskonale zdawałam sobie sprawę z tego, co robię, jeśli o to chodzi. Byłam tylko oszołomiona tym, co zobaczyłam.

– A gdy już napiła się pani wody?

– Wyszłam.

– Tą samą drogą, którą pani weszła? Tylnymi drzwiami?

– Tak. Wróciłam do samochodu i pojechałam do domu.

– A potem?

– Wypiłam trochę brandy. Chyba.

– Która była godzina?

– Dokładnie nie pamiętam. Między dwunastą a pierwszą.

– Czy pani syn będzie to pamiętać?

– Nie. Je obiady w szkole.

– Co zrobiła pani potem?

– Siedziałam jakiś czas i myślałam. Potem włączyłam telewizor, żeby wymazać ten obraz, który utkwił mi w głowie.

– Nie zawiadomiła pani nikogo o tym, co pani zobaczyła?

– Nie.

– Ani wtedy, po południu, ani wieczorem, ani następnego dnia, ani w ogóle. Dlaczego? Dlaczego nas pani nie powiadomiła?

Milczenie.

– Czy w ogóle rozmawiała pani z kimś o tym? Pokręciła głową.

Diamond oparł ręce na stole i uniósł się w krześle.

– Rozumie pani, że nie najlepiej to wygląda. Nadal cisza.

– Niech pani popatrzy na to z naszego punktu widzenia – zaproponował Diamond. – Kiedy odwiedziliśmy panią dziś po południu, uciekła pani tylnymi drzwiami. Kiedy panią dogoniliśmy i poprosiliśmy, żeby nam pani pomogła, powiedziała nam pani trochę i chciała, żebyśmy uwierzyli, że to wszystko, co pani wie. Powiedziała pani, że wybrała się do Jackmanów ostatniego dnia, kiedy widziano panią Jackman żywą, tylko dlatego że powiedzieliśmy pani, iż widziano tam pani samochód. A teraz chce pani, żebyśmy uwierzyli, że znalazła ją pani martwą i z powodów, których nie chce pani wyjawić, nie powiedziała o tym nikomu. Niedobrze, droga pani. Prawdę mówiąc, to śmierdzi.

Zacisnęła mocno usta, aż zadrżały jej policzki.

Próbował powtórzyć wszystko, punkt po punkcie, domagając się wyjaśnień, ale odmówiła odpowiedzi. Wyczuwał, że siedzącego obok Wigfulla niecierpliwią te procedury. Ten człowiek aż palił się, żeby wypróbować teorię, którą nosił przez cały dzień.

Ostatnie dziesięć minut nie przyniosło niczego i w końcu Diamond skinął do niego głową.

– Spójrzmy prawdzie w oczy, proszę pani. Jesteście z Jackmanem kochankami, prawda? – powiedział Wigfull bez wstępów.

– Nie.

– Cóż w tym złego? Nie był szczęśliwy w małżeństwie. Pani jest rozwiedziona. Spotkaliście się przypadkiem, stwierdziliście, że się sobie podobacie, i zrobiliście to, co robią miliony ludzi.

– To nieprawda – powiedziała gwałtownie. – Niczego takiego nie było.

– Żadnego seksu?

– Żadnego.

– Dano, daj spokój, jesteśmy dorośli.

– Mylicie się. Nigdy niczego takiego nie robiliśmy. Nigdy. Nie było nawet jednego pocałunku.

Sposób, w jaki wymówiła ostatnie słowa, zdradził więcej, niż chciała. Wigfull zamilkł na chwilę, a potem rzucił z porozumiewawczym uśmiechem.

– Ale nie miałaby pani nic przeciwko pocałunkowi. Poczerwieniała.

– To niedopuszczalne.

– Ale prawdziwe?

– Już odpowiedziałam.

– Jasne, powiedziała pani, że z nim nie spała.

– To jest prawda.

– Mam nadzieję, że wszystko, co nam pani powiedziała jest prawdą. Pozwoli pani, że jej coś podsunę. Myślała pani, że listy Jane Austen sprawią mu przyjemność.

– Co w tym złego?

– Pokonała pani masę trudności, żeby je uzyskać. Czy tak w głębi duszy nie chciała mu tym pani zaimponować?

– Możliwe – przyznała.

– Listy nie były po prostu podziękowaniem za uratowanie życia syna. To była próba zdobycia jego uczucia.

– Nie dlatego to zrobiłam.

– Ale tego popołudnia, kiedy wracała pani do domu z Crewkerne z listami, musiała pani trochę fantazjować na temat swoich szans. Mam rację?

Na policzkach Dany znów pojawił się rumieniec.

– Ma pani prawo do prywatnych fantazji – naciskał Wigfull. – Nikt nie może pani za to winić.

– Nawet jeżeli tak jest, nie chodzi o to, co pan powiedział przed chwilą.

– Ale w szerokim rozumieniu to prawda?

– Nie powiedziałabym, że w szerokim.

– A więc marginalnie?

– Chyba tak.

Wigfull zdobył punkt i chciał więcej.

– A w domu zastała pani radosną Geraldine. Oskarżyła panią o – co to było za słowo? – pieprzenie się z jej mężem, co nie było prawdą, i o wciągnięcie w to pani syna, co panią rozwścieczyło. Co więcej, ucięła te pani romantyczne marzenia, choćby i nawet marginalne, i uniemożliwiła pani i Matthew widywanie się z profesorem. Miała pani wątpliwości, co zrobić z listami.

Im bardziej Wigfull się rozkręcał, tym lepiej Diamond widział, że rozwija swoją teorię, nie wspierając jej na ostatecznej liczbie faktów. Ze sposobu, w jaki Dana Didrikson zachowywała się do tej pory, wynikało, że nie załamie się i nie przyzna do winy. Jeśli trzeba, będzie stawiała opór przez całą noc. Potrzebne im były mocniejsze dowody. Z godną pochwały powściągliwością pozwolił asystentowi monologować do woli i wysłuchał stanowczych zaprzeczeń Dany. Potem, kiedy Wigfull łapał oddech, zapytał, czy pozwoli, żeby wzięto od niej odciski palców i czy rano podda się badaniu krwi.

Zgodziła się i Diamond zarządził zakończenie przesłuchania na ten dzień.

Po wyjściu Wigfull był na tyle wspaniałomyślny, że przyznał się do nadgorliwości i powiedział, że potrzebne będzie wsparcie kryminalistyczne.

– Musimy też sprawdzić, czy w jej samochodzie pozostały jakieś ślady.

– Tak, miałem zamiar poprosić ją rano o kluczyki.

– Nie ma potrzeby. – Wigfull pogmerał w kieszeni i zamachał kółkiem z kluczykami przed nosem Diamonda. – Ostatnio ja nim jechałem, pamiętasz?

Przemądrzały dupek, pomyślał Diamond.

Rozdział 3

Następnego dnia wylegiwał się do ósmej, potem zjadł przyzwoite śniadanie. Właściwie dlaczego nie? Nie musi być w Bath od rana. Zebranie odcisków palców i pobranie krwi wyznaczono na wpół do dziewiątej, w mniej więcej tym samym czasie będzie badany samochód. Niech Wigfull przez tę godzinę pobawi się w szefa grupy dochodzeniowej.

Pokrzepiony śniadaniem Peter Diamond pojechał do śródmieścia dopiero wtedy, gdy słońce stało już na tyle wysoko, że z położonej na zboczu Wells Road widać było szeregi georgiańskich domów. Znajomy, niemniej imponujący widok: lśniące tarasy z wapienia pokryte dachami z łupku niebieskoszarego jak niebo w Lansdown. Na pierwszym planie neogotycki wiadukt kolejowy na ostrych łukach wtapiał się w krajobraz. Z tej perspektywy górowały nad nim sterczyny wieży opactwa, a całość łagodziły plamy złotych i miedzianych liści. W taki dzień Diamond prawie chciał zapomnieć, że za większością tych eleganckich ulic i zakoli kryły się poczerniałe paskudztwa budowlane, wydane od dwustu lat na żer pogody, murarzy i hydraulików. Prawie, ale nie zupełnie. Policjant, który w nim tkwił, nie był w stanie przeoczyć tej ukrytej strony tak, jak nie oceniał obywateli Bath wyłącznie z pozorów.

Miał nadzieję, że cynizm nie zatruł na stałe jego charakteru. Wolał myśleć o tym raczej jako o doświadczeniu zawodowym. Stając przed wzorcem niewinności, takim jak biskup czy florystka, trzeba być bardzo czujnym, żeby uniknąć niedbałości w myśleniu. Sprawa pani Jackman dosadnie ilustrowała tę zasadę. Czy jakikolwiek zahartowany w bojach policjant byłby skłonny uwierzyć, że profesor uniwersytetu został nafaszerowany środkami nasennymi i niemal spalony przez paranoiczną żonę i że godna szacunku pracująca matka udusiła tę wstrętną kobietę i wrzuciła jej ciało do jeziora? Ale gdyby go naciskano, żeby oskarżyć panią Didrikson na podstawie do tej pory zebranego materiału dowodowego, wzbraniałby się. Z pewnością unikała odpowiedzi, była oporna, ale nie był tak pewien jej winy jak Wigfull. Uniki zdyskredytowały ją, ale potrzeba było jeszcze dowodów. Spodziewał się, że nadejdą pod koniec dnia z laboratorium kryminalistycznego. I pod koniec dnia będzie mu przykro; w głębi ducha żywił szacunek do kobiet. Być może po bliższej analizie znalazłoby się w nim nawet iskierkę romantyzmu.

Potem duch jak zwykle w nim upadł na widok kwadratowego, typowo urzędowego budynku wciśniętego między kościół baptystów a państwowy parking. Najlepsze, co można powiedzieć o komisariacie przy Manvers Street, było to, że mieścił się w jednym z nielicznych budynków w Bath, które z tyłu wyglądały nie gorzej niż z przodu. W środku królowała typowa, skąpa architektura powojenna. Szare, funkcjonalne, obudowane tanią boazerią, oświetlone świetlówkami miejsce pracy sprawiało, że trzeba się było wysilać, by radośnie rozpocząć dzień. Jego: „Piękny dziś dzień, co?”, nie wywołało reakcji, co było zrozumiałe, chociaż niepokojące. Nie był przyzwyczajony, żeby go ignorowano, i przyszło mu na myśl, że wszyscy wiedzą coś, co go dyskredytuje i nie chcą podzielić się z nim złą nowiną. Sierżant w dyżurce nagle zaczął wertować książkę telefoniczną, a operatorzy komputerów w centrum koordynacyjnym jak zahipnotyzowani wpatrywali się w monitory. Wyglądało to groźnie, jak u Kafki. Wreszcie przyciągnął uwagę Croxleya i zapytał go, co się dzieje z Wigfullem. Ku swemu osłupieniu dowiedział się, że jego asystent rozmawia z zastępcą szefa policji. Tort pojawił się bez ostrzeżenia o dziewiątej i chciał się widzieć z Diamondem. Wkrótce potem Wigfull został wezwany na górę. Była dziewiąta czterdzieści osiem.

Diamond pocieszał się, że najbardziej oczywistym powodem wizyty było spłynięcie oficjalnych egzemplarzy raportu ze sprawy Missendale’a i panu Tottowi kazano wręczyć mu jeden z nich osobiście. Jeśli tak, nie ma się co przejmować. Późne przybycie nie powinno sprawić problemu; mógł przedstawić sto powodów, dla których służbowo musiał wybrać się gdzie indziej. Ale nadal nie rozumiał, co ma do tego Wigfull. A fakt, że zastępca komendanta robił za chłopca na posyłki, był rzeczywiście dziwny.

Poszedł na ostatnie piętro, do wyłożonego dywanami pokoju narad, w którym podczas rzadkich wizyt instalował się Tott. Dziewczyna postawiona na czujce w przedpokoju poprosiła, żeby poczekał. Jeśli John Wigfull tłumaczył się za niego, to robił to bardzo długo. Minęło kolejne dziesięć minut, zanim otworzyły się drzwi i stanął w nich Wigfull. Na widok Diamonda rozłożył ręce i wzruszył ramionami na znak, że jest bezsilny wobec tego, co się dzieje. Diamond na migi zapytał, o co chodzi, ale w drzwiach pokazał się zastępca szefa policji i kiwnął na niego palcem.

– Zamknij za sobą drzwi.

O zgrozo, nie poproszono go, żeby usiadł. Tott, dziś w mundurze, cały w galonach i srebrnych guzikach, stanął po przeciwnej stronie owalnego stołu. Na blacie stała filiżanka z podstawką, talerzyk z dwoma herbatnikami, służbowa czapka Totta i jego białe rękawiczki, ale nie było egzemplarza raportu ze sprawy Missendale’a. Wyglądało na to, że Tott nie ma ochoty zabrać głosu. Stał nieruchomo, jak figura z wosku w muzealnym kostiumie, zastępca szefa policji z początku XX wieku. Diamond pomyślał mimochodem, że to chyba początki paranoi; miał wrażenie, że prześladują go mężczyźni ze śmiesznymi wąsami.

Pomyślał, że lepiej będzie przeprosić za późne przybycie.

Jego wypowiedź została zignorowana, ale wydobyła wreszcie głos z Totta.

– Dowiedziałem się od inspektora Wigfulla, że masz zamiar oskarżyć tę panią Didrikson o zamordowanie Jackman.

– To możliwe.

– Możliwe? Tylko tyle?

– Nic więcej, dopóki nie spłyną raporty z laboratorium.

– Ale przetrzymałeś ją przez noc?

– Tak, panie komisarzu.

– I nadal jest na dole?

– Tak sądzę.

To spotkanie było wyraźnie mniej przyjazne niż poprzednie. Tott z wyrazem zakłopotania wypuścił powietrze i zaczął przechadzać się po drugiej stronie pokoju.

– Lepiej szczegółowo opowiedz, jak przebiegało jej zatrzymanie. Rozumiesz, mam już raport Wigfulla.

– Czy coś jest na rzeczy? – zapytał Diamond z nadzieją, że dowie się czegoś, zanim zacznie mówić. Najwyraźniej coś było na rzeczy.

– Czekam, komisarzu.

Błąd w procedurze? Sam siebie o to pytał, przedstawiając tok wydarzeń. Jakieś błahe naruszenie Ustawy o policji i ewidencji kryminalnej? Kiedy skończył, Tott powiedział:

– Chłopiec.

– Matthew?

– Tak. Próbował powstrzymać was przed wejściem do domu?

– Chcieliśmy rozmawiać z jego matką, jak już mówiłem.

– A on stawił opór przy wejściu?

– Zrobił nawet więcej. Kopnął mnie.

– Dwunastolatek?

– Trafił tam, gdzie boli najbardziej.

– I zemściłeś się?

Diamond z paraliżującą jasnością zrozumiał, w którą stronę dryfuje to przepytywanie.

– Tak nie było. Chwycił mnie, a ja odepchnąłem go tak, jak to panu przedstawiłem.

– Zapomniałeś jednak dodać, że uderzył się o ścianę.

– To był bardzo wąski korytarz.

– Zaprzeczasz, że został rzucony o ścianę i uderzył w nią głową? Chociaż umysł pracował mu z wyprzedzeniem, obrazując złowieszcze możliwości, Diamond trzymał się jednak faktów.

– Nie mógł odnieść poważnych obrażeń, bo wstał i uciekł.

Tott nielitościwie pozostawił te słowa bez komentarza i poczekał, aż Diamond je poprawi.

– Nie doznał obrażeń… prawda?

Głosem suchym jak stara tapeta Tott oznajmił:

– Wczoraj wieczorem zawieziono go do szpitala, na izbę przyjęć.

– Do szpitala? Po co?

– Stracił przytomność. Szkoła słusznie wezwała pogotowie. Zdaje się, że zdiagnozowano wstrząs. – Tott przedstawiał informację rutynowo, ja